Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gandi Moxandas KaramchandKirill

| Maxatma Gandi |
| --- |
|  |
| Tuwılǵan sánesi | 2-oktyabr 1869(1869-10-02) |
| Qaytıs bolǵan sánesi | 30-yanvar 1948(1948-01-30) (78 jasta) |

**Moxandas Karamchand Gandi** (1869, Gujarat wálayatı — 1948. 30. 1, Dehli) — Hindistan milliy azatlıq háreketi basshılarınan biri, belgili oyshıl. Ol 1869-jıl Gujarat wálayatı Porbandar qalasında tuwılǵan. Hind xalqı onı «Mahatma» («Ullı kewil») dep ataydı. Onıń atı menen baylanıslı bolǵan gandizm táliymatı Hindistandaǵı tiykarǵı húkimran partiya — Hindistan Milliy kongressiniń rásmiy ideologiyası esaplanadı. 1887 — 91-jıllarda Angliyada huqıqtanıw boyınsha oqıydı. 1891-jıldan advokatlıq wazıypasında, 1893—1914-jıllarda Qubla Afrikadaǵı (Angliya koloniyası) gujarat sawda firmasında yurist-másláhátshi waziypasında xızmet etti. Nataldaǵı almaz, kómir, altın kánlerinde, qumsheker-qamıs plantaciyalarında jallanıp islep atırǵan hind diyxanlarınıń insanıy huqıqların qorǵaw boyınsha 22 jıl gúres alıp bardı. Gandi «satyagraxa» («kúsh qollanbay gúresiw») taktikasın islep shıqtı. Ol 1915-jıldan Milliy kongress jumıslarında aktiv qatnasa basladı. Gandi ingliz kolonizatorlarına qarsı tınısh demonstraciyalar ótkeriw, sırt el tovarların boykot qılıw, rásmiy lawazım hám ataqlardan waz keshiw, salıq tólewden bas tartıw sıyaqlı gúres usılları arqalı miynetkesh xalıqtı gúreske shaqırdı. Gandi bir neshe ret qamalǵan (1922—24, 1930—31, 1942—44). Gandi hindler menen musılmanlardıń óz-ara doslıǵın bekkemlewge umtıldı. Kastashılıqqa qarsı gúresti. Gandi ninghinduizmtya táliymatına isengen; basqa dinlerge húrmet penen qaraǵan. Gandi pútkil iskerligi dawamında dinge sıyınıw menen siyasattı bir-birine baylanıstırıwǵa háreket etken. Gandidiń barlıq dinler sherikligi hám doslıǵı haqqındaǵı ideyaları Hindistandaǵı reaksion elementlerdiń ǵázebin oyatqan. Hindlerdiń reakcion shovinistlik shólkemi aǵzası tárepinen atıp óltirilgen. Mahatma Gandi 13 jasında turmıs qurǵan.

## Derekler
# CrossCheck (joybar)

**CrossCheck** – bul 2017-jılı Google Labs hám First Draft tárepinen ǵalaba xabar qurallarında haqıyqatlıqtı hám tekseriwdi qollap-quwatlaw ushın baslama baǵdarlaması. Ol Parij qalasındaǵı News Impact Summit konferenciyasında járiyalandı. Onıń maqseti Franciya puqaralarına jaqın aylarda sociallıq tarmaqlardaǵı jazıwlar, veb-izlewler hám ulıwma internettegi jańalıqlardı tutınıwda ne hám kimge iseniw kerekligin túsiniwge járdem beriw boldı.

## Derekler
# Google Data Liberation Front

Fayl:Google-Liberation-Front logo.pngLogotip
**Google Data Liberation Front** — bul Googledaǵı injenerlik topar bolıp, onıń «maqseti – paydalanıwshılarǵa óz maǵlıwmatların Google ónimlerine kirgiziw hám olardan shıǵarıwdı ańsatlastırıw» bolıp esaplanadı. Google ishindegi basqa injenerlik toparlar menen Google ónimlerin qalay «erkinlestiriw» boyınsha másláhátlesetuǵın bul topar, házirgi waqıtta 57 ónimdi qollap-quwatlaydı. Data Liberation Fronttıń maqseti – jeke adam yamasa kompaniya Google xızmetlerin qollanıwdı toqtatqannan soń yamasa xızmet Google tárepinen toqtatılǵannan keyin maǵlıwmatlardıń Googledan kóshiriliwin támiyinlew.

## Google Takeout

2011-jıldıń 28-iyunında, Googledıń Data Liberation Front injenerlik toparı 4 jıllıq islep shıǵıwdan soń, Google Takeout dep atalǵan birinshi ónimin shıǵardı. Bul ónim Google paydalanıwshısına qollap-quwatlanatuǵın xızmetlerden maǵlıwmatlardı eksport etiwge imkaniyat beredi.

## Maǵlıwmatlardı kóshiriw joybarı

2018-jıldıń 20-iyulında, Googledıń Data Liberation Front injenerlik toparı Facebook, Microsoft hám Twitter (házirgi X) penen birgelikte Data Transfer Project (Maǵlıwmatlardı kóshiriw joybarı) haqqında járiyaladı. Bul – maǵlıwmatlardı júklep alıw hám qayta júklew zárúrligisiz, bir neshe onlayn platformalar arasında maǵlıwmatlardıń kóshiriw imkaniyatın usınatuǵın ekosistema.

## Derekler
# DigiKavachKirill

**DigiKavach** – bul Hindistanda onlayn finanslıq aldawshılıqlardıń aldın alıwǵa arnalǵan, onlayn aldawshılıqlardı anıqlaw programması.

## Alǵı sóz

Ol Google tárepinen 2023-jılı Hindistan paydalanıwshıların onlayn aldawshılıqlardan qorǵaw hám aldawshılardıń Hindistanda qalay jumıs isleytuǵınlıǵın úyreniw ushın iske qosıldı. Bul informaciyaǵa tiykarlanıp, Google jańadan payda bolǵan aldawshılıqlardıń aldın alıw ilajların jaratıw hám ámelge asırıw ushın sheriklik etti.

Programma insapsız fintex hám jırtqıshlıq kredit-qosımsha kompaniyalarınan qorǵaw ushın Fintech Association for Consumer Empowerment (FACE) menen sheriklikti óz ishine aladı. Bunnan aldın DigiKavach sheńberinde, Google Cyberpeace Foundation-ǵa Hindistanda cifrlı sawatlılıq hám onlayn qáwipsizlik haqqında xabardarlıqtı arttırıw ushın 4 million dollar ajırattı. Ol Ishki Isler Ministrligi menen islesedi.

**Ámelge asırıw**

Indian Cyber Crime Coordination Centre, Cyber Crime Helpline (1930) hám DigiKavach finanslıq aldawshılıq qurbanlarına informaciya hám járdem kórsetiw, sonday-aq qáwip-qáterlerge tez juwap beriw ushın birgelikte islesedi. Óziniń aldawshılıqqa qarsı programması DigiKavachqa tiykarlanıp, Google ózininiń Qáwipsizlik Injenerlik Sistemasın 2025-jılǵa shekem engiziwdi maqset etedi.

## Derekler
# Google Free ZoneKirill

**Google Free Zone** – bul Google Internet kompaniyası tárepinen mobil telefonǵa tiykarlanǵan Internet-provayderler menen birgelikte ámelge asırılǵan global baslama bolıp, onda provayderler Google Search, Gmail hám Google+ sıyaqlı ayırım Google ónimlerine kiriw ushın maǵlıwmat (trafik) tólemlerinen (nol-tarif dep te ataladı) bas tartadı. Bul xızmetten paydalanıw ushın paydalanıwshılardan Google akkauntı hám internetke jalǵanıw imkaniyatı bar telefon bolıwı talap etilgen.

## Tariyxı

* Noyabr 2012: Google Free Zone Google tárepinen 2012-jıl 8-noyabrde járiyalandı, Filippinde Globe Telecom menen birgelikte iske qosıldı, eksperimentlik basqıshı 2013-jıl 31-martqa shekem dawam etiwi jobalastırıldı. Qubla Afrikadaǵı Telkom Mobile, sol waqıtta 8ta brendi astında belgili bolǵan, 2012-jıl 13-noyabrden baslap Google Free Zone xızmetin usındı, biraq 2013-jıl 31-mayda xızmetti toqtattı.
* Aprel 2013: Shri-Lankada Dialog mobil tarmaǵında iske qosıldı.
* Iyun 2013: Google Hindstanda Airtel mobil Internet-provayderi menen birgelikte, hám Tailandta AIS tarmaǵında Google Free Zone xızmetin iske qostı.
* Dekabr 2013: Airtel Nigeriyadaǵı óz xızmetlerine Google Free Zone-dı keńeytti.
* Mart 2014: Keniyadaǵı Safaricom 60 kúnlik reklamalıq Free Zone akciyasın iske qostı.

## Qabıllaw hám tásiri

Bir qatar Internet sholıwshıları Google Free Zone-dı Facebook Zero-dan ilhamlanǵan hám oǵan potencial básekiles sıpatında qaradı.

Chilidiń Telekommunikaciyalar boyınsha kishi xatkerligi (Subsecretaria de Telecomunicaciones) Wikipedia Zero, Facebook Zero hám Google Free Zone sıyaqlı mobil maǵlıwmat tutınıwın subsidiyalaytuǵın nol-tarifli xızmetler tarmaq neytraliteti nızamların buzadı dep sheshim shıǵardı hám bul ámeliyat 2014-jıl 1-iyunge shekem toqtatılıwı kerek dep qarar qabıl etti.

## Derekler
# Google for StartupsKirill

| Google for Startups |
| --- |
|  |
| Xızmet kórsetiw aymaǵı | Dúnya júzi boyınsha |
| Iyesi | Google |
| Tiykarǵı adamları | * Agneshka Xrinevich-Binik
* Djuel Byorks Solomon
 |
| URL | startup.google.com |
| Iske qosılǵan waqtı | 2011-jıl |

**Google for Startups** (burınǵı atı Google for Entrepreneurs) — bul Google tárepinen 2011-jılı iske qosılǵan startap baǵdarlaması. Ol 125 mámlekette 50 den aslam kovorking orayları hám akseleratorlardan ibarat bolıp, talpınıwshı isbilermenler ushın ámeliy sabaqlar usınadı.

Ol jergilikli startap jámiyetleri, sonday-aq texnologiyalıq startap isbilermenleri ushın Google Campus degen at penen belgili bolǵan kovorking orayları tarmaǵı menen birge islesedi (Googleplex penen shatastırmaw kerek). Ol jergilikli texnologiyalıq jámiyet ushın Google qurılmalarına, sonday-aq qurallar hám seminarlarǵa kiriw imkaniyatın usınadı. Googledıń málimlemesine sáykes, onıń Kampuslarındaǵı startaplar 250 million dollardan aslam qarjı tartqan hám 4600 den aslam jańa jumıs ornın jaratqan.

## Tariyxı

2012-jıl mart ayında dáslep Shıǵıs Londonda Campus London iske túsirildi, sońınan sol jıldıń dekabr ayında Tel-Avivte Campus Tel Aviv ashıldı. Birinshi Aziya Kampusı 2015-jılı Qubla Koreyanıń Seul qalasında ashıldı. Keyin birinshi Qubla Amerika Kampusı 2016-jılı Braziliyanıń San-Paulu qalasında iske tústi.

Túrli Kampuslarda ótkeriletuǵın ilajlar jaylasqan ornına qaray, sonıń ishinde sol ilajlarda paydalanılatuǵın tilge baylanıslı ózgeshelenedi. Isbilermenler yamasa kompaniyalar bul ilajlardı ótkeriw ushın arza bere aladı, hám olar blokcheyn, zatlar interneti, fintex, mashinalıq oqıtıw hám bultlı esaplaw sıyaqlı texnologiyalıq temalar boyınsha seminarlar menen konferenciyalardı, sonday-aq isbilermenler ushın cifrlı marketing, ónimdi basqarıw hám intellektuallıq huqıqlar sıyaqlı basqa da áhmiyetli ámeliy kónlikpelerdi óz ishine aladı. Basqa ilajlarǵa xakatonlar, sonday-aq isbilermenler ushın startap rezidentura baǵdarlamaları hám hátte isbilermenler ushın biypul yoga hám zeyinlilik sessiyaları kiredi.

Waqtı-waqtı menen Google xızmetkerleri seminarlar (satıw treningi, texnikalıq sáwbetlesiwler, jetekshilik filosofiyalıq oy tájiriybeleri sıyaqlı) hám Google Cloud Platform sıyaqlı Googleǵa baylanıslı ónimler menen platformalar boyınsha konferenciyalar ótkeriw ushın jiberiledi.

2018-jıl oktyabr ayında Google for Entrepreneurstıń atı Google for Startups dep ózgertildi. Koronavirus pandemiyası waqtında, 2021-jıl iyun ayında úyden islewge ótiwge baylanıslı Google óziniń Shıǵıs Londondaǵı kampusın qayta ashpawǵa sheshim qabılladı.

## Derekler
# Project SunroofKirill

**Project Sunroof** – bul Google injeneri Karl Elkin tárepinen baslanǵan quyash energiyası boyınsha baslama. Baslamanıń járiyalanǵan maqseti – «planetanıń quyash potencialın hárbir úydiń tóbesi boyınsha kartaǵa túsiriw».

## Usılı

Project Sunroof tiykarınan quyash panellerin satıp alıw hám ornatıwdı ańsatlastırıw ushın bir qatar qurallardı usınıw arqalı jeke tártipte quyash energiyasın qollanıwdı xoshametlewge (úgitlewge) xızmet etedi. Google Maps-tan alınǵan joqarı ajıratqıshlıqtaǵı 3D súwretlew maǵlıwmatların qollanıp, jaqın átiraptaǵı imaratlar hám tereklerden túsetuǵın kóleńkelerdi esaplaw hám tariyxıy hawa-rayı menen temperaturalıq kórsetkishlerdi esapqa alıw arqalı, Project Sunroof veb-saytı paydalanıwshınıń quyash energiyasınan paydalanıw arqalı jıl sayın qansha aqsha únemlewi múmkin ekenligin esaplaydı. Sonıń menen birge, Project Sunroof veb-saytı sol aymaqta quyash panellerin ornata alatuǵın jergilikli quyash energiyası menen shuǵıllanıwshı satıwshılardıń dizimin de usınadı.

## Tariyxı

Project Sunroof Google injeneri Karl Elkin tárepinen onıń «20% waqıt» joybarı sıpatında jaratılǵan. Dáslepki waqıtları tek Boston, San-Francisko hám Fresno qalalarında iske qosılǵan bolsa da, házirgi waqıtta joybar AQSHtaǵı 43 million úy ushın quyash potencialın kórsetedi. Google burın da quyash energiyası jetkerip beriwshi SolarCity kompaniyası menen birgelikte joybarlarǵa investiciya kirgizgen.

Project Sunroof tárepinen usınılǵan quyash energiyası boyınsha analitikalıq maǵlıwmatlar dáslep jeke úy tóbelerindegi quyash potencialı boyınsha maǵlıwmat beriw ushın qollanılǵan bolsa da, Google tárepinen bul maǵlıwmatlar ushın qosımsha qollanıw usılları islep shıǵıldı.

Project Sunroof veb-saytında Google 'Data Explorer' (Maǵlıwmatlar Izertlewshisi) quralın iske qostı, bul paydalanıwshılarǵa toplanǵan (ulıwmalastırılǵan) quyash energiyası boyınsha analitikalıq maǵlıwmatlardı, mısalı, úy tóbesine quyash panellerin ornatıwǵa jaramlı imaratlardıń ulıwma sanın, yamasa pútkil jámiyetler yaki qalalar ushın ulıwma quyash potencialın (megavattlarda kórsetilgen) kóriwge imkaniyat beredi.

2018-jıl sentyabr ayında Google Environmental Insights Explorer (Qorshaǵan Ortalıqtı Izertlew Platforması) platformasın iske qostı. Bul qural qalalarǵa ózleriniń uglerod izin (karbon qaldıǵın) ólshewdi ańsatlastırıw hám klimat maqsetlerin qollap-quwatlaw boyınsha háreket etiw ushın islep shıǵılǵan. Qural Google Mapstan alınǵan tolıq geo-keńislik maǵlıwmatlarınan paydalanıp, qalanıń jıllıq uglerod shıǵındıları ushın boljamlı esaplardı usınadı. Ol Transport hám Imaratlar sektorlarınan shıǵatuǵın shıǵındılardıń boljamlı muǵdarın kórsetedi hám Project Sunroof maǵlıwmatlarınan paydalanıp, quyash energiyası arqalı shıǵındılardı kompensaciyalaw potencialın kórsetiw ushın pútkil qalanıń ulıwma quyash potencialın da bahalay aladı.

## Derekler
# Kvantlıq jasalma intellekt laboratoriyası

**Kvantlıq jasalma intellekt laboratoriyası** (sonday-aq **Kvantlıq JI Laboratoriyası** yamasa **QuAIL** dep te ataladı) – bul NASA, Universitetler Kosmoslıq Izertlew Associaciyası hám Google (atap aytqanda, Google Research) tıń birgeliktegi baslaması bolıp, onıń maqseti kvantlıq esaplawlardıń mashinalıq oqıtıw hám basqa da qıyın kompyuter ilimi máselelerine qalay járdem bere alatuǵının izertlewde jetekshi bolıw. Laboratoriya NASA nıń Eyms Izertlew Orayında jaylasqan.

## Tariyxı

Kvantlıq JI Laboratoriyası 2013-jıldıń 16-mayında Google Research tárepinen blog jazbasında járiyalandı. Iske qosılǵan waqıtta Laboratoriya D-Wave Systems kompaniyasınıń D-Wave Two atlı eń rawajlanǵan kommerciyalıq jaqtan jetilisken kvantlıq kompyuterin paydalanǵan.

2013-jıldıń 10-oktyabrinde Google Kvantlıq JI Laboratoriyasınıń házirgi awhalın súwretleytuǵın qısqa film shıǵardı.

2013-jıldıń 18-oktyabrinde Google Minecraft oyınına kvantlıq fizikanı kirgizgenin járiyaladı.

2014-jıldıń yanvar ayında Google laboratoriyadaǵı D-Wave Two nıń jumısın klassikalıq kompyuterler menen salıstırǵan nátiyjelerdi járiyaladı. Nátiyjeler eki mánisli bolıp, internette qızǵın talqılawlarǵa sebep boldı.
2014-jıldıń 2-sentyabrinde Kvantlıq JI Laboratoriyasınıń UC Santa Barbara menen birge asıra ótkizgishli elektronika tiykarında kvantlıq informaciya processorların jaratıw boyınsha baslama baslaytuǵını haqqında járiyalandı.

2019-jıldıń 23-oktyabrinde Kvantlıq JI Laboratoriyası kvantlıq ústemlikke eriskeni haqqında maqalada járiyaladı.

## Házirgi waqıta

2024-jıldıń 9-dekabrinde Google Willow dı tanıstırıp, onı «eń zamanagóy kvantlıq chip» dep táriyplegen. Google bul jańa chiptiń dúnyadaǵı eń tez kompyuterler on septillion jılda sheshetuǵın máseleni bes minutta sheshe alatuǵının tastıyıqlaydı. On septillion jıl - bul Álemniń jasınan da kóp.

Biraq, ekspertlerdiń aytıwınsha, Willow házirshe tiykarınan eksperimental qurılma. Real dúnyadaǵı keń kólemli mashqalalardı sheshe alatuǵın kúshli kvantlıq kompyuter jaratıwǵa ele jıllar – hám milliardlaǵan dollarlar – kerek.

## Derekler
# Street View TrustedKirill

**Google Business Photos** (házir «Indoor Street View» dep ataladı) — bul Google tárepinen baslanǵan virtual tur xızmeti. Ol biznes ishinde 360˚ interaktiv panoramalardı usınıw ushın Google Street Viewde paydalanılatuǵın sol fotoǵa túsiriw texnikasın paydalanadı. Virtual tur Google tárepinen járiyalanǵannan keyin, turǵa silteme tikkeley izlew nátiyjeleri betinde kórsetiledi. Tur sonday-aq Google+ Local (házir tek ǵana Google+) betlerinde hám Google Mapste de járiyalanadı. Biznestiń járiyalanǵan virtual turına kirip atırǵan paydalanıwshı, Google Street View paydalanıwshısı jollar, kósheler hám asfaltlar boylap navigaciya isley alǵanınday, biznes ishinde de navigaciya isley aladı.

## Tariyxı

Google Business Photos dáslep Google tárepinen 2010-jıl aprel ayında shólkemlestirilgen hám dáslebinde AQSH, Avstraliya hám Yaponiyadaǵı shama menen 30 qalada qoljetimli bolǵan. 2013-jıl yanvar ayına kelip, 100 000 biznes Google Maps paydalanıwshılarınıń óz orınlarınıń ishin kóriwine kelisim bergen. Google 2014-jılı Google Business Photostı Business View dep rebrending etti. 2015-jılı Google Business Viewdi qaytadan Street View dep rebrending etip atırǵanın járiyaladı.

2016-jıl may ayındaǵı Street View sammitinde Google baǵdarlamaǵa bir neshe ózgerisler kirgiziletuǵının járiyaladı. Isenimli bolıw ushın fotograflar hesh qanday áhmiyetli tigis qáteleri yamasa artefaktlarsız, 14 megapiksel yamasa onnan úlkenirek bolǵan 50 joqarı sapalı, kartalar tárepinen maqullanǵan fotosferalardı járiyalawı kerek.

## Fotoǵa túsiriw

Virtual turlar Googledıń isenimli fotografları yamasa Googledıń isenimli agentlikleri tárepinen fotoǵa túsiriledi. Bul fotograflar ǵárezsiz orınlawshılar bolıp, Google tárepinen jumısqa alınbaǵan. Google olardı tastıyıqlaǵan, sebebi olar ózgeshelik súwretlerin hám panoramalıq súwretlerdi alıw ushın Googledıń sapa standartlarına sáykes keledi. Biznes orınları ishki súwretlerdi alıw ushın fotograflarǵa haqı tóleydi.

## Derekler
# Google Chart APIKirill

Google Chart API| Túpnusqa avtor(lar) | Google |
| Dáslepki reliz | 2007 |
|  |
| Sońǵı reliz | 2010-jıl, fevral.
  |
|  |
| Qoljetimlik | HTTP sorawlarına |
| veb -sayt | developers.google.com/chart/image/ |

**Google Chart API** — bul paydalanıwshı tárepinen usınılǵan maǵlıwmatlardan grafikalıq diagrammalar jaratatuǵın interaktiv emes veb-servis (házir eskirgen). Google serverleri paydalanıwshınıń HTTP sorawında kórsetken maǵlıwmatları hám formatlaw parametrleri tiykarında diagrammanıń PNG súwretin jaratadı. Xızmet hár túrli diagramma informaciyasın hám formatlawdı qollap-quwatlaydı. Paydalanıwshılar ápiwayı súwret tegi arqalı bul diagrammalardı veb-betke qolaylı túrde ornalastıra aladı.

Dáslepki waqıtları API Google kompaniyasınıń óz qosımshalarında (mısalı, Google Finance) diagrammalardı tez ornalastırıwdı qollap-quwatlaw ushın ishki quralı bolǵan. Google bul veb-baǵdarlamashılar ushın paydalı qural boladı dep esapladı. Ol 2007-jıl 6-dekabrde rásmiy túrde iske qosıldı.

Házirgi waqıtta sızıqlı, baǵanalı, dóńgelek hám radar diagrammaları, sonday-aq Venn diagrammaları, shashırandı sızıqlar, sparklaynlar, kartalar, google-o-meterler hám QR kodları qollap-quwatlanadı.

Google 2012-jılı API-di eskirgen dep járiyaladı hám onıń 2015-jıl aprelge shekem islewine kepillik berdi. 2019-jıl 18-martta Google API-di tolıq toqtattı. Google onıń ornına miyrasxor xızmet Google Charts-tı usınadı.

## Derekler
# Google maǵlıwmatlar protokolıKirill

GData|  |
| Turaqlı reliz | 2.0.17
 / 20-aprel, 2012 (2012-04-20) |
|  |
| Jazılǵan tilleri | Java, JavaScript, .NET, PHP, Python hám Objective-C. |
| Operaciyalıq sisteması | Kóp platformalı |
| Túri | Programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralları |
| Veb-saytı | developers.google.com/gdata/ |

**GData** (Google Maǵlıwmatlar Protokolı) – bul Google tárepinen internette maǵlıwmatlardı oqıw hám jazıw ushın islep shıǵılǵan ápiwayı protokol. GData ulıwma qollanılatuǵın XML-ge tiykarlanǵan sindikaciya formatların (Atom hám RSS) Atom Járiyalaw Protokolına tiykarlanǵan lentanı-járiyalaw sisteması menen biriktiredi, sonıń menen birge sorawlardı basqarıw ushın qosımsha keńeytiwlerdi de óz ishine aladı. Ol maǵlıwmat formatı sıpatında XML yamasa JSON ǵa súyenedi.

Google Baǵdarlamashılar portalına sáykes, «Google Maǵlıwmatlar Protokolı - bul vebte informaciyanı oqıw, jazıw hám ózgertiw ushın REST-ten ilhamlanǵan texnologiya. Ol ayırım eski Google API larında qollanıladı.» Biraq, «Kópshilik Google API ları Google Maǵlıwmat API ları emes.»

Google GData ushın Java, JavaScript, .NET, PHP, Python, hám Objective-C tillerinde klient kitapxanaların usınadı.

## Ámelge asırıwlar

C tilinde jazılǵan libgdata dep atalatuǵın ámelge asırıw LGPL licenziyası astında jetkilikli.

## Derekler
# Fast PairKirill

**Google Fast Pair xızmeti**, yamasa ápiwayı ǵana **Fast Pair**, bul Googledıń Bluetooth tómen energiya (BLE) arqalı Bluetooth qurılmaları birinshi ret jaqın jerge kelgende olardı tez juplaw ushın menshikli standartı. Ol 2017-jıl oktyabr ayında járiyalandı hám dáslep dinamikler, qulaqlıqlar hám avtomobil komplektleri sıyaqlı dawıs qurılmaların Android operaciyalıq sisteması menen baylanıstırıw ushın proektlestirilgen. 2018-jılı Google ChromeOS qurılmaların qollawdı qostı, al 2019-jılı Google Fast Pair baylanısları endi bir Google Akauntındaǵı basqa Android qurılmaları menen sinxronlastırılıwı múmkinligin járiyaladı, bul funkciyanı Google 2023-jıl dekabr ayında ChromeOS qurılmalarına keńeytti. Google óz SDKlarına Fast Pair qollawın qosıw ushın Qualcomm, Airoha Technology hám BES Technic sıyaqlı Bluetooth SoC dizaynerleri menen sheriklik etti. 2019-jıl may ayında Qualcomm ózleriniń Smart Headset Referens Dizaynin, Qualcomm QCC5100, QCC3024 hám QCC3034 SoC seriyaların Fast Pair hám Google Assistant qollawı menen járiyaladı. 2019-jıl iyul ayında Google Haqıyqıy Sımsız Funkciyalardı (TWF), Qurılmanı Tabıw (Find My Device) hám jetilistirilgen Baylanıslı Qurılma Detalların járiyaladı.

## Derekler
# SitemapsKirill

**Sitemaps** — bul veb-masterdiń veb-saytta veb-skanerlew ushın qoljetimli URLler haqqında izlew sistemaların xabardar etiwine arnalǵan XML formatındaǵı protokol. Ol veb-masterlerge hárbir URL haqqında qosımsha informaciya kirgiziwge imkaniyat beredi: ol sońǵı ret qashan jańartıldı, qanshelli jiyi ózgeredi hám sayttıń basqa URLlerine salıstırǵanda qanshelli áhmiyetli. Bul izlew sistemalarına sayttı nátiyjelirek skanerlewge hám sayttıń qalǵan mazmunınan izolyaciyalanǵan URLlerdi tabıwǵa imkaniyat beredi. Sitemaps protokolı URL kirgiziw protokolı bolıp, URL shıǵarıp taslaw protokolı bolǵan `robots.txt`-ti tolıqtıradı.

## Tariyxı

Google dáslep Sitemaps 0.84-ti 2005-jıl iyun ayında veb-baǵdarlamashılar óz saytları boyınsha siltemeler dizimin járiyalawı ushın engizdi. Google, Yahoo! hám Microsoft 2006-jıl noyabrde Sitemaps protokolın birgelikte qollap-quwatlaytuǵının járiyaladı. Sxema versiyası «Sitemap 0.90» ǵa ózgertildi, biraq basqa ózgerisler engizilmedi.

2007-jıl aprelde Ask.com hám IBM Sitemaps-tı qollap-quwatlaytuǵının járiyaladı. Sonday-aq, Google, Yahoo, MSN `robots.txt` arqalı sayt kartaların avtomat túrde tabıwdı járiyaladı. 2007-jıl mayda Arizona, Kaliforniya, Yuta hám Virdjiniya shtatlarınıń húkimetleri óz veb-saytlarında Sitemapstı paydalanatuǵının járiyaladı.

Sitemaps protokolı «Skanerlewshilerge qolaylı veb-serverler» ideyalarına tiykarlanǵan, oǵan `robots.txt` arqalı avtomat túrde tabıw hám betlerdiń prioritetin hám ózgeriw jiyiligin kórsetiw imkaniyatı sıyaqlı jaqsılanıwlar kirgizilgen.

## Maqseti

Sayt kartaları ásirese tómendegishe veb-saytlarda paydalı:

* Veb-sayttıń ayırım aymaqları kórip shıǵılatuǵın interfeys arqalı qoljetimli emes
* Veb-masterler ádette izlew sistemaları tárepinen qayta islenbeytuǵın bay Ajax, Silverlight yamasa Flash mazmunın paydalanadı.
* Sayt júdá úlken hám veb-skanerlewshilerdiń ayırım jańa yamasa jaqında jańartılǵan mazmundı ótkerip jiberiw itimallıǵı bar.
* Veb-saytlarda izolyaciyalanǵan yamasa bir-birine jaqsı baylanıspaǵan kóp sanlı betler bolǵanda.
* Veb-saytta sırtqı siltemeler az bolǵanda.

## Derekler
# Google Web ServerKirill

**Google Web Server (GWS)** Google óziniń veb infrastrukturası ushın paydalanatuǵın menshikli veb-server programmalıq támiynatı. GWS tek Google ekosistemasınıń ishinde veb-sayt xostingi ushın qollanıladı.

2008-jılı GWS komandasın Bxarat Mediratta basqarǵan. GWS kóbinese Google infrastrukturasınıń eń qatań qorǵalǵan komponentleriniń biri sıpatında táriyiplenedi.

2010-jılı GWS dúnyadaǵı barlıq veb-saytlardıń 13% in basqarǵanı haqqında maǵlıwmat berilgen.
2015-jıldıń may ayında GWS Apache, nginx hám Microsoft IIS ten keyin internettegi tórtinshi eń kóp qollanılatuǵın veb-server bolıp, aktivli veb-saytlardıń shama menen 7.95% in basqarǵan. Kópshilik Google betlerindegi veb-bet sorawları HTTP atamasında qollanılıp atırǵan veb-server programmalıq támiynatınıń kórsetkishi sıpatında «gws» di (versiya nomerisiz) kórsetedi.

GWS haqqında maǵlıwmatlar az ushırasadı. 2011-jılı Google kompaniyasınıń Chikago keńsesiniń blog jazbasında, Google GWS haqqında ayırım maǵlıwmatlardı usınǵan:

*«Google Web Server (GWS) komandası Google veb-izlew*
hám basqa da kóplegen Google izlew xızmetlerin quwatlandıratuǵın menshikli veb-xızmet
kórsetiw infrastrukturasın quradı hám jetilistiredi. GWS google.com saytındaǵı paydalanıwshıǵa
kórinetuǵın derlik hárbir ózgeriske qatnasadı, bul bolsa jiyi jańalıqlar bolıp
turatuǵının ańlatadı. Biz bárqulla sistemalar boyınsha tájiriybege hám úlken
C++ derek kodları bazası menen islesiw tájiriybesine iye bolǵan qızǵın baǵdarlamashılardı
izleymiz.»

## Derekler