# Facebook

Úlgi:Websayt infoqutısı

'*Facebook kompaniyasınıń rásmiy logosı'Ámeldegi halatı** : aktiv**Sayt túri** sociallıq tarmaq

**Dizimnen ótiw** Májbúriy

**Avtorı** Mark Zuckerberg
**Ashılǵan sánesi** 2004-jıl 4-fevral

**Aylanba summası** 7.872 mlrd (2013)**Payda** 2.804 mlrd (2013)

**Facebook platforması Facebook** social tarmaǵı xızmeti úshinshi tárep óndiriwshileri ushın Facebookdaǵı maǵlıwmatlarǵa kirisiw imkaniyatın beretuǵın óz qosımshaları hám xızmetlerin jaratıw ushın usınıs etiletuǵın xızmetler, qurallar hám ónimler kompleksi bolıp tabıladı.

Ámeldegi Facebook platforması 2010-jılda jumısqa túsirilgen. Platforma islep shıǵıwshılarǵa jeke munasábetlerdiń ashıq " social grafigi " hám qosıqlar, jaylar hám Facebook betleri sıyaqlı basqa zatlar menen integraciya qılıw imkaniyatın beretuǵın programmalıq interfeysler hám qurallar kompleksin usınıs etedi.

## Tariyxı

Facebook 2007-jıl 24-may Facebook platformasını jumısqa túsirdi .Bir waqtıniń ózinde Facebookda Markup Language dep atalǵan belgilew tili engizildi. Ol islep shıǵıwshılar jaratatuǵın qosımshalardıń kórinisin sazlaw ushın isletiledi. Facebook platforması payda bolıwınan aldın, Facebook óz veb-saytında kóplegen qosımshalardı, sonday-aq, paydalanıwshılar bir-birlerine virtual sıylıqlar jiberiw imkaniyatın beretuǵın Marketplace, paydalanıwshıları ushın biypul daǵazalar, Facebook waqıyaların jaylastırıw imkaniyatın beredi. Facebook platforması sırtqı sherikler ushın soǵan uqsas qosımshalar jaratıw imkaniyatın berdi. Kóplegen ataqlı social tarmaq oyınlarındaǵı qábiletlerdi birlestiradi. Mısalı, eń jaqsı programma tekshesine shıǵıw ushın dáslepki oyınlardan biri(Lil) Green Patch virtual sıylıqlardı jiberiw arqalı qayırqomlıq shólkemlerine úles qosıw imkaniyatın beredi.

Úshinshi tárep kompaniyaları programma kórsetkishlerin usınıs etgennen keyin Facebook qosımshaları haqqındaǵı shumǵa juwap retinde bir neshe bloglar payda boldı. 2007-jil 4-iyul, Altura Ventures «Altura 1 Facebook Investment Fund» di járiyaladı hám dúnyadaǵı birinshi Facebook-ǵa tiykarlanǵan venchur kapital firmasına aylandı.

2007-jıl 29 -avgust Facebook qosımshalardıń kópshilikke arnalǵanlıǵın ólshew usılın ózgertirip, qosımshalardı tek programmanı ornatǵanlar sanı boyınsha tártiplew joqarı viruslı, biraq paydasız bolǵan qosımshalarǵa ústinlik berip atır, degen sın pikirden keyin jáne de ózine tartatuǵın qosımshalarǵa itibar qaratdı. Valleywag texnikalıq blogı Facebook qosımshaların sın pikir etip, olardı «paydasızlıq kornukopiyası» dep ataydı. Basqalar bolsa Facebook paydalanıwshısı tájiriybesi jamanlasbawı ushın úshinshi tárep qosımshaların sheklewge shaqırıwdı.

Facebook 2009 -jıl 1-iyun integraciyası Xbox 360 hám Nintendo DSi ushın daǵaza etildi. 2009 -jıl 18-noyabr Sony PlayStation 3 dıń onlayn social tájiriybesin jáne de jalǵaw hám jaqsılaw ushın hár qıylı jańa ayrıqshalıqlardıń birinshi basqıshın usınıw maqsetinde Facebook benen integraciyalasqanın járiyaladı. Janıq 2010 -jıl 2-fevral Facebook PHP ushın HipHopdıń ashıq derek joybarı retinde shıǵarılıwı haqqında xabar berdi. Mark Zukerberg onıń Facebookdaǵı jámááti Facebook qıdırıw sistemasın islep shıǵıp atırǵanın da ayttı. «Facebook adamlardıń sorawlarına juwap beriw ushın áp-áneydey proektlestiriwtirilgan. Bir noqatda, biz etemiz. Bizde bunıń ústinde islep atirǵan jámáát bar», dedi Mark Zukerberg. Onıń ushın dástúriy qıdırıw sistemaları sorawlarǵa juwap bermeytuǵın júdá kóp nátiyjelerdi biykar etedi. «Qıdırıw sistemaları haqıyqattan da juwaplar kompleksin islep shıǵıwı kerek:» Meniń anıq sorawım bar, bul sorawǵa juwap beriń. "

Janıq 2014-jıl 10 -iyun Facebook Haxl kitapxanasın járiyaladı, bul maǵlıwmatlar bazaları yamasa veb-ga tiykarlanǵan xızmetler sıyaqlı aralıqtan maǵlıwmatlarǵa kirisiwdi ápiwayılastırıwǵa maslanǵan edi.

## Qurılma óndiriwshileri menen sheriklik

2007-jıldan baslap Facebook Apple, Amazon, BlackBerry, Microsoft hám Samsung sıyaqlı keminde 60 túr telefon islep shıǵarıwshı kompaniyalar menen maǵlıwmatlar almaslaw boyınsha sheriklikti jolǵa qoydı. Bul óndiriwshilerge Facebook paydalanıwshısı maǵlıwmatları paydalanıwshılardıń razılıǵısız usınıs etilgen Sherikliklerdiń kópshiligi 2018-jılda sheriklikler haqqında birinshi ret jámmiyetke daǵaza etilgen waqıtta saqlanıp qalǵan.

### Sociallıq plaginler

Social plaginlar — sonday-aq « Like» tuymesi, usınıslar hám iskerlik qayısı — islep shıǵıwshılarǵa óz paydalanıwshılarına HTML-dıń bir neshe qatarı menen social tájiriybeni usınıw imkaniyatın jaratıp beredi. Barlıq social plaginlar Facebookdıń keńeytpeleri bolıp, olar payda bolǵan saytlarǵa paydalanıwshı maǵlıwmatları tarqatilmaslıǵı ushın jaratılǵan.

## Facebook jalǵanıw

**Facebook Jalǵanıw (Connect)** OpenID sıyaqlı Facebook arqalı sistemaǵa kirisiw dep de ataladı, bul Facebook autentifikatsiya API kompleksi bolıp, islep shıǵıwshılar óz paydalanıwshılarına bunday paydalanıwshılardıń Facebook dosları (Facebook tarmaǵında hám odan sırtda) menen baylanısıwı hám bóliw kóriwine járdem beriw hám aktivlikti asırıw ushın paydalanıwı múmkin. Sol tárzde paydalanılǵanda, Facebook aǵzaları ózleriniń Facebook identifikatorlari menen úshinshi tárep veb-saytları, qosımshaları, mobil qurılmaları hám oyın sistemalarına kiriwleri múmkin hám sistemaǵa kirgenlerinde bul media arqalı dosları menen baylanısıwı hám Facebook profiline maǵlıwmat hám jańalanıwlardı jaylastırıwı múmkin.

Daslep Facebookdıń islep shıǵıwshıları konferenciyasında, F8, 2008-jıl iyulda usınıs etilgen, 2008-jıl dekabr ayında bolsa Facebook benen sistemaǵa kirisiw ulıwma paydalanıw múmkin boldı. The New York Times gazetaıi maqalasına kóre, «Geyparalar xızmetler Silikon oypatlıqsındaǵı tańlanıwlanarlı jańa pikirlewdiń wákili dep aytıladı. Internet kompaniyaları (atap aytqanda, Facebook, Google, MySpace hám Twitter) paydalanıwshıları haqqındaǵı maǵlıwmatlardı jıynawǵa urınıw ornına, bul maǵlıwmatlardıń hesh bolmaǵanda bir bólegin bóliw kóredi, sonda adamlar túrli saytlarǵa birdey identifikaciya maǵlıwmatların qayta -qayta kirgiziwleri shárt emes».

Facebook statistikalıq bólimi bergen maǵlıwmatlarına kóre, The Huffington Post saytına Facebook benen kirgen jazılıwshılar ápwayı paydalanıwshılarǵada qaraǵanda saytda kóbirek waqıt ótkergen.