Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Basa China

| Chinese |
| --- |
|  |
| Kaluwarga basa | Default
* **Basa China**
 |
| Kode basa |
| ISO 639-3 | – |

**Basa China** atawa **Mandarin** joda da salah osay basa di Asia Darak say umumna dituturko Jolma Han di nagara Cina, Singapura, Hongkong, Taiwan, Makau, rik Malaysia.

## Huruf

Basa China di Cina, Singapura rik Malaysia makay Tulisan China Tumpay, sodongko Basa China di Makau, Hong Kong rik Taiwan titulis makay Tulisan China Tradisional.

## Cuntuh Tulisan

### UDHR pasal 1;

* **China Tradisional**

> 人人生而自由，在尊嚴和權利上一律平等。他們賦有理性和良心，並應以兄弟關系的精神相對待。
>
>

* **China Tumpay**

> 人人生而自由，在尊严和权利上一律平等。他们赋有理性和良心，并应以兄弟关系的精神相对待。
>
>

* **China Tradisional (Janggak guk Bah)**

> 人人生而自由，在尊嚴和權利上一律平等。他們賦有理性和良心，並應以兄弟關系的精神相對待。
>
>

* **China Tumpay (Janggak guk Bah)**

> 人人生而自由，在尊严和权利上一律平等。他们赋有理性和良心，并应以兄弟关系的精神相对待。
>
>

* **Romanisasi (Pinyin)**

> *Rén rén shēng ér zìyóu, zài zūnyán hé quánlì shàng yīlǜ píngděng. Tāmen fùyǒu lǐxìng hé liángxīn, bìng yīng yǐ xiōngdì guānxì de jīngshén xiāng duìdài.*
>
>

* **Horti**

> *Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.*
>
>

* **Horti (Inggris)**

> *All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.*
>
>

## Rujukan
# Basa Aynu

| Ainu |
| --- |
|  |
|  |
| Kaluwarga basa | Default
* **Basa Aynu**
 |
| Status rasmi |
| Basa rasmi di | N/A |
| Kode basa |
| ISO 639-3 | – |
| ELP | Ainu (Japan) |
|  |
|

**Basa Aynu** atawa **Ainu-itak** (アイヌ・イタㇰ) joda da salah osay basa say digunako jolma Aynu di nagara Jopang (Prefektur Hokkaido) rik Sakhalin. Bahasa sija tikuruk dilom rumpun basa Aynu.

## Angka

|  | Hortina (Kumoring) | Ainu (Katakana) | Ainu (Latin) | Ainu (Sirilik)
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | osay | シネㇷ゚ | sinep | шинэп
 |
| 2 | ruwa | ツ゚ㇷ゚ | tup | туп
 |
| 3 | tolu | レㇷ゚、ユービヒ | rep, jûpihi | рэп, йуупихи
 |
| 4 | opak | イネㇷ゚ | ínep | инэп
 |
| 5 | lima | アシㇰネㇷ゚ | asíknep | ашикнэп
 |
| 6 | onom | イワンペ | iwánpe | иўанпэ
 |
| 7 | pitu | アㇻワンペ | árwanpe | арўанпэ
 |
| 8 | walu | ツ゚ペサンペ | tupésanpe | тупэшанпэ
 |
| 9 | suwai | シネペサンペ | sinépesanpe | шинэпэшанпэ
 |
| 10 | puluh | ワンペ | wanpe | ўанпэ
 |

## Cuntuh Tulisan

| Ainu (Katakana)
 | Ainu (Latin)
 | Bahasa Jopang
 | Bahasa Inggris
 | Basa Kumoring
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| シネアン ト タ ベテトㇰ ウン シノタㇱ クス パイェアㇱ アワ, ベテトㇰタ シネ ポンルㇷ゚ネクㇿ ネスコ ウライ カㇿ クス ウライキㇰ ネアㇷ゚ コサニㇰケ ウカン プナㇱ・プナㇱ。
 | Sinean to ta petetok un sinotas kusu payeas awa, petetokta sine ponrupnekur nesko urai kar kusu uraikik neap kosanikkeukan punas-punas.
 | ある日に（川の）水源の方へ（私が）遊ぶに（私が）出かけたら（思いがけなく）（川の）水源に一人の小男が胡桃（くるみ）の木の梁（やな）をたてるため（胡桃の木の）杭を打っていた。 （それに下げた）腰を幾度も上げて立っている。(腰を曲げ曲げしている。)
 | One day, as I went out to play at the spring, there was a little man at the spring hitting stakes made of walnut wood, in order to erect (some) wooden beams. His hip bent (and he bent down) and he straightened out (as he worked, going up and down over and over).
 | Say harani, harak nyak lapah buguraw guk tukak uway, uwat bakas ronik di tukak uway sina say ambotu ari kayu kanari untuk nogakko (pira ngabungkal) batang kayu. Tongahna tikulok (oyana ambungkuk) rik oya ngarulusko badan (sambil bugawi, cakak rogoh buulang-ulang).
 |
# Bruney Darussalam

**Brunei Darussalam** (Bahasa Melayu Jawi:**نڬارا بروني دارالسلام**) joda da sebuah nagara di pulaw Kalimantan say ibukuta na di Bandar Seri Begawan.

**Brunei Darussalamنݢارا بروني دارالسلام**
|  |
| **Bandera**  | **Lambang**  |
| **Peta**  |
| **Semboyan:الدائمون المحسنون بالهدى‎** Ad-dāʾimūna al-muḥsinūna bi-l-hudā ("Sentiasa membuat kebajikan dengan petunjuk Allah) **(Komering:"Senantiaso nguwai kaholauan rik petunjuk Allah")** |
| **Lagu Kebangsaan:Allah Peliharakan Sultan** (Komering: "Allah Amborkati Sulton")  |
| Informasi Dasar
 |
| **Ibukuta** | Bandar Seri Begawan
 |
| **Borak Wilayah** | 5.765 km2
 |
| **Basa** | Bahasa Melayu
 |
| **Suku Bangsa** | Melayu Cina Barihna
 |
| **Jumlah Penduduk** | 460.345 jiwa
 |
| **Agama** | Islam 80,9% Kristen 7,1% Buddha 7% Barihna 5%
 |
| **Pamarintah** | **Sulton**:
Hassanal Bolkiah

 |
| **Mata Uang** | Dolar Brunei
 |
| **Zona Waktu** | Waktu Standar Brunei (UTC+8)
 |
| Informasi Barihna
 |
| **Lajur Kemudi:** | Kiri
 |
| **Kode Talepon:** | +673
 |
| **Benua:** | Asia
 |
# Basa Min Liba

**Basa Min Utara** ti-Kumoringko jadi **Basa Min Liba** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Minbei di Jian'ou rik Jianyang, Cina.

## Cuntuh Tulisan

### 《Gṳ̿ing-ciú Băi Éing Cī-ngī Bīng-lǎng 》;

* **China Tradisional (Dialek Jian'ou)**

>  時年穠，梅兒黃。
> 犁田園，種茄蔴。
> 吳舍正㓟魚，臍油茅厝囥。
> 桐發放茶，峨陽蟠蛇。
> 人販柴，南橋過。
>
>

* **China Tradisional (Dialek Jian'ou)**

>  时年秾，梅儿黄。
> 犁田园，种茄麻。
> 吴舍正㓟鱼，脐油茅厝囥。
> 桐发放茶，峨阳蟠蛇。
> 人贩柴，南桥过。
>
>

* **Gṳ̿ing-nǎing-hǔ Gâ̤ Tǔ-kióng Lô̤-mǎ-cī**

> Sî nîng ně̤ng, mô ě̤ uâng.
>
>
>
> Lâi châing hṳ̂ing, ce̤̿ng giô̤ muôi.
>
> Ngû sia̿ ciáng pie̿ ngṳ̂, châ̤ iû mê chio̤̿ ko̤̿ng.
>
> Tông huăi huo̤̿ng dâ, ngô̤ iô̤ng pûing ṳ̂e.
>
>
>
> Nêng hua̿ing cha̿u, Nâng giâu gua̿.
>
>

## Liyak Munih

* Rumpun basa Min
	+ Basa Min Hulu
	+ Basa Min Darak
	+ Basa Min Liba
	+ Basa Min Tongah
	+ Basa Min Puxian
# Basa Tangut

| Tangut |
| --- |
|  |
| Kaluwarga basa | Default
* **Basa Tangut**
 |
| Kode basa |
| ISO 639-3 | – |

**Basa Tangut** atawa **Basa Xia Laut** rik **𗼇𗟲** (, [mji ŋwu̱]), joda da salah osay basa say dituturko Jolma Tangut di Xia Laut (1038-1227). Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Sino-Tibet.

## Cuntuh Tulisan

### Sāgara-nāgarāja-paripṛcchā

Sāgara-nāgarāja-paripṛcchā dilom Basa Tangut;

| Aksara Tangut
 | Horti (China)
 |
| --- | --- |
| 《𗢳𗗚𗵃𘟙𗗙𗹙𘟩𘒣𗖰𗚩》
𘌽𗍊𗔘𗧓：
𘃞𗿳𗣧𘀺𗏆𘜶𗗚𗵃𘟙𗎭𗅁𗫻，
𘜶𗁡𗳷𗫔𗡞𗍫𘊝𗏁𗰗𘓐，
𗅉𗱕𘏞𗢈𗓚𘄽𗢈𗫔𗄭。
𗉘𘝨𗦗𘀺𗓽𗵃𘟙𗶠𘏚𗈪𗢵，
𗢳𗺌𗗙𗍺𘐔，𗢳𗗙𘒣𘘥：
「𗯨𗖻！𘓊𗰣𗹙𗒐𗧯𘔼，𗮅𗧸𗼕𗱱𗈪𗉘𘜘？」𘘣
𗢳𗗚𗵃𘟙𗗙𘘥：
「𗥃𘋠𗠁𘍳𗹙𘟣，𘎤𗓱𗒐𗧯、𗗈𘆖、𗧘𗖵𗄻𗥤𗌭，
𘟏𗪺𘙌𘜶□□𗢼，𗮅𗼕𗣼𘜘，
𘉋𗕑𗥃𗡞𗹙𗔇𗗈𘆖𗣼𘉐𗑠𗈪𗅲𗅋𘁟。
𗥃𗫂𘓇𘙌𘟂？
𘌽𗫂：
𗱕𘝦𗅋𗏹、𗄑𗄑𗄊𘍔、
𗱕𗹙𗧓𗤋、𗘺𗈞𗴴𗨻。
𗆫𘆖𗦇𗵃𘟙！
𘌽𗫂𗥃𘋠𗠁𘍳𗹙𘟂，
𘏞𗢈𗓚𘄽𗢈𘌽𘕾𗅋𗋃𗹙𘄡𘜘，
𗉮𘃛𘎳𗤋𘕥，𘜤𘍞𗘺𘕿𗫡，
𘌽𘔼𗍳𘆄𗏹𗆫𘆖𗦇。」
𗉘𘝨𗯨𗖻□𗥃𗣃𗹙𘟩𗖰𗚩𘎪，
□□□𗓁、𘜶𘋢𗥤𗫔，
𗅉𘓱𗵃𘉋𗴮、𗠝𘏱𗓽、𘀺□□□，
□□□□，□□□□，□□𗡶𗭍。
𗢳𗗚𗵃𘟙𗗙𗹙𘟩𘎪𗖰𗚩　𘃪

 | 《佛為海龍王説法印經》
如是我聞：
一時薄伽梵在海龍王宮，
與大苾芻眾千二百五十人俱，
并與眾多菩薩摩訶薩俱。
爾時娑竭羅龍王即從座起，
前禮佛足，白言：
「世尊！頗有受持少法，得福多不？」
佛告海龍王：
「有四殊勝法，若有受持、讀誦、解了其義，
用功雖少，獲福甚多，
即與讀誦八萬四千法藏功德無異。
云何為四？
所謂念誦：
諸行無常、一切皆苦、
諸法無我、寂滅為樂。
龍王當知！
是謂四殊勝法，
菩薩摩訶薩無盡法智，
早證無生，速至圓寂，
是故汝等常應念誦。」
爾時世尊説是四句法印經時，
彼諸聲聞、大菩薩眾，
及天龍八部、阿蘇羅、揵達婆等，
聞佛所説，皆大歡喜，信受奉行。
佛為海龍王説法印經　畢

 |
# Rumpun basa Indo-Arya

**Rumpun Basa Indo-Arya** joda da salah osay cabang jak Rumpun Bahasa Indo-Eropa rik Rumpun Bahasa Indo-Iran say umumna tisebar di anak banuwa India atawa Asia Hulu.
# Basa Ceko

**Basa Ceko** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Ceko di nagara Ceko.

## Huruf

Basa Ceko sa uwat 42 ngabungkal huruf

Huruf Ceko
| Huruf Balak
 |
| --- |
| A | Á | B | C | Č | D | Ď | E | É | Ě | F
 | G | H | Ch | I | Í | J | K | L | M | N
 |
| Ň | O | Ó | P | Q | R | Ř | S | Š | T | Ť
 | U | Ú | Ů | V | W | X | Y | Ý | Z | Ž
 |
| Huruf Ronik
 |
| a | á | b | c | č | d | ď | e | é | ě | f
 | g | h | ch | i | í | j | k | l | m | n
 |
| ň | o | ó | p | q | r | ř | s | š | t | ť
 | u | ú | ů | v | w | x | y | ý | z | ž
 |

## Cuntuh Tulisan

### UDHR pasal 1

Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom bahasa Ceko rik hortina dilom Bahasa Komering.

* **Bahasa Ceko**

> *Všichni lidé rodí se svobodní a sobě rovní co do důstojnosti a práv. Jsou nadáni rozumem a svědomím a mají spolu jednat v duchu bratrství.*
>
>

* **Horti**

> *Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai gohgoh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.*
>
>
# Jolma Banjar

jmpl|ka|Jolma Banjar
**Jolma Banjar** joda da kalompok etnis say ngaman di provinsi Kalimantan Selatan, tiyan ja nuturko Bahasa Banjar. Kalamonan Jolma Banjar sa penganut agama Islam.

Kategori:Kalompok etnis di Indonesia
# Basa Livonia

**Basa Livonia** joda da salah osay basa say lokok bukarabat rik Bahasa Finlandia rik Bahasa Estonia dituturko Jolma Livonia di nagara Latvia.

## Huruf

| **Huruf Balak** |
| --- |
| A | Ā | Ä | Ǟ | B | D | D̦ | E | Ē | F | G | H | I | Ī | J | K | L | Ļ | M | N | Ņ | O | Ō | Ȯ | Ȱ | Ö\* | Ȫ\* | Õ | Ȭ | P | R | Ŗ | S | Š | T | Ț\*\* | U | Ū | V | Y\* | Ȳ\* | Z | Ž
 |
| **Huruf Ronik** |
| a | ā | ä | ǟ | b | d | d̦ | e | ē | f | g | h | i | ī | j | k | l | ļ | m | n | ņ | o | ō | ȯ | ȱ | ö\* | ȫ\* | õ | ȭ | p | r | ŗ | s | š | t | ț\*\* | u | ū | v | y\* | ȳ\* | z | ž
 |
| \* denotes letters that were used for phonemes that were unrounded in later generations; these were retired when a song book was published in 1980 with new rules, but sometimes used as late as 1997. \*\* some texts may use cedilla instead of comma due to technical limitations, similar to the issue with Romanian typography. |

## Cuntuh Tulisan

#### UDHR pasal 1

* **Livonia**

> *Amād rovzt attõ sindõnd brīd ja īdlizt eņtš vǟrtitõks ja õigiztõks. Näntõn um andtõd mūoštõks ja sidāmtundimi, ja näntõn um īdtuoisõ tuoimõmõst veļkub vaimsõ.*
>
>

* **Horti**

> *Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.*
>
>

## Rujukan
# Lawok Cina Hulu

**Lawok Cina Hulu** joda da salah osay lawok say uwat di rodik kawasan Asia Tenggara, Asia Darak rik Samudra Pasifik.

Lawok Cina Hulu sa joda da lawok bagiyan jak Samudra Pasifik, say mbontang jak Selat Karimata rik Selat Malaka, sampai Selat Taiwan rik borak kurang lebih 3.500.000 km². Lawok hasa bupotensi balak strategis bakdu sapartolu palintasan lawok liyu-limbar dija sa. Lawok hasa munih uwat kakayoan biota lawok say panday nopang kaporluan pangan jutaan jolma di Asia Tenggara sakaligus cadangan minyak rik gas alam say nambun.

## Klaim Wilayah

Pira nagara uwat klaim wilayah say saling butentangan di Lawok Cina Hulu. Sangketa hasa tianggap sabagay potensi konflik paling bahaya di Asia. Baik Republik Rakyat Tiongkok (RRC) rik Republik Tiongkok (ROC, biasa disebut Taiwan) nglaim hampir kaunyin lawok hasa rik ngagambar pabatasan suwai garis putuk-putuk.

Klaim Cina butingkik'an rik hampir unyin klaim nagara di kawasan sija. Klaim-klaim sina joda da:

* Indonesia, Cina, rik Taiwan atas uway di darak lawok Kapulauan Natuna
* Filipina, Cina, rik Taiwan atas Scarborough Shoal.
* Vietnam, Cina, rik Taiwan atas uway di topi Kapulauan Spratly. Kanongah atawa unyin pulaw tirobutko bak Vietnam, Cina, Taiwan, Brunei Darussalam, Malaysia, rik Filipina.
* Kapulauan Paracel tirobutko bak RRC/ROC (Cina rik Taiwan) rik Vietnam.
* Malaysia, Kamboja, Thailand, rik Vietnam atas uway di Toluk Thailand.
* Singapura rik Malaysia atas uway sakitar Selat Johor rik Selat Singapura.
# Limau

Buah Limau
**Limau** joda da buah say bawakna buwarna kuning, oren, atawa hujau rik rasana mamis, poros. say biyasona tikanik atawa tiguway jadi inuman.
# Hadits

**Hadits** (Bahasa Arab: **الحديث**, transliterasi. ḥadīṡ, horti harfiah (panjabaran). *ngumung*, tisobut munih sunnah, joda da umungan (sabda), gawi, katotapan rik pasatujuan jak Nabi Muhammad say tijadiko landasan syariat Islam. Hadits tijadiko sumber hukum Islam silaw jak Al-Qur'an, dilom hal sija kadudukan hadits joda da sumber hukum keduwa saradu Al-Qur'an. Rik karuwana mak pacak tipisahko; bakdu karuwana joda da tikuruk wahyu jak Allah.