Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Лодзь[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Лодзь |
| Łódź |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ту | Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ПольшаПольша |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 51°47′ с. е. 19°28′ ш. б.﻿ / ﻿51.783° с. е. 19.467° ш. б.﻿ / 51.783; 19.467    |
| Құрылған уақыты |
1332 жыл
 |
| Жер аумағы |
293,25 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
163—284 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 707 504 адам (2014) |
| Тығыздығы |
2409 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
+48 22
 |
| Пошта индекстері |
90-001 - 94-201
 |
| Автомобиль коды |
EL
 |
| uml.lodz.pl  (поляк) |
| Лодзь |
| Лодзь шекарасы [көрсет ►]

Wikimedia | © OpenStreetMap
 |
|

**Лодзь** (пол. *Łódź* [wut​͡ɕ]  — «қайық») — Польшаның ірі қалаларының бірі. Польша астанасы Варшава қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 120 километр жерде орналасқан. Поляк тоқыма және электронды өнеркәсібінің орталығы болып саналады. 13 ғасырда құрылған бұл елді мекен 1423 жылы қала статусын иеленген.

Лодзь - Лодзин воеводтығының ірі қаласы және орталығы. Халық саны 770 мың адамды құрайды және ақырындап кемуде (2011 жыл — 737 098 ). Лодзь 1990-шы жылдары халық саны жөнінен Польшада Варшавадан кейінгі екінші орында болған, алайда 2000-шы жылдары бұл орынды Краков қаласына берді.

Лодзь 1940—1944 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал болған Карл Лицманның құрметіне *Лицманштадт* деп аталған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Лодзь қаласының басшылығы Мұрағатталған 3 қыркүйектің 2021 жылы.
* Лодзь геттосының суреттері Мұрағатталған 30 қарашаның 2012 жылы.
* Лодзь қаласының орыс тілді торабы Мұрағатталған 12 мамырдың 2012 жылы.  (орыс.)
# Тұғырлық

Теңіз тұғырлығы, Мексика шығанағы
**Тұғырлық**, немесе платформа. Геосинклиналь түсінігіне қарама-қарсы мағынада қолданылатын, яғни оған қарағанда әлдеқайда салғырт тектоникалық режиммен сипатталатын континенттер өңірінің басты құрылымдың әлементтерінің бірі.

## Тұғырлық (платформалық) тыс

Платформалардың үстіңгі құрылымдық қатарын құрайтын, негізінен алғанда мүлде метаморфтанбаған (азынаулақ қатпарланған) шөгінді жыныстардың онша қалық емес қабаты.

## Дереккөздер
# Лигурий теңізі

|  |
| --- |
|  Лигурий теңізі  |
|  |
| Лигурий теңізі |
| Сипаттамасы |
| Ауданы | 15 мың км² |
| Тереңдігі | 2546 м |
| Орналасуы |
| 43°26′27″ с. е. 8°56′15″ ш. б.﻿ / ﻿43.4408° с. е. 8.9375° ш. б.﻿ / 43.4408; 8.9375    |
| Лигурий теңізі |
|  **Лигурий теңізі** Ортаққорда |

**Лигурий теңізі** (лат. *Mare Ligusticum*, фр. *mer Ligure*, итал. *mar Ligure*, лиг. ) — Жерорта теңізінің Корсика және Эльба аралдары, Франция және Италия жағалары аралығындағы бөлігі. Аумағы 15 мың км². Тереңдігі 2546 м. Толысуы — жарты тәуліктік (0,3 м). Жағалауы ірі курортты аудан (*Ривьера*). Ірі порттары — Генуя, Ливорно, Специя (*Италия*), Ницца (*Франция*).
# Women in Red

|  |
| --- |
| Women in Red |
|  |
| Басшылары |
|
Роджер Бамкин, Рози Стивенсон-Гуднайт
 |
|
2015 жыд 18 шілде
 |
| Hilton Mexico City Reforma |
Wikimania 2016
 |
| Women in Red |
|
Виртуал
 |
| Ортаққордағы **Women in Red** |

**«Women in Red»** — Уикипедия мазмұнындағы қазіргі гендерлік көзқарасты қарастыратын Уикижоба. Жоба әйелдер өмірбаяндары, әйелдер шығармалары және әйелдер мәселелеріне қатысты мазмұнды жасауға бағытталған.

Жобаның атауы бұрыннан бар Уикипедия мақалаларындағы қызыл түспен көрсетілетін еренсілтемелерге байланысты берілген. Ада Лавлейс күні басталғаннан бері Уикипедия edit-a-thon танымал әрекеттер болды. Осы іс-шаралардағы зерттеулер жиі STEM-де Уикипедия беттері жоқ көрнекті әйелдерді тапты, сондықтан бұл адам үшін қызыл сілтеме жасалуы мүмкін.

## Тарихы

Роджер Бэмкиннің «Women in Red» презентациясы, Wikimania 2017
Women in Red 2015 жылы волонтер Уикипедия редакторы Роджер Бамкин ойлап тапты, ал ерікті редактор Рози Стивенсон-Гуднайт көп ұзамай күштерін біріктірді. Бамкин бастапқыда жобаға «XX жобасы» атауын ойлап тапты, бірақ ол тез арада «WikiProject Women in Red» пайдасына жойылды.

Жоба іске қосылғаннан кейін, ерікті редактор Эмили Темпл-Вуд қол қойды. Оның ерекшелігі - біреу оны ерікті редакциялау әрекеттері туралы қудалаған сайын әйел ғалым туралы жаңа Уикипедия мақаласын қосу.

2001 жылы Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс, Эсино-Ларио қаласында (Италия) өткен Wikimania 2016 көрмесінде гендерлік ақпараттың олқылығын толтырудағы күш-жігері үшін 12 ай ішінде Стивенсон-Гуд Найт пен Темпл-Вудты «Жыл Уикипедияшылары» деп атады.

## Әдістері

Рози мен Роджер (Skype арқылы) Мехикодағы Wikimania 2015 кезінде «Women in Red» ұйымының құрылғанын жариялайды.
«Women in Red» дүние жүзіндегі қалаларда Wikipedia өңдеу жұмыстарын жүргізеді және үздіксіз виртуалды түрде өтеді. Күні бойы жеке редакциялау - бұл Уикипедиядағы гендерлік алшақтық тарылып, көрнекті әйелдер туралы көбірек маңыздылықты қамтуы үшін жаңа қатысушыларды дайындауға бағытталған іс-шаралар. Тағы бір мақсат – әйел редакторлар қатарын көбейту. Уикипедия «кез келген адам өңдей алатын тегін энциклопедия» болғанымен, 2015 жылы редакторлардың тек 10 пайызы ғана әйелдер болды.

2017 жылғы Халықаралық әйелдер күні WiR edit-a-thons көрсету түймесі
«Women in Red» қатысушылары жетіспейтін мақалаларды табуды және жасауды жеңілдету үшін қызыл сілтемесі бар мақалалардың 150 жұмыс тізімін жинақтауға көмектеседі.

2016 жылдың 22 желтоқсанындағы жағдай бойынша «Women in Red» ерікті редакторлары 45 000-нан астам мақала қосты, ал есептелген мақалалардың пайызы ағылшын тіліндегі өмірбаяндардың 16,8 пайызына дейін аздап өсті (2015 жылғы шілдедегі 15 пайыздан).

## Марапаттар мен құрметтер

* 2016, қысқа тізімге енгізілген, ITU/UN Women's GEM-TECH сыйлығы (category: Apply Technology for Women's Empowerment and Digital Inclusion)

## Тағы қараңыз

* Art+Feminism

## Дереккөздер
# 31 қаңтар

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы қаңтар** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **MMXXVI** |

 |

**Қаңтардың 31** — Григориан күнтізбесінде жылдың 31-ші күні. Жылдың аяғына 334 (кібісе жылдарда 335) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

* 1958 жылы Мысыр мен Сирия қосылды

## Туғандар

* 1948 жылы 31 қаңтар – қазақтың белгілі жазушысы Баққожа Мұқай дүниеге келді. Қаламгердің «Өмірзая» романы 2000 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығына ие болды.

## Қайтыс болғандар

* 1955 жыл – қазақтың ғажайып күйшісі Дина Нұрпейісова (1861 ж. туған) қайтыс болды.

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Буржуазия[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

*Буржуа шығу* Жан Беро
**Буржуазия**– (французша bourgeoіsіe — қала тұрғындары) — елдегі капиталдың едәуір бөлігін иемденген әлеуметтік топ. Оның табыс көзін өндіріс пен саудадағы және қаржы-кредит салаларындағы кәсіпкерлік қызметі құрайды. Буржуазия 16 ғасырдағы революциялар мен реформалар кезінен қалыптаса бастап, өндіргіш күштердің, ғылым мен техниканың дамуына және демократияның орнығуына ықпал етті. Қазіргі дамыған елдерде ірі өнеркәсіп және қаржы Буржуазиясы билікке араласу мүмкіндігіне қол жеткізген. Дамушы елдерде Буржуазияның қалыптасуы қоғамдағы саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістерге байланысты болады. Социалдық құрылысқа көшкен елдерде Буржуазия тап ретінде жойылған. Социалдық жүйеден бас тартып,нарықтық экономика мен азаматтық қоғам құруға бағыт алған елдерде ірі меншік иелері мен кәсіпкерлікпен шұғылданушылар тобы қалыптасуда.

## Дереккөздер

“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том