Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Urbanizaciya

Urbanizaciya (latınsha urb — «qala») — bul qalalar hám qala xalqınıń ósiw, qala turmıs táriziniń keń tarqalıw procesi bolıp tábıladı. Qalalar eń áyyemgi dáwirlerde júzege kelip, awıllar menen birgelikte xalıq jasaw orınlarınıń eki tiykarǵı túrinen birin quraydı. Qalalar tariyxıy jaqtan sociallıq miynet bólistiriliwi nátiyjesinde payda bolǵan hám rawajlanǵan. Áyyemgi dáwirlerde qalalar ónermentshilik, sawda-satlıq administrativlik basqarıw, qorǵanıw isleri, diniy ibadatxana hám zıyaratxanalar tiykarında júzege kelgen. Tariyxtan belgili, birneshe mıń jıllar aldın Jer júzinde Fiva, Bobil (Vavilon), Ur, Afina, Rim, Aleksandriya, Karfagen, Maxenjo-Daro, Samarqand (Marokand) sıyaqlı iri qalalar bolǵan. Biraq haqıyqıy qalalasıw procesi tez pátler menen tek ǵana XIX ásirde, dáslep Evropada, keyin ala bolsa Arqa Amerikada baslandı. Bul jaǵday Batıs mámleketlerinde sol waqıtta júz bergen sanaat revolyuciyasınıń nátiyjesi boldı. Dúnyanıń rawajlanǵan

ellerinde bolsa urbanizaciya procesleri XX ásirdiń ortalarında socialekonomikalıq hám siyasiy tarawlardaǵı unamlı ózgerisler sebepli baslandı hám házirgi kúnge shekem joqarı pátler menen dawam etpekte.
# BRIKS+

**BRIKS+**

(inglizshe: BRICS — Braziliya, Rossiya, Hindstan, Qıtay, Qubla Afrika)

Shólkem 2006-jıl iyun ayında Sankt-Peterburg ekonomikalıq forumı sheńberinde Braziliya, Rossiya, Hindstan hám Qıtay ekonomika ministrleriniń qatnasıwında shólkemlestirilgen.

BRIKS qısqartpası birinshi bolip analizator Jim ÓNeil tárepinen 2001-jil noyabr ayında Goldman Sachstıń BRIC  ti jaqsıraq global ekonomika quriw izertlew maqalasında usinis etilgen.

2010-jılı Qubla Afrikanıń BRICke kirgiziliwi múnásibeti menen BRIKSke alternativ, russha qısqartpa BRUKI (Braziliya, Rossiya, Qubla Afrika, Qıtay, Hindstan) da payda boldı.

Hám Iran hám Argentina 2022-jıldıń iyun ayında aǵzalıq ushın arza tapsırǵanında, biraz waqıtqa jańa qatnasıwshı mámleketler menen format BARSIKI dep ózgertiliwi kerek ekenligi haqqında jáne bir házil bar edi

2024-jıldıń basında BRIKSke jańa mámleketler qosıldı, sonnan keyin associaciya BRIKS+ dep atala basladı.