Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Indonez tili

**Indonez tili** (óz atı - *Bahasa Indonesia*) — avstroneziya tillerinen biri. Indoneziyada rásmiy (1945-jıldan) hám xalıqlar aralıq sóylesiw tili esaplanadı. Bunnan tısqarı, ol Shıǵıs Timorda da jumısshı til dárejesine iye.

Kúndelikli turmısta, túrli esap-sanaqlarǵa kóre, 30 dan 50 millionǵa shekem adam paydalanadı. Bul tilde sóylewshilerdiń ulıwma sanı 200 millionǵa jaqın.

Indonez tili XX ásirdiń birinshi yarımında Golland Ost-Indiyasında regionda ádette "frank tili" retinde isletilgen malay tiliniń ádebiy kórinisi retinde qáliplesti. "Indonez tili" ataması 1928-jılda Jaslar Kongresinde qabıl etilgen hám az-azdan "malay tili" atamasın qısıp shıǵarǵan.

Jazıw imlası latın álipbesine tiykarlanǵan.

Tildiń indonezshe atı *Bahasa Indonesia* bolıp tabıladı, lekin mámleket sırtında ol geyde nadurıs ápiwayıǵana "baxasa" dep ataladı, yaǵnıy "til" degen mánisti ańlatadı. Morfologiyalıq dúzilisine qaray, bul til agglyutinativlik tillerge jatadı.

## Paydalanılǵan ádebiyatlar

* ИНДОНЕЗИЙСКИЙ ЯЗЫК • Большая российская энциклопедия - электронная версия. bigenc.ru. Дата обращения: 3 февраля 2022. Архивировано 3 февраля 2022 года.
* **Аракин В. Д.** Индонезийский язык. — М., 1965.
* **Алиева Н. Ф., Аракин В. Д., Оглоблин А. К., Сирк Ю. Х.** Грамматика индонезийского языка. / Под ред. В. Д. Аракина. — М., 1972.
# AnсirabeKirill

**Ancirabe** (malag. *Antsirabe*, rus *Анцирабе*) — Madagaskardıń úshinshi iri qalası. Xalqı 250 mıń kisiden artıq. Qala Vakinankaratra wálayatınıń paytaxtı.

Antsirabe shama menen 1500 m biyiklikte jaylasqan, sol sebepli qalanıń ıqlımı salqın. Qalada ıssı bulaqlar hám ıssı vannalar bar bolıp, olar 19-ásirde júdá ataqlı edi.

Qala jaqınında vulkanlar háreketleri nátiyjesinde payda bolǵan Tritriva kóli jaylasqan.
# Beyrut

Beyrut
**Beyrut** (Arabsha  **بيروت**) — Livannıń Paytaxtı hám eń úlken qalası.
Xalqı sanı — 2,1 mln. Adamdı quraydı. Klimatı — Subtropik.

## Derekler
# Volga (dárya)Kirill

Volga
**Volga** (qaz. Едiл, russha: *Волга* — Rossiyanıń Evropa bóleginde jaylasqan dárya, Ol jer sharınıń eń uzın dáryalarınıń biri bolıw menen birge, Evropada eń úlken dárya esaplanadı. (Volganıń joqarǵı aǵımınıń bir bólegi bolǵan Kigach dáryası Qazaqstanıń aymaǵınan kesip ótedi).

Uzınlıǵı — 3530 km. Basseynınıń maydanı — 1360 mıń km².

## Derekler
# TibetKirill

|  |
| --- |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |   |   |   |   |   |   |   | Tibetlik súrgin toparlarınıń aytıwı boyınsha Úlken Tibet |  |
|  |  |  |  |  |   |  | Qıtay tárepinen belgilengen Tibet avtonom aymaqları |
|  |  |  |  |   |  |  | Qıtay aymaǵındaǵı Tibet avtonom rayonı |
|  |  |  |  |  |  |  | Qıtay tárepinen qadaǵalawǵa alınǵan, Hindstan tárepinen Ladakh bólimi sıpatında qabıl etilgen |
|  |  |  |  |  |  |  | Hindler qol astında, Qıtaydıń ayırım bólimleri Qubla Tibet |
|  |  |  |  |  |  |  | Tibet mádeniyatı sheńberindegi tariyxıy basqa tarawlar. |

 |

**Tibet** (/tɪˈbɛt/ ( tıńlań); Tibetshe: བོད, Lhasa dialekti IPA: Error: {{IPA}}: missing language tag *Böd*; Úlgi:Zh) — Shıǵıs Aziyanıń batıs bólimindegi aymaq bolıp, Tibet platosınıń úlken bólegin qamtıydı hám shama menen 470,000 kv.mil (1,200,000 km2) maydandı iyeleydi. Bul tibet xalqınıń watanı. Sonday-aq, platoda basqa etnik toparlardıń wákilleri, mısalı, monǵollar, monpa, tamang, qiang, sherpa, lhoba hám XX ásirden baslap xan qıtayları menen xueyler jasaydı. Tibet jer betindegi eń biyik aymaq bolıp, ortasha biyikligi 4,380 m (14,000 fut) quraydı. Gimalaydıń qoynında jaylasqan Tibettiń eń biyik noqatı — jer betindegi eń biyik taw Everest bolıp, onıń biyikligi teńiz dárejesinen 8,848 m (29,000 fut) joqarı. «Úlken Tibet» degen jaqınǵı atama tibet-birma tilleriniń tibet tarawında sóylewshi barlıq xalıqlardı bildiredi, bul keń aymaqqa Oraylıq Aziya respublikaları, Pákistan, Hindstan, Nepal, Butan, Bangladesh, Myanma, Qıtay Xalıq Respublikası, Mongoliya, Rossiya hám shet elde jasawshı tibet diasporasınıń wákilleri kiredi.

## Derekler
# Charlz IIIKirill

| Charlz III |
| --- |
| inglisshe: *Charles III* |
| Charlz III (2023-jıl) |
|  |
|  Ullı Britaniya hám Arqa Irlandiya patshası  |
| **Wákillik dáwiri** 2022-jıl 8-sentyabr —  |
| Húkimet baslıǵı | * Liz Trass (2022)
* Rishi Sunak (2022—2024)
* Kir Starmer (2024 beri)
 |
| Aldınǵı isker |
Elizaveta II |
|  Milletler Doslıq awqamı basshısı  |
| **Wákillik dáwiri** 2022-jıl 8-sentyabr —  |
| Aldınǵı isker |
Elizaveta II |
|  Ullı Britaniya teńiz piyadaları korpusınıń general-kapitanı  |
| **Wákillik dáwiri** 2022-jıl 28-oktyabr —  |
| Aldınǵı isker |
Malika Anna |
|  Uels shahzadası, Chester grafı  |
| **Wákillik dáwiri** 1958-jıl 26-iyul — 2022-jıl 8-sentyabr |
| Aldınǵı isker |
Eduard VIII |
| Keyingi isker |
Shahzada Uilyam |
|  Kornuol gersogı  |
| **Wákillik dáwiri** 1952-jıl 6-fevral — 2022-jıl 8-sentyabr |
| Aldınǵı isker |
Eduard VIII |
| Keyingi isker |
Shahzada Uilyam |
|  |
| Jeke maǵlıwmatları |
| Tuwılǵandaǵı atı | inglisshe: *Charles Philip Arthur George Mountbatten-Windsor* |
| Tuwılǵan sáne | 1948-jıl 14-noyabr |
| Tuwılǵan jeri | Bukingem sarayı, London, Angliya, Ullı Britaniya |
| Dinastiyası | Vindzorlar |
| Ómirlik joldası | *1)* Diana Spenser *2)* Kamila Parker Boulz |
| Balaları | *1-nekeden:* Uilyam, Garri *2-nekeden:* joq |
| Anası | Elizaveta II |
| Ákesi | Filipp, Edinburg gersogı |
| Kásibi | tariyxshı, ásker (ushqısh, keme komandirı) |

**Charlz III** (inglisshe: *Charles III*), tolıq atı **Charlz Filipp Artur Jorj** (inglisshe: *Charles Philip Arthur George*; 1948-jıl 14-noyabr, Vestminster, London) — Vindzorlar dinastiyasınan Ullı Britaniya hám Arqa Irlandiya patshası, Ullı Britaniya qurallı kúshlerinıń joqarı komandirı, Angliya shirkewiniń joqarı húkimdarı, 2022-jıl 8-sentyabrden Milletler Doslıq awqamı basshısı. Ullı Britaniya menen bir qatarda on tórt ǵárezsiz mámlekette monarx esaplanadı: Avstraliya, Antigua hám Barbuda, Bagama atawları, Beliz, Grenada, Kanada, Jańa Zelandiya, Papua-Jańa Gvineya, Sent-Vinsent hám Grenadinler, Sent-Kits hám Nevis, Sent-Lyusiya, Solomon Atawları, Tuvalu hám Yamayka.