# Райнхард Генцель[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Райнхард Генцель |
| нем. *Reinhard Genzel* |
|  |
| Туған күні | 24 наурыз 1952 (1952-03-24) (74 жас) |
| Ғылыми аясы |
инфрақызыл және субмиллиметрлік астрономия
 |
| Жұмыс орны |
Макс Планк атындағы Жерден тыс физика институты Мюнхен Людвиг Максимилиан университеті Калифорния университеті, Беркли
 |
| Ғылыми дәрежесі |
Үлгі:PhD, 1978 Үлгі:PhD, 1978
 |
| Альма-матер |
Фрайбург университеті Бонн университеті
 |
| Марапаттары |  Физика саласындағы Нобель сыйлығы (2020)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Үлгі:ГФР Құрмет орденімен марапатталған жұлдызы бар Үлкен Крест кавалері | Үлгі:Ғылым мен өнердегі жетістіктері үшін Бавариялық Максимилиан ордені (1980 жылдан бастап) | Үлгі:«Pour le Mérite» ордені (азаматтық тап) |

|  |
| --- |
|  |

* Лейбниц сыйлығы (1990)
* Бальзан сыйлығы (2003)
* Штерн – Герлах медалі (2003)
* Альберт Эйнштейн медалі (2007)
* Карл Шварцшильд медалі (2011)
* Крафорд сыйлығы (2012)
* Тихо Браге сыйлығы (2012)
* Харви сыйлығы (2014)
* Гершель медалі (2014)
 |

**Райнхард Генцель** (нем. *Reinhard Genzel*; 24 наурыз 1952, Бад-Гомбург, ГФР) — неміс астрофизигі. Физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2020). Ол Леополдин (2002) және Франция ғылым академиясының (1998) мүшесі, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (2000) және Лондон Корольдік қоғамының (2012) шетелдік мүшесі.

## Өмірбаяны

Қатты дене физикасы профессоры Людвиг Генцельдің ұлы (1922—2003).

Фрайбург университетінде және Бонн университетінде оқыды. 1975 жылы Бонн университетін бітірді. 1978 жылы Бонн университетінде және Макс Планк атындағы радиоастрономия институтында екі PhD диссертациясын қорғады. Содан кейін ол АҚШ-та жұмыс істеді. 1986 жылы ГФР-ға оралып, Макс Планк қоғамында жұмыс істей бастады, ал 1988 жылы Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде профессор болды. 1999 жылдан бастап Калифорния университетінде, Берклиде сабақ берді. 2010 жылы Макс Планк атындағы Жерден тыс физика институтының басшысы болды. Бавария ғылым академиясының мүшесі (2003), Америка физикалық қоғамының толық мүшесі (1985).

Ол инфрақызыл және субмиллиметрлік астрономияға арналған құралдарды әзірлейді. Сондай-ақ, ол өте үлкен телескопты, инфрақызыл ғарыштық обсерваторияны және Гершель ғарыштық обсерваториясын әзірлеуге қатысты. 1990 жылдардың ортасында оның зерттеу тобы Құс жолының орталығындағы жұлдыздардың үлкен нысанның, мүмкін қара құрдымның айналасындағы айналмалы қозғалысын ашты (Мерген А\* қараңыз). Бір-біріне тәуелсіз түрде, Кек обсерваториясындағы Андреа Гездің тобы да ұқсас нәтижелерге қол жеткізді, бұл үшін екі ғалым да Нобель сыйлығын алды. Ол сондай-ақ галактикалардың эволюциясын және жұлдыздардың пайда болуын зерттейді.

## Марапаттар мен құрметтер

* Ньютон Лейси Пирс сыйлығы (1986)
* Лейбниц сыйлығы (1990)
* Жюль Янссен сыйлығы (2000)
* Бальзан сыйлығы (2003)
* Альберт Эйнштейн медалі (2007)
* Шо сыйлығы (2008) — «Құс жолы орталығында аса үлкен қара құрдым бар екенін көрсетуге қосқан ерекше үлесі үшін»
* Отто Хан медалі (2008)
* Карл Янский дәрісі (2010)
* Карл Шварцшильд медалі (2011)
* Крафурд сыйлығы (2012)
* Харви сыйлығы (2014)
* Гершель медалі (2014)
* Нобель сыйлығы (2020) — «біздің галактиканың орталығында аса үлкен ықшам нысанды ашқаны үшін», Андреа Гез және Роджер Пенроузбен бірлесіп, «қара құрдымдардың пайда болуы жалпы салыстырмалылықтың қажетті салдары екенін ашқаны үшін» сыйлық алды.
* Highly Cited Researcher (2020)

## Дереккөздер