Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Уолт Дисней

|  |
| --- |
| Уолт Дисней |
| ин-бз. *Walter Elias Disney* |
|  |
| 1946 гъэм и сурэр |
| **И лэжьыгъэр:** | лечтыгъакӀэ, анимациэтхыгъэ, продусэр |
| **Къыщыхъуар:** | 1901 дыгъэгъазэм и 5 |
| **Къыздэхъуар:** | Чикаго, АШЗ |
| **Дунейм щехыжар:** | 1966 дыгъэгъазэм и 15 (65 гъ.) |
| **Дунейм здехыжар:** | Лос Анджелес, АШЗ |
| **Къэрал зыщыщтэр:** | АШЗ |
| **Диныр:** | Чыристэныгъэ |
| **Лъэпкъыр:** | Американ |
| **Официал сайтыр:** | Сайтыр |
| **ӀэпэкӀэдзыр:** |  |
|  **Уолт Дисней** Уикисурэтылъэм |

*Newman Laugh-O-Gram* (1921)
**Уолтер Илайес Дисней** (ин-бз. *Walter Elias Disney*, 1901 дыгъэгъазэм и 5-м - 1966 дыгъэгъазэм и 15-м) — америкэм щыщ лэчтхыгъэкӀэ, продусэр, компаниэ "The Walt Disney Company" хэзылъхьара.

## Гъашъэтхыдэр

Къыздэхъуар Чикаго къалэм, АШЗ-м, школым щыкӀэдзауэ сурэттехынымрэ лэчтхыгъэхэмрэ хуэплъэкӀт. 1918 гъэм Япэрей дунейпсо зауэм щыгъуэ Джор Плъыжьым хэхьэри зауэ гъунапкъэм Фрэнджым дей амбулансиэм и гузешу хэта.

Зауэр иуха яуж Диснейр Канзас Ситим егъэзэжь, абым дежь лэчтхыгъкӀыу лэжьапӀэм Ӏохьэ. 1920 гъэм и япэрей анимациэ ешъыр. 1923 гъэм Диснейр Голивудым мэкуэч и къуэш Ройм дэкӀыгъу, абым киностудиэ цӀыкӀу яшъыр, анимациэ кӀэкӀхэр къыкӀагъэкӀыу.

1928 гъэм Диснейм дунем и япэрей анимациэ къыдегъэкӀ макъ кӀэту - "КхъухьцӀыкӀу Вили", а анимацыэм нэхъышъхьу хэту ишъар дзыгъуэ Микки Маус.

1920-хэм я кӀэм - 1930-хэм я пэм Диснейм нэхъыбу анимациэ къыкӀигъэкӀын кӀедзэ, абыхэм нэхъ куэду зэпыт "ГуфӀэгъуэ макъамэхэр", а зэпытхэм къахокӀыр: Доналд Дак, Плуто, Гуфи пэмыкӀ бжыгъи.

1937 гъэм Диснейм и компаниэм япэрей анимациэ кӀыхь къыдегъэкӀ - "Snow White and the Seven Dwarfs" ("Дахэуэсрэ испиблрэ"). Дисней и гъашъэм зэхэту анимациу къыдигъэкӀар 100-м фӀокӀыр абыхэм ящыщхэр: "Пинокио", "Джамбо", "Синдорела", "Питэр Пэн" пэмыкӀ бжыгъи.

1966 гъэм, дыгъэгъазэм и 15-м Уолт Диснейр дунем ехыжьа, хьэмблу узым ихьауэ, тутын ефэным къыхэкӀауэ.

## ТехьэпӀэхэр

* Дисней и гъашъэтхыгъэр Disney.ru дежь (урыс.)
* Мемориал сайт (индж.)
* Justdisney.com (индж.)
* Уолт Диснейр IMDB.com сайтым (индж.)
# Нордкап

Нордкап
**Нордкап** (нор.-бз. *Nordkapplatået*, ин-бз. *North Cape*) — Норуегэм и ишхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэ Нордкап коммунэм хиубыдэ Магеройа тӀыгум и къуапэ. Еуропэм и ишхъэрэ дыдэ пӀэуэ ябж.

## Хэкумэтх

Еуропэм къуапэр и ишхъэрэ дыдэ пӀэуэ ябжыми, абы пэгъунэгъуу иӀэ Кнившелодден къуапэр ишхъэрэкӀэ хым 1500 метрэкӀэ нэхъ жыжэ хохьэр. КъуапитӀыри зы тӀыгум хэтщ, континентал Еуропэм и ишхъэрэ дыдэ пӀэ — къуапэ Нордкиным пэмыжыжэу. Нэхъ и гъунэгъу дыдэ къалэр — Хоннингсваг къалэращ.

Къуапэр езыр джабэшхуэм и Ӏыхьэу щытуращ. Джабэр Ӏыхьыщу зэгуэудауэ щытщ. Абы и ищхьэ Ӏыхьэращ къуапэу хым хыхьэр. Къуапэм и щхьэр захуэу щытщ, щӀыр мывэкӀэсхъыу щытщ, аткӀэ мыткӀэхэм псынэ цӀыкӀу ина куэд иӀэхэу.

Къуапэм укъекӀуэкӀа иуж арктикэ псым ухэхьакӀэу ябж.

## Тхыдэ

Нордкап цӀэр къуапэм фӀэзыщар инджылыз лъыхъуакӀуэ Ричард Ченслерщ, 1553 гъэм щыгъуэ ар ишхъэрэ псыхэр къиплъыхьу куапэм щыблэсыкӀам щыгъуэ. Абы иуж лъыхъуакӀуэ куэд, джабэм дэпщейхэура захуапӀэм дэкӀуейхэт. Абыхэм нэмыщӀ Норуегэм и пэщтыхьх куэдхэри къуапэм дэкӀуеяхэщ. Иджырей зэманым къуапэр — турист зэхуэшэс пӀэщ, абы къыхэкӀыуи къуапэм къэплъыхьакӀуэ утыку тращӀыхьауэ тетщ.

## Сурэтылъэ

* Къуапэр жыжэу
* Къуапэм и хэкумэтх координатхэр
* Полар махуэ
* Къуапэ гуэхупӀэр
* Къуапэр

## ТехьэпӀэхэр

* Borealis livecam Nordkapp 360 (индж.) КъэплъыхьакӀуэмкӀэ къуапэм и хъуреягъ и панаромэр къэпплъыхьыфынущ. ПлъыхьакӀуэр дакъикъэ 15 къэс щӀэуэ тэрах.

71.1725, 25.794444
# Ипшэ Африкэ Республикэ

|  |
| --- |
| Ипшъэ Африкэ Республикэ африк. *Republiek van Suid-Afrika* ин-бз. *Republic of South Africa* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ИАР и нып
 | ИАР и дэмыгъэ
 |

-29.166667, 24.916667 |
|  |
| Гоуидзэр: *«!ke e: ǀxarra ǁke»* |
| Къэрал уэрэд: *«Nkosi Sikelel' iAfrika»*  |
| **Щыхалъхьар** | 1961
  |
| **Нэхъышъхьэбзэхэр** | африкаанс ,инджылыбзэ
 |
| **Къалэ нэхъышъхьэр** | Претория |
| **Къалэ нэхъ инхэр** | Йоханнесбург
 |
| **ӀэнатӀэ хабзэр** | парламент республикэ
 |
| **Президент Премиер-министр** | Джейкоб Зума Кгалема Мотланте
 |
| **ШӀыпӀэр** • Псори
  | 24-нэ дунем 1 219 090 км² |
| **Къэралым и джылэр** • ЗэралъытэмкӀэ (2008) • Ӏувагъыр
 |  48 700 000 цӀыху (26-нэ) 39 цӀыху/км² |
| **ВКӀуП**   • КъыхэкӀыр (2007)   • Зы цӀыхум къытехуэр |  $467.6 млрд  (25-нэ) $12 000 |
| **Сомыр (Валутэр)** | ипшъэ Африкэм и рэнд |
| **Интернет-доменхэр** | .za |
| **Телефон кодыр** | +27 |
| **Зэманыгъуэхэр** | +2 |
|  **Ипшъэ Африкэ Республикэ** Уикисурэтылъэм |

**Ипшъэ Африкэ Республикэ** (африк. *Republiek van Suid-Afrika*, ин-бз. *Republic of South Africa*) — Африкэм хэт къэрал. Къалэ нэхъыщъхьэр — Претория.