Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Отшашар

**Отшашар** — жанғыш заттар қоспасын шашу арқылы жақын аралықтағы ұрыста қолданылатын қару. Отшашардың жұмыс істеуі оқ-дәрінің және жанғыш заттар коспасының жануынан пайда болған газдардың қысымына негізделген. Ол қарсыластың әскери күшін дала корғаныстарында, тастан салынған үйлерде, окоптарда, торларда, танкілерде күйдіру үшін қолданылады. Бүл қару — жеңіл (аркаға асып жүретін), ауыр (фугастық) және танкілік (жалынды от шашатын танк) болып бөлінеді. Жеңіл түрі жалғасты сұйыққоймадан тұрады. Оған ұшы бар икемді шланг бекітіледі. Оның оты ондаған метрге жетеді. Ұлы Отан соғысы кезінде РОКС-3 газбаллон қаруын бір жауынгер басқарған. Оның отжалыны 40 м жерге жетеді. РОКС — 3тің салмағы 23 кг, ал бір зарядынын салмағы 8,5 кг. Бұл қару баллондағы 17 атмосфера қысымымен атылады, бір заряд 8 кысқа немесе қуатты, будақтап ұзаққа созылған 1-2 атыс береді. Танктің отшашар қына фугасты газ-баллон ФОГ-2 жатады. Оның атысы 100-200 м-ге жетеді. Газбаллон қаруымен қаруланған танкілер моторландырылған атқыштармен бірге шабуылға шығады немесе қорғаныс кезінде олардың күшін арттыруға қолданылады. Оның міндеттері: басып алған жер мен аудандарға бекініп орналасу, қарсыластың танкі мен жаяу әскерлерінің қарсы шабуылына тойтарыс беру, шабуылға шыккан бөлімдер мен құрамалардың тоғысқан жері мен екі қапталын қамтамасыз ету, танк пен жаяу әскерлерге қарсы ұрыс жүргізу болып табылады.

## Дереккөздер
# Type 89 (миномёт)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Тип 89
**Тип 89** (八九式重擲弾筒) - екінші дүниежүзілік соғысы кезінде қолданылған жапондық 50-мм миномет. 1929 жылы жасалған. Жапондардың өзі бұл қаруды граната атқыш ретінде қабылдады. 50-мм миномет деп олар "Тип 89" қаруын атады. "Тип 89" - құрылымы жағынан классикалық миномет. Бірақ оны миналы өрістер мен сым қоршауларды саперлер қолданды.

Бұған ұқсас алғашқы құрылғы - "Тип 10" қаруын жапондар 1921 жылы әмбебап 50-мм гранатамен қатар жасаған. Оны қолмен де, винтовкаға салып та атуға болады. Дегенмен граната атқыш минометтер винтовкалық граната атқыштарымен салыстырғанда барынша сапалы, болашағы зор саналды.

Батыс елдерінде "Тип 89" қаруын "аяқ немесе тізе монометі" деп атайды. Ол минутына 25 оқ атады. "Тип 89" - аталатын қаруды дайындаудағы жаңа кезеңнің жемісі. Оның салмағы 2.6 келіден 4.7 келіге дейін артты. Қуаты күшейтіліп, алыс қашықтыққа атуға арналды. Оқпаны 240 мм-ден 248 мм дейін ұзартылды.

## Дереккөздер
# Тура ату

**Тура ату** (орыс. *прямой выетрел*) — снаряд (оқ) траекториясы белгіленген нысана биіктігінен көтерілмейтін атыс қаруынан ату. Тура атудың қашықтығы снарядтың бастапқы жылдамдығы мен нысана биіктігіне байланысты. Қарудың атыс кестесінде карудың горизонтында орналаскан, белгіленген биіктіктегі (0,5 м., 2 м., 2,7 ы., 3 м.) нысана бойынша қалыпты жағдайда атыс жүргізу үшін Тура ату қашықтығы көрсетіледі. Тура атудың қашықтық аумағындағы атысы осы қашыктыққа сай келетін тұрақты қондырылған нысанада жүргізіліп, қарудың көздеуін жеңілдетіп тездетеді. Бұл жылжымалы нысаналарды атуда ерекше орын алады. Осы жағдайда, атыс қашықтығын және биіктік бойынша нысананы үздіксіз өлшеу қажеттігі керек болмайды.

## Дереккөздер
# Мортира

**Мортира** (лат. mortarium — келі) — ұңғысының ұзындығы 16 калибрден аспайтын артиллериялық снарядтардан төбеден атыс жүргізуге арналған артиллериялық зеңбірек; далалық және ұзақ мерзімдік қорғаныс құрылыстарын қиратуға, сондай-ақ тасалар мен орларда орналасқан қарсыластың тірі күші мен ұрыс техникасын жоюға арналады. 15 ғасырдан бастап 20 ғасырдың ортасына дейін қолданылған.

## Дереккөздер
# Бронетранспортер[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Бронетранспортер** - пулеметпен қаруланған, кедергілерден өте алатын, жаяу әскерлерді және моторлы аткыштарды ұрыс болып жаткан аймаққа жеткізетін, ұрыс жүргізетін сауытты машина. Бронетранспортерды барлау жүргізуге, байланыс жасауға, т.б. арнаулы тапсырмаларды орындауға қолданады. Бронетранспортер құрылысы жағынан дөңгелекті, жартылай шынжыр табанды және шынжыр табанды болады, оған автомобильдердін шассиі, танк пен ауыр машинаның агрегаттары пайдаланылады. Олардың көпшілігі суда сағатына 10 км жылдамдықпен еркін жүзе алады. Бронетранспортердың сағатына ең жоғары жылдамдығы: доңғолақты бронетранспортер — 90 км, жартылай шынжыр табанды бронетранспортер — 70 км, шынжыр табанды бронетранспортер—60 км. Б-дың төбесінің ашығы да, жабығы да болады. Оған 7-ден 15-ке дейін жауынгер сыяды. Атом каруының соққысынан кейін жабық Б-дың ішінде отырған жауынгерлер бірдей қашықтықта тұрғаннын өзінде зиянды өткіш радиацияны ашык жерде калғандардан едәуір аз кабылдайды, әрі оның кабинасы әуе толкынынын зақымдауынан сактайды.

## Дереккөздер