# Gizmo5

**Gizmo5** (burınǵı atamaları **Gizmo Project** hám **SIPphone**) — bul IP arqalı dawıs uzatıw (VoIP) baylanıs tarmaǵı hám sol tarmaq ushın islep shıǵılǵan menshikli biypul programmalıq telefon edi. 2009-jıl 12-noyabrde Google kompaniyası Gizmo5-ti satıp alǵanın járiyaladı. 2011-jıl 4-martta Google bul xızmettiń 2011-jıl 3-aprelden baslap toqtatılatuǵının xabarladı.

Gizmo5 tarmaǵı qońırawlardı basqarıw ushın ashıq standartlar Seanstı baslaw protokolı (SIP) hám Keńeytilgen xabar almasıw hám qatnasıw protokolınan (XMPP) paydalanǵan. Degen menen, Gizmo5 klient programması menshikli programmalıq támiynat bolıp, birneshe menshikli kodeklerdi, sonıń ishinde GIPS hám Internet dawıs audio kodegi (iSAC) sıyaqlılardı qollanǵan.

## Tariyxı

Gizmo Project kompaniyasın Maykl Robertson hám onıń SIPphone kompaniyası shólkemlestirgen.

2009-jıl 12-noyabrde Google kompaniyası Gizmo5-ti 30 million dollar naq aqshaǵa satıp alǵanın járiyaladı Bul satıp alıwdan aldın, Gizmo5 bir neshe jıl dawamında GrandCentral (házirgi Google Voice) penen birge islesiw qatnasında bolǵan. Járiyalanǵannan keyin, Gizmo5 Google tárepinen qayta iske qosılǵanǵa shekem jańa dizimnen ótiwlerdi toqtatıp qoydı. Google sonday-aq, Gizmo5 tiykarında islengen, «Gizmo5 by Google» brendi astındaǵı Google Voice kompyuter ushın klientti ishki sınaqtan ótkergen.

2011-jıl 3-aprelde Google Gizmo5-ti japtı hám paydalanıwshılarǵa onıń ornına Google Talk-tı paydalanıwdı usınıs etti.

## Texnologiya

Gizmo5 Seanstı baslaw protokolına (SIP) tiykarlanǵan bolıp, basqa SIP tiykarındaǵı tarmaqlar, sonıń ishinde ulıwma kommutaciyalanatuǵın telefon tarmaǵı menen de tikkeley birge islese alatuǵın edi. Sońǵısı ushın Gizmo5 xızmetiniń CallOut (Shıǵıwshı qońıraw) hám CallIn (Kiriwshi qońıraw) funkciyaları talap etildi. CallOut xızmeti tólemli tiykarda ámelge asırılsa, CallIn hám basqa VoIP paydalanıwshılarına qońırawlar ádette biypul edi. Gizmo5 sonday-aq tarmaq ishindegi qońırawlar ushın shifrlawdı (Qáwipsiz real waqıt transport protokolı) paydalandı hám Fil Cimmermannıń Zfone qáwipsizlik funkciyaları menen jaqsı isledi.

Gizmo5 tómendegi kodeklerdi qollaydı:

* GSM — belgilengen bit tezligi, joǵaltıwlarǵa shıdamsız, tar polosalı (8 kGc diskretlew jıyiligi)
* PCMA — belgilengen bit tezligi (8 kGc diskretlew tezligi)
* PCMU — belgilengen bit tezligi (8 kGc diskretlew tezligi, joqarı ótkeriwsheńlik)
* EG711 (Jaqsılanǵan G.711) — belgilengen bit tezligi, joǵaltıwlarǵa shıdamlı, tar polosalı
* iSAC — ózgermeli bit tezligi, joǵaltıwlarǵa shıdamlı, tar hám keń polosalı (8 den 16 kGc-ke shekem)
* iLBC — ózgermeli bit tezligi, joǵaltıwlarǵa shıdamlı, tar polosalı
* iPCMwb — 16 kGc diskretlew tezligi
* iPCM — belgilengen bit tezligi, joǵaltıwlarǵa shıdamlı, keń polosalı

Gizmo5 programmalıq telefonınıń 4.0 versiyası video qońırawlardı usındı. Gizmo5 sonday-aq smartfonlar ushın versiyasın da usınǵan.

2009-jıl 20-iyul jaǵdayına, Gizmo5 Google Voice penen (AQSHta jaylasqan telefon nomerin talap etpesten) tikkeley paydalanıwǵa bolatuǵın jalǵız SIP xızmeti edi.

Gizmo5-tiń tekstli sáwbetlesiw funkciyası Keńeytilgen xabar almasıw hám qatnasıw protokolınan (XMPP) paydalandı. Paydalanıwshılar username@chat.gizmoproject.com formatındaǵı identifikaciyalıq qatar arqalı jiberildi.

Xızmettiń aldınǵı kórinisi PhoneGaim boldı, ol Pidgin tez xabar almasıw programmalıq támiynatına hám Linphone VoIP programmalıq támiynatınıń SIP protokolın qayta islewine tiykarlanǵan, biraq (tek ǵana) SIPphone xızmetinen paydalanıw menen sheklengen biypul programmalıq támiynat VoIP sisteması boldı. Ol GNU General Public License astında qoljetimli bolıp, Linspire tárepinen qáwenderlik etiledi.

## Xızmettiń ózgeshelikleri

Gizmo5 Amerika Qurama Shtatlarında shıǵıwshı qońıraw atınan liniyanı identifikaciyalawdı (caller line identification) qollap-quwatladı.

Gizmo5 biypul dawıslı pochta xızmetin usındı.

Gizmo5 LiveJournaldıń tólemli jazılıwshılarına, eger olar veb-sayt tárepinen usınılǵan dawıslı xabar (voicepost) telefon liniyalarınan paydalana almasa, dawıslı xabarlardı jaylastırıwǵa imkaniyat berdi.

## Uyalı telefondı qollap-quwatlaw

Gizmo5 mobil telefonı qosımshası barlıq qońırawlar ushın telefonnıń operator dawıs tarmaǵın paydalandı. Xızmet eki táreptiń de telefon nomerlerine qońıraw etip, sóylesiwdi baylanıstırdı. SIP qosımshaların qollap-quwatlaytuǵın mobil telefonlarda qońırawlardı WiFi yaki 3G arqalı ámelge asırıw múmkin edi. WiFi jaǵdayında, Gizmo5 paydalanıwshılarına etilgen qońırawlar biypul, al ulıwma kommutaciyalanatuǵın telefon tarmaǵına qońırawlar Gizmo5 Call Out krediti esabınan tólendi. 3G jaǵdayında, paydalanıwshınıń maǵlıwmatlar planına (data plan) baylanıslı qosımsha qárejetler qollanıldı.

## Gmail

2010-jıl 26-avgustta Google Voice akkauntı bar Gmail paydalanıwshılarına qońıraw etiw hám qabıl alıw funkciyası berildi. Google Voice ónim menedjeri Vinsent Paket (Vincent Paquet) bul funkciyanıń Gizmo5-ti satıp alǵannan keyin alınǵan texnologiya járdeminde qosılǵanın tastıyıqladı.

## Xızmettiń toqtatılıwı

2011-jıl 4-mart, juma kúni, jazılıwshılar Gizmo5-ten xızmettiń toqtatılatuǵının bildiretuǵın tómendegi xabardı aldı:

*«Gizmo5 Sizge 2011-jıl 3-aprelden baslap xızmet kórsetiwdi toqtatatuǵınımızdı xabarlaydı. Búginnen bir hápte ótkennen soń, yaǵnıy 2011-jıl 11-marttan baslap, siz akkauntıńızǵa kredit toltıra almaysız.*
*Gizmo5-tiń óz aldına klienti endi qoljetimli bolmasa da, biz Gmail ishinen telefonlarǵa bunnan da arzan bahalarda qońıraw etiw imkaniyatın iske qostıq.*
Xızmettiń basqa túrde qayta tikleniwi yaki usas funkcionallıq Googledıń házirgi telefoniya usınıslarınıń birine qosılıwı haqqında hesh qanday maǵlıwmat berilmedi. 4-aprel kúni azanda xızmet tolıq toqtatıldı.

## Derekler