# Keyhole belgilew tili

**Keyhole belgilew tili (KML)** – bul eki ólshemli kartalarda hám úsh ólshemli Jer brauzerlerinde geografiyalıq annotaciya hám vizuallastırıwdı kórsetiw ushın XML notaciyası. KML Google Earth penen qollanıw ushın islep shıǵılǵan, ol dáslebinde Keyhole Earth Viewer dep atalǵan. Ol 2004-jılı Google tárepinen satıp alınǵan Keyhole, Inc kompaniyası tárepinen jaratılǵan. KML 2008-jılı Ashıq geokeńislik konsorciumınıń (Open Geospatial Consortium) xalıqaralıq standartına aylandı. Google Earth KML faylların kóre alatuǵın hám grafikalıq túrde redakciyalay alatuǵın birinshi programma boldı, biraq házirgi waqıtta KMLdi qollap-quwatlaw kóplegen GIS (Geografiyalıq informaciya sisteması) programmalıq támiynat qosımshalarında, mısalı, Marble, QGIS, hám ArcGIS sıyaqlılarda bar.

## Strukturası

KML faylı KML kodlawın ámelge asıratuǵın geokeńislik programmalıq támiynatta kartalarda kórsetiliwi múmkin bolǵan bir qatar obektlerdi (orın belgileri, súwretler, kópmúyeshlikler, 3D modeller, tekstli táriyipler t.b.) anıqlaydı. Hárbir orınnıń uzınlıq hám eni boladı. Basqa maǵlıwmatlar kórinisti anaǵurlım anıǵıraq etiwi múmkin, mısalı, almasıw, baǵıt yamasa biyiklik, olar waqıt belgisi yamasa waqıt aralıǵı menen birge «kamera kórinisin» anıqlaydı. KML Geografiya belgilew tili (GML) menen birdey strukturalıq grammatikanıń ayırım bólegin bólisedi. Ayırım KML informaciyası Google Kartalarında yamasa Mobilli qurılmalarda kórinbewi múmkin.

KML faylları kóbinese .kmz keńeytpesine iye bolǵan, arxivlengen (zip) KML faylları bolıp esaplanatuǵın KMZ faylları túrinde tarqatıladı. KMZ faylınıń mazmunı – bul bir túpki KML hújjeti hám qálew boyınsha KMLda silteme berilgen hár qanday qaplamalar, súwretler, belgisheler hám COLLADA 3D modelleri, sonıń ishinde tarmaq arqalı baylanısqan KML faylları. Ádette, túpki KML hújjeti – bul túpki katalog dárejesindegi «doc.kml» dep atalǵan fayl, ol ashılǵanda júklenetuǵın fayl. Ádette, túpki KML hújjeti túpki dárejede jaylasadı, al silteme berilgen fayllar kishi kataloglarda boladı (mısalı, qaplamalar ushın súwretler).

KML hújjetiniń mısalı:

```
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<kml xmlns="
<Document>
<Placemark>
 <name>New York City</name>
 <description>New York City</description>
 <Point>
 <coordinates>-74.006393,40.714172,0</coordinates>
 </Point>
</Placemark>
</Document>
</kml>

```
KML menen baylanıslı MIME tipi – `application/vnd.google-earth.kml+xml`; KMZ penen baylanıslı MIME tipi – `application/vnd.google-earth.kmz`.

## KMLdegi geodeziyalıq maǵlıwmat sistemaları

Óz sanaq sisteması ushın KML 3D geografiyalıq koordinatalardı: uzınlıq, eni hám biyiklikti, usı tártipte, batıs, qubla hám teńizdiń ortasha dárejesinen tómengi mánisler ushın teris belgiler menen qollanadı. Uzınlıq/eni komponentleri (onlıq graduslar) 1984-jılǵı Dúnya júzlik geodeziyalıq sisteması (WGS84) tárepinen anıqlanǵan. Biyiklik, vertikal komponenti, WGS84 EGM96 Geoid vertikal sanaq basınan metrlerde ólshenedi. Eger koordinatalar qatarınan biyiklik túsip qalsa, mısalı (-77.03647, 38.89763), onda biyiklik komponenti ushın standart mánis 0 (shama menen teńiz dárejesi) dep alınadı, yaǵnıy (-77.03647, 38.89763, 0).

KML qollanatuǵın koordinatalıq sanaq sistemasınıń rásmiy anıqlaması (GML túrinde kodlanǵan) OGC KML 2.2 Specifikaciyasında keltirilgen. Bul anıqlama belgili EPSG CRS (Koordinatalıq Sanaq Sisteması) komponentlerine silteme beredi.

## OGC standartlastırıw procesi

KML 2.2 specifikaciyası onıń barlıq geobrauzerler ushın ashıq standart statusın támiyinlew maqsetinde Ashıq Geokeńislik Konsorciumına usınıldı. 2007-jıl noyabr ayında OGC ishinde KML 2.2ni OGC standartı sıpatında rásmiylestiriw ushın jańa KML 2.2 Standartları boyınsha Jumısshı toparı shólkemlestirildi. Usınılǵan standart boyınsha pikirler 2008-jıl 4-yanvarǵa shekem soraldı, hám ol 2008-jıl 14-aprelde rásmiy OGC standartına aylandı.

OGC KML Standartları boyınsha Jumısshı toparı KML 2.2ge ózgeris kirgiziw usınısları ústindegi jumıstı tamamladı hám qabıl etilgen ózgerislerdi KML 2.3 standartına kirgizdi.
Rásmiy OGC KML 2.3 standartı 2015-jıl 4-avgustta járiyalandı.

## Derekler