Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сан-Марино

|  |
| --- |
| Сан-Марино урым.-бз. *Serenissima Repubblica di San Marino* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сан-Марино и нып
 | Сан-Марино и дэмыгъэ
 |

43.935556, 12.460833 |
|  |
| Гоуидзэр: *«Libertas»* |
| Къэрал уэрэд: *«Inno Nazionale della Repubblica»*  |
| **Щыхалъхьар** | 301
  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | урымыбзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Сан-Марино |
| **Къалэ нэхъ инхэр** | Серравалле
 |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | республикэ
 |
| **Капитан-регентхэр** | Джованни Франческо Уголини Андреа Дзафферани
 |
| **ШӀыпӀэр** • Псори
  | 191-нэ дунем 61 км² |
| **Къэралым и джылэр** • ЗэралъытэмкӀэ (2009) • Ӏувагъыр
 |  40 560 цӀыху (209-нэ) 497,8 цӀыху/км² |
| **ВКӀуП**   • КъыхэкӀыр (2009)   • Зы цӀыхум къытехуэр |  $1,662 млрд  (172-нэ) $44 605 |
| **Сомыр (Валутэр)** | Еуро (EUR, кодыр 978) |
| **Интернет-доменхэр** | .sm |
| **Телефон кодыр** | +378 |
| **Зэманыгъуэхэр** | +1 |
|  **Сан-Марино** Уикисурэтылъэм |

**Республикэ Сан-Марино** (урым.-бз. *Serenissima Repubblica di San Marino*) — Еуропэм хэт къэрал. Къалэ нэхъыщъхьэр — Сан-Марино
# Цин Шихуан

|  |
| --- |
| Цин Шихуанди **秦始皇帝** |
|  |
|

|  |
| --- |
| Хъутей зэгъуэтым и пэштыхь |

 |
| 246 гъэ д. лъ. ипэ — 210 гъэ д. лъ. ипэ |
| Яуж ихьэр: | Эршин Хуан |
|   |
| Адэр: | Чхуан Санван |
|

**Цин Шихуанди** (хъут.-бз. *秦始皇帝*, и цӀэдыдэр Ин Чжен хъут.-бз. *嬴政*; 259 — 210 гъэхэм ди лъэхъэнэм япэ) — Цин пэштыхьейм и тхьэмадэ, Пэштыхьей зэзауэхэм я зэманыгъуэр зэпызудар. Пэштыхь лъэпкъ Цин къыригъэжьатэр, и унафэкӀэ Хъутейм илъэс минипшъкӀэ тетын хуеяр, илъэс зытӀущ текӀауэ дунем ехыжьа яуж трахужьа.

## Гъашъэ тхыдэр

259 гъэм ди лъэхъэнэм ипэм къэхъуа, къалэ Ханданым (Чжао хэкум), абдем и адэ Чжуан Санваныр Ӏэрубыду яӀыгът. Къыщыхъуам цӀэуэ траӀуар Чжен («япэрей»). И анэр унэӀуту щыта лъакъуэлъэш Луй Бувэир абым пылъу. А лъакъуэлъэшым и ӀэшъагъэкӀэ Чженыр пэштыхьу зэрытехьар, псалъи къызыхэкӀар арат Луй Бувейр абым и адэдыду щыту.

Чжен илъэс 13 ирикъуауэ Цин пэштыхьеим и тхьэмаду щытехьам, Хъутеим ар и хэку нэхъ лъэшдыду щытт. Хъутейр зы къэралу зэхэхьэным хуэкӀуэт Цин лъэпкъыр шъхьэщыту.

238 гъэм нэс Чженыр сабиуэ къалъытэт, къэралым и Ӏоху хъуар зэзыхуэтэр Луй Бувэй, япэрей министру щыттэр.

Илъэс 22 щырикъум Луй Бувэйр хэкум ирихуа и ӀэнатӀэм къетӀасхъу игугъу.

Адрей илъэс къакӀуэхэм зыр зым яуж итурэ къэралиху хъуари иубыда, а зэманым Хъутеир зэрзэхэкӀтэхэр. Илъэс 39 щырикъуам Чжен Хъутейпсор зы къэрал ишъри пэштыхьыцӀэ Цин Шихуан къишта.
# Узбэчыстэн

|  |
| --- |
| Узбэчыстэн O'zbekiston Respublikasi Ўзбекистон Республикаси |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Узбэчыстэным и нып
 | Узбэчыстэным и дэмыгъэ
 |

42.583333, 61.933333 |
|  |
| Лъэпкъ уэрэд Узбэчыстэным  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | узбэчыбзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Ташкент
 |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | президент республикэ
 |
| ' |  |
|  |

**Узбэчыстэн** (Шаблон:Lang-uz) — Азиэм хэт къэрал. Къалэ нэхъыщъхьэр — Ташкент.
# Къалэ нэхъыщхьэр

**Къалэ нэхъышъхьэ** — къэралым и ӀэнатӀэгъуэкӀэ и нэхъыжъ къалэ иэ и администрациэ къыхэгъэкӀыгъуэм (Аутоном республикэ, провинциэ, штат, куей), абым и нэхъыбэм къэрал тхьэмадэм и унэр (пэштыхьым, президентым, губернаторым), хабзэдэгъэкӀ, хабзэгъэзанкӀэ (Нэхъышъхьэ мэхьчэмэ, Хасэхэр, Нэхъышъхьэ министериэхэр) лъэжьыгъэхэр дэт.
# Ӏестуарий

Ӏейстуарийм и теплъэ
**Ӏестуа́рий** (лат-бз. *aestuarium* — хым щӀихъумэ псыпэ) — арыхъуанэм ещхьу псыр хым щыхэлъадэм деж, хым щӀихъумэ псыпэм зэреджэ.

Ӏестуарийхэр къыщыхъу хабзэр, псым къихь техьахэр хым и и уэрпхэм дилъэсыкӀыурэ щыӀуаххэм дежщ. А пӀэхэм деж кууагъэхэр зэуэ ин мэхъу. Апщыгъуэхэм деж псым къихь техьэхэр куэд хъухэу къихьхэми, псыпэм деж ахэр щызэтрихьэкъым.

Ӏестуарийм хуэдэу псыпэ зиӀэхэм ящыщщ псалъэм папщӀэ Амазонэ, Темзэ, Енисей, Ла-Платэ псыхэр.

Еуропэм и нэхъ ин дыдэ Ӏестуарий зиӀэр Жирондэ псыращ.

Ӏестуарийм и щытыкӀэм пэбгъэув хъунущ псым и делтэр.

## Ӏестуарий нэхъ ин зиӀэ псыхэр

* Амазонэ
* Ла-Платэ
* Оринокэ
* Сент-Лоуренс
* ДыгъэкъухьэпӀэ Шелдэ
* Шаннон
* Темзэ
* Тей
* Северн

## ФщӀэрэ фэ

Дунейм и нэхъ ин дыдэу тет къалэ 32-м щыщу 22-р Ӏестуарий Ӏуфэм зэрыӀутхэр.

## Сурэтылъэ

* Ӏекс псым и Ӏестуариэр
* Нит псым и Ӏестуариэр
* Ла-Платэ псым и Ӏестуариэр
* Мур псым и Ӏестуариэр
* Солуей псым и Ӏестуариэр

## ТехьэпӀэхэр

* БСЭ