Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Уэльс

|  |
| --- |
| **Уэльс ағылш. *Wales* вал. *Cymru |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Байрақ
 | Елтаңба
 |

 |
| Ұран: *«Cymru am byth» «Мәңгі Уэльс!»* |
| Әнұран: *«Hen Wlad Fy Nhadau» «Бабаларымның елі»* *(тыңдау )* |
|  |
| Мемлекеттік құрылымы |
| **Ресми тілі** | ағылшын валлий |
| **Елорда** | Кардифф |
| **Ірі қалалары** | Кардифф, Суонси, Ньюпорт, Бангор |
| **Үкімет түрі** | Конституциялық монархия |
| **Монархы Уэльс ханзадасы Бірінші министр** | III Чарльз Уильям Марк Дрейкфорд
 |
| Географиясы |
| **Жер аумағы** • Барлығы
  |  20 779 км² |
| **Жұрты** • Сарап (2018) • Санақ (2011) • Тығыздығы
 |  3 139 000 адам 3 063 000 адам 151,06 адам/км² |
| Экономикасы |
| **Этнохороним** | валлиялық, валлиялықтар |
| **Валютасы** | Фунт стерлинг |
| Қосымша мәліметтер |
| **Уақыт белдеулері** | Europe/London және Гринвичтік уақыт |

**Уэльс** (вал. *Cymru* [ˈkəmrɨ], ағылш. *Wales* [ˈweɪlz]) — Ұлыбритания құрамындағы ел, оның әкімшілік бірлігі. Шығысында Англиямен, солтүстік және батысында Ирланд теңізімен, оңтүстік пен батысында Кельт теңізімен және оңтүстігінде Бристол шығанағымен шектеседі. 2021 жылғы санақ бойынша Уэльстің халық саны 3,107,500-ны құрды және жер аумағы 20,779 км²-ге тең.

## Тарихы

Марк Дрейкфорд, Уэльс парламентінің бірінші министрі; Мамыр 2021
Уэльс қазіргі шекаралары бойынша ешқашан егеменді ел болып көрген жоқ.

## Дереккөздер
# Ежелгі дүние

**Ежелгі дүние** – тарих ғылымында адамзат қоғамы дамуының Рим империясы құлағанға дейінгі (біздің заманымыздың 5 ғасыры) кезеңін сипаттау үшін қолданылатын термин. Алғашқы адамдар туыстық байланыстар бойынша (ру мен тайпа) бірлесіп өмір сүрген. Бірте-бірте рулар мен тайпалар арасындағы өзара соғыстар нәтижесінде қоғам мүшелері арасынан ақсүйектер мен құлдар келіп шықты.
Біздің заманымыздан бұрынғы 4 – 3-мыңжылдықта Тигр мен Евфрат өзендері аралығында шумер мәдениеті пайда болды. Шумерлердің Орталық Азиядан бұл өлкеге қалай, қашан көшіп келгені ғылымда әлі анықталған жоқ. Кейіннен Месопотамияда шумерлердің орнына Вавилон мемлекеті (оңтүстікте) мен Ассирия мемлекеті (солтүстікте) құрылды. Шумерлермен қатар Ніл өзені жағалауында ежелгі Мысыр мемлекеті (шамамен біздің заманымыздан бұрынғы 3000 жыл) дүниеге келді. Б.з.б. 2000 ж. Қытайда да алғашқы мемлекет құрылып, Ся әулеті билік құрды. Шамамен осы мезгілде Крит мәдениеті мен Хетт патшалығы өмір сүрді. Тайпалардың шығыстан батыс пен оңтүстікке жаппай қоныс аударуы нәтижесінде Кіші Азия, Сирия, Палестина, Мысыр халықтары толығымен жаңарып, адамзат тарихында темір дәуірі басталды. Таяу Шығыста шығу тегі белгісіз «теңіз халықтары» пайда болып, Жерорта теңізі жағалауларына өз бақылауын орнатты. Біздің заманымыздан бұрынғы 2500 ж. шамасында Инд өзені бойында үнді мәдениетінің негізі қаланды. Көп ұзамай Үндістанға Орталық Азиядан арий тайпалары басып кіріп, шамамен біздің заманымыздан бұрынғы 1500 ж. бүкіл Солтүстік Үндістанды басып алды. Біздің заманымыздан бұрынғы 6 ғасырда Инд өзенінен Қара және Каспий теңіздеріне, сондай-ақ, Мысыр мен Грекияға дейін созылып жатқан парсы патшалығы (Ахемен әулеті мемлекеті) құрылды. Біздің заманымыздан бұрынғы 336 – 321 ж. онан да алып Александр Македонский империясы құрылып, грек-македон және шығыс мәдениеттері араласа бастады. Шамамен осы кезеңде Орталық Азияны мекендеген ғұн тайпалары бірлесіп алып мемлекет құрды. Олар шығыста Қытайды Ұлы қытай қорғанын тұрғызуға мәжбүр етті. Біздің заманымыздан бұрынғы 6 ғасырда Рим күшейіп, Италиядағы латын мемлекеттерін өзіне бағындыра бастады. Императорлар Цезарь мен Августин тұсында Рим Жерорта теңізі жағалауларына толық өз үстемдігін орнатқан әлемдік державаға айналды. Біздің заманымыздың 3 ғасырынан бастап империя әлсіреп, 395 ж. Батыс және Шығыс Рим империяларына бөлінді. 3 ғасырдан бастап Орталық Азияны мекендеген көшпелі ғұн тайпалары жаппай батысқа жылжып, Балтық және Қара теңіздердің аралығын мекендеген герман тайпаларын әрі қарай ығыстырды. Ғұндардан ығысқан германдықтар Батыс және Шығыс Рим империяларына басып кірді. Кейбір герман тайпаларымен одақтасқан ғұн тайпалары да Аттиланың (Еділдің) басшылығымен Батыс Рим империясына басып кіріп, 452 ж. Рим қаласын қоршауға алды, бірақ төлем алғаннан кейін қаланы қиратпай, кері шегініп кетті. Көп ұзамай Батыс Рим империясы біржолата (476) жойылды. Осы империяның жойылуымен ежелгі дәуір тарихы да аяқталды.
# Мартиника[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

| **Мартиника** |
| --- |

| фр. *Martinique* |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 | (Аймақ туы) |
| Орналасуы |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Әкімшілік** |
| Астанасы | Фор-де-Франс |
| Кеңес президенті | Альфред Мари-Жан |
| Префект | Анж Мансини |
| Департаменттер | Мартиника (972) |
| Округтер | 4 |
| Кантондар | 45 |
| Коммунналар | 34 |
| Жер аумағы1 | 1128 км² |
| 1 Өзен, су, көлдерді және ауданы 1 км² астам мұздықтарды, сондай-ақ өзендердің эстуарийлерін санамағандаға жер реестрі бойынша. |
|  |

**Мартиника** (фр. *Martinique*) — Кариб теңізіндегі Кіші Антиль аралдар тобына кіретін, Францияның иелігіндегі аумақ. Әкімшілік орталығы — Фор-де-Франс. Ресми тілі — француз тілі. Жері 1,128 мың км². Халқы 385 мың (1999).

Халқының негізгі бөлігін Африкадан әкелінген құлдардың ұрпақтары құрайды. Тұрғындарының көпшілігі — католиктік христиандар.

Мартиниканы Франция президенті тағайындаған префект басқарады. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары — құрамы 45 мүшеден тұратын Бас Кеңес пен 41 мүшесі бар Аймақтық кеңес. Француз парламентінің құрамында М-дан сайланған 4 депутат пен 2 сенатор бар. Франция территориясы болғандықтан ақша бірлігі — еуро (2004).

Мартиника аралы негізінен вулкандық жыныстардан құралған. Ең биік жері — Монтань-Пеле (1397 м.) Климаты тропиктік, пассаттық. Айлық орташа температурасы 24 — 27°С. Жаңбырлы мерзім шілде айынан қарашаға дейін созылады. Жылдық жауын-шашын мөлш. 1500 — 2000 мм-ге тең. Мартиникада тропиктік ормандар (пальма, нан ағаштары) көп. Мартиника аумағын ежелгі заманнан дейінгі тарихы аз зерттелген.

## Тарихы

Мартиника аралын 1502 ж. Христофор Колумб ашты. 1635 жылдан аралды француздар отарлай бастады. Жергілікті үндіс-карибтер тонаушылық пен қырғынға ұшырады. Отаршылдар плантацияларда жұмыс істеу үшін Африкадан құл-негрлер әкелді. Құлдар көтерілісін отаршылдар қаталдықпен басып отырды. Мартиникада мақта, темекі өсірілді.

XVII ғ-дың соңы мен XVIII ғ-дың бірінші ширегінде Мартиникада қант құрағы, кофе плантациялары пайда болды. 1794 ж. ақпанда конвенттің арнайы декретімен аралдарда үндіс тайпалары мекендеді. Олардың орта ғасырларға құлдық жойылды.

1794 – 1802 ж. және 1809 – 1814 ж. аралығында Мартиникада уақытша ағылшындардың билігі орнағанымен, кейін қайтадан Францияға қайтарылды. 1870 ж. арал халқының сайлау құқығы метрополия азаматтарының құқықтарымен теңестіріліп, Франция парламентінен Мартиникаға өкілдік орын берілді. 1900 ж. Мартиника қаржылық дербестікке қол жеткізді.

XX ғ-дың басынан елде әр түрлі саяси партиялар мен ұйымдар жұмыс істей бастады. Мартиника халқының отаршылдық тәртіпке қарсы қажырлы күресінің нәтижесінде 1946 ж. аралға “теңіздің арғы жағындағы Франция департаменті” мәртебесі берілді.

## Экономика

Мартиника экономикасының негізгі саласы — а. ш. Қант құрағы, банан, ананас, кофе, какао, темекі, мақта өсіріледі. Балық аулау, мал ш. біршама жақсы дамыған. Қант, спирт-ром, консерв, шоколад шығаратын кәсіпорындар жұмыс істейді.

Экспортының 90%-ын жеміс, қант, ром сату құрайды. Сырттан өндірістік шикізаттар, машина мен өнеркәсіп құрал-жабдықтары, азық-түліктің кейбір түрлері әкелінеді. Негізгі сауда серіктесі — Франция.

## Дереккөздер
# Франшиза[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Франшиза** (фр. *franchise* - артықшылық, жеңілдік) — сақтандыру шартының сақтандырушыны белгілі бір мөлшерден аспайтын залалдарды төлеуден босатуды көздейтін талабы.

## Дереккөздер
# Су асты таулары

Су астындағы таулар саны жер бетіндегіден көп. Су астында, сондай-ақ, «Қазаншұңқыр» деп аталатын ойпаттар да болады. Қазаншұңқырлар – мұхиттардың ең терең жері. Су астындағы таулар мен қазаншұңқырлардың көбі жер бетіндегілерден биік және терең. Суасты таулары жер қыртысындағы екі платформаның соқтығысып, опырылып сынып, жерді жарып, жоғарыға шығуының нәтижесінде түзілген. Платформалар бірін-бірі итергенде, ұштары сынып, тау пайда болады. Әлемдегі ең ұзын тау тізбегі Атлант мұхитының астында жатыр. Ортамұхиттық тау жотасы Атлант мұхитының дәл орта тұсын басып өтеді. Ол – Америка мен Африканың ортасындағы су алабы. Суасты таулары туралы сөз қозғағанда, ғаламшарымыздағы ең биік тау Эверест емес екенін айту керек. Эвересттің биіктігі 8848 метр ғана. Жер шарындағы ең биік тау Тынық мұхитының түбінде жатыр. Ол – Гавай аралдарындағы Мауна Кеа тауы. Оның жарты бөлігі мұхит суының астында. Мауна Кеаның биіктігі 10 000 метр.

## Дереккөздер

Балаларға арналған танымдық энциклопедия "Таулар"
# Финвал

| Финвал киті |
| --- |
|
  |
| Амандық күйі |
|  Жойылу қаупіндегілер
(IUCN)  |
| Ғылыми топтастыруы |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дүниесі: | Жануарлар  |
| Жамағаты: | Хордалылар  |
| Табы: | Сүтқоректілер  |
| Сабы: | Киттәрізділер  |
| Ұлы тұқымдасы: | Mysticeti  |
| Тұқымдасы: | Balaenopteridae  |
| Тегі: | *Balaenoptera*  |
| Түрі: | B. physalus  |

 |
| Екі-есімді атауы |
| Balaenoptera physalus (Linnaeus, 1758) |
|  Fin whale range |
| Subspecies |
| * *B.p.physalus*
* *B.p.quoyi*
 |

**Финвал** «майшабақ кит» немесе «жолақ бауыр» деп аталатын, мұртты кит түріне жататын, теңіз сүтқоректісі. Жотасы сұр немесе қара. Қанаттарының астыңғы жағы мен бауыры ақ түсті болып келеді Олар 85-90 жылға жуық өмір сүреді. Финвал киттеріне кейде косаткалар да шабуыл жасайды. Бұл киттер балық пен шаяндарды көп жейді жазда суық суларға қоныс аударады. Ал қыс мезгіліне қарай көбею үшін жылы сулы аймақтарға оралады. Басы – тегіс, арқасында омыртқа сүйегі бар. Құйрығы үлкен әрі жалпақ.

Олар сағатына 42 шақырым жылдамдықпен жүзеді және қалыпты жағдайда су астында 30 минутқа дейін болады. Мұртты киттер секілді Финвал киті де бүкіл қыс бойы қоректенбей шыға алады. Олар денесінде жиналған майдан қуат алады. Бұл киттер жыныстық жағынан 6-10 жасында жетіледі. Финвал киті көлемі жағынан көк киттен кейінгі екінші кит және ең үлкен сүтқоректі болып табылады.

## Таралуы

Финвал киттерін әлемнің бардық мұхиттарынан кездестіруге болады. Алайда тропиктік және мұзды полярлық теңіздерде сирек кездеседі. Финвал киттері топтары 6-7 топтан тұрады, бірақ миграция кезінде олардың саны 300-ге дейін жетеді.

Қаңқасы
## Дереккөздер
# Саяси ұстаным[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Үлгі:Басқа тілдерге жасалған сілтемесі қате, салыққа сілтенген
**Саяси ұстаным** - қоғамдағы саяси қатынастар жүйесіндегі топтар немесе жеке адам жағдайы, орны және интегралдық сипаты.

## Дереккөздер
# The Independent

|  |
| --- |
| The Independent |
| Түрі |
Күнделікті газет
 |
| Форматы |
compact
 |
| Иесі |
Independent Print Limited
 |
| Құрылған жылы |
1986
 |
| Бағасы |
GBP 0,70 дс-жм GBP 1,40 сб GBP 1,80 жб
 |
| Бас кеңсесі |
Лондон, Ұлыбритания
 |
| Тиражы |
176 681
 |
| ISSN |
0951-9467
 |
|

---

 |
| independent.co.uk |

**The Independent** (ағылш. *The Independent* — «тәуелсіз») — Британияның таңғы ұлттық газеті. 2010 жылдан бастап Александр Лебедевке тиесілі. Никнеймі *Indy*. 1986 жылдан бері басылып келетін газет Ұлыбританияда ең жас газеттердің қатарына кіреді. Газеттің редакторы 2013 жылы тағайындалған Амол Раджан, ал редактордың орынбасары 2012 жылдан бері Арчи Блэнд. 28 жасқа келген Блэнд Британияда газет индустриясында жұмыс істейтін жоғары қызметке тағайындалған ең жас азаматтардың бірі.

Бастапқыда газет үлкен форматты болып шыққан, кейін, 2003 жылдан бастап кіші форматқа ауысты. 2013 жылдың тамыз айында газеттің таралымы 68 мыңға жетті, ал жексенбілік газеттің таралымы 110 мыңды құрады.

## Тарихы

*Independent* газеті 1986 жылдың 7 қазанында кең көлемді болып шықты. Газетті Андреас Смит, Стивен Гловер, Мэтью Симондс шығарды. Олардың үшеуі де кезінде *The Daily Telegraph*-та журналист болып қызмет атқарған. Газет Британиядағы газеттер басылымының түпкілікті өзгеруі кезінде шыққан болатын.

1990 жылдары газетте қаржы жағынан проблемалары болды. Кейбір 1980 жылдары шыққан газеттер, оқырмандардың көңілдерінен шыға алмай жабылып қалып жатты. Олардың арасында *Sunday Correspondent* болды. *Independent* те осы мәселелені шешті. Бірнеше компаниялар газетті басқаруға мүдделі болды. *Tony O'Reilly's* медиа тобы және *Mirror Group Newspapers* 1994 жылдың ортасында газеттің бірталай бөлігін сатып алды. 1995 жылдың наурызында газеттің акциялары әртүрлі компанияларға тиесілі болды. *Independent News & Media*-ға 43% пайыз, *MGN*-ге 43% пайыз және *Prisa*-ға 12% пайыз.

1996 жылдың сәуір айында тағы да өзгерістер болады. Ал 1998 жылдың наурызында *O'Reilly* компанияның қалған 54%-ын £30 миллионға сатып алады да, компанияның қарыздарын өзі көтереді. *Independent News*-ті Бренден Хопкинс басқарды. Сол уақытта Эндрю Марр *The Independent*-тің, ал Рози Байкот жексенбілік газеттің редакторы болып тағайындалды.

1998 жылдың сәуірінде Рози Байкот *The Daily Express*-ке ауысады, ал осы жылдың мамыр айында Марр BBC-ге саяси редактор болып қызметке орналасады. Оның орнына Саймон Кельнер тағайындалады. Газеттің тиражы 200'000-нан төмендеп кетеді. Газет тиражын көбейту мақсатында бірнеше өзгертулер еңгізді. Басылымның айналымы көтерілгенімен ол 1989 жылғы деңгейге жете алмады. Жұмыс орындарының және қаржының төмендеуі журналистердің рухын түсірді.

2004 жылдың ортасына қарай газет 5 миллион фунт жоғалтты.

2010 жылдың 25 наурызында *Independent News & Media* газетті Александр Лебедевке сатты. 2009 жылы Лебедев Британиялық *Evening Standard*-ті сатып алған болатын. Екі аптадан соң редактор Роджер Алтон орнынан кетеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты
# Гернси

|  |
| --- |
| **Гернси ағылш. *Bailiwick of Guernsey* фр. *bailliage de Guernesey* норманд. Guernési** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Байрақ
 | Елтаңба
 |

 |
| Әнұран: *«Sarnia Cherie»* |
|  |
| Тарихы |
| **Тәуелсіздік күні** | 9 мамыр |
| Мемлекеттік құрылымы |
| **Ресми тілдері** | ағылшын тілі, француз тілі |
| **Елорда** | Сент-Питер-Порт |
| **Үкімет түрі** | Ұлыбританияның тәуелді аймағы |
| **Нормандия герцогы Лейтенант губернаторы** | III Чарльз Ричард Крипуэлл
  |
| Географиясы |
| **Жер аумағы** • Барлығы
  |  78 км² |
| **Жұрты** • Сарап (2016) • Тығыздығы
 |  63 026 адам адам/км² |
| Экономикасы |
| **Валютасы** | Фунт стерлинг Гернси фунты (GBP) (£) |
| Қосымша мәліметтер |
| **ISO коды** | GG |
| **Телефон коды** | +44-1481 |
| **Уақыт белдеулері** | UTC+1 |

**Гернси** (ағылш. *Guernsey*, фр. *Guernesey*, норманд. Guernési) — аралдық территория және Ұлыбританияның үш тәждік жерлерінің бірі.

1204 жылы Нормандия герцогтігінен ажыратылған Гернси бейливигі (тәждік жер) Ла-Манштағы бірнеше аралдардан құрылған.

## Дереккөздер
# Давид Сильва[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Давид Сильва  |
|  |
| Жалпы мағлұмат |
| Толық аты |
Давид Хосуэ Хименес Сильва
 |
| Туған күні | 8 қаңтар 1986 (1986-01-08) (40 жас) |
| Туған жері |
Аргинегин, Канар аралдары, Испания
 |
| Азаматтығы |  Испания
 |
| Бойы |
173
 |
| Салмағы |
67
 |
| Позиция |
жартылай қорғаушы
 |
|

| Жастар клубы |
| --- |
| 1995—2000 |  Сан Фернандо |
| 2000—2004 |  Валенсия |
| Клуб карьерасы |
| 2004—2010 |  Валенсия | 118 (22) |
| 2004—2005 | →  Эйбар | 35 (5) |
| 2005—2006 | →  Сельта | 34 (4) |
| 2010—2020 |  Манчестер Сити | 309 (60) |
| 2020—2023 |  Реал Сосьедад | 74 (6) |
| Ұлттық құрамы |
| 2001—2002 |  Испания-16 | 6 (2) |
| 2003—2004 |  Испания-17 | 20 (5) |
| 2004—2005 |  Испания-19 | 14 (5) |
| 2001—2002 |  Испания-20 | 5 (4) |
| 2004—2006 |  Испания-21 | 9 (7) |
| 2006—2018 |  Испания] | 125 (35) |

 |
|  |
|
Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу |

**Давид Хосуэ Хименес Сильва** (ис. *David Josué Jiménez Silva*; 8 қаңтар 1986 жыл, Аргинегин, Канар аралдары) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2010 жылғы әлем чемпионы. 2008, 2012 жылғы Еуропа чемпионы.

## Футболшы жайлы фактілер

* Давидтің әкесі Фернандо Хименес әуесқой футболшы болған. Ал Давидтің өзі бала кезінде қақпашы болыпты.
* Кумирі — дат футболшысы Микаэль Лаудруп.
* 2004-2010 жылдары "Валенсияда" ойнады. Алғашқы жылдары тек қосалқы құрамда қалып, 2006 жылы командадан Хавьер Савьола кеткен соң негізгі құрамға толық орналасты.
* Ұлттық құрамадағы алғашқы ойынын 2006 жылы қараша айында өткізді. 2018 жылға дейін Испания қатысқан ірі турнирлердің бәріне барды. 2018 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері

**Командалық**:

Валенсия
* Испания кубогы: 2007/08

Манчестер Сити
* Англия чемпионы **(3)**: 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19
* Англия кубогы: 2010/11, 2018/19
* Англия суперкубогы: 2012 2018
* Лига кубогы **(3)**: 2013/14, 2015/16, 2017/18, 2018/19

Испания құрамасы
* Еуропа чемпионы **(2)**: 2008, 2012
* Әлем чемпионы: 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайты
* Профиль (ағыл.)
# Полинезиялықтар[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Полинезия** – бірнеше аймақтан, аралдардан құралған географиялық аудан.«Полинезиялықтар» деп, әдетте Австралия, Жаңа Зеландия, Жаңа Гвинея елдері мен Малай архипелагы аралдарының тұрғындарын атайды. Сондай-ақ, Тынық мұхиттың маңында шашырай орналасқан аралдардың да жалпылама атауы осындай. Полинезияның жергілікті тұрғындары бірнеше жылдар бұрын Африкадан келген. Кейін еуропалықтар бұл жерге өз колонияларын орнатты. Алғашқы қоныстанушылар Папуа және Папуа Жаңа Гвинеядан Соломон аралдарына келіп, Вануату, Жаңа Каледония және Фиджи аралдары мен Меланезия архипелагының маңына жағалай орын тепкен. Гвинеяның байырғы тұрғындары «папуастар» деп аталады. Таити аралдары – полинезия, француз және азиялықтардың мәдениеті тоғысқан өлке. Сондай-ақ, тұрғындардың жартысы фиджилер болса, қалғандары үндістер. Олар үйлерінің қабырғасын тоқылған бамбук пен шөптерден тұрғызса, төбесін сабаннан жасалған шатырмен жабады. Панданнан14 тоқылған кілемдер жерге төселеді. Жаңа Зеландияның байырғы тұрғындары «маорилер»деп аталады. Олар полинезиялықтардың қатарына кіреді және Жаңа Зеландия халқының 10 пайызын құрайды.

## Дереккөздер

ӘЛЕМ ХАЛЫҚТАРЫ. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-448-1
# Абсорбция

Абсорбция
**Абсорбция** — газ және сұйық күйдегі заттардың барлық массасы бойынша басқа затқа сорылуы.

## Физикалық химияда

**Абсорбция** — газ және сұйық кұрамындағы заттарды сұйық, сирегірек қатты заттар (абсорбенттер) көмегімен сіңіріп алу процесі. Оптикада — белгілі бір денеден өту барысында жарық ағымы энергиясы бөлігінің тұтылып қалуы.

### Физикалық абсорбция

Физикалық абсорбция - абсорбат пен абсорбент арасында химиялық әрекетсіз өтетін абсорбция.

## Майлы абсорбция

Майлы абсорбция — газ немесе бу-газ қоспасының бір немесе бірнеше құрауышын әр түрлі құралғыларда сіңіргіш маймен еріту процесі; коксхимиялық өнеркәсіпте кокс газынан бензолды бөліп шығаруға, мұнай өңдеу өнеркәсібінде жасанды сұйық отын алуда, тағы басқа жерлерде қолданылады.

## Абсорбер

Абсорбер — абсорбция жүретін құрылғы.

## Экономикада

Абсорбция-екі коммерциялық мекеменің қосылуы, олардың бірі - неғұрлым ірісі - келесісін бірыңғай ұйым құру мақсатымен жатады.

## Дереккөздер