# Григориан күнтізбесі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**БүгінСенбі**

27 Dhu al-Hijjah

1447 Һижра

---

13 маусым

2026 жыл

---

[жаңару]

**Григориан күнтізбесі** — әлемнің көп бөлігінде қолданылатын күнтізбе. Католик елдерiнде 1582 жылдың 4 қазанында әке Григорий XIII ескi юлиан күнтізбесінің орнына енгiзiлдi. Тропиктік жылға (365,2422 тәулік) келістіру мақсатында Григориан күнтізбелі жылдың ұзақтығын 365,2425 тәулікке теңістіріп, кібісе жылдарды қайта бөлген.

## Айлар мен кібісе жылдар

Ай күндерін жұдырықтармен санау. Алақан сүйектері 31 күнді айларды, ал олардың арасындағы шұқырлар 30 күнді айларды белгілейді.
Алдыңда қолданыста жүрген Юлиан күнтізбесіндегідей, Григориан күнтiзбесі — күн күнтізбесі, яғни оның ұзақтығы Жердің күн орбитасынан айналғанына сәйкестендірілген. Григориан жылында 12 ай, әрқайсысы 28-31 күн аралығындағы ұзақтықпен жiктеледi:

| № | Ай | Күндер саны |
| --- | --- | --- |
| 1 | Қаңтар | 31 |
| 2 | Ақпан | 28 (4 жылда 1 рет- 29) |
| 3 | Наурыз | 31 |
| 4 | Сәуір | 30 |
| 5 | Мамыр | 31 |
| 6 | Маусым | 30 |
| 7 | Шілде | 31 |
| 8 | Тамыз | 31 |
| 9 | Қыркүйек | 30 |
| 10 | Қазан | 31 |
| 11 | Қараша | 30 |
| 12 | Желтоқсан | 31 |

Күнтізбе циклі әр 400 жыл немесе 146.097 күн қайталанады. 400 жылдың 303-і — кәдімгі және 97-і — кібісе жыл. Күнтізбелі жылдың орташа ұзақтығы — 365~~+~~97⁄400 күн немесе 365 тәулік, 5 сағат, 49 минут және 12 секунд. Григориан күнтізбесі бойынша, әр 400-жыл және 4-ке бөлінетін, бірақ 100-ге бөлінбейтін жыл — кібісе жыл болып саналады.

## Юлиан және григориан күнтiзбелерiн айырмашылығы

Юлиан және григориан күнтiзбелерiнiң күндерінің айырмашылығы:

| Күндер айырмашылығы | Кезең (юлиан күнтізбесі бой-ша) | Кезең (григориан күнтізбесі бой-ша) |
| --- | --- | --- |
| 10 | 5 қазан 1582 — 29 ақпан 1700 | 15 қазан 1582 — 11 наурыз 1700 |
| 11 | 1 наурыз 1700 — 29 ақпан 1800 | 12 наурыз 1700 — 12 наурыз 1800 |
| 12 | 1 наурыз 1800 — 29 ақпан 1900 | 13 наурыз 1800 — 13 наурыз 1900 |
| 13 | 1 наурыз 1900 — 29 ақпан 2100 | 14 наурыз 1900 — 14 наурыз 2100 |
| 14 | 1 наурыз 2100 — 29 ақпан 2200 | 15 наурыз 2100 — 15 наурыз 2200 |
| 15 | 1 наурыз 2200 — 29 ақпан 2300 | 16 наурыз 2200 — 16 наурыз 2300 |

## Мемлекеттердің григориан күнтізбесіне ауысу күндері

| Юлиан күнтізбесінің соңғы күні | Григориан күнтізбесінің бірінші күні | Мемлекттер/аумақтар |
| --- | --- | --- |
| 4 қазан 1582 | 15 қазан 1582 | Испания, Италия, Португалия, Речь Посполита (Литвалық және Польшаның ұлы княздықтың құрамындағы федерациялық мемлекетi) |
| 9 желтоқсан 1582 | 20 желтоқсан 1582 | Франция, Лотарингия |
| 21 желтоқсан 1582 | 1 қаңтар 1583 | Голландия, Брабант, Фландрия |
| 10 ақпан 1583 | 21 ақпан 1583 | Льеж епископтығы |
| 13 ақпан 1583 | 24 ақпан 1583 | Аугсбург |
| 4 қазан 1583 | 15 қазан 1583 | Трир |
| 5 желтоқсан 1583 | 16 желтоқсан 1583 | Бавария, Зальцбург, Регенсбург |
| 1583 | Аустрия (бөлігі), Тироль |
| 6 қаңтар 1584 | 17 қаңтар 1584 | Аустрия Республикасы |
| 11 қаңтар 1584 | 22 қаңтар 1584 | Швейцария (Люцерн, Ури, Швиц, Цуг, Фрайбург, Золотурн кантондары) |
| 12 қаңтар 1584 | 23 қаңтар 1584 | Силезия |
| 1584 | Вестфалия, Америкадағы Испан колониялары |
| 21 қазан 1587 | 1 қараша 1587 | Мажарстан |
| 14 желтоқсан 1590 | 25 желтоқсан 1590 | Трансильвания |
| 22 тамыз 1610 | 2 қыркүйек 1610 | Пруссия |
| 28 ақпан 1655 | 11 наурыз 1655 | Швейцария ( Вале кантоны) |
| 18 ақпан 1700 | 1 наурыз 1700 | Дания ( Норвегияны қоса), протестанттық неміс мемлекеттері |
| 16 қараша 1700 | 28 қараша 1700 | Исландия |
| 31 желтоқсан 1700 | 12 қаңтар 1701 | Швейцария (Цюрих, Берн, Базель, Женева) |
| 2 қыркүйек 1752 | 14 қыркүйек 1752 | Ұлыбритания және колониялар |
| 17 ақпан 1753 | 1 наурыз 1753 | Швеция (Финляндияны қоса) |
| 5 қазан 1867 | 18 қазан 1867 | Аляска |
|  | 1 қаңтар 1873 | Жапония |
|  | 20 қараша 1911 | Қытай |
| желтоқсан 1912 | Албания |
| 31 наурыз 1916 | 14 наурыз 1916 | Болгария |
| 31 қаңтар 1918 | 14 ақпан 1918 | Ресей Кеңестік Социалистік Республикасы, Эстония |
| 1 ақпан 1918 | 15 ақпан 1918 | Латвия, Литва |
| 17 сәуір 1918 | 1 мамыр 1918 | Грузия, Әзербайжан және Армения |
| 18 қаңтар 1919 | 1 ақпан 1919 | Румыния, Югославия Одақтық Республикасы |
| 9 наурыз 1924 | 23 наурыз 1924 | Грекия |
| 18 желтоқсан 1925 | 1 қаңтар 1926 | Түркия |
| 17 қыркүек 1928 | 1 қазан 1928 | Мысыр |