Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Хазарлар

**Хазарлар** — ортағасырлық түркі тілді халық.

Мамандардың есептеуінше Шығыс Еуропада 4 ғасырда ғұн шапқыншылығынан кейін пайда болған. 6 ғасырдың 60-жылдары Батыс Түркі қағанатына бағынды. Түрік қағандығы ыдырағаннан кейін Солтүстік Кавказ бен Қара теңізі жағалауында 7 ғасырдың ортасына қарай Хазар қағандығын құрды. 8 — 9 ғасырларда Шығыс Еуропада жетекші мемлекет құрған Хазарлар 10 ғасырдан бастап өз ішінде жікшілдікке ұшырап, әлсіреп кетті. Осыны пайдаланған көршілес Киев Русі мен басқа да түркі тілдес ұлыстар (оғыз, печенег, т.б.) тарапынан шапқыншылыққа ұшырап, 10 ғасырдың соңына қарай, тарих сахнасынан мүлдем жойылды.

Мемлекеттілік жойылғаннан кейін жергілікті тайпалар басқа көшпелі түркі халықтарына сіңіп кетті. Хазарлар құрамында түркі тектес халықтардың, әсіресе, Кіші жүз тайпаларының аты (мыс., керейт, беріш, т.б.) жиі ұшырасады. Араб жиһангезі Әл-Масуди хазарлардың мұсылман, христиан, иудей дінін қатар ұстанғанын жазған. Белгілі тарихшы М.И. Артамонов Хазар жеріне 8 ғасырдың басында, 9 ғасырдың орта шенінде Византия, араб миссионерлері христиан, ислам дінін енгізуге әрекеттенгенімен, қағандықты басқарған хазар нәсілі Обадия иудашылдықты мемлекеттік дін ретінде жариялағанын дәлелдеді. Жалпы - Хазарлардың этнологиялық құрамы жөнінде тарихта әр алуан пікірлер қалыптасқан. Иудаға табынушы ел билеушілерінің мұсылман, христиан дініндегі, сондай-ақ тәңіршілдікті тұтынған бұқара халықтан оқшау өмір сүруінің, басқару тетіктерін пайдалана алмауының салдарынан мемлекет ішінде этнографиялық-діни алауыздық өршіп, тұрақсыздық ахуалы белең алған.

## Дереккөздер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Khazars |
# Оби (Дуе округі)

|  |
| --- |
| Коммуна |
| Оби |
| Auby |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ФранцияФранция |
| Аймағы |
Нор-Па-де-Кале
 |
| Департаменті |
Нор
 |
| Округі |
Дуе
 |
| Мэр|Мэрі |
Freddy Kaczmarek (2008-2014)
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 50°24′57″ с. е. 3°03′18″ ш. б.﻿ / ﻿50.4158333333° с. е. 3.055° ш. б.﻿ / 50.4158333333; 3.055    |
| Жер аумағы |
7,12 км²
 |
| Биіктігі |
18—32 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 7585 адам (2009) |
| Тығыздығы |
1065,31 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
59950
 |
| INSEE коды |
59028
 |
| Оби |
| Оби шекарасы

 |
|

**Оби** (фр. *Auby*) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округының құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында.

Коммунаның INSEE коды — *59028*, пошта индексі — *59950*.

## Демографиясы

2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7585 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1065,31 адам/км².

Халық динамикасы *( ):*

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006):

| Жынысы | Барлығы | 15 жасқа дейін | 15-24 | 25-44 | 45-64 | 65-85 | 85 жастан жоғары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ерлер | 3792 | 939 | 479 | 1040 | 852 | 458 | 24 |
| Әйелдер | 3953 | 794 | 493 | 1019 | 875 | 704 | 68 |
|

| Жыныс-жас ерекшеліктері |
| --- |
| **Ерлер** | **Жас** | **Әйелдер** |
|  24  | 85 + |  68  |
|  57  | 80-84 |  122  |
|  104  | 75-79 |  166  |
|  173  | 70-74 |  226  |
|  124  | 65-69 |  190  |
|  145  | 60-64 |  161  |
|  205  | 55-59 |  233  |
|  249  | 50-54 |  208  |
|  253  | 45-49 |  273  |
|  228  | 40-44 |  216  |
|  267  | 35-39 |  215  |
|  305  | 30-34 |  267  |
|  240  | 25-29 |  321  |
|  210  | 20-24 |  248  |
|  269  | 15-20 |  245  |
|  240  | 10-14 |  241  |
|  280  | 5-9 |  260  |
|  419  | 0-4 |  293  |

 |

## Тағы қараңыз

* Нор департаментінің коммуналары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Оби |

* Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 26 қазанның 2012 жылы.
* «Mapquest» картасында орналасуы
# Дамузи (Нор)

|  |
| --- |
| Коммуна |
| Дамузи |
| Damousies |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ФранцияФранция |
| Аймағы |
Нор-Па-де-Кале
 |
| Департаменті |
Нор
 |
| Округі |
Авен-сюр-Ельп
 |
| Мэр|Мэрі |
Bertrand Soil (2008-2014)
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 50°13′12″ с. е. 4°00′52″ ш. б.﻿ / ﻿50.22° с. е. 4.01444444444° ш. б.﻿ / 50.22; 4.01444444444    |
| Жер аумағы |
5 км²
 |
| Биіктігі |
137—190 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 225 адам (2009) |
| Тығыздығы |
45,0 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
59680
 |
| INSEE коды |
59169
 |
| Дамузи |
| Дамузи шекарасы

 |
|

**Дамузи** (фр. *Damousies*) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында.

Коммунаның INSEE коды — *59169*, пошта индексі — *59680*.

## Демографиясы

2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,0 адам/км².

Халық динамикасы *( ):*

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006):

| Жынысы | Барлығы | 15 жасқа дейін | 15-24 | 25-44 | 45-64 | 65-85 | 85 жастан жоғары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ерлер | 100 | 8 | 12 | 32 | 36 | 12 | 0 |
| Әйелдер | 116 | 20 | 16 | 32 | 36 | 12 | 0 |
|

| Жыныс-жас ерекшеліктері |
| --- |
| **Ерлер** | **Жас** | **Әйелдер** |
|  0  | 85 + |  0  |
|  0  | 80-84 |  0  |
|  4  | 75-79 |  4  |
|  8  | 70-74 |  4  |
|  0  | 65-69 |  4  |
|  4  | 60-64 |  4  |
|  4  | 55-59 |  8  |
|  20  | 50-54 |  12  |
|  8  | 45-49 |  12  |
|  4  | 40-44 |  12  |
|  8  | 35-39 |  4  |
|  12  | 30-34 |  8  |
|  8  | 25-29 |  8  |
|  4  | 20-24 |  4  |
|  8  | 15-20 |  12  |
|  0  | 10-14 |  12  |
|  4  | 5-9 |  4  |
|  4  | 0-4 |  4  |

 |

## Тағы қараңыз

* Нор департаментінің коммуналары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Дамузи |

* Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 25 қазанның 2012 жылы.
* «Mapquest» картасында орналасуы
# Линд (Франция)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Коммуна |
| Линд |
| Lynde |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ФранцияФранция |
| Аймағы |
Нор-Па-де-Кале
 |
| Департаменті |
Нор
 |
| Округі |
Дюнкерк
 |
| Мэр|Мэрі |
Jacques Hermant (2008-2014)
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 50°42′45″ с. е. 2°25′13″ ш. б.﻿ / ﻿50.7125° с. е. 2.4203° ш. б.﻿ / 50.7125; 2.4203    |
| Жер аумағы |
9,07 км²
 |
| Биіктігі |
34—72 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 674 адам (2009) |
| Тығыздығы |
74,31 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
59173
 |
| INSEE коды |
59366
 |
| Линд |
| Линд шекарасы

 |
|

**Линд** (фр. *Lynde*) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында.

Коммунаның INSEE коды — *59366*, пошта индексі — *59173*.

## Демографиясы

2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрады. Халық тығыздығы — 74,31 адам/км².

Халық динамикасы *( ):*

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006):

| Жынысы | Барлығы | 15 жасқа дейін | 15-24 | 25-44 | 45-64 | 65-85 | 85 жастан жоғары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ерлер | 316 | 72 | 24 | 120 | 68 | 32 | 0 |
| Әйелдер | 296 | 88 | 24 | 96 | 64 | 24 | 0 |
|

| Жыныс-жас ерекшеліктері |
| --- |
| **Ерлер** | **Жас** | **Әйелдер** |
|  0  | 85 + |  0  |
|  0  | 80-84 |  0  |
|  8  | 75-79 |  4  |
|  16  | 70-74 |  4  |
|  8  | 65-69 |  16  |
|  8  | 60-64 |  12  |
|  20  | 55-59 |  12  |
|  20  | 50-54 |  12  |
|  20  | 45-49 |  28  |
|  32  | 40-44 |  28  |
|  40  | 35-39 |  20  |
|  40  | 30-34 |  36  |
|  8  | 25-29 |  12  |
|  16  | 20-24 |  4  |
|  8  | 15-20 |  20  |
|  24  | 10-14 |  32  |
|  20  | 5-9 |  36  |
|  28  | 0-4 |  20  |

 |

## Тағы қараңыз

* Нор департаментінің коммуналары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Линд |

* Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 26 қазанның 2012 жылы.
* «Mapquest» картасында орналасуы
# Вандежи-сюр-Екайон

|  |
| --- |
| Коммуна |
| Вандежи-сюр-Екайон |
| Vendegies-sur-Écaillon |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ФранцияФранция |
| Аймағы |
Нор-Па-де-Кале
 |
| Департаменті |
Нор
 |
| Округі |
Камбре
 |
| Мэр|Мэрі |
Michel Wallerand (2008-2014)
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 50°15′46″ с. е. 3°30′44″ ш. б.﻿ / ﻿50.2627777778° с. е. 3.51222222222° ш. б.﻿ / 50.2627777778; 3.51222222222    |
| Жер аумағы |
6,57 км²
 |
| Биіктігі |
44—102 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 1108 адам (2009) |
| Тығыздығы |
168,65 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
59213
 |
| INSEE коды |
59608
 |
| Вандежи-сюр-Екайон |
| Вандежи-сюр-Екайон шекарасы

 |
|

**Вандежи-сюр-Екайон** (фр. *Vendegies-sur-Écaillon*) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында.

Коммунаның INSEE коды — *59608*, пошта индексі — *59213*.

## Демографиясы

2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1108 адамды құрады. Халық тығыздығы — 168,65 адам/км².

Халық динамикасы *( ):*

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006):

| Жынысы | Барлығы | 15 жасқа дейін | 15-24 | 25-44 | 45-64 | 65-85 | 85 жастан жоғары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ерлер | 520 | 92 | 68 | 148 | 148 | 64 | 0 |
| Әйелдер | 540 | 104 | 68 | 144 | 160 | 56 | 8 |
|

| Жыныс-жас ерекшеліктері |
| --- |
| **Ерлер** | **Жас** | **Әйелдер** |
|  0  | 85 + |  8  |
|  12  | 80-84 |  8  |
|  12  | 75-79 |  12  |
|  12  | 70-74 |  24  |
|  28  | 65-69 |  12  |
|  4  | 60-64 |  4  |
|  44  | 55-59 |  24  |
|  48  | 50-54 |  64  |
|  52  | 45-49 |  68  |
|  68  | 40-44 |  44  |
|  44  | 35-39 |  40  |
|  24  | 30-34 |  32  |
|  12  | 25-29 |  28  |
|  36  | 20-24 |  20  |
|  32  | 15-20 |  48  |
|  40  | 10-14 |  28  |
|  32  | 5-9 |  44  |
|  20  | 0-4 |  32  |

 |

## Тағы қараңыз

* Нор департаментінің коммуналары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Вандежи-сюр-Екайон |

* Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 2 қарашаның 2012 жылы.
* «Mapquest» картасында орналасуы
# Александр Фёдорович Керенский

**Керенский Александр Федорович** [22.4 (4.5.) 1881, Ресей, бұрынғы Симбирск қаласы – 11.6.1970, АҚШ, Нью-Иорк] – Ресейдің саяси қайраткері, Уақытша үкімет басшысы. Дворян отбасында дүниеге келген. Бала кезінде әкесі Түркістанда қызмет атқарып, ол Ташкент гимназиясында оқыған. 1904 ж. Санкт-Петербург ун-нің заң ф-тін бітіргеннен кейін адвокат болып жұмыс істеді, Вольск қ-нан (Саратов губ.) ҚV-Мемл. думаға (1912 – 17) депутат болып сайланып, трудовиктер фракциясын басқарды. 1917 ж. Ақпан революциясынан кейін Санкт-Петербург жұмысшы және солдат депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары, Мемлекеттік думаның Уақытша комитететінің мүшесі, Уақытша үкіметтің юстиция министрі (наурыз – мамыр), соғыс және теңіз министрі (мамыр – қыркүйек), 8 (21) шілдеден министр-төраға, 30 тамыздан (12 қыркүйек) – Жоғ. бас қолбасшы қызметтерін атқарды. 1917 ж. маусым – шілде айларында ереуілге шыққан жұмысшыларды жазалау мен большевиктер партиясын қудалауды ұйымдастырды. 1917 ж. 25 қазанда (7 қараша) болған Қазан төңкерісінен кейін майданға қашып барып, ген. Д.Красновпен бірге Кеңес өкіметіне қарсы бүлік ұйымдастырды. Бүлік талқандалғаннан кейін Донға, 1918 ж. Францияға қоныс аударды. 1940 жылдан өмірінің соңына дейін АҚШ-та тұрды. Шет елде жүріп, ақ эмигранттардың Кеңес өкіметіне қарсы жұмыстарына белсене араласты, “Дни” газетінің редакторы болды (1922 – 32). Бірнеше естелік кітаптар жазды. Керенский 1916 ж. Мемл. дума депутаты ретінде, Ташкентте, Әндіжанда іссапармен болды, Санкт-Петербургте қазақ халқы өкілдерімен кездесіп тұрған (негізінен, М.Шоқай арқылы). Уақытша үкімет мүшесі, басшысы ретінде Уақытша үкіметтің Түркістан к-ті мүшелерімен (Шоқай, Ә.Бөкейханов, М.Тынышбаев, т.б.) қызмет бабында араласып тұрды. Шет елде Шоқаймен, Зәки Уалиди Тоғанмен жақын қарым-қатынаста болды. Керенский туралы Шоқайдың сыни-талдамалы мақаласы бар.

## Дереккөздер: