Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nemec tili

Nemis tilinde sóyleytuǵın aymaqlar
**Nemis tili** (Deutsch) - Germaniya, Avstriya, Lixtenshteyn, Lyuksemburg, Belgiya hám Shveycariyanıń rásmiy tili esaplanadı. Sonday-aq, Namibia'nıń milliy tili.

## Nemis Álipbesi

a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z, ä, ö, ü, ß
A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z, Ä, Ö, Ü
# Reyn

**Reyn** (nemecshe *Rhein*, fr. *Rhin*, niderlandsha: Rijn) — Batıs Evropadaǵı en úlken dáryalardan biri, Shveycariya, Lixtenshteyn, Avstriya, Franciya, Germaniya, Niderlandiya aymaqlarınan agıp ótedi. Uzınlıǵı 1239 km, basseyniniń maydanı 224,4 mıń km². Alp tawlarınan baslanıp, Boden kólinen ótip, Yura hám Shvarcvald dizbeklerin kesip ótedi. Sonfa Joqarı Reyn oypatlıǵı boylap aǵadı hám orta bóliminde tar alap arqalı Reyn Slanesli tawların kesip ótip, Orta Evropa tegisligine shıǵadı. Arqa teńizge quramalı delta payda etip quyıladı. Joqarı bóliminde báhár-jaz aylarında, orta hám tómengi bólimlerinde jıl dawamında suwlı boladı. Jıllıq ortasha suw sarpı 2500 m³/sek., jıllıq suw aǵımı 79 km³.

Reyn — Batıs Evropanıń áhmiyetli xalıqaralıq suw magistralı. Tómengi aǵısında jılına 100 mln.t kólemde júk tasıladı. Bazel qalasınan baslap 952 km aralıqta hám Boden kólinde turaqlı keme qatnaydı. Reyn basseynindegi suw jollarınıń uliwma uzınlıǵı 3000 km átirapında. Kanallar arqalı Rona, Marna, Vezer, Ems, Elba dáryaları menen tutasqan. GESler qurılǵan. Reyn boyında Bazel, Strasbur, Mangeym, Mayns, Bonn, Kyoln, Dyusseldorf, Duysburg qalaları, deltasında Rotterdam teńiz portı jaylasqan.

## Derekler
# Yozef Gebbels

|  |  |
| --- | --- |
| Tuwılǵan sánesi | 29-oktyabr 1897(1897-10-29) |
| Qaytıs bolǵan sánesi | 1-may 1945(1945-05-01) (47 jasta) |

**Gebbels Yozef Paul** (1897.29.10—1945.01.05) —1933-jıldan fashistler Germaniyası úgit-násiyatlaw mekemesiniń baslıǵı. Rasizm, zorlıqshılıq hám qaraqshılıq urıslarınıń ideologiyalıq jetekshisi. 1944-jılda qatarasına áskeriy saparbazlıq boyınsha imperiya wákili etip tayınlanǵan. Germaniya táslim bolıwı menen ózin-ózi óltirgen. Nyurnberg xalıqaralıq sud processinde tiykarǵı nacist áskeriy ayıpkerlerinen biri dep tabılǵan.

## Ádebiyatlar

* ÓzME. Birinshi tom. Tashkent, 2000-jıl

|  |  |
| --- | --- |
|  | Bul maqalada Ózbekstan milliy enciklopediyası (2000-2005) maǵlıwmatlarınan paydalanılǵan. |
# XolokostKirill

**Xolokost** (qısqa mániste, inglisshe: *The Holocaust*, áyyemgi grekshe: *ὁλοκαύστος* den — «pútkilley órtew»), hám de **Evropa evreylıgınıń apatı, Shoa** (ivritshe: *השׁוֹאָה‎* [Shoa] «apat», «katastrofa») — genocid, nacist Germaniyanıń evreylerdi planlı túrde joq etiw siyasatınıń nátiyjesi; Evropadaǵı 6 millionǵa jaqın evrey xolokost qurbanı boldı.

## Derekler