Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipediya

File:Wikipedia-logo-fa
Plants in a Wikipedia mug 02
Wikipedia logo for dark screens
Ɛntɛrnɛtɩ kɩjaŋ www.wikipedia.org taa yasʋʋ, pɩwɩlɩɣ Wikipediyaa hɔɔlɩŋ weyi ɛyaa kɩlɩɣ tɔm maʋ yɔ

Ɛntɛrnɛtɩɖɛɣ weŋga Kɩwɛ ɛbɛ taa sɔnɔ = Kʋɖɔna tʋmɩyɛ labʋ

Wikipediyaa kɛna keŋwadaɣ ansiklopedii tamaɣ nakɛyɛ, pama-kʋ kʋnʋmɩŋ yʋʋʋ taa (Pɩnaɣ 2017 tɛyaɣ kɩmaŋ lɛ, pama-kʋ kʋnʋmɩŋ 299 taa). Kɩ-waɖɛmayaɣ kɛna CC-BY-SA. Jimmy Wales nɛ Larry Sanger palɩzɩna-kʋ kɔlaɣ fenaɣ kɩyakʋ 15 ñɩŋgʋ wiye’e pɩnaɣ 2001 wiki hɩɖɛ taa kɛ wikipedia.org ɖɛɣ taa. Amerika samaɣ ñʋʋyabʋ mɛwɛmandɩyɔɔ ŋgbɛyɛ Wikimedia Foundation, wenɖi ɖɩtɩna Wikipediyaa yɔ, ɖinɖɩ hɛyɩna nɛ paɖʋ wiki’i ɛntɛrnɛtɩ yɔɔ.

Paa anɩ ɛpɩzɩɣ ɛsʋʋ Wikipediyaa taa, ɛlɛɣzɩ yaa ɛñɔɔzɩ takayaɣhatʋ tɩŋga. Wikipediyaa kɛna ɛntɛrnɛtɩ ɖɛɣ loɖo ñɩŋga weŋga ɛyaa kɩlɩɣ ka-taa sʋʋ yɔ. Ɛntɛrnɛtɩ tʋma wena akɩlɩɣ naʋ yɔ a-taa lɛ, Wikipediyaa taa ɛyaa kɩlɩɣ wobu nɛ kʋŋgʋ kɩlɩna tɔɔyʋʋ. Lɛlaɣ fenaɣ 2014 taa patɩma kɩ-tɔm lɛ pana se paa fenaɣ weŋga, ɛyaa miliyɔɔwaa 500 wokina Wikipediyaa ɖɛɣ taa. Ɖɛsɩ miliyɔɔwaa 22 wɛna Wikipediyaa yɔɔ. Pɩ-taa’lɛ, ɖɛsɩ 73000 taa ɛyaa kɩlɩɣ tʋmɩyɛ’ɛ labʋ’ʋ ɖoŋɖoŋ kɛ kedeŋga kpeekpe yɔɔ. Pɩnaɣ 2014 taa ɖomaɣ fenaɣ taa patɩma nɛ pana se pʋmbʋ pɩwɛɛ.

Pɩnaɣ 2001, kɔlaɣ fenaɣ kɩyakʋ 15 ñɩŋgʋ wiye Jimmy Wales nɛ Larry Sanger palɩza Wikipediyaa. Eŋgilisi taa palɩzɩna-kʋ. Kɛlɛ, Wikipediyaa tʋlɩ kedeŋga kpeekpe yɔɔ talʋʋ nɔnɔsɩ lɛ, kʋnʋmɩŋ yʋʋʋ tɩsʋʋ kɩ-taa. Kʋnʋmɩŋ yʋʋʋ ɩnʋ ɩ-ɖɛsɩ kpaɣ ɖama ɛzɩ ɖomaa yɔ, ɛlɛ wembu paɖʋʋ sɩ-taa yɔ nɛ ajanaa wena palakɩ sɩ-taa yɔ, pɩdɛkpɛndɩ.

**Aŋgilisi** taa Wikipediyaa pɩsaa kɩwɛɛ Wikipediyaawaa lalaa nasɩlɛ (200) hɛkʋ taa. Ɛlɛ kʋŋgʋ kɩlɩna paɣlʋʋ. Kɩ-taa artikiliwaa ɖɛ 5.5 mɩliyɔɔwaa.

# Kɩ-tɔm

# Kɩ-tɔm susuu nʊmɔŋ lɛɛŋ

## Takayɩhatʊ nɛ CD/DVD waa

## Pewiliɣ kɩ-taa kɔnɛsɩyɔɔ fɛyɩ yɔ

## Ɛyaa ɖʊʊʊ nesi yɔ

# Kɩ-wɛtʊ

## Mbʊ kɩ̃nɩnʊʊ yɔ

## Mbʊ patɩlɩɣna-kʊ yɔ

## Tamasɩ lɛɛsɩ

# Kɩ-taa tɔm

## Ɛzɩma kɩlakɩ tʊmɩyɛ

## Anjaʊnaa

# Kʊnʊmɩŋ hɔɔlɩŋ

# Maʊ

## Mayaa

## Tɔm ndʊ pamawa yɔ tɩ-̃tɔɔ cɔnaʊ

## You ŋgʊ kɩwɛ kɩ-tɔm maʊ taa yɔ

# Mbʊ pʊtɔcɔlɩ yɔ

## Tɔm yekiyaa

# Ki-tikiɖe

# Ki-ɖoŋ

## Ki-lone

## Ku-yuŋ

## Kɛzɛsɩ

## Sɔnzɩ ɖoŋ

## Sukuli wɩlʊʊ taa

# Tɔsʊʊ ɖoŋ

## Liidiye sʊʊ

# Takayɩhayʊʊ tɛɛ tɔm nɛ tɩ-ɖɩnayɛ

# ɩcɔna ɖɔɖɔ

## Takayɩsɩ

## Tɔm lɛɛtʊ

## Awayɩ kpasɩ
# Tominiika

Tominiika ɛjaɖɛ kɛna ajɛya wena payaɣ-yɛ se Antiiyinaa sɔsaa yɔ yaa Karayibi yɔ taa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ ɖɩ-hayʊ kiŋ lɛ, Atɩlantiki teŋgu kɩwɛna piyele nɛ hadɛ kiŋ lɛ Karayibi teŋgu wɛna. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa nɛ pʊŋ sakɩyɛ. Pʊŋ ɩnʊ ɩ-taa kɔyɔ: hayi kiŋ lɛ, pʊŋ canɖaŋ nɩyɩ wɛna nɛ ɩ-kʊyɩmɩŋ taa talʊʊ ɛzɩ mɛtanaa 1 249 yɔ.

Pʊŋ ɩnɛ ɩtɩŋgʊʊna Puyɛrto Plataa nɛ Santiyaago. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-hɛkʊ taa lɛ, pʊŋ canɖaŋ weyi ɩwɛ peeɖe yɔ ɩ-taa kɔyɔ: Pikoo Duwartɩ (mɛtanaa 3 098), Lomaa La Pelonaaucila (mɛtanaa 3 029), Lomaa de la Viyudaa (mɛtanaa 2 802) nɛ Yakɩ (mɛtanaa 2 760). Hadɛ kiŋ lɛ, pʊŋ weyi payaɣ ɛlɛ se La siyeraa de pahoruco yɔ ɛwɛna nɛ ɛlɛ kʊkʊyɩmɩŋ taa maɣna ɛzɩ mɛtanaa.

Pamaza Tajikistanii ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖi-walanzɩ lɛ, panaa se ɖɩ-walanzɩ talɩ 48 442 km2. Pɩnaɣ 2017 taa pakalɩ kɩgalʊʊ kɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa lɛ pana ɛyaa ɛzɩ 10 734 247 yɔ. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa yee pakalɩɣ ɛyaa km2 taa kɔyɔ, panaɣ-wɛ ɛzɩ 221,6 yɔ. Payaɣ Tominiika ɛjaɖɛ ñʊʊdʊ se Danilo Medina nɛ ɛ-tɛɛ ñɩnʊ yɔ Margarita Cedeño de Fernández. Kʊnʊŋ ŋgʊ pakɩlʊʊ yɔɔdʊʊ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-tɛ komina tʊma taa nɛ pawɩlʊʊ-kʊ sukulinaa taa yɔ, ŋgʊ lɛ Ɛsɩpaañɔɔlɩ.

Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖi-taa tɛtʊ sɔsɔtʊ payaɣ se Sɛŋ Domiŋgɩ nɛ yee ɛyʊ ɛsɔɔlaa se ɛyaa nɔɔyʊ kɛ kaŋgalafu yɔɔ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa kɔyɔ, pɩkɛna-ɩ kɩjɛyʊʊ se ɛma +1 809, 1 829 yaa 1 849 ɛ-tɛ kaŋgalafu kpata yɔɔ pʊcɔ ŋɛ ɛɛma pɩtɛ ɛyʊʊ kaŋgalafu nimaɣ mayaɣ.
# Room

Room
**Room** kɛna Itaalii ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɖooo pɩnaɣ 1871 nɛ tɛtʊ tʊnɛ tɩwɛ lɩm fɛɛʊ ŋgʊ payaɣ-kʊ se itaalii yɔ ɖɩ-wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ hɔɔlʊʊ taa. Pɩnaɣ 2014 taa pakalɩ kɩgalʊʊ kɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa pana ɛyaa miliyɔɔnaa 2 869 461 ɛlɛ pɛkpɛndɩna tɛtʊ ndʊ ti-ageeta tɩŋga kɔyɔ, pɩnaɣ 2013 maɣmaɣ taa ɛyaa kaakpɛnda miliyɔɔnaa 4 321 244.

Tɛtʊ tʊnɛ, Erɔpʊ ajɛya sɔsɔna kpeekpe taa lɛ, Mɔsɩkʊʊ nɛ Lɔndrɩ wayɩ lɛ Room ñɩndʊ tɩŋgʊna ɛyaa ɖɔʊ taa nɛ walanzɩ landammm taa. Tɩ-walanzɩ taa wɛ ɛkɩtaarɩnaa ɛzɩ 128 531 yaa kilomɛtanaa 1 285,31 yɔ.

Room tɛtʊ tʊnɛ tɩwɛna tɩ-ndɩ kpem: tɩ-taa nɛ ɛjaɖɛ cikpeɖe naɖɩyɛ nɛ paya-ɖɩ se Fatiikaŋ. Pʊtɔbʊʊ se tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩkɛ ajɛya naalɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ. Fatikaŋ ɛjaɖɛ yʊʊdʊ payaɣ se Papa. Papa ɛnʊ lɛ keteŋa kpeekpe kristʊ katolika mba ñʊʊtʊ. Fatiikaŋ kɛŋna ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩkɩla wɛʊ ññɩɩɩ kɛ keteŋa kpeekpe taa yɔ.

Erɔpʊ ajɛya kpeekpe taa lɛ, tɛtʊ sɔsɔtʊ ndʊ tɩ-taa ɛyaa mba pɔsɔɔlɩ ɛsɩyɛ ekpena nɛ nʊmɔŋ wobu yɔ, tɛtʊ ndʊ payaɣ-tʊ se Lɔndrɩ nɛ Paarii yɔ tɩ-wayɩ lɛ, Room tɛtʊ tɩŋgʊʊna. Keteŋa kpeekpe tɛtʊ sɔsɔtʊ taa lɛ, Room tɛtʊ wɛ ndʊ tɩkɩlɩ ɖɛu yɔ tɩ-taa.

Room tɛtʊ taa cɔcɩnaa mba pɛwɛɛ yɔ pɛkpɛnda 900 nɛ sukulinaa sʊsaa nɛ pompɩnaa nɛ kondolokonaa ɖɔɔ; pɩtasɩ lɛ, peeɖe ɖooo kɩpɩnjaazɩ wondu kpɛndɩ pɩwɛ peeɖe pɩɖɔɔ sɩŋŋŋ. Peeɖe paatɛma ñɔɔzʊʊ keteŋa kpeekpe taa tɔnʊʊ taa aleɣya nɛ hayɩsʊ kɛ pɩnaɣ 1960.

Payaɣ Room maalika ñʊʊdʊ se Virginia Raggi. Paanɛ ajɛya lɛɛna taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛñɩnɩʊ se tɩna Itaalii ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛlakɩ tʊma kʊɖʊma kɔyɔ, Room maɣmaɣ ɛɛtɛŋ kɩ-taa sɩŋŋŋ nɛ paɖʊʊ taabalɩyɛ nɛ ɖama nɩnaʊ kɛ yem. Room tɛtʊ tʊnɛ tɩna tɛtʊ kʊɖʊmtʊ yeke pɛkpɛndɩna nɛ palakɩ tʊma kʊɖʊma sɩŋŋŋ nɛ ndʊ yɔ Paarii.

Papaaza tʊma ana alabʊ ɖooo pɩnaɣ 1956 nɛ pɔ-tɔm piye kɔyɔ se: Paarii yeke mʊŋna Room nɛ Room yeke mʊŋna Paarii. Paarii tɛtʊ wayɩ lɛ, tɛtʊ sɔsɔtʊ natʊyʊ nɛ Ropma ñɩndʊ paɖʊ taabalɩyɛ ɖɔɖɔ nɛ tɩ-taa kɔyɔ: Asakasii (Polivi), Pɛlɩgraadɩ (Sɛrbii), Sinsiŋnatii nɛ Niyuu Yɔrɩkɩ (Etaazuunii), Peekɛɛ (Siini), Ploovidiivi (Puligari), Sewuuli (Kooree Hadɛ Kiŋ), Tokiyo (Sapɔŋ), Kazablanka (Marɔkɩ), Tunisi (Tuniizii), Sevizi (Ɛsɩpaañɩ) nɛ Kɛɛrɩ (Egipiti).
# 1982

Pɩnaɣ *1982* kɛ pɩnaɣ 1982 ñɩŋga kɛ palʋlʋʋ Yeesu Krɩstʋ yɔ. Pɩnzɩ mɩnɩŋ nɛɛlɛ taa lɛ, pɩnaɣ 1982 kɛŋna 82 ñɩŋga. Kɛwɛ pɩnzɩ 1981 nɛ 1983 hɛkʋ taa.

# 1982 taa lakasɩ sɔsɔsɩ

Pɩnaɣ ŋga ka-taa kɛ lakasɩ sɔsɔsɩ sɩnɛ yɔ sɩlaba :

## Kɔnaɣ fenaɣ

## Kolaɣ fenaɣ

## Lakɩŋ fenaɣ

## Ɖomaɣ fenaɣ

## Agoza fenaɣ

## Mɩsɩkʋm fenaɣ

## Hasɩyaɖɛ fenaɣ

## Kɩyɛɛna fenaɣ

## Salaŋ fenaɣ

## Aloma fenaɣ

## Kamɩŋ fenaɣ

## Saŋayɩŋ fenaɣ
# Namibi

|  |
| --- |
| **Namibi** Namibie |
|  Namibi tɛlɛŋa  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Namibi Kɩɖaʋ kɩdɛɛka |  Namibi Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ |

 |
| Tʋmɩyɛ taa kʋnʋmɩŋ: | . |
| Tɛtʋ sɔsɔtʋ: | . |
| Ɛjadɛ kɛ mbʋ yɔ: | . |
| Ɛjaɖɛ ñʋʋdʋ: | Ɖajaa Nangolo Mbumba |
| Ɛjaɖɛ walanzɩ: | 825,615 km² |
| Samaɣ ñʋʋ: | 3,092,816 (2025) |
| Tɛtʋ hɔɔlʋʋ samaɣ ñʋʋ: | 3.7 km² |
| Internet nimaɣ: | . |

Namibi kɛna Afrika nɛ hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ naɖɩyɛ. Ɖooo lɛ payawaɣ Namibi se Afrika-Wɩsɩ -Ɖɩɖʊyɛ nɛ Hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ nɛ Caama ɛjaɖɛ kakpacayaɣna-ɖɩ 1884-1915). Pʊwayɩ lɛ Afrika nɛ Hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ nesi tɛɛ nɛ ɖɛfɛɛɛ ɖɛfɛɛɛ lɛ kɩmʊ kɩ-tɩ yɔɔ caɣʊ kɛ lakɩŋ fenaɣ kɩyakʊ nɛɛlɛ nɛ kʊɖʊm pɩnaɣ 1990.

Namibi nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ Atɩlantiki tɛŋgu, hayʊ kiŋ lɛ Aŋgoola ɛjaɖɛ wɛna kamaɣ yɔɔ piyele hadɛ kiŋ lɛ Afrika nɛ Hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ. Namibi nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ, Pɔɔcɩwaanaa nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hayʊ kiŋ lɛ Sambii. Namibi takɩlɩ poliŋ nɛ Simbaabuwee.

Afrika kpeekpe taa lɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa kɛ ɛyaa takɩlɩ ɖɔʊ kilomɛta kʊɖʊmʊ taa nɛ pɩkɛ keteŋa kpeekpe taa kɔyɔ, ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩkɛ naalɛ ñɩnɖɛ. Namibi wɛ keteŋa kpeekpe ajɛya kɩkpɛndɩɣ ONU ŋgbɛyɛ ɖɩ-taa, ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩwɛ Afrika ajɛya kɩkpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ taa ɖɔɖɔ.

Paalaba ketiizaɣ sɔsɔɣa nakayɛ kɛ Dili tɛtʊ taa pɩnaɣ 2014 ɛlɛ, pakpaɣ Namibi nɛ pɔsɔzɩ ajɛya wena pʊwɛɛ se acɔna ajɛya wena anɩɣ nɛ ayɔɔdɩɣ pɔrɩtigaalɩ kʊnʊŋ yɔ.

|  |
| --- |
| **Afrɩka** |
| Afrika Hadɛ kiŋ • Alizeerii • Aŋgoola • Caadɩ • Cibuuti • Egipiti • Eriitree • Etiyoopii • Kaabɔɔ • Kambii • Kameruni • Kana • Kapʊvɛɛrɩ • Keniya • Kinee-Ekwatoriyaaalɩ • Kinee-Konakrii • Kinee-Pɩsaʊ • Kootidiivʊwarɩ • Koŋo Kinsasa • Kɔngoo-Pirazaaviili • Lezoto • Liiberiya • Liibii • Maalii • Madakasɩkarɩ • Malawii • Marɔkɩ • Moozambiki • Moritaanii • Naajeeriya • Namibi • Nizɛɛrɩ • Peenɛɛ • Purkina Fasoo • Purundi • Pɔcɩwaanaa • Ruwandaa • Sahara Kañɩnbʊsaɣ • Santrafri • Senegaalɩ • Siyeera –Leyɔnɩ • Soomaali • Sudaanɩ • Suudanɩ Hadɛ • Suwaaziilandɩ • Sambii • Sɩmbaabuwe • Tanzanii • Togo • Tuniizii • Ugandaa |