Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Latɛŋ kʊnʊŋ

|  |
| --- |
| **Latɛŋ kʊnʊŋ Lingua Latīna** |
| Ajɛya‎ | Fatiikaŋ |
| **ISO 639** |
| ISO 639-1 | la |
| ISO 639-2 | lat |
| ISO 639-3 | lat |
|  |

Plaque en latin
**Latɛŋ kʊnʊŋ**, Latɛŋ taa lɛ *lingua Latīna* ou *Latīna lingua* kɛ Italii kʊnʊŋ nɛ kɩlɩna Ɛndɩ-Erɔpʊ cejewiye taa nɛ kiɖetɛ lɛ pɔyɔɔdʊʊ kʊ nɛ Latium nɛ Room antique pa-da. Nɛ paa pamaazɩɣ nabʊyʊ taa se kɩ-kɛ kʊnʊŋ kɩsɩbʊ kɔyɔ kɩ-tɛ tɩlɩtʊ nɛ kɩ-tɛ labɩnaʊ wɛɛ Sukuli kɩtɛzʊʊ taa nɛ ɛjaɖɛ taa sɔŋzi nasɩyɛ tɛ laya kpeekpe cɔlɔ. Kʊnʊŋ ŋgʊ paɖɩna kʊ wɩlɩʊ sukuli na cɩkpema taa nɛ sukuli kɩtɛzɩŋ sakɩyɛ taa.

Tempusfugit
Latɛŋ kʊnʊŋ ŋgʊ palakɩna kʊ tʊmɩyɛ paa ɖoye se palɩzɩna tɔmpe kɩfana sakɩyɛ kɛ kʊnʊmɩŋ cejewaa sakɩyɛ taa. Latɛŋ kʊnʊŋ nɛ kɩ-halɩbɩya, Romanɩ kʊnʊmɩŋ ɛlɛ payaɣ nabʊyʊ taa se Latɛŋ waa kɩfama, eyeke koŋ ɛwɛna Italii kʊnʊmɩŋ pɩlɩŋga taa. Pɩlɩnzɩ lɛɛsɩɣ wɛɛ cɩɖɩ cɩɖɩ ɖooo pʊcɔ italii romanɩ alɩwaatʊ takayasɩ taa, ɛlɛ paɖʊ-tʊ kɛ ɛjaɖɛ alɩwaatʊ taa yaa paɖʊ-tʊ ajɛyɛ tamsʊ nɔɣ alɩwaatʊ taa ndʊ paya se Empɩrɩ.

LatinAccents
Roma kɩbɩnɩʊ tɛ tɛtʊ walʊ wɩlɩʊ ɛzima Latɛŋ mɩza sakɩyɛ sakɩyɛ kɛ pɩkpaʊ na kpaɖʊ naatozo ŋgʊ pʊcɔ palʊlʊʊ Yeesu Chrɩtʊ yɔ. kɩ-kɛ Romanɩ Empɩrɩ kʊnʊŋ sɔsɔʊ. kɩwalɩ sakɩyɛ kɛ Erɔpʊ nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ hɔlʊʊ taa nɛ Afrika nɛ hayi kɩŋ nɛ Azii cɩkpelʊʊ taa nɛ Danubɩ ageetaa taa. Empɩrɩ tɛɛ lɛ Latɛŋ kɛ waɖɛ kʊnʊŋ kɩ-kɛ Romanɩ komina tʊmɩyɛ kʊnʊŋ nɛ sɔɔjɛtʊ kʊnʊŋ nɛRomanɩ ajɛyɛ sakɩyɛ tɛ kʊnʊŋ kɩnɛ Krɛsɩ kʊnʊŋ nɛ ageetaa taa kʊnʊmɩŋ.
# Kɛntuukii

USA Kentucky location map
Kɛntuukii kɛna Etaazunii ɛjaɖɛ taa tɛtʊ cikpetʊ natʊyʊ. Nɛ Etazuunii ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa lɛ ajɛya cikpena naayɛ nɩɩnɩwa kpɛndɩna nɛ aɖʊ nɔɔ nɛ awɛɛ ɛjaɖɛ kʊɖʊmɖɩyɛ taa kpaɩ. Etaazunii tɔbʊʊ nɛ kabɩyɛ taa se ajɛya kɩkpɛndʊʊ.

Tɛtʊ ndʊ tɩcɔ ɛjaɖɛ cikpeɖe ɖɩnɛ nɛ tɩta yɔ ndʊ yɔ: Wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ Firziinii, wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa kiŋ lɛ Misuurii ; piyele nɛ hayʊ kiŋ lɛ Ilnuwa, Ɛndiyaanaa nɛ Ohiyo. Louisville Kɛntuukii taa tɛtʊ sɔsɔtʊ payaɣ se Frankfɔrtɩ nɛ ndʊ tɩ-taa ɛyaa kɩla ɖɔʊ yɔ ndʊ lɛ Luwiivil.

Williamsburg, Kentucky
Pamaza Kɛntuukii ɛjaɖɛ cikpeɖe ɖɩnɛ ɖɩ-walanzɩ taa lɛ, panaa se ɖɩ-walanzɩ talɩ 104 749 km2 nɛ ɖenɖe tɛtʊ ñabɩ wɛɛ yɔ, peeɖe pɩtalʊʊ ɛzɩ 102 989 km2 yɔ nɛ ɖenɖe lɩm ñɛwɛɛ yɔ, peeɖe ñɛwɛʊ ɛzɩ 1 760 km2 yɔ pʊtɔbʊʊ se pɩtalʊʊ ɛzɩ 1,7 yɔ kɛ mɩnɩʊ yɔɔ. Ɛjaɖ ɖɩnɛ ɖɩkɛŋna 45 ñɩnɖɛ ɛyaa ɖɔʊ taa kɛ Etazuunii ajɛya kɩkpɛndʊʊ kpeekpe taa.

Gary stevens 2005 kentucky derby
Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɖɩ kɛŋna ɛjaɖɛ 15 ñɩnɖɛ nɖɩ ɖɩsʊ Etaazunii ajɛya kɩkpɛndʊɣ ŋgbɛyɛ taa yɔ. Ɛlɛ pɩɩkɛ mɩsɩkʊm fenaɣ kɩyakʊ kacalaɣ ŋgʊ wiye pɩnaɣ 1792. Pɩnaɣ 2010 taa paakalɩ kɩgalʊʊ kɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa lɛ paana ɛyaa ɛzɩ 4 339 667 yɔ.

Payaɣ Kɛntuukii ɛjaɖɛ cikpeɖe ɖɩnɛ ɖɩ-ñʊʊdʊ se Matt Bevin (R) piyele nɛ komina ñʊndinaa kɔyɔ: Mitch McConnell (R) nɛ Rand Paul (R).

Kʊnʊŋ ŋgʊ pakɩlʊʊ yɔɔdʊʊ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-tɛ komina tʊma taa nɛ pawɩlʊʊ-kʊ sukulinaa taa ɖɔɖɔ yɔ, ŋgʊ lɛ yɔ Eŋgilisi ɛlɛ siŋŋŋ taa lɛ.
# Paarii

**Paarii** kɛna Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ nɛ tɩwɛ pɔɔ ŋga payaɣ se Paarii yɔ ka-lɩm ɖivalɩyɛ nɛ pɔsɩ nzɩ payaɣ-sɩ se maarnɩ nɛ ʊwaazi yɔ sɩ-lɩm ɖɩkpɛndɩyɛ. Paarii kɛna ɖɔɖɔ tɛtʊ ndʊ lɩm cɔ-tʊ nɛ pɩta nɛ payaɣ-tʊ se Fransɩɩ yɔ, tɩ-tɛ tɛtʊ sɔsɔtʊ ɖɔɖɔ. Pɛtɛyɩ tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ kɛ tam nɛɛlɛ nɛ tɩ-taa kɔyɔ Liiyɔɔ nɛ Maarisɛɛyɩ.

Paarii tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩ-taa ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 12 475 808 kɛ pɩnaɣ 2014 taa; piyele tɩ-hɛkʊ taa ɖeyi ɖeyi lɛ, pɩnaɣ kʊɖʊlmaɣ, nga ka-taa lɛ, ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 2 229 621. Tɛtʊ ndʊ tɩkɛna kacalaɣ ñɩndʊ kɛ Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa kɛ eɛyaa ɖɔʊ taa nɛ pɩkɛ Eerɔpʊ keteŋa kpeekpe taa; pʊtɔbʊʊ se kacalaɣ ñɩndʊ lɛ Mɔsɩkʊʊ nɛ naalɛ ñɩndʊ lɛ Isitambuli.

Yee pɩkɛ keteŋa kpeekpe taa kɔyɔ, tɛtʊ tʊnɛ ndʊ lɛ 29 ñɩndʊ ɛyaa ɖɔʊ taa. Paarii tɛtʊ tʊnɛ, tɩ-walanzɩ landammm taa maɣna kilomɛtanaa 105,40. Payaɣ Paarii tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩ-tɛ maalika yɔɔ cɔnɩyʊ kɩfalʊ se Anne Hidalgo (PS). Palɩza-ɩ pɩnaɣ 2014 nɛ pɩnaɣ 2020 taa ɛ-tʊmɩyɛ tɛŋ.

Paanɛ ajɛya lɛɛna taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛñɩnɩʊ se tɩna Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛlakɩ tʊma kʊɖʊma kɔyɔ, Paarii maɣmaɣ ɛɛtɛŋ kɩ-taa sɩŋŋŋ nɛ paɖʊʊ taabalɩyɛ nɛ ɖama nɩnaʊ kɛ yem. Paarii tɛtʊ tʊnɛ tɩna tɛtʊ kʊɖʊmtʊ yeke pɛkpɛndɩna nɛ palakɩ tʊma kʊɖʊma sɩŋŋŋ nɛ ndʊ yɔ Room. Papaaza tʊma ana alabʊ ɖooo pɩnaɣ 1956 nɛ pɔ-tɔm piye kɔyɔ se: Paarii yeke mʊŋna Room nɛ Room yeke mʊŋna Paarii.

* Tour Eiffel
* Paarii
* Notre Dame
* Mosque
* Grand Palais
* Place de Vosges
* St. Etienne du Mont
* Tuileries