Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ivrit tiliKirill

| Ivrit tili |
| --- |
|  |
| Jergilikli atı | עברית |
| Tarqalǵan mámleketler | Izrail |
| Sóylesiwshiler sanı | 8.200.000 |
| Klassifikaciyası |
| Til shańaraǵı | Afro-Aziya

 |
| Álipbesi | Hebrew alphabet |
| Til kodları |
| ISO 639-1 | he |
| ISO 639-2 | heb |
| ISO 639-3 | heb |

**Ivrit** yamasa **ibraniy tili** (עברית‬; *ʿĪvrīt*, ivritshe aytılıwı: [ʔivˈʁit] ( tıńlań) yamasa [ʕivˈrit] ; Samariy jazılıwı: ࠏࠨࠁࠬࠓࠪࠉࠕ‎ *ʿÎbrit*) — Afro-Aziya til semeystvosına kiriwshi semit tili. Sam-xom tilleri shańaraǵına kiredi. Ivritte Izrail hám dúnyanıń basqa múyeshlerindegi evrey jámáátlerindegi jeti millionnan aslam adam sóylesedi. XX ásir baslarınan Izrail mámleketinde arab tili menen bir qatarda rásmiy til esaplanadı. Jazıwı áyyemgi evrey álipbesi tiykarında.

## Mártebesi

2018-jılı qabıl etilgen «Izrail — yahudiy xalqınıń mámleketi» tiykarǵı nızamı ivrit tilin Izrail mámleketiniń birden-bir rásmiy tili dep járiyaladı (arab tili rásmiy statusınan ayırıldı, biraq oǵan ayrıqsha status berildi).

Ivrit tilinde 9,3 million adam sóylesedi (2019-jıl jaǵdayına bola), olardan 8,3 millionı Izrailde jasaydı hám 5,3 millionı ivrit tilinde ana tili sıpatında sóylesedi.

## Qosıqlar

* Ivrit tilin óz betinshe úyreniw (russha)
* Zamanagóy ivrit (ing.)

## Derekler

|  |  |
| --- | --- |
|  | Bul maqalada Ózbekstan milliy enciklopediyası (2000-2005) maǵlıwmatlarınan paydalanılǵan. |
# Elektr togı

**Elektr toǵı** — elektr zaryadlarınıń tártipli háreketi. Elektr togı payda bolıwı hám hár waqıtta payda bolıp turıwı ushın:

* zatda erkin elektr zaryadları;
* olardı tartipli háreketke keltiriwshi elektr maydan;
* shınjır jabıwlı bolıwı kerek.

Zaryadlı zárreler tok tasıwshılar dep ataladı. Metallar hám yarımótkizgishlerde tok tasıwshılar elektronlardan, elektrolitlarda teskeri hám kerisinshe ionlardan, ionlasqan gázlerde teskeri hám keri ionlar hámde elektronlardan ibarat.

Zaryadlı zárrelerdıń elektr maydan tásirinde jismge tiyisli kóshiwi nátiyjesinde payda bolatuǵın Elektr togı otkiziwshenlik togı dep, zaryadlanǵan makroskopik zat (máselen, suyıqlıq yaki gaz)lerdıń kóshiwinen júzege keletuǵın elektr togı konveksion tok dep ataladı. Jıljıw toǵı dep atalatuǵın tok hám bar. Bul tok zaryadlar háreketine baylanıslı bolmay, kerisinshe elektr maydan kúshlengenliginiń waqıt boyınsha ózgeriwine baylanıslı (proportsional) boladı. Sıljıw toǵı magnit maydan payda qılıw imkaniyatı ushın ǵana ótkeziwshenlik hám konveksion tokqa ekvivalentdir.

Elektr toǵınıń payda bolıwına tok sebepli júz beretuǵın tómendegi tásir yaki hádiyselerge qarap biliw múmkin:

* Issıllıq tásiri — tok ótip atqanda ótkizgish (ata ótkizgish onnan teskeri) qızıydı;
* ximiyalıq tásiri — Elektr toǵı ótkizgishdiń ximiyalıq quramın ózgertiredi (máselen, elektroliz hádiysesi);
* magnit tásiri (máselen, toklı ótkizgish qasında magnit milliniń aǵıwı, elektromagnitler);
* kúsh tásiri (máselen, magnit maydanında toklı ótkizgishtiń aǵıwı, elektr dvigateller);
* jaqtıllıq tásiri (máselen, siyreklengen gazlerde razryad, elektr oǵıjayı). tok kúshi ampermetr, milliampermetr, mikroampermetr hám galvanometr menen ólshenedi.

Zaryadlardıń tartipli háreketine ózgermes tok dеp ataladı. Toktıń jónelisi sıpatında keri zaryadlardıń háreket jónelisi qabıl qılınǵan.
# Fort Irwin National Training Center

|  |
| --- |
| Fort Irwin National Training Center |
| Bólegi | United States Army |
| Dúzilgen waqtı | 1940 |
|  |
| Mámleket | Amerika Qurama Shtatları |
| Jaylasqan hákimshilik birligi | San Bernardino County |
| Waqıt zonası | Pacific Time Zone |
| Geografiyalıq koordinatları | 35°14′47″N 116°40′55″W |
| Xalqı | 8096 |
| Shańaraqlardıń sanı | 2881±340 |
| Suw maydanınıń procenti | 0 procent |
| Teńiz júzesinen biyikligi | 2454 fut |
| Iyesi | United States Army |
| Operator | United States Army Forces Command, United States Army |
| Maydanı | 18,040428 kvadrat kilometr, 18,266903 kvadrat kilometr |
| Rásmiy saytı |  |
|  |
|  |
| Akvatoriya | 0 kvadrat kilometr |
| Jan basına tuwra keletuǵın dáramat | 22 832 AQSh dolları |
| Commons kategoriyası | Fort Irwin National Training Center |
|  |
| Fort Irwin National Training Center |

35°14′47″N 116°40′55″W

**Fort Irwin National Training Center** — Amerika Qurama Shtatlarınıń Kaliforniya shtatında jaylasqan xalıq punkti.

## Geografiyası

Fort Irwin National Training Center xalıq punktiniń maydanı — 18,040428 hám 18,266903 km². Statistikalıq kishi bólimniń shegaraları huqıqıy statusqa iye emes.

Teńiz qáddinen 2454 m biyiklikte jaylasqan.

## Xalıq sanı

Xalıq sanı| 1 aprel, 2010 | 1 aprel, 2020 |
| --- | --- |
| 8845 | ↘8096 |

## Derekler

## Sırtqı siltemeler

* M.F.Riche, B.Benton, P.J.Schneider*. Population of States and Counties of the United States:1790-1990*. U.S Department of Commerce Bureau of the Census, 1996 — 162 bet.
* «AmericanFactFinder».  AQSh Xalıqtı dizimge alıw byurosı. 2014-jıl 21-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2016-jıl 24-noyabr.
# BahalawKirill

**Bahalaw** — bul esap obektlerin natural ólshemlerden pul ólshemlerge ótkiziw usılı bolıp tabıladı. Bahalaw arqalı buxgalteriya esabında hár qıylı ólshemlerde kórsetilgen esap obektlerin ulıwmalastırıwǵa erisiw múmkin. Mısalı, tiykarǵı qurallar, materiallıq emes aktivler, investitsiyalar, materiallar, shet el valyutası hám taǵı da basqalar ulıwmalasqan ólshem — pul ólsheminde kórsetiledi.

Bahalaw járdeminde xojalıq qarjılarına sarplanǵan hám xojalıq protsessinde paydalanılǵan, tovar hám miynet qárejetlerin durıs kórsetiliwi támiyinlenedi. Sonıń ushın buxgalteriya esabında xojalıq qarjıların bahalaw tiykarında olardıń haqıyqıy ózine túser bahasın esaplaw dúziledi. Ózine túser baha formalanıwı hám islep shıǵarıwdıń bólek jerlerındegi basqa qun ólshemleriniń formalanıwı tuwrısında tolıǵıraq maǵlıwmatqa iye bolıw ushın bahalawdıń basqa usılları da qollanıladı. Máselen, tiykarǵı qurallar, materiallıq emes aktivler, olardı satıp alıw, qurıw hám tiklew dáslepki qunı boyınsha hám de tozıw summası alıp taslanǵannan keyingi qaldıq, yaǵnıy sap qunı boyınsha bahalanadı. Tozıw yamasa amortizatsiya esaplaw tiykarǵı qurallardıń bahasın anıqlastırıw usılı esaplanadı. Shiyki zat hám materiallar, basqa tovar materiallıq zapaslar haqıyqıy ózine túser baha menen bir qatarda kótere satıw bahası, normativ ózine túser baha boyınsha, tayar ónim islep shıǵarıw joba ózine túser bahası boyınsha esaplanadı. Miynet haqını esaplaw áhmiyetine qaray miynet ólshemin pul ólshemine ótkeriw usılı esaplanadı.
# Google Business GroupsKirill

Google Business Groups|  |
| Túri | Kommerciyalıq emes shólkem |
| Veb-sayt |  |

**Google Biznes Toparları (GBG)** – biznes tabısqa erisiw ushın veb-texnologiyalar haqqında bilimlerin bólisetuǵın biznes qánigeleriniń kommerciyalıq emes jámiyeti. Ol dúnya boyınsha 30 mámlekette 150 den aslam jergilikli jámiyetlerge yaki bólimlerge iye, sonıń ishinde: Mumbai, Bangalor, Belgaum, Chandigarx, Djaypur, Piura, Chennai, Buenos-Ayres, Davao, Keyptaun, Rio-de-Janeyro, Yaba, Lekki, Ikedja, Peshavar, Laxor, Djos, Ado-Ekiti, Uyo, Akkra hám GBG FCT - Abudja hám t.b. Bul baslama Google tárepinen baslanǵan hám qollap-quwatlanǵan, biraq jergilikli bólim basqarıwshıları hám jámiyet aǵzaları tárepinen baylanısıw, úyreniw hám olardıń biznesleriniń ulıwma tabısına tásir etiw ushın ámelge asırıladı.

## BIZFEST

2019-jılı Google Biznes Toparı óziniń Biznes festivalin, BIZFEST-ti, 30 mámlekette, derlik barlıq 150 jergilikli bóliminde ótkerdi.

* Singapurdaǵı Global Sammit
* Global Sammit Tartımlılıqları
* Global Sammit Tartımlılıqları
* Jámiyet Aǵzaları hám Basshıları
* Basqa Jámiyet Basshıları
* Kózge Túsken Jámiyet Basshıları

## Derekler
# DigiKavach

**DigiKavach** – bul Hindistanda onlayn finanslıq aldawshılıqlardıń aldın alıwǵa arnalǵan, onlayn aldawshılıqlardı anıqlaw programması.

## Alǵı sóz

Ol Google tárepinen 2023-jılı Hindistan paydalanıwshıların onlayn aldawshılıqlardan qorǵaw hám aldawshılardıń Hindistanda qalay jumıs isleytuǵınlıǵın úyreniw ushın iske qosıldı. Bul informaciyaǵa tiykarlanıp, Google jańadan payda bolǵan aldawshılıqlardıń aldın alıw ilajların jaratıw hám ámelge asırıw ushın sheriklik etti.

Programma insapsız fintex hám jırtqıshlıq kredit-qosımsha kompaniyalarınan qorǵaw ushın Fintech Association for Consumer Empowerment (FACE) menen sheriklikti óz ishine aladı. Bunnan aldın DigiKavach sheńberinde, Google Cyberpeace Foundation-ǵa Hindistanda cifrlı sawatlılıq hám onlayn qáwipsizlik haqqında xabardarlıqtı arttırıw ushın 4 million dollar ajırattı. Ol Ishki Isler Ministrligi menen islesedi.

**Ámelge asırıw**

Indian Cyber Crime Coordination Centre, Cyber Crime Helpline (1930) hám DigiKavach finanslıq aldawshılıq qurbanlarına informaciya hám járdem kórsetiw, sonday-aq qáwip-qáterlerge tez juwap beriw ushın birgelikte islesedi. Óziniń aldawshılıqqa qarsı programması DigiKavachqa tiykarlanıp, Google ózininiń Qáwipsizlik Injenerlik Sistemasın 2025-jılǵa shekem engiziwdi maqset etedi.

## Derekler
# Google Digital GarageKirill

**Google Digital Garage** – bul adamlardıń cifrlı kónlikpelerin jaqsılawǵa járdem beriw ushın arnalǵan kommerciyalıq emes programma. Ol onlayn oqıw platforması hám bilimlendiriw sheriklikleri arqalı biypul bilimlendiriw, kurslar hám sertifikatlar usınadı. Google Digital Garage Google tárepinen 2015-jılı jaratılǵan.

## Kurslar

Kurslar modullerge bólingen. Google Digital Garage tómendegi cifrlı marketing hám kodlaw kategoriyaları boyınsha túrli pánler boyınsha 100-den aslam onlayn kurslar usınadı:

* Maǵlıwmat hám Texnologiya
* Cifrlı Marketing
* Kásipti Rawajlandırıw
* Izlew Sistemaların Optimallastırıw

## Baslamalar hám Sheriklikler

2015-jılı Google Digital Garage Arqa Irlandiya Xızmetkerler Departamentiniń DigitalNI Google Garage ilajına qatnastı. Bul ilaj GO ON NI cifrlı sawatlılıq ilajınıń bir bólegi bolıp, Google menen birge BT hám Barclays sıyaqlı sheriklerdi óz ishine aldı. Google Digital Garage 2023-jılı Ullı Britaniya, Northampton qalasında usıǵan uqsas janlı ilaj ótkizdi.

2018-jıl noyabr ayında Ullı Britaniya Xalıqaralıq Sawda Departamenti (DIT) hám Google kishi hám orta isbilermenlik subektleri (KOS) ushın eksport tálim seriyasın jetkizip beriw boyınsha sheriklikti járiyaladı. «Exporting is GREAT» kampaniyasınıń bir bólegi bolǵan bul baslama 2019-jılı seminarlar arqalı 2,000 KOS-qa ózleriniń cifrlı eksport operaciyaların rawajlandırıwǵa járdem beriwdi maqset etti. Googledıń Digital Garage Manchester, Edinburg, hám Ullı Britaniya boyınsha túrli universitet kampuslarında ótkizilgen ilajlar hám bilimlendiriw orayları global imkaniyatlardı tabıwǵa, eksport operaciyaların jolǵa qoyıwǵa hám marketingke qaratılǵan boladı. Edinburgtegi oray 2019-jılı jabıldı.

## Sertifikatlar

Google «Cifrlı Marketing Tiykarları» kursın (Universitet hám Interactive Advertising Bureau Europe tárepinen oqıtılatuǵın) tamamlaǵannan keyin sertifikat beredi.

## Derekler
# Made with Code

**Made with Code** – bul Google tárepinen 2014-jıl 19-iyulda baslanǵan baslama bolıp, orta hám joqarı klass oqıwshı qızların kompyuter programmalastırıw kónlikpeleri menen támiyinlewge qaratılǵan. Made with Code Google kompaniyasınıń izertlewleri nátiyjesinde shólkemlestirildi, bul izertlewler xoshametlew hám tásir etiw jas qızlardıń kompyuter ilimi tarawında karera qurıwına túrtki bolatuǵın áhmiyetli faktorlar ekenin anıqladı. Atap ótiw orınlı, Google Made with Code ushın 50 million AQSH dolları muǵdarında qarjılandırıw ajıratqan, oǵan qosımsha 2010-jıldan berli Code.org, Black Girls Code hám Girls Who Code sıyaqlı shólkemlerge jumsalǵan dáslepki 40 million dollar da kiredi. Made with Code baslaması Shapeways hám App Inventor sıyaqlı belgili firmalar menen birgelikte onlayn shınıǵıwlardı hám haqıyqıy turmıs waqıyaların óz ishine aladı.

## Joybarlar

Made with Code tiykarınan óziniń veb-saytında jas qızlardıń kodlawdı úyreniwi ushın onlayn shınıǵıwlardı usınıwǵa baǵdarlanǵan. Made with Code joybarlarınıń kópshiligi Blockly programming, yaǵnıy ayırım bloklardı jıynaw arqalı programmalar jazatuǵın vizual redaktordı qollanadı. Paydalanıwshılarǵa jol kórsetiw ushın basqıshpa-basqısh kórsetpeler beriledi. Jol-jónekey, jumıslardı óshirip taslawǵa yamasa saqlap, júklep alıwǵa boladı.

### Ayaq oyındı vizualizaciyalawshı

Oyındı vizualizaciyalawshı oyınshınıń háreketlerin sáwlelendiretuǵın vizualizatordı modellew arqalı ayaq oyındı kod penen birlestiredi. Blockly programmalastırıwın qollanıw arqalı paydalanıwshılar oyınshı denesiniń bas, kókirek, jambas hám tórt aǵzası sıyaqlı hár qıylı bóleklerin baqlap baradı. Kerekli maǵlıwmatlardı kirgizgennen keyin, sáykesinshe sazlanǵan vizualizaciya jaratıladı.

### Muzıka miksheri

Muzıka miksherinde paydalanıwshılar notalar sanın basqaradı hám hárbir instrumenttiń tezligin belgilep, reńli aylanıwshı vizual muzıka miksherin payda etedi. Qoljetimli instrumentler qatarına Acapella, Country, Electronic, HipHop, Pop hám Rock kiredi.

### Bitler

Bitler Blockly programmalastırıw tilin hám virtual instrumentlerdi bir-birine jalǵap, bitler izbe-izligin payda etedi. Paydalanıwshılar tezlikti minimum 30 dan maksimum 300 bitke shekem belgileydi. Qoljetimli virtual instrumentler qatarına xay-xet, klave, kovbell, cimbal, tom, kik, sner hám shapalaq kiredi.

### Avatar joybarı

Avatar joybarı paydalanıwshılarǵa ózleriniń jeke avatarın sazlawǵa imkaniyat beredi. Blockly programmalastırıw tili arqalı paydalanıwshılar virtual 2D jumıs keńisligine hár qıylı formalardı kirgizedi, keyin bul formalardı 3D avatarǵa ornalastıradı.

### Aksessuarlawshı

Aksessuarlawshı Blockly programmalastırıw tili arqalı selfige aksessuarlar (bezendiriwshi buyımlar) qoyıwǵa imkaniyat beredi. Birinshi basqısh – súwretti tańlaw, yaǵnıy súwretke túsiriw yamasa Doroti, Rouz, Smush, Raul hám Blansh sıyaqlı qoljetimli personajlardı tańlaw. Keyingi adım – aksessuarlardı personajdıń yamasa súwrettiń ústine jaylastırıw. Aksessuarlarǵa kózler, awızlar, kóylekler, shlyapalar hám parikler kiredi.

## Derekler
# Unity (kabel sisteması)Kirill

**Unity** – Yaponiya menen Amerika Qurama Shtatları arasındaǵı Trans-Tınısh okeanı suw astı baylanıs kabeli bolıp, ol 2010-jıldıń aprel ayında tamamlanǵan.

Unity 10,000 km sızıqlı kabel sistemasınan ibarat bolıp, onıń ótkiziw qábileti 7.68 Tbit/s ke shekem jetetuǵın «kóp terabitli» quwatqa iye. Kabeldiń qurılısı 2008-jıldıń fevral ayında qurılǵan konsorcium tárepinen qarjılandırılǵan bolıp, oǵan Bharti Airtel, Global Transit, Google, KDDI Corporation, Pacnet hám SingTel kompaniyaları kiredi. Unity diń ornatılıwı shama menen 300 million AQSH dollarına túsken hám onıń tamamlanıwı Trans-Tınısh okeanı kabel quwatın shama menen 20 procentke arttırǵan.

## Tariyxı

*CS Tyco Resolute*, Unity suw astı baylanıs kabellerin ornatıw ushın paydalanılǵan kabel tósewshi keme
2008-jıldıń fevral ayında Bharti Airtel, Global Transit, Google, KDDI Corporation, Pacnet hám SingTel kompaniyalarınan quralǵan konsorcium Qurama Shtatlar menen Yaponiyanı baylanıstıratuǵın joqarı ótkiziw qábiletine iye suw astı optikalıq talshıqlı kabelin qurıw boyınsha kelisimlerge qol qoyǵanın járiyaladı. Qurılıstıń boljamlı qunı 300 million AQSH dolları dep belgilendi.

2008-jıldıń 23-fevral kúni Tokioda ótkerilgen qol qoyıw ilajında Unity konsorciumı NEC Corporation hám Tyco Telecommunications kompaniyalarına sistemanı qurıw hám ornatıw boyınsha shártnama berdi. NEC hám Tyco joybar ústinde jumıstı 2008-jıldıń iyun ayında basladı. Testing of the cable was completed, and it became ready for service, in April 2010.

## Texnikalıq sıpatlamaları

Unity - Tokioǵa jaqın jaylasqan Chikura menen Los-Andjeles hám Qurama Shtatlardıń batıs jaǵalawındaǵı basqa tarmaq noqatları arasındaǵı 10,000 kilometrlik Trans-Tınısh okeanı kabeli. Chikurada Unity basqa kabel sistemalarına qosılǵan.

Jańa bes talshıqlı jup kabel sisteması bes talshıqlı jupqa iye, hárbir talshıqlı jup sekundına 960 gigabitke (Gbit/s) shekem maǵlıwmat jetkize aladı. Joqarı talshıq sanına iye bolǵanlıqtan, Unity tómenirek birlik bahasında kóbirek ótkiziw qábiletin usınıw múmkinshiligine iye.

Unity dáslep Trans-Tınısh okeanı jaqtılandırılǵan kabel quwatın shama menen 20 procentke arttıradı dep kútilmekte, bul Tınısh okeanı arqalı sekundına 7.68 terabitke (Tbit/s) shekem ótkiziw qábiletin qosıw múmkinshiligin beredi.

## Ǵalaba xabar qurallarınıń juwabı

2007-jıldıń sentyabr ayında The New York Times gazetasında Saul Xansell Google kompaniyasınıń Unity joybarına qatnasıwı haqqında bılay dep jazdı:

«Google eń joqarı dárejedegi ózi isleytuǵın kompaniya bolıwı múmkin. Basınan-aq, Google óziniń injenerlik ústinligine bolǵan isenimi menen birge únemshil kózqarası onı óz serverlerin qurıwǵa alıp keldi. Ol óziniń operaciyalıq sistemaların jazadı. Házir ol sımsız baylanıs tasıwshı spektrin satıp alıwǵa qáwip salmaqta hám Tınısh okeanı arqalı maǵlıwmat almasıw kabelin tóseytuǵın kemelerdi jallawǵa tayarlanıp atır...»

## Derekler
# Google Chart API

Google Chart API| Túpnusqa avtor(lar) | Google |
| Dáslepki reliz | 2007 |
|  |
| Sońǵı reliz | 2010-jıl, fevral.
  |
|  |
| Qoljetimlik | HTTP sorawlarına |
| veb -sayt | developers.google.com/chart/image/ |

**Google Chart API** — bul paydalanıwshı tárepinen usınılǵan maǵlıwmatlardan grafikalıq diagrammalar jaratatuǵın interaktiv emes veb-servis (házir eskirgen). Google serverleri paydalanıwshınıń HTTP sorawında kórsetken maǵlıwmatları hám formatlaw parametrleri tiykarında diagrammanıń PNG súwretin jaratadı. Xızmet hár túrli diagramma informaciyasın hám formatlawdı qollap-quwatlaydı. Paydalanıwshılar ápiwayı súwret tegi arqalı bul diagrammalardı veb-betke qolaylı túrde ornalastıra aladı.

Dáslepki waqıtları API Google kompaniyasınıń óz qosımshalarında (mısalı, Google Finance) diagrammalardı tez ornalastırıwdı qollap-quwatlaw ushın ishki quralı bolǵan. Google bul veb-baǵdarlamashılar ushın paydalı qural boladı dep esapladı. Ol 2007-jıl 6-dekabrde rásmiy túrde iske qosıldı.

Házirgi waqıtta sızıqlı, baǵanalı, dóńgelek hám radar diagrammaları, sonday-aq Venn diagrammaları, shashırandı sızıqlar, sparklaynlar, kartalar, google-o-meterler hám QR kodları qollap-quwatlanadı.

Google 2012-jılı API-di eskirgen dep járiyaladı hám onıń 2015-jıl aprelge shekem islewine kepillik berdi. 2019-jıl 18-martta Google API-di tolıq toqtattı. Google onıń ornına miyrasxor xızmet Google Charts-tı usınadı.

## Derekler
# Stackdriver

Google Stackdriver|  |
| Sayt túri | Sistemalardı basqarıw |
| Iyesi | Google |
| URL | cloud.google.com/stackdriver |
| Kommerciyalıq | Awa (xızmet kórsetiw shártleri) |
| Dizimnen ótiw | Talap etiledi |
| Iske qosılǵan | 1-may, 2014-jıl |
| Házirgi statusı | Belsendi |

**Google Stackdriver** — bul Google tárepinen usınılǵan bultlı esaplaw sistemaların basqarıw xızmeti edi. Ol jámiyetlik bult paydalanıwshılarına ónimdarlıq hám diagnostika maǵlıwmatların (monitoring, jurnalǵa jazıw, baqlaw, qáteler haqqında esabat beriw hám eskertiw túrinde) usındı. Stackdriver kóp bultlı sheshim bolıp, Google Cloud hám AWS bult ortalıqların da qollap-quwatladı.

Google 2020-jıl fevral ayında Stackdriver brendinen paydalanıwdı toqtattı.

## Tariyxı

Stackdriver kompaniyası 2012-jılı tiykarshılar Den Belcher hám Izzi Azeri tárepinen shólkemlestirilgen. Kompaniyanıń maqseti birden-bir SaaS sheshimi arqalı bultlı esaplawlardıń bir neshe xızmet qatlamlarında turaqlı monitoringti támiyinlew boldı.

Stackdriver 2012-jıl iyul ayında Bain Capital Ventures-ten 5 million AQSH dolları muǵdarında qarjılandırıw aldı. Ónimniń beta-versiyası 2013-jıl 30-aprelde kópshilikke usınıldı.

2014-jıl may ayında Stackdriver kompaniyasın Google satıp aldı. Ónimniń keńeytilgen versiyası (jurnallar analizin, gibrid bulttı qollap-quwatlawdı hám Google Cloud penen tereń integraciyanı qosıw arqalı) Google Stackdriver dep rebrending etildi hám 2016-jıl oktyabr ayında ulıwma paydalanıwǵa shıǵarıldı.

2020-jıl oktyabr ayına kelip, Stackdriver ataması Google Cloud Operations dep ózgertildi.

## Derekler
# Google PrimerKirill

**Google Primer** — bul Googledıń kishi hám orta biznes iyelerine, startaplarǵa hám jumıs izlewshilerge 5 minutlıq interaktiv sabaqlar arqalı cifrlı marketing hám biznes kónlikpelerin úyretiwge arnalǵan biypul mobil qosımshası edi. Ol Googledıń Grow with Google hám Digital Unlocked baslamalarınıń bir bólegi bolǵan.

Primer rásmiy túrde 2015-jıl 15-sentyabrde Amerika Qurama Shtatlarında debyut ámelge asırdı hám burın Latın Amerikası, Indoneziya, Hindstan, Kanada hám Avstraliyada qoljetimli boldı. 2018-jıl 17-mayda Google Primer barlıq paydalanıwshılar ushın qolaylıraq bolıwı hám qoljetimlilik boyınsha jańa sabaq kontentin usınıwı ushın qayta dizaynnan ótti.

2023-jıl jaǵdayına Google Primer qosımshası toqtatıldı hám qosımshalar dúkanlarınan óshirildi, al qosımshanıń burınǵı veb-saytı yourprimer.com ushın URL endi Grow With Google veb-saytınıń bas betine qayta baǵdarlaydı. Qosımshanıń óshiriliwi haqqında rásmiy járiyalanbadı.

## Derekler
# Sóylewdi tanıw hám sintezlewKirill

**Speech Recognition & Synthesis** (burın **Speech Services** dep atalǵan) — Google tárepinen Android operaciyalıq sisteması ushın islep shıǵılǵan ekrandı oqıwǵa arnalǵan qosımsha. Ol kóp tillerdi qollap-quwatlaw menen ekrandaǵı tekstti dawıslap oqıw (sóylew) ushın qosımshalarǵa múmkinshilik beredi. Tekstti sóylewge aylandırıw Google Play Books tárepinen kitaplardı dawıslap oqıw ushın, Google Translate tárepinen sózlerdiń aytılıwın kórsetiw ushın awdarmalardı dawıslap oqıw ushın, Google TalkBack hám basqa da dawıslı keri baylanısqa tiykarlanǵan qoljetimlilik qosımshaları, sonday-aq úshinshi tárep qosımshaları tárepinen paydalana aladı. Paydalanıwshılar hárbir til ushın dawıs maǵlıwmatların ornatıwı kerek.

## Tariyxı

Ayırım qosımsha baǵdarlamashıları, mısalı Hyundai 2015-jılı, ózleriniń Android Auto qosımshaların Tekstti dawısqa aylandırıw xızmetin kirgiziw ushın beyimlestirip hám ózgertip basladı. textPlus hám WhatsApp sıyaqlı qosımshalar xabarlandırıwlardı dawıs penen oqıw hám dawıs penen juwap beriw funkcionallıǵın usınıw ushın Tekstti dawısqa aylandırıw xızmetin paydalanadı.

Google Cloud Text-to-Speech xızmeti 2014-jılı Google tárepinen satıp alınǵan, Googledıń Ullı Britaniyadaǵı jasalma intellekt sıńar kompaniyası DeepMind tárepinen jaratılǵan WaveNet programmalıq támiynatı menen isleydi. Ol óziniń básekilesleri Amazon hám Microsofttan ózgesheleniwge háreket etedi.

Kópshilik dawıs sintezatorları (sonıń ishinde Appledıń Siri-i) konkatenativlik sintezdi paydalanadı, onda baǵdarlama jeke fonemalardı saqlaydı, sońınan olardı sózler hám gápler dúziw ushın birlestiredi. WaveNet sóylewdi adamǵa uqsas pát hám buwınlarǵa, fonemalarǵa hám sózlerge intonaciya menen sintezleydi. Basqa kópshilik tekstti dawısqa aylandırıw sistemalarınan ayırmashılıǵı, WaveNet modeli qayta islenbegen audio tolqın formaların basınan baslap jaratadı. Model úlken kólemdegi sóylew úlgileri arqalı oqıtılǵan neyron tarmaǵın paydalanadı. Oqıtıw processinde tarmaq sóylewdiń tiykarǵı strukturasın, mısalı, qaysı tonlar bir-biriniń izinen keletuǵının hám realistlik sóylew tolqın formasınıń qanday kóriniste bolatuǵının shıǵarıp aladı. Tekst kirgizilgende, oqıtılǵan WaveNet modeli tiyisli sóylew tolqın formaların basınan baslap, hárbir úlgini bir-birlep, sekundına 24 000 úlgige shekem hám jeke dawıslar arasında tegis ótiwler menen jarata aladı.

Xızmet 2023-jılı Speech Recognition & Synthesis dep qayta ataldı.

## Derekler
# Liftware

**Liftware** – bul Parkinson keselligi yamasa tiykarǵı qaltırawlar sıyaqlı medicinalıq jaǵdaylar menen baylanıslı qaltırawdı joq etiwge arnalǵan qasıqtıń brend atı. Joybarlardı islep shıqqan kompaniya, Lift Labs, Michigan universitetiniń Ph.D. studenti Anupam Patxak tárepinen shólkemlestirilgen.

Qurılma akselerometr járdeminde qaltırawlardı anıqlap, olarǵa aktuator arqalı juwap beredi. Ónim dáslep 2013-jıldıń dekabr ayında satıwǵa shıǵarıldı.

Liftware qasıǵın islep shıǵarǵan Lift Labs 2014-jıldıń sentyabr ayında Google tárepinen satıp alınıp, Google X tiń sol waqıttaǵı ómir ilimleri bólimine integraciyalandı. Anupam Patxak bólimniń texnikalıq basshısı boldı.

Google óziniń qasıq versiyasın 2014-jıldıń noyabr ayında 195 dollar bahası menen satıwǵa shıǵardı.

## Derekler