Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# OmbudsmanKirill

Insаn huqıqlаrı bоyınshа Wákillik institutı – Ombudsmаn 1995-jılı

nızаm shıǵаrıwshı hákimiyat sistеmаsındа, yaǵnıy Oliy Маjlis jаnındа

shólkеmlеstirilgеn bolıp sudlаwshı sаnаlmаydı. Ombudsmаn mámlеkеtlik

оrgаnlаr tárеpinеn insаn huqıqlаrınа bоysınılıwı ústinеn pаrlаmеnt

qаdаǵаlаwın ámеlgе аsırаdı.

Ombudsmаn jаnındа kоnstituciyalıq huqıq

hám erkinliklеrgе bоysınılıwı bоyınshа kоmissiya

dúzilgеn. Ol puqаrаlаr hám shólkеmlеrdеn óz аtınа

kеlgеn múrájаtlаrdı kórip shıǵаdı.

Óz nızаmlı huqıqları buzılǵanlıǵı haqqında

shaǵım mеnеn hárbir аdаm (rеspublikа puqаrаsı,

shеt el puqаrаsı yaki puqаrаlıǵı bоlmаǵаn shахs)

Ombudsmanǵa shaǵım boyınsha tekseriw nátiyjeleri

tiykarında ol tómendegilerdi orınlawı lazım:

— Arza iyesine onıń múrajatı kórip shıǵılǵannan keyingi nátiyjeler

haqqında xabarlaw;

— háreketlerinde puqaralardıń huqıqları, erkinligi hám nızamlı mápleri

buzılıwları anıqlanǵan jumıs islep atırǵan yamasa islemey atırǵan shólkem

yaki lawazımlı shaxsqa buzılǵan huqıqların tiklew boyınsha usınıslardan

ibarat óz juwmaǵın jiberiw. Wákildiń juwmaǵın alǵan shólkem yamasa

arza beriwshi óz huqıqları, erkinlikleri hám nızamlı máplerin qorǵaw

ushın paydalanıw múmkin bolǵan qurallar hám jolların kórsetiw;

shaǵım arzanıń mánisi boyınsha shehsiw wákilligi bolǵan shólkem

yamasa lawazımlı shaxsqa beriw;

arza beriwshiniń huqıq hám nızamlı máplerine tiyisli hújjetler,

qararlar hám basqa materiallar menen tanıstırıw;

biykarlaw sebeplerin májbúriy tárizde kórsetken halda shaǵımdı kórip

shıǵıwdan bas tartıw;

nızamshılıqqa qarsı bolmaǵan basqasha ilajlar qollanıw.

shaǵımlardı kórip shıǵıw;

Ombudsmannıń huqıqları:

shaxs onı kórip shıǵıwı hám bir aydan aspaǵan múddette tiykarlanǵan

juwap jónetiwi lazım.

Wákildiń juwmaǵında tómendegi usınıslar bolıwı múmkin: shólkem

yamasa lawazımlı shaxs tárepinen jumıs aqırına shekem jetkeriliwi shárt;

shólkem yamasa lawazımlı shaxstıń qararı ózgertiliwi yamasa biykar

etiliwi lazım; shólkem yamasa lawazımlı shaxstıń qararın tiykarlaw lazım;

shólkem yamasa lawazımlı shaxs qosımsha qarar qabıl etiwi kerek.

## Derekler
# Telegram

**Telegram** — operativ xabar almaslaw quralı. Ápiwayı paydalanıwshılar tekst járiyalawuvdan tısqarı bir-birlerine hárbirewiniń kólemi 2 GB ge shekem bolǵan suwret, video, audio hám hár túrlı fayllar jiberiwleri hám de dawıslı hám video qońırawlardı ámelge asırıwları, kanal hám gruppalarda dawıslı hám de video chatlarda qatnasıwları múmkin.

Programma *Google*, *Android*, *Apple iOS*, *Microsoft Windows*, *Blackberry*, *MacOS*, *Linux* hám *Windows Phone* ushın bar.

Telegram paydalanıwshıları óz mobil telefon nomerleri arqalı dizimnen ótediler. «Telegram» joybarı **Pavel Durov** tárepinen oylap tabılǵan.

Dúnyadaǵı eń operativ xabar almaslaw programması. Bul biypul hám qawipsiz.

## Tariyxı

Telegram **2013-jıl**da aǵa-ini **Nikolay** hám **Pavel Durov**lar tárepinen islep shıǵılǵan. **2013-jıl**dıń oktyabr ayında Telegramda kúnlik 100, 000 paydalanıwshı bar edi. **2014-jıl 24-mart**da bolsa Telegram ózinde **35 million** aylıq hám **15 million** kúnlik paydalanıwshısı bar ekenin járiyaladı. **2014-jıl dekabr** ayında Telegram kúnlik **1 milliard** xabar jiberetuǵın **50 million** paydalanıwshısı bar ekenin hám auditoriyası háptesine bir millionǵa atrıpatırǵanın járiyaladı.

**2018-jıl mart**ında Telegram **200 millionlıq** aylıq aktiv paydalanıwshına eristi. **2020-jıl aprel** ayında **400 million** aktiv paydalanıwshına eriskenligin xabarladı. **2021-jıl yanvar**da bolsa bul kórsetkish **500 million**nan asdı.

Bul paydalanıwshılar ósiwi sebepli bolsa Telegram **Sentyabr** ayında maǵlıwmatlar saqlaw formatın **int32**'dan **int64**'ga ótkerdi. Bul bolsa eski versiyalardı qollap-quwatlawdı toqtatıw minnetlemein payda etdi hám Dekabr ayında eski versiyalar islewden tóqtadı.

**2013-jıl 14-avgust**da **iOS** kompaniyası **Apple** paydalanıwshılarına «Telegram» programmasın usınıldı. Sol jılı **22-avgust**da bolsa Android paydalanıwshıları bul programmada paydalana basladı.

Telegram programması **MTProto** protokolı tiykarında isleydi.

Telagram messenjeri obligasiyalar satıw arqalı **1 milliard** dollarlıq qarjı tartıldı. Durovning xabar beriwine qaraǵanda, Telegramnıń tiykarǵı maqseti keleshekte onlaǵan jıllar yamasa ásirler dawamında insaniyatqa xizmet etiwi múmkin bolǵan finanslıq turaqlı joybarǵa aylanıw bolıp, **1 milliard** dollar qarjınıń tartılǵanı bul maqsetke erisiw jolındaǵı taǵı bir qádem bolǵan. Investorlar arasında BAAnıń «Mubadala Investment Company» hám de «Abu Dhabi Catalyst Partners» kompaniyası bar.

## Sırtqı siltemeler

Bugun.uz

Telegram.org

Telegram.org