# IBM/Google bultlı esaplaw universitet baslamasıKirill

**IBM** 2009-jılǵı joybar bolıp, 2007-jılǵı IBM/Google bultlı esaplaw sherikliginde islep shıǵılǵan resurslardı paydalandı. Bul baslama barlıq mámleketlerdiń universitetleri ushın bultlı esaplawǵa kiriwdi támiyinlewge arnalǵan.

Bul baslama Milliy Ilim Fondı tárepinen qarjılandırılıp, Kyushu universiteti, Vashington universiteti, Karnegie Mellon universiteti hám Massachusets Texnologiya Institutın qosqanda, 14 universitetke 5 million dollar qarjı berdi. Bul baslamanıń maqseti parallel programmalastırıw texnikaları boyınsha universitet oqıw baǵdarlamaların jaqsılaw hám bultlı esaplaw boyınsha izertlew hám rawajlandırıwdı qollap-quwatlaw boldı.

AQSH Milliy Ilim Fondınıń qarjılandırıw járdemi menen, bultlı esaplaw baslaması izertlew joybarları ústinde isleytuǵın júzlegen universitet ilimpazlarına járdem berdi.

2011-jılǵa kelip, Google hám IBM programmanı juwmaqladı, sebebi joqarı ónimli bultlı esaplaw klasterleri izertlewshiler ushın aqılǵa muwapıq bahalarda keńnen qoljetimli bolǵan.

## Bultlı esaplaw ortalıqlarınıń túrleri

**Ǵalabalıq bultlar** – Jeke adamlardıń hám shólkemlerdiń esaplaw resurslarına kiriwi ushın iykemli hám ekonomikalıq jaqtan paydalı sheshimin usınadı. Olar úshinshi tárep támiyinlewshileri tárepinen basqarıladı. Bult infrastrukturaları kommerciyalıq bult infrastrukturaları bolıp tabıladı. Finanslıq investiciya júdá az bolıp, bul bultlar paydalanıw ushın tólem tiykarında isleydi.

**Jeke bultlar** – Bult infrastrukturaları arnawlı shólkem ushın, ishki yamasa úshinshi tárep tárepinen basqarılatuǵın arnalǵan infrastrukturalar bolıp tabıladı. Olar tiykarınan shólkemniń paydası ushın isleydi hám ádette shólkemniń IT bólimi tárepinen basqarıladı.

**Gibrid bultlar** – Jeke hám jámiyetlik bult ortalıqlarınıń integraciyası. Bul kóbirek iykemlilikti támiyinlew ushın maǵlıwmat hám qosımshalardı olar arasında kóshiriwge múmkinshilik beredi.

**Jámiyetlik Bult** – Bul bult infrastrukturası uqsas qızıǵıwshılıqlarǵa hám mútájliklerge iye bir neshe shólkem tárepinen qollanılatuǵın ulıwmalıq infrastruktura bolıp tabıladı.

## Bultlı esaplawdıń mashqalaları

**Maǵlıwmatlardı qorǵaw** – Maǵlıwmatlardı qorǵaw kárxanalar ushın áhmiyetli másele bolıp, olardıń satıwshılarǵa óz maǵlıwmatları qawipsizligi boyınsha iseniwin eki tárapli etedi. Qorqınısh – básekileslerge maǵlıwmatlardı joǵaltıw hám tutınıwshı qupıyalılıǵın saqlaw. Bult ortalıqlarında maǵlıwmat qawipsizligi ushın juwapkershilik xızmet kórsetiwshilerge ótedi, bul kárxanalardıń qorǵaw ushın olardıń moynına júkleytuǵının ańlatadı.

**Qawipsizdik hám jeke ómir** – Qawipsizdik hám jeke ómir bultlı esaplawdaǵı tiykarǵı máseleler bolıp, ásirese maǵlıwmatlardı saqlaw hám xızmet kórsetiwshiler tárepinen baqlawǵa baylanıslı. Ulıwmalıq infrastrukturaǵa ótiw ruqsatsız kiriw, identifikaciyanı basqarıw hám basqa da kóplegen qáwiplerdi arttıradı.

**Maǵlıwmatlar hám qosımshalardıń óz-ara islesiwi** – Bul sistemalardıń jaylasqan ornına qaramastan, birge islesiw ushın standart interfeyslerdi qollanıwǵa múmkinshilik beredi. Ol ǵalabalıq bultlarda, jeke bultlarda yamasa dástúrli IT ortalıqlarında bolsın. Bult támiyinlewshileri óz-ara islesiw standartların qollap-quwatlawı kerek, bul shólkemlerge túrli támiyinlewshilerden imkaniyatlardı óz qosımshalarına biriktiriwge múmkinshilik beredi.

**Basqarıw imkaniyatları** – Avto-masshtablaw sıyaqlı zárúrli funkciyalar kóplegen kárxanalar ushın zárúr. Házirgi waqıtta usınılıp atırǵan masshtablaw hám júklemeni teńlestiriw funkciyaların jaqsılaw ushın áhmiyetli múmkinshilik bar.

**Ólshew hám baqlaw** – Bult támiyinlewshileri túrli sheshimler boyınsha sistema ónimligin nátiyjeli baqlawdı talap etedi. Olar sonıń menen birge, bult qosımshaların baqlaw ushın birdey formatlar hám ámeldegi sistemalar menen uyqaslıqtı támiyinlewi kerek.

## Derekler