# Basa Mongol

| Mongolian |
| --- |
|  |
| Kaluwarga basa | Default
* **Basa Mongol**
 |
| Kode basa |
| ISO 639-3 | – |

**Basa Mongol** joda da basa utama rik resmi di Mongolia, say dipakay Jolma Mongolia.

## Huruf

Basa sija sa ganta sa makay Alfabet Sirilik, tapi samakkung tahun 1940-an basa makay aksarana diwik say tisobut Aksara Mongol.

### Alfabet Sirilik

| Pos. | Sirilik | Braille | Golar | IPA | ISO 9 | Romanisasi Standar (MNS 5217:2012) | Library of Congress | BGN/PCGN
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Аа |  | а | a | а
 |
| 2 | Бб |  | бэ | p, pʲ | b
 |
| 3 | Вв |  | вэ | w̜, w̜ʲ | v
 |
| 4 | Гг |  | гэ | ɡ, ɡʲ, ɢ | style="text-align:center;" colspan="4"|g
 |
| 5 | Дд |  | дэ | t, tʲ | d
 |
| 6 | Ее |  | е | ji~jɵ | e | ye | e | yö
 |
| 7 | Ёё |  | ё | jɔ | ë | yo | ë | yo
 |
| 8 | Жж |  | жэ | tʃ | ž | j | zh |  j
 |
| 9 | Зз |  | зэ | ts | z | dz
 |
| 10 | Ии |  | и | i | i
 |
| 11 | Йй |  | хагас и | i | j | i | ĭ | y
 |
| 12 | Кк |  | ка | kʰ, kʲʰ, x, xʲ | k
 |
| 13 | Лл |  | эл | ɮ, ɮʲ | l
 |
| 14 | Мм |  | эм | m, mʲ | m
 |
| 15 | Нн |  | эн | n, nʲ, ŋ | n
 |
| 16 | Оо |  | о | ɔ | o
 |
| 17 | Өө |  | ө | ɵ~o | ô | ö
 |
| 18 | Пп |  | пэ | pʰ, pʰʲ | p
 |
| 19 | Рр |  | эр | r, rʲ | r
 |
| 20 | Сс |  | эс | s | s
 |
| 21 | Тт |  | тэ | tʰ, tʰʲ | t
 |
| 22 | Уу |  | у | ʊ | u
 |
| 23 | Үү |  | ү | u | ü
 |
| 24 | Фф |  | фэ, фа, эф | f, pʰ | f
 |
| 25 | Хх |  | хэ, ха | x, xʲ | h
 | kh | h
 |
| 26 | Цц |  | цэ | tsʰ | c
 | ts
 |
| 27 | Чч |  | чэ | tʃʰ | č
 | ch
 |
| 28 | Шш |  | ша, эш | ʃ | š
 | sh
 |
| 29 | Щщ |  | ща, эщэ | (ʃ)
 | ŝ
 | sh
 | shch
 |
| 30 | Ъъ |  | хатуугийн тэмдэг | none | ʺ | i | ı | '
 |
| 31 | Ыы |  | эр үгийн ы | i | y | ï
 |
| 32 | Ьь |  | зөөлний тэмдэг | ʲ | ʹ
 | i | ĭ
 |
| 33 | Ээ |  | э | e~i | è | e | ê |  e
 |
| 34 | Юю |  | ю | jʊ, ju | û | yu | iu | yu/yü
 |
| 35 | Яя |  | я | ja | â | ya | ia | ya
 |

### Huruf Mongolia

Native Mongolian
| Huruf​
 | Pocak Kontekstual
 | Transliterasi​
 | Alfabet Fonetis Internasional
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Pangkal
 | Tongah
 | Uncuk
 | Latin
 | Mong. Sirilik​
 | Khalkha​
 | Chakhar​
 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
| ᠠ | ᠠ‍ | ‍ᠠ‍ | ‍ᠠ
‍ᠠ᠋ | a | а | a | ɑ |
| ᠡ | ᠡ‍ | ‍ᠡ‍ | ‍ᠡ
‍ᠡ᠋ | e | э | ə |
| ᠢ | ᠢ‍ | ‍ᠢ‍ | ‍ᠢ | i | и | i | i
atawa ɪ |
| ᠣ | ᠣ‍ | ‍ᠣ‍ | ‍ᠣ | o | о | ɔ |
| ᠤ | ᠤ‍ | ‍ᠤ‍ | ‍ᠤ | u | у | ʊ |
| ᠥ | ᠥ‍ | ‍ᠥ᠋‍
‍ᠥ‍ | ‍ᠥ | ö | ө | ɵ | o |
| ᠦ | ᠦ‍ | ‍ᠦ᠋‍
‍ᠦ‍ | ‍ᠦ | ü | ү | u |
|  |
| ᠨ | ᠨ‍ | ‍ᠨ‍
‍ᠨ᠋‍ | ‍ᠨ
‍ᠨ᠎ | n | н | n |
| ᠩ | —
 | ‍ᠩ‍ | ‍ᠩ | ng | нг | ŋ |
| ᠪ | ᠪ‍ | ‍ᠪ‍ | ‍ᠪ | b | б | p
rik w | b |
| ᠫ | ᠫ‍ | ‍ᠫ‍ | —
 | p | п | pʰ | p |
| ᠬ | ᠬ
 | ‍ᠬ‍
 | ‍ᠬ | q
k | х | x |
| ᠭ | ᠭ
 | ‍ᠭ‍
‍ᠭ᠋‍
 | ‍ᠭ
‍ᠭ᠎
 | ɣ
g | г | ɢ | ɣ |
| ᠮ | ᠮ‍ | ‍ᠮ‍ | ‍ᠮ | m | м | m |
| ᠯ | ᠯ‍ | ‍ᠯ‍ | ‍ᠯ | l | л | ɮ | l |
| ᠰ | ᠰ‍ | ‍ᠰ‍ | ‍ᠰ | s | с | s
atawa ʃ
samakkung *i* |
| ᠱ | ᠱ‍ | ‍ᠱ‍ | ‍ᠱ | š | ш | ʃ |
| ᠲ | ᠲ‍ | ‍ᠲ‍ | —
 | t | т | t |
| ᠳ | ᠳ‍ | ‍ᠳ‍
‍ᠳ᠋‍ | ‍ᠳ | d | д | t
rik tʰ | d |
| ᠴ | ᠴ‍ | ‍ᠴ‍ | —
 | č | ч | t͡ʃʰ
rik t͡sʰ | t͡ʃ |
| ᠵ | ᠵ‍ | ‍ᠵ‍ | —
 | ǰ | ж | d͡ʒ
rik d͡z | d͡ʒ |
| ᠶ | ᠶ‍ | ‍ᠶ‍ | ‍ᠶ | y | й | j |
| ᠷ | ᠷ‍ | ‍ᠷ‍ | ‍ᠷ | r | р | r |

## Cuntuh Tulisan

### UDHR pasal 1;

* **Sirilik**

> Хүн бүр төрж мэндлэхэд эрх чөлөөтэй, адилхан нэр төртэй, ижил эрхтэй байдаг. Оюун ухаан, нандин чанар заяасан хүн гэгч өөр хоорондоо ахан дүүгийн үзэл санаагаар харьцах учиртай.
>
>

* **Sirilik Kursiv**

> *Хүн бүр төрж мэндлэхэд эрх чөлөөтэй, адилхан нэр төртэй, ижил эрхтэй байдаг. Оюун ухаан, нандин чанар заяасан хүн гэгч өөр хоорондоо ахан дүүгийн үзэл санаагаар харьцах учиртай.*
>
>

* **Latin**

> *Hün bür törzh mendlehed erh chölöötei, adilhan ner törtei, izhil erhtei baidag. Oyuun uhaan nandin chanar zayaasan hün gegch öör hoorondoo ahan düügiin üzel sanaagaar haricah uchirtai.*
>
>

* **Mongol (Janggak guk Bah)**

> ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠦᠷ ᠲᠥᠷᠥᠵᠦ ᠮᠡᠨᠳᠡᠯᠡᠬᠦ ᠡᠷᠬᠡ ᠴᠢᠯᠥᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠂ ᠠᠳᠠᠯᠢᠬᠠᠨ ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠥᠷᠥ ᠲᠡᠢ᠂ ᠢᠵᠢᠯ ᠡᠷᠬᠡ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠠᠭ᠃ ᠣᠶᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ᠂ ᠨᠠᠨᠳᠢᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠰᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠡᠭᠴᠢ ᠥᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠬᠣᠭᠣᠷᠣᠨᠳᠣ᠎ᠨ ᠠᠬᠠᠨ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠢᠨ ᠦᠵᠢᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠ ᠥᠠᠷ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠬᠥ ᠤᠴᠢᠷ ᠲᠠᠢ᠃
>
>

* **Mongol (Biaso)**

> ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠦᠷ ᠲᠥᠷᠥᠵᠦ ᠮᠡᠨᠳᠡᠯᠡᠬᠦ ᠡᠷᠬᠡ ᠴᠢᠯᠥᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠂ ᠠᠳᠠᠯᠢᠬᠠᠨ ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠥᠷᠥ ᠲᠡᠢ᠂ ᠢᠵᠢᠯ ᠡᠷᠬᠡ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠠᠭ᠃ ᠣᠶᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ᠂ ᠨᠠᠨᠳᠢᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠰᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠡᠭᠴᠢ ᠥᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠬᠣᠭᠣᠷᠣᠨᠳᠣ᠎ᠨ ᠠᠬᠠᠨ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠢᠨ ᠦᠵᠢᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠ ᠥᠠᠷ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠬᠥ ᠤᠴᠢᠷ ᠲᠠᠢ᠃
>
>

* **Horti**

> *Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.*
>
>

## Rujukan

Kasalahan dilom pangutipan: Ditemukan tanda `<ref>` untuk kelompok bernama "note", tapi tidak ditemukan tanda `<references group="note"/>` yang berkaitan