Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Мэлайзиэ

2.5, 112.5

|  |
| --- |
| Мэлайзиэ мэл.-бз. *Malaysia* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Мэлайзиэм и нып
 | Мэлайзиэм и дэмыгъэ
 |

 |
|  |
| Гоуидзэр: *«Bersekutu Bertambah Mutu»* |
| Къэрал уэрэд: *«Negaraku (сихэку)»* *( едэӀун (info))* |
| **Щыхалъхьар** | 1957 гъэм ШыщхьэӀум и 31-нэм
  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | мэлаибзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Кууалэ-Лумпур |
| **Къалэ нэхъ инхэр** | Кууалэ-Лумпур
 |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | федерациэ конституциэ пащтыхьей
 |
| **Янг ди-Пертуан Агонг Премиер-министр** | Абдулла аль-Хьэж Мохатхир Мохьэмэд
 |
| **Къэралым и джылэр** • ЗэралъытэмкӀэ (2024) • Ӏувагъыр
 |  34,564 млн цӀыху (42-нэ) 85,8 цӀыху/км² |
| **ВКӀуП**   • КъыхэкӀыр (2008)   • Зы цӀыхум къытехуэр |  $384 млрд.  (30-нэ) $14 081 |
| **Этнохоронимыр** | Мэлазейхэр |
| **Сомыр (Валутэр)** | Ринггит |
| **Интернет-доменхэр** | .my |
| **Телефон кодыр** | +60 |
| **Зэманыгъуэхэр** | +8 |
|  **Мэлайзиэ** Уикисурэтылъэм |

**Мэлайзиэ** (мэл.-бз. *Malaysia*) — Азиэ ипшъэ къуэкӀыпӀэм щыщ къэрал. Ар Хъутей хы ипшъэм тӀууэ еугуэч:

* КъуэхьэпӀэ Мэлайзиэ (зэреджэр — Мэлайэ) Мэлакка хытӀыгуныкъуэм ипшъэр еубыд, ипшъэмкӀэ и гъунапкъэхэр СингэпурымкӀэ, ишъхъэрэмкӀэ СиамымкӀэ йокӀуэкӀ. Мэлаккэ псыдэжым адэкӀэ Индэнезиери.
* КъуэкӀыпӀэ Мэлайзиэ (Сэбахьрэ Сэрэуакъ провинциэхэр) Калимантан хытӀыгушхуэм и ишъхъэрэ къуэхьэпӀэм тетшъ. Хы лъэныкъуэмкӀэ Брунейм и гъунапкъэхэр йокӀуэкӀ, ипшъэмкӀэ Индэнезиер игъунэщ.

## Къэрал зэхэтыкӀэр

Мэлайзием зыкъегъэлъагъуэ къэралцӀыкӀу 13-рэ федералым еуэ шӀыпӀищрэ зэхэт зи пащтыхь чэзуурэ къызыхах фидирал конституцэ пащтыхьейщ. Абыхэм ящыщ штат 11-рэ фидирал щӀыпӀитӀрэ Мэлаккэ хытӀыгуныкъуэм тещ, я штатитӀрэ зы фидирал шӀыпӀэмрэ Калимантан хытӀыгум.
ШтатитӀыр пащтыхьейщ, абыхэм ящыщ блы - сулътӀанейхэщ, зыр - раджастанщ, зыр ауэ сытыми дипертуанщ. Адрей штатиплӀыр губерниэхэщ. Фидирал щӀыпӀэхэр къэрал Хабзащхьэм егъэзахуэ.
Илъэситху къэс къэралцӀыкӀухэм зы пащтыхьымрэ абы и къуэдзэмрэ къыхах. Мэлайзием я пащтыхьым зэреджэр янг ди пертуан агонг.

Къэралым хабзэу хъуар губернаторхэмрэ штатхэм я нахъыщхьэхэмрэ аразы ямыщӀауэ къагъэсэбэпыну хуткъым. Ар пащтыхьым и къарум емылъытауэ.

Мэлайзием и Пэрламентыр тӀууэ еугуэш: ищхьэ пэлат (штатхэмрэ фидирал щӀыпӀэхэмрэ я зэхуэс), ищӀагъ пэлат (Синат). Ищхьэ пэлатым и ухуэныгъэр хэхыгъуэм тещӀыхьащ. ИщӀагъ пэлатыр штат къэсыху щыщитӀрэ пащтыхьым езым къыхих щыщхэмкӀэ зэхэтщ.

Пащтыхьым и къулыкъум и мыгьэнэр Япэрыт Министрэм деж щеух. Къэралым и Ӏуэхухэр, политикэр, абым егъэзащӀэ.

Мэлайзием дин щхьэхуит яӀэщ. ЦӀыхум езым сытхуэдэ дин иӀыгъынуми езым къыхихыну хуитыныгъэ кэнституцым къырет. Ауэ жылэдэсхэм я нахъыбэм (60%) Ислъамыр яӀыгъщ.

### Мэлайзием и Япэрыт Министрэхэр

* 1963—1970 — Абдул Рахьман
* 1970—1976 — Абдул Разакъ
* 1976—1981 — Хъусен Онн
* 1981—2003 — Мэхатхьир Мыхьамэд
* 2003—2009 — Абдула Ахьмэд Бэдауи
* 2009 — Мохьд Наджиб бин Тун Хьэджи Абдул Разакъ
# Къатар

|  |
| --- |
| Къатар хьэр-бз. *دولة قطر‎* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Къатарым и нып
 | Къатарым и дэмыгъэ
 |

25.269444, 51.212778 |
|  |
| Къэрал уэрэд: *«السلام الأميري»*  |
| **Щыхалъхьар** | 1971
  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | хьэрыпыбзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Дохэ |
| **Къалэ нэхъ инхэр** | Дохэ
  |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | абсолут пэштыхьей
 |
| **Амир Премиер-министр** | Хамад бин Халифа аль-Тани Хамад бин Джабер аль-Тани
 |
| **Диныр** | Ислъам (суннитхэр) |
| **ШӀыпӀэр** • Псори
  | 165-нэ дунем 11 586 км² |
| **Къэралым и джылэр** • ЗэралъытэмкӀэ (2010) • Ӏувагъыр
 |  1 696 563 цӀыху (150-нэ) 146,5 цӀыху/км² |
| **ВКӀуП**   • КъыхэкӀыр (2008)   • Зы цӀыхум къытехуэр |  $91,33 млрд  (70-нэ) $110,7 |
| **Сомыр (Валутэр)** | къатарым и риал (QAR) |
| **Интернет-доменхэр** | .qa |
| **Телефон кодыр** | +974 |
| **Зэманыгъуэхэр** | +3 |
|  **Къатар** Уикисурэтылъэм |

**Къатар Къэрал** (хьэр-бз. *دولة قطر‎*) — Азиэм (КъуэкӀыпӀэ Гъунэгъум) хэт къэрал. Къалэ нэхъыщхьэр — Дохэ.