Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сидней Нолан

|  |
| --- |
| Сидней Нолан |
| ағылш. *Sir Sidney Robert Nolan* |
|
Сидней Нолан, 1940 ж. |
| Туған күні | 22 сәуір 1917 (1917-04-22) |
| Туған жері |
Мельбурн, Австралия
 |
| Қайтыс болған күні | 28 қараша 1992 (1992-11-28) (75 жас) |
| Қайтыс болған жері |
Лондон, Англия
 |
| Азаматтығы |  Аустралия |
| **Сидней Нолан** Ортаққорда |

**Сидней Нолан** (ағылш. *Sir Sidney Robert Nolan*) (22 сәуір 1917, Мельбурн, Австралия - 27 қараша 1992, Лондон, Англия) — сэр, австралия суретшісі. Өз мансабының басында өте беймаза ой-пікір қалдырған.

1940 жылдың ортасында адамсыз көруге тұрарлық стилмен қоршаған бос даланың пейзаждарын салған. Өзінің ұлғайғанда салған суреттеріде басқалау құралдарды пайдаланған, мысалы, поливинилацетат масонитте, әйнекке не кенепке салған. Пейзаждан басқа оның тарихқа және Австралияның тарихи тұлғаларына арналған, сонымен бірге ауыз әдебиеті көріністерін, әсіресе айдалған және қарақшы Нед Келл келбеті өте тартымды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Sidney Nolan |

* Сидней Ноланның суреттері (ағыл.)
* Sidney Nolan on Artabase Мұрағатталған 20 тамыздың 2014 жылы. (ағыл.)
# Постимпрессионизм

Поль Гоген *Әйел жемiс ұстап тұрған*
**Постимпрессионизм** (латын тілінде *post* — кейін және импрессионизм) — бейнелеу өнері тарихында импрессионизм негізінде пайда болған ағым. Постимпрессионизм өнерде XIX ғасырдың аяғында көрініс беріп, XX ғасырда кең етек алды. Атаулары ұқсас болғанымен, постимпрессионизм импрессионизмнің тікелей жалғасы болып табылмайды. Бұл көркемдік әдістің өкілдері П. Сезанн, П. Гоген, Э.Мунк В. ван Гог, А. ле Тулуз-Лотрек өз шығармаларында табиғат пен болмыстың ішкі тынысын бейнелеуді көздеді. Постимпрессионистер шығармалары адам ойының терең түкпірлеріне бойлай еніп, олардың рухани әлемін нақты әрі тұжырымды тәсілдермен айқын аша білу жетістігімен ерекшеленді. Олар дүниені қаз-қалпында дәл ұқсата көшіруден бас тартып, бейнелеу тәсілдерінің дәстүрлі құралдарын шығармашылықпен пайдаланды. Постимпрессионизм өзінен кейінгі прогресшіл бейнелеу өнеріне әсер етіп келеді. Сонымен бірге, постимпрессионизмнен тәлім алған кей суретшілер оның болмыс пен дүниені танудағы әдіс-тәсілдерін теріс түсініп, жалаң түр қуалаушылыққа келіп ұрынды.

## Дереккөздер
# Модернизм

**Модернизм(итал.* modernismo*, лат.* modernus *– жаңа, қазіргі)* – XX ғасыр басында рухани сана дағдарысы кезінде пайда болған философиялық-эстетикалық ағымдардың жиынтық атауы.

Модернизм қаламгерлердің әлемдік соғысқа, адамзат дамуындағы дағдарыстарға көзқарасын білдірді. Модернизм авангардтық және декаденттік сатылардан өткенімен, олардан айырмашылығы болды.

Модернизмнің негізгі бастауы ретінде

* А.Бергсонның - интуитивизмі,
* Э.Гуссерльдің - феноменологиясы,
* З.Фрейдтің психоталдауы
* С.Кьеркегор, М.Хайдеггер, К.Ясперс, Н.Бердяев, т.б. - экзистенциализмі танылды.

Модернизм жеке тұлға санасын рухани ауытқулармен байланыста қарады. Модернистер әлемдік деңгейдегі қоғамдық қайшылықтар, санадағы қақтығыстар кезінде адам дүниенің мағынасыз екенін, өзінің фәнидегі жалғыздығын түсінеді деген пікірлерді алға тартты. Мысалы, Г.Марсель мен Ж.П.Сартрдың қоршаған әлемді қатыгез, қарама-қайшылыққа толы дейтін пікірлері. Э.Хемингуэй, У.Фолкнер, Г.Грин, Ф.Мориак, А.Миллерге модернизм әсер етсе, М.Пруст, Д.Джойс, Ф.Кафка, Р.Музиль, А.Белый, П.Валери, Ж.Жироду, Ж.Кокто, Ж.Ануй секілді суреткерлер осы ағымдарды ұстанды. Жалғыздық қасіреті, қоршаған ортаны адамның жатсынуы модернизм өкілдерінің Модернизм шығармаларында айрықша көрініс тапты. Алайда модернистік шығармаларда дағдарыс себептері айқындалмады.

Модернизм өнердегі мифологиялық тәсілді жандандыруды көздеді. Мифтік ойлау арқылы қоршаған орта болмысын тану П.Валери, Т.С.Элиот, В.Иванов, В.Хлебников, У.Б.Йитс, А.Белый, т.б. шығармаларынан байқалды. Олардың туындыларында мистикалық жүйе қалыптасып, кейіпкерлері нақты тарихи уақытта емес, өткен, келер шақтар түйісіп жататын мифологиялық уақытта өмір сүрді. Оқиға шартты түрде бірнеше сағаттарда немесе бір күнде өтті.

Модернизм ықпалы қазақ әдебиетінде де байқалды. Онда адам табиғатының трагедиялығы, болмыстың адам тіршілігімен үйлесе бермейтін қайшылығы, қатыгездігі жайлы ойлар айтылды. М.Әуезов әңгімелерінде, Ш.Құдайбердіұлы, Ж.Аймауытов шығармаларында трагедиялық бейнелер бой көрсетті. Адамның өмірдегі панасыздығын, қорғансыздығын меңзейтін, табиғатты жатсынуын бейнелейтін шығармалар 1960 – 1980 жылдары қазақ әдебиетінде көбірек кездесті. Мысалы, Ә.Кекілбаевтың “*Шыңырау*”, “*Аңыздың ақыры*”, Д.Исабековтың “*Сүйекші*”, “*Тіршілік*”, О.Бөкейдің “*Мұзтау*”, “*Жетім ботасы*”, т.б. шығармалар.

## Өнердегi модернизм ағымдары

* Абстрактiлi көркемөнер
* Абстрактілі экспрессионизм
* Авангард
* Дадаизм
* Кубизм
* Постимпрессионизм
* Сюрреализм
* Фовизм
* Футуризм
* Экспрессионизм

## Жаулар

* Максим Горький
* Михаил Александрович Лифшиц

## Тағы қараңыз

* Постмодернизм

## Дереккөздер