Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Винсент Ван Гог

|  |
| --- |
| Винсент Ван Гог |
| нидерл. *Vincent Willem van Gogh* |
|  |
| **И лэжьыгъэр:** | художник |
| **Къыщыхъуар:** | 1853 гъатхэпэм и 30 |
| **Къыздэхъуар:** | Грот-Зундерт, Нидерлэндхэ |
| **Дунейм щехыжар:** | 1890 бадзэуэгъуэм и 29 (37 гъ.) |
| **Дунейм здехыжар:** | Овер сур Уаз, Фрэндж |
| **Диныр:** | Чыристэныгъэ |
| **Лъэпкъыр:** | Нидерландхэ |
| **ӀэпэкӀэдзыр:** |  |

**Винсент Виллем Ван Гог** (нидерл.: *Vincent Willem van Gogh*, 1853 гъатхэпэм и 30 — 1890 бадзэуэгъуэм и 29) — Нидерлэндхэм щыщ сурэтыщӀ-постимпрессионист.

## Гъашъэм и тхыдэр

Къыздэхъуар Нидерлэндхэм дэт къалэцӀыкӀу Грот-Зундертым. 1869-1867 гъэхэм щэхуакӀуэ фирмэм лэжьа. 1876 гъэм егъэджакӀу лэжьа, 1878-1879 гъэхэм шоджэну щыта шактэхэм, абдежьым шактэ лэжьакӀуэхэм къадэшът я пӀалъэхэм шъхьэкӀэ. ИскуствэмкӀэ щекӀуэкӀар Ван Гогыр 1880 гъэхэм. 1880-1881 гъэхэм Брессел и арт академиэмрэ Антверпен емрэ 1885-1886 гъэхэм.

И япэрей лэжьыгъэхэм Ван Гог джылэм щыщт итххэтэр - лъхукъуэлӀхэр, Ӏэрышъэхэр, хьэпсэм ис цӀыхухэр. и тхыгъэхэм къыгъэсэбэпыр нэхъыбу кӀынфӀ, къуафцӀэ фэхэра («лъхукъуэлӀ пшъашъэ» 1885; «кӀэнтӀрофышххэр» 1885; пэмыкӀхэр джоуэ)

1886-1888 гъэхэм Ван Гог Париж щопсо. А зэманым и лэжьыгъэхэм нэхъ фэ нэху, къуэлэнхэр хилъхьэн кӀедзэ, пезажхэм хуэду («Губгъуэ лэжьыгъуэ. Ла Кро къуэладжэм» 1888).

И лэжьыгъэхэм куэду зэртегушхьыкӀым Ван Гог и шъхьэр зэӀохьэри делэчым кӀагъэгъуалъхьэ Овер сур Уаз къалэм, Фрэндж идежь, 1890 бадзэуэгъуэм и 29, абдежьым зеукӀыжь.

## Сурэтылъэ

* Кафем и джэщ террасэр (1888)
* Вагъуэбэ джэщ
* Хьапсэм иубыдахэм къызэракӀухь

## Гулъытэгъуэ

## ТехьэпӀэхэр

* Van Gogh Museum, Amsterdam
* Винсент ван Гог и экспедициэ
* Ван Гог и тхылъхэр лэжьгъэ ишъынухэм я бзыпхъэхэр хэту
* Винсент ван Гог. Биографиэ. Лэжьыгъэхэр
* Винсент ван Гог и биографиэмрэ лэжьыгъэхэмрэ
* «Гъашъэм хуэлӀэ» — Винсент Ван Гог тепсэлъыхь тхылъ
# Данылд Трамп

|  |
| --- |
| Данылд Трамп |
| ин-бз. *Donald John Trump* |
|  |
| **И лэжьыгъэр:** | усакӀуэ |
| **Къыщыхъуар:** | 1946 мэкъуауэгъуэм и 14 (79 гъ.) |
| **Къыздэхъуар:** | Ниу-Йорк, АШЗ |
| **Дунейм щехыжар:** |  |
|  **Данылд Трамп** Уикисурэтылъэм |

**Данылд Джон Трамп-** Америкэм щыщ политикист, бизнес-пащэ икlи миллиардер. Ар Америкэ Штат Зэгуэтхэм и 45-нэ, икlи 47-нэ президенту щытащ. Ap Республикан партым хэтщ икlи и консерватив еплъыкlэхэмкlэ цlэрыlуэщ.

## Гулъытэгъуэ
# Албаныбзэ

| Албаныбзэ |
| --- |
|  |
| Зэрзэджэр: | Shqip /ʃcip/ |
| Къэралхэр: | Албаниэ, Республикэ Косово (дунейпсом къамылъыта къэрал), БгыфӀыцӀей, Македониэ, Сербиэ |
| Ирипсалъэхэм я бжыгъэр: | ~ 7,6 млн |
| Классификациэ |
| Категориэ: | Еуразиэм и бзэхэр |
| Индоеуропейхэр
Палеобэлканхэр гупыр |
| Тхыбзэр: | латин хьэрыф (албаныбзэ хьэрыфылъэ) |
| Бзэ кодхэр |
| КъэралСтандарт 7.75–97: | алб 030 |
| ISO 639-1: | sq |
| ISO 639-2: | alb (B); sqi (T) |
| ISO 639-3: | sqi, aln, aae, aat, als |

**Албаныбзэ** (алб-бз. *Gjuha shqipe*) — индоеуропейбзэхэм ящыщ, палеобэлканхэр бзэ группэм хэту.

Албаныбзэр я анэдэлъхубзу къэзылъыту дунем тетыр цӀыху — млн 7,6 хуэдиз.

Официал статус здиӀэхэр — Албаниэ, Республикэ Косово дунейпсом къамылъыта къэрал.

Тхыбзэр зэрщыт — латин.

## Хьарыфылъэр

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | C c | Ç ç | D d | Dh dh | E e | Ë ë |
| F f | G g | Gj gj | H h | I i | J j | K k | L l |
| Ll ll | M m | N n | Nj nj | O o | P p | Q q | R r |
| Rr rr | S s | Sh sh | T t | Th th | U u | V v | X x |
| Xh xh | Y y | Z z | Zh zh |  |  |  |  |
# Ишъхъэрэ Македониэ

|  |
| --- |
| Республикэ Ишъхъэрэ Македониэ мак-бз. *Република Северна Македонија* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Республикэ Ишъхъэрэ Македониэм и нып
 | Республикэ Ишъхъэрэ Македониэм и дэмыгъэ
 |

41.616667, 21.716667 |
|  |
| Гоуидзэр: *«Свобода или смерть»* |
| Къэрал уэрэд: *«Денес Над Македонија»* *( едэӀун (info))* |
| **Хуитыныгъэм и махуэ** | 1991 фокӀадэм и 8
  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | македониэбзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Скопие |
| **Къалэ нэхъ инхэр** | Скопие
 |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | парламент республикэ
 |
| **Президентыр Премиер-министыр** | Стево Пендаровски Зоран Заев
 |
| **ШӀыпӀэр** • Псори • % псым пӀэуэ иубыдыр
  | 145-нэ дунем 25 333 км² 1,9 |
| **Къэралым и джылэр** • ЗэралъытэмкӀэ (2012) • Ӏувагъыр
 |  2 082 370 цӀыху (143-нэ) 80 цӀыху/км² |
| **ВКӀуП**   • КъыхэкӀыр (2006)   • Зы цӀыхум къытехуэр |  $16,94 млрд.  (121-нэ) $7,645 |
| **Сомыр (Валутэр)** | македониэм и денар |
| **Интернет-доменхэр** | .mk |
| **Телефон кодыр** | +389 |
| **Зэманыгъуэхэр** | +1 |
|  **Республикэ Ишъхъэрэ Македониэ** Уикисурэтылъэм |

**Республикэ Ишъхъэрэ Македониэ** (мак-бз. *Република Северна Македонија*) — Еуропэм хэт къэрал. Къалэ нэхъышъхьэр — Скопие.

## Хэкумэтх

Республикэ Ишъхъэрэ Македониэм и шӀыпӀэтхыпхъэ
Республикэ Ишъхъэрэ Македониэ Балкан хы тӀыгуныкъуэм хэт. Гъунапкъэхэр здыӀухьэр: ишъхъэрэмкӀэ — Косово республикэм (дунейм псоми къамылъыта къэрал), Сербиэм, къуэхьэпӀэмкӀэ — Албаниэм, ишъхъэрымкӀэ — Алыджым, къуэкӀыпӀэмкӀэ — Балгариэм.

Езы шӀыпӀэр нэхъыбэм къуэкӀэ-бгыкӀыу щыт.

Къэралым и шӀыпӀэм и инагъыр — 25 333 км².

## Тхыдэ

Македониэ республикэм и шӀыпӀэр Пэсырей Македониэм щыщт, абым и ицӀэри къахэкӀауэ къылъыса хъуа.

Лъэхъэнэ курытхэм я пэм нэхъышъхьэ дину хэкум щытар Захуэ чыристэныгъэ. XVI лъэхъэнэм Македониэр, Балкан хы тӀыгуныкъуэ псом хуэдуи Уэсмэн империэм иубыда.

Япэрей балкан зауэр иуха яуж 1911 гъэм Македониэр Балгариэм хэхьа, ауэ етӀуанэ зауэм Балгариэм и къэру къыщимыхьым 1912 гъэм, Македониэр Сербиэм хокӀуэ (1918 гъэм щыкӀэдъауэ - Йугослау).

ЕтӀуанэ дунейпсо зауэр щекӀуэкӀым Македониэр оккупациэм хэта. 1945-1991 гъэхэм - социал Йугославиэм и республикихым я зы, 1991 гъэм щыкӀэдзауэ къэрал хуит мэхъур.

## Джылэ

Къэлъытэгъуэ гуэрэхэмкӀэ, 2005 гъэм къэралым джылэр 2 045 262 цӀыху ябжа.

Лъэпкъ нэхъ ину дэсхэр: македонхэр (64,18 %), албанхэр (25,1 %), тыркухэр (3,85 %), пэмыкӀхэр.

ДинкӀэ — чыристэнхэр (68 %), мыслъымэнхэр (30 %).

## АдминистрациэмкӀэ и гуэшыгъуэр

Республикэ Ишъхъэрэ Македониэр — къэрал унитару щыт. АдминистрациэмкӀэ 84 хэку зэхокӀыр.

## ТехэпӀэхэр

* Республикэ Македониэм и Президент
* Республикэ Македониэм и Парламент
* Хасэм и Сайтыр