# 1924 жыл[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

| Жылдар
 |
| --- |
|  1920 · 1921 · 1922 · 1923 —  **1924**  — 1925 · 1926 · 1927 · 1928
 |
| Онжылдықтар
 |
| 1900 жж. · 1910 жж. — **1920 жж.** — 1930 жж. · 1940 жж. |
| Ғасырлар
 |
| XIX ғасыр

```
— **XX ғасыр**
```

 **— XXI ғасыр** |

|  |
| --- |
| II мыңжылдық
 |
| XVIII ғасыр

```
— XIX ғасыр
—  **XX ғасыр**
```

 **— XXI ғасыр**

```
— XXII ғасыр
```
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890 жж. |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900 жж. |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910 жж. |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920 жж. |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930 жж. |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940 жж. |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950 жж. |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960 жж. |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970 жж. |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980 жж. |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990 жж. |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000 жж. |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
|  |

**1924 жыл басқа күнтізбелерде**| Грегориан күнтізбесі | 1924 *MCMXXIV* |
| Юлиан күнтізбесі | 1923 — 1924 (14 қаңтардан бастап) |
| Рим қаласының құрылуынан бастап | 2676 — 2677 (4 мамырдан бастап) |
| Византия күнтізбесі | 7432 — 7433 (14 қыркүйектен бастап) |
| Еврей күнтізбесі  | 5684 — 5685
ה'תרפ"ד — ה'תרפ"ה |
| Ислам күнтізбесі | 1342 — 1343 |
| Армения күнтізбесі | 1373 *ԹՎ ՌՅՀԳ*
 |
| Қытай күнтізбесі | 4620 — 4621 癸亥 — 甲子 қара шошқа — көк егеуқұйрық |
| Ефиопия күнтізбесі | 1916 — 1917 |
| Инду күнтізбесі |  |
| - *Викрам самват* | 1980 — 1981 |
| - *Шака самват* | 1846 — 1847 |
| - *Кали-юга* | 5025 — 5026 |
| Иран күнтізбесі | 1302 — 1303 |

**1924 жыл** — Григориан күнтізбесі бойынша аптаның екінші күні, яғни сейсенбіде басталады. Кібісе жыл.

Бұл біздің заманымыздың 1924 жылы, II мыңжылдықтың 924-жылы, XX ғасырдың 24-жылы, 20 ғасырдың 3-онжылдығының 4-жылы, 1920 жылдардың 5-жылы болып табылады.

## Оқиғалар

### Қаңтар

Рэмси Макдональд.
1924 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының плакаты.
* 1 қаңтар – Мәскеуде «Қызыл жұлдыз» газеті шыға бастады.
* 22 қаңтар - Рэмси Макдональд Біріккен Корольдіктің Лейбористік партиядан шыққан алғашқы премьер-министр болып тағайындалды.
* 25 қаңтар - Француз Альпілерінде Шамониде 1924 жылғы алғашқы Қысқы Олимпиада ойындары ашылды.
* 26 қаңтар - Петроград Ленинград деп өзгертілді.
* 27 қаңтар – В.И. Ленин Қызыл алаңдағы мавзолейге жерленді.
* 31 қаңтар – КСРО Кеңестерінің екінші съезі КСРО-ның алғашқы Конституциясын бекітті.

### Ақпан

* 1 ақпан - Ұлыбритания КСРО-ны мойындады.
* 7 ақпан - Италияның фашистік үкіметі Кеңес Одағын ресми түрде мойындады.
* 8 ақпан
	+ АҚШ тарихындағы алғашқы газ камерасын қолдану арқылы өлім жазасы Невада штатындағы Карсон қалалық түрмесінде орындалды. Сотталған кісі өлтіруші Джи Чжон тығыздалған камерада синил қышқылымен өлім жазасына кесілді.
	+ Техас штатындағы Хантсвиллдегі мемлекеттік түрмеде бес тұтқынды (барлығы афроамерикалықтар) өлім жазасына кесті, бұл штатта электрлік орындық алғаш рет қолданылды.
* 13 ақпан - Британия тарихындағы алғашқы ашық фашистік оқиға Лондондағы Сесил қонақ үйінде өтті, оған британдық фашистік және итальяндық жер аударылған қауымдастықтың шамамен 500 мүшесі қатысты.
* 15 ақпан - Американдық әскерлер Гондурастағы азамат соғысқа араласа бастады.
* 25 ақпан – Бұхара Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің пленумы Орталық Азиядағы ұлттық шекараны белгілеу бастамасын мақұлдады.
* 29 ақпан - Аустрия мен КСРО арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнады.

### Наурыз

* 3 наурыз – Мұстафа Кемал басқарған Түркия Республикасының ұлы ұлттық мәжілісі Осман халифатын құлатты, VII ғасырдан бері жүрген халифаттың тарихына нүкте қойды.
* 10 наурыз – Түркістан Коммунистік партиясының Орталық Комитеті Орталық Азиядағы ұлттық шекараны белгілеу бастамасын мақұлдады.
* 25 наурыз - Грекияда екінші Грек Республикасы жарияланды.
* 27 наурыз - Мюнхенде мемлекетке опасыздық жасады деген күдікпен сотталған Эрих Людендорф пен Адольф Гитлер соңғы сөз сөйледі.

### Сәуір

MGM Lion компаниясының түпнұсқа логотипі, шамамен 1926 жыл.
* 1 сәуір - Адольф Гитлер 1923 жылғы Сыра төңкерісіне қатысқаны үшін Германиядағы Ландсберг түрмесінде бес жылға бас бостандығынан айырылды (ол тоғыз айдан кем отырды).
* 3 сәуір - Ирландия Ұлыбритания үкіметімен Ирландия азаматын «британдық азамат» деп атау керек пе, жоқ па деген мәселеде келісімге келе алмаған соң, алғаш рет өзінің алғашқы төлқұжаттарын берді.
* 6 сәуір – Италиядағы жалпы сайлау өтті. Фашисттер сайлауда жеңіске жетіп, дауыстардың үштен екісін алды.
* 8 сәуір - Түркияда Шариғат соттары Түркия ұлы ұлттық Мәжілісінің шешімімен таратылды.
* 16 сәуір
	+ Румыния Италияға қарыздарын өтегенін мәлімдеді.
	+ Жапон бизнесі иммиграциялық заң жобасына наразылық ретінде АҚШ-тан келген тапсырыстарды тоқтата бастады.
	+ Metro Pictures, Goldwyn Pictures Corporation және Louis B. Mayer Pictures компанияларын Маркус Лоу біріктіріп, Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) компаниясын құрды.
* 20 сәуір - Түркияның 105 бөлек баптан тұратын Конституциясы Түркияның ұлы ұлттық Мәжілісінде ресми дін ислам, ресми тіл түрік тілі және астанасы Анкара болатындығы туралы ережелермен бекітілді.

### Мамыр

* 1 мамыр – Ленинград зауытынан кеңестік өндірістегі алғашқы трактор шығарылды.
* 4 мамыр – 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанаты Парижде өтті.
* 11 мамыр – Готтлиб Даймлер мен Карл Бенцке тиесілі компаниялардың бірігуі арқылы Mercedes-Benz компаниясы құрылды.
* 31 мамыр – КСРО мен Қытай арасындағы мәселелерді шешудің жалпы қағидаттары туралы келісімге қол қойылды. Елдер арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнады.

### Маусым

* 2 маусым - Америка Құрама Штаттарында президент Калвин Кулидж барлық байырғы американдықтардың АҚШ азаматтығын мойындайтын үнді американдықтарға азаматтық туралы заңға қол қойды.
* 10 маусым - Албан көтерілісі Ахмет Зогтың режимін құлатты.
* 18 маусым:
	+ Дания Кеңес Одағын ресми түрде таныды.
	+ Ұлыбритания Мексикамен қарым-қатынасын үзді.
* 20 маусым - Дүниежүзілік шахмат федерациясы құрылды.
* 28 маусым – Албания Республикасы КСРО-мен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

### Шілде

* 4 шілде - Цезарь салатын Мексикада итальяндық ресторатор Цезарь Кардини Тихуанадағы Caesar's мейрамханасында ойлап тапты.
* 5 шілде - Жазғы Олимпиада ойындарының ресми ашылу салтанаты Францияның Париж қаласындағы «Стад Коломб» стадионында өтті. Германия Ұйымдастыру комитеті шақырмағандықтан, ойындарға екінші жыл қатарынан қатыспады.
* 12 шілде - АҚШ әскері 1916 жылы оккупацияланған Доминикан Республикасынан кетті.
* 19 шілде - Аргентинада Напалпи қырғыны болған кезде, Аргентина полициясы мен малшылар 400 жергілікті Тоба халқын қырды.

### Тамыз

* 7 тамыз - Жапония мен Кеңес Одағы қарым-қатынасты қалыпқа келтіру үшін келіссөздер бастады.
* 15 тамыз - Мисерикордия университеті Далласта, Пенсильвания штатында құрылды.
* 18 тамыз - Француздар бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның басып алған Оффенбург пен Аппенвейер қалаларынан кетті.
* 28 тамыз - Грузия Кеңес өкіметіне қарсы сәтсіз көтеріліс жасады, нәтижесінде бірнеше мың адам қаза тапты.

### Қыркүйек

* 2 қыркүйек - Германия Доус жоспары бойынша репарация ретінде алғашқы 20 миллион алтын марка төлемін жасады.
* 9 қыркүйек - Бельгияда 8 сағаттық жұмыс күні енгізілді.
* 12 қыркүйек - Түркияның оңтүстік-шығысындағы Ассирия халқының екінші көтерілісі - несториан көтерілісі басталды.
* 16 қыркүйек – Түркістан АССР Орталық Атқару Комитетінің кезектен тыс сессиясы Орталық Азиядағы ұлттық-мемлекеттік шекараны белгілеу жоспарын бекітті.
* 30 қыркүйек - Одақтас державалар халықаралық қатынастардың жақсаруына байланысты неміс флотына бақылауды жеңілдетті.

### Қазан

* 2 қазан – Ұлттар Лигасы Ассамблеясы Женева хаттамасын Лиганы нығайту құралы ретінде қабылдады, бірақ кейіннен ол ратификацияланбады.
* 12 қазан – Молдова Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды, оның астанасы Балта қаласында болды.
* 13 қазан - Қасиетті Мекке қаласын уаххабилер Сауд Арабиясының Нежд патшалығы Хиджазды жаулап алуы кезінде басып алды.
* 19 қазан - Сауд Арабияның негізін қалаушысы Әбділ Әзиз өзін Меккедегі қасиетті орындардың қорғаушысы деп жариялады.
* 25 қазан - Сэр Артур Конан Дойлдың «Үш қарғыс атқырдың басынан кешкен оқиғасы» атты Шерлок Холмс әңгімесі алғаш рет АҚШ-тағы Collier's Weekly журналында жарық көрді.
* 27 қазан - Өзбек Кеңестік Социалистік Республикасы және Түркімен Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды. РСФСР-дің Түркістан АКСР-і, Бұхара Социалистік Кеңестік Республикасы және Хорезм Социалистік Кеңестік Республикасы өз қызметін тоқтатты.
* 28 қазан - Франция мен Кеңес Одағы алғаш рет 1917 жылы Ресей империясының орнына коммунистік үкімет орнағаннан кейін дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
* 29 қазан – Кеңестердің 5-ші Хорезм құрылтайы Орталық Азиядағы ұлттық-мемлекеттік шекараны белгілеу жоспарын бекітті.

### Қараша

Калифорния жалауында Калифорниялық гризли аюы бейнеленген.
* Қараша – Калифорниялық гризли аюын соңғы рет Секвойя ұлттық саябағында полковник Джон Р. Уайт тіркеді.
* 4 қараша - Стэнли Болдуин екінші рет Біріккен Корольдіктің премьер-министрі болып тағайындалды.
* 26 қараша – Моңғол Халық Республикасы жарияланды.

### Желтоқсан

* 1 желтоқсан – Эстонияда Кеңес Одағы қолдаған коммунистердің мемлекеттік төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталды.
* 12 желтоқсан - КСРО Орталық Атқару Комитеті аң аулау мылтығынан басқа барлық дерлік атыс қаруын ұстауға тыйым салатын жарлық шығарды.
* 20 желтоқсан - Германияда Адольф Гитлер 1923 жылғы Сыра Холлындағы төңкерістегі шешуші рөлі үшін тоғыз айлық бас бостандығынан айырылғаннан кейін Ландсберг түрмесінен босатылды.
* 24 желтоқсан - Албания республикаға айналды.
* 26 желтоқсан - Франциядағы Кеңес елшісі Леонид Красин Ресей патшалық дәуірде жиналған қарыздарды өтемейтінін мәлімдеді.

## Туғандар

*Тағы қара: Санат:1924 жылы туғандар*

* 1 тамыз - Жорж Шарпак, Украина физигі, 1992 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар

*Тағы қара: Санат:1924 жылы қайтыс болғандар*

## Тағы қараңыз

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: 1924 |

  1924 жыл
## Дереккөздер

| 1924 жылға арналған күнтізбе |
| --- |
| Қаңтар

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |

 | Ақпан

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |

 | Наурыз

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  |  |  | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |  |  |  |  |  |  |

 |
| Сәуір

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

 | Мамыр

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |

 | Маусым

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |  |  |  |  |  |  |

 |
| Шілде

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |

 | Тамыз

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |

 | Қыркүйек

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |

 |
| Қазан

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |

 | Қараша

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
|  |  |  |  |  | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |

 | Желтоқсан

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дс | Сс | Ср | Бс | Жм | Сн | Жк |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |

 |