# Basa Azerbaijan

| Azerbaijani |
| --- |
| Azeri, Turki Azerbaijani |
| Azərbaycan dili, آذربایجان دیلی, Азәрбајҹан дили |
| Azerbaijani dilom gaya *Nastaliq* (Iran), Latin (Azerbaijan), rik Sirilik (Rusia). |
| Pangucapan | [ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn diˈli] |
| Tipakay di | * Azerbaijan
* + Iran
* Rusia
* Turki
* Iraq
* Georgia
 |
| Wilayah | Iran Azerbaijan, Kaukasus Hulu |
| Etnik | Azerbaijani |
| Jumlah panutur | 24 juta (2022) |
| Kaluwarga basa | Turkik
* Common Turkic
	+ Oghuz
		- Oghuz Lawok
			* **Azerbaijani**
 |
| Bontuk awal | Basa Turki Anatolia
* Basa Ajem-Turkik
 |
| Bontuk standar | * Shirvani (Variasi untuk Azerbaijani Liba di Republik Azerbaijan)
* Tabrizi (Variasi untuk Azerbaijani Hulu di Iran Azerbaijan)
 |
| Diyalik | * Macom-ragom
 |
| Sistim tulisan  | * Di Azerbaijan: Huruf Latin (Huruf Latin Azerbaijan)
* Di Iran: Huruf Arab Parsi (Huruf Arab Azerbaijan)
* Di Rusia: Huruf Sirilik
* Di Georgia: Huruf Georgia (jarang)
 |
| Status rasmi |
| Basa rasmi di | * Azerbaijan
* Rusia
	+ Dagestan
* Organization of Turkic States
 |
| Diatur bak | * Azerbaijan National Academy of Sciences (Azerbaijani Liba)
* No regulatory body (Azerbaijani Hulu)
 |
| Kode basa |
| ISO 639-1 | `az` |
| ISO 639-2 | `aze` |
| ISO 639-3 | `aze` – inclusive code Kode individual: `azj` – Azerbaijani Liba `azb` – Azerbaijani Hulu |
| *Glottolog* | `azer1255`  Oghuz Tongah |
| Linguasphere | bagiyan Jak 44-AAB-a |
| Areas that speak Azerbaijani   The majority speaks Azerbaijani   A sizable minority speaks Azerbaijani |
|

**Basa Azerbayjan** joda da Basa Rumpun Turki cabang Oghuz say tituturko di nagara Azerbaijan bak Jolma Azerbaijan, rik sakitar 25% panduduk Iran.

## Huruf

| Latin Lamo (versi tahun 1929–1938; mak lagi tipakay; tigontiko rik versi tahun 1991)
 | Latin Resmi (Azerbayjan jak tahun 1991)
 | Kiril (versi tahun 1958, lokok resmi di Dagestan)
 | Arab-Parsiya (Iran; Azerbayjan tungguk tahun 1929)
 | IPA
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A a
 | А а
 | آ / ـا
 | /ɑ/
 |
| B в | B b
 | Б б
 | ب
 | /b/
 |
| Ç ç | C c
 | Ҹ ҹ
 | ج
 | /dʒ/
 |
| C c | Ç ç
 | Ч ч
 | چ
 | /tʃ/
 |
| D d
 | Д д
 | د
 | /d/
 |
| E e
 | Е е
 | ئ
 | /e/
 |
| Ə ə
 | Ә ә
 | ا / َ / ە
 | /æ/
 |
| F f
 | Ф ф
 | ف
 | /f/
 |
| G g
 | Ҝ ҝ
 | گ
 | /ɟ/
 |
| Ƣ ƣ | Ğ ğ
 | Ғ ғ
 | غ
 | /ɣ/
 |
| H h
 | Һ һ
 | ح / ه
 | /h/
 |
| X x
 | Х х
 | خ
 | /x/
 |
| Ь ь | I ı
 | Ы ы
 | ؽ
 | /ɯ/
 |
| I i | İ i
 | И и
 | ی
 | /i/
 |
| Ƶ ƶ | J j
 | Ж ж
 | ژ
 | /ʒ/
 |
| K k
 | К к
 | ک
 | /k/, /c/
 |
| Q q
 | Г г
 | ق
 | /ɡ/
 |
| L l
 | Л л
 | ل
 | /l/
 |
| M m
 | М м
 | م
 | /m/
 |
| N n
 | Н н
 | ن
 | /n/
 |
| Ꞑ ꞑ (Tikacualiko jak lom alfabet di tahun 1938)
 | –
 | –
 | ݣ / نگ
 | /ŋ/
 |
| O o
 | О о
 | وْ
 | /o/
 |
| Ɵ ɵ | Ö ö
 | Ө ө
 | ؤ
 | /œ/
 |
| P p
 | П п
 | پ
 | /p/
 |
| R r
 | Р р
 | ر
 | /r/
 |
| S s
 | С с
 | ث / س / ص
 | /s/
 |
| Ş ş
 | Ш ш
 | ش
 | /ʃ/
 |
| T t
 | Т т
 | ت / ط
 | /t/
 |
| U u
 | У у
 | ۇ
 | /u/
 |
| Y y | Ü ü
 | Ү ү
 | ۆ
 | /y/
 |
| V v
 | В в
 | و
 | /v/
 |
| J j | Y y
 | Ј ј
 | ی
 | /j/
 |
| Z z
 | З з
 | ذ / ز / ض / ظ
 | /z/
 |
| –
 | ʼ
 | ع
 | /ʔ/
 |

Basa Azerbayjani Liba, mak goh-goh rik Bahasa Turki, golar-golar/kosakata asing tisabdu mari sasuay alfabet Latin Azerbayjani, misalna Bush disabdu Buş rik Schröder jadi Şröder. Tanda hubung ngaliyu'i baris buhubungan langsung rik suku kata say tiucakko, kacuali untuk konsonan tigeminasi say tiinjuki tanda hubung sabagay ruwa konsonan tipisah lah morfologi nganggapna sabagay ruwa konsonan tipisah sacara buurutan tapi tiucakko di awal suku kata tarakhir sabagay osay konsonan tijang, goh-goh rik dilom basa Turki barihna.

## Cuntuh Tulisan

### UDHR pasal 1

* **Arab**

> بوتون اينسانلار حيثييت و حاقلار باخيميندان دنك برابر و اركين آزاد دوغولارلار. اوس عقل و اويات ويجدان ييهﺳﻴﺪيرلر و بير بيرلرينه قارشى قارداشليق روحو ايله داوراماليدرلار.‎
>
>

* **Transliterasi**

> *Bütün insanlar heysiyyət və haqlar baxımından dənk bərabər və ərkin azad doğularlar. Us əql və uyat vicdan yiyəsidirlər və bir birlərinə qarşı qardaşlıq ruhu ilə davranmalıdırlar.*
>
>

* **Sirilik**

> Бүтүн инсанлар ләјагәт вә һүгугларына ҝөрә азад бәрабәр доғулурлар. Онларын шүурлары вә виҹданлары вар вә бир-бирләринә мүнасибәтдә гардашлыг руһунда давранмалыдырлар.
>
>

* **Sirilik Kursiv**

> *Бүтүн инсанлар ләјагәт вә һүгугларына ҝөрә азад бәрабәр доғулурлар. Онларын шүурлары вә виҹданлары вар вә бир-бирләринә мүнасибәтдә гардашлыг руһунда давранмалыдырлар.*
>
>

* **Latin (1929)**

> *Butun insanlar ləƶaqət və huqyqlarьna gөrə azad və bərabər doƣylyrlar. Onarьn şüyralrь və vicdanlarь var və bir-birlərinə munasibətdə qardaşlьq rynhynda davranmalьdьrlar.*
>
>

* **Latin (1991)**

> *Bütün insanlar läyaqät vä hüquqlarına göre azad bärabär doğulurlar. Onarın şüuralrı vä vicdanları var vä bir-birlärinä münasibätdä qardaşlıq runhunda davranmalıdırlar.*
>
>

* **Latin (1992)**

> *Bütün insanlar ləyaqət və hüquqlarına görə azad bərabər doğulurlar. Onarın şüuralrı və vicdanları var və bir-birlərinə münasibətdə qardaşlıq runhunda davranmalıdırlar.*
>
>

* **Horti**

> *Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.*
>
>

## Rujukan

Kasalahan dilom pangutipan: Ditemukan tanda `<ref>` untuk kelompok bernama "note", tapi tidak ditemukan tanda `<references group="note"/>` yang berkaitan