Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Teatr

Teatr
Unamsız hám unamlı sezimlerdi ańlatıwshı nıqablar-teatr belgisi
**Teatr** (grekshe *θέατρον* - "tamashagóy ornı") sheklengen orında bir yakı birneshe aktyorlar orınlaytuǵın sahna kórinisi arqalı tamashagóyge pikir uzatıwshı kórkem-óner janrı. Geyde teatr tamashalar ótkiziletuǵın imaratlardı da *teatr* dep aytadı (negizi olardı *teatr imaratı* dep aytıw orınlı).
# RomantizmKirill

John William Waterhouse, *Lady of Shalott* 1888
Romantizm — ádebiyattıń ótken dáwirdegi belgili usıllarınıń biri. Jazıwshı óziniń súwretleytuǵın wazıypasın
qıyal arqalı boljaydı, úlkeytip kórsetiwge kúsh beredi. Turmıstaǵı waqıyalardı sol qalpinde emes, al óziniń ármán
etiwi, ańsawı tiykarında kórgisi keledi. Romatizmniń bir
sıpatlı belgisi usıǵan baylanıslı boladı. Payda bolıwında 1789-jılı Francuz revolyuciyasınan keyingi jámiyetlik, siyasiy túsiniklerdiń tásiri bar.

## Qaraqalpaq ádebiyatı

Házirgi dáwirde de romantizm metodı menen jazılǵan
eń qunlı shıǵarmalar bar. Máselen, Ibrayım Yusupov
«Dala ármanları», «Búlbil uyası» poemaları buǵan mısal
bola aladı.

## Derekler
# 12-aprel

|  |
| --- |
| ← **aprel** → |
| Dú | Si | Sá | Pi | Ju | She | Ek |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| 2026-jıl |

12-aprel dúnyajúzlik aviaciya hám kosmonavtika kúni. Bul kúni yaǵnıy 1967-jılı 12-aprelde Vostok kemesi kosmosqa párwaz qıladı. Onıń ishinde kosmonavt Yuriy Gagarin bolǵan. Solay etip, dáslepki kosmonavt retinde Yuriy Gagarin tariyx betlerinde qaldı. Usı orında sonı atap ótiw orınlı Yuriy Gagarin 2018-jılı 12-aprel kúni 84 jasında dúnyadan ótedi.

2002-jıl 12-aprel kúninen baslap, Tashkenttegi Álisher Nawayı kitapxanasına «Milliy» kitapxana statusı (o’zb.-statusı) berilgen kún.

Búgin 12-aprel — Kompyuter hám internet kúni bayramı retinde kompyuter qánigeleri tárepinen bayramlanadı. Esletip ótemiz, 1946-jıl 12-aprel kúni dúnyadaǵı birinshi elektron ЭNIAK-1 dep atalǵan kompyuter jaratıldı. Usını esapqa ala otırıp, dúnyada bul kún «Kompyuter hám internet kúni bayramı» bolıp belgilenedi.

2014-jılı 12-aprelde Ózbekstanda Hind mádeniyatı festivalı ótkerilgen kún. Atalǵan festival «Namaste Ózbekstan» dep ataldı.

Búgin dúnyajújlik «Arpadan tayarlanǵan awqatlar» (Bılamıq, Botqa, Kasha) festivalı kúni. Festival dáslepki ret 1985-jılı ótkerildi. Jıl sayın bul festival dúnyanıń kóplegen ellerinde aprel ayınıń ekinshi jumasınan baslap úsh dawamında bayramlanadı.

12 aprel Ózbekstanda UZ domeni shólkemlestirilgen kún.

12 aprel kúni Argentinalı ataqlı futbolshı Alvares Rikardonıń tuwılǵan kúni.

Bul kúndi Amerika Qurama Shtatları milliy sendvich taǵamına irimshik qosıp tayarlaw kúni retinde belgileydi. Esletip ótemiz, bul taǵam amerikalılardıń milliy taǵamı bolıp tabıladı.

Al Boliviya elinde bolsa búgin Balalar kúni bayramı. Bul bayram jıl sayın 2-aprel sánesinde belgilenendi.

Liberiyada búgin «Tez hám ibodat qılıw (duwa)» kúni bayramı. Bul bayram mámleketlik kólemde belgilenip, usı sáne Liberiya elinde demalıs kúni bolıp esaplanadı.

Al Taylandta bolsa búgin «Sońkran» dep atalǵan milliy Jańa jıl bayramı  mámleketlik bayram retinde hár jılı eki kún dawamında bayramlanadı. Bul kúni Tayland elinde ulıwma xalıqlıqlıq dem alıs kúni bolıp tabıladı.

## Qaytıs bolǵanlar

* 1945 — Franklin Ruzvelt, 63, 1933-1945-jıllardaǵı aqsh prezidenti.
# 4-noyabrKirill

|  |
| --- |
| ← **noyabr** → |
| Dú | Si | Sá | Pi | Ju | She | Ek |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026-jıl |

## Bayramlar

## Waqıyalar

## Tuwılǵanlar

* 1967 — Fikret Orman, túrkiyalı isbilermen, qurılıs injeneri hám sport treneri.
* 1984 — Saida Mirziyoyeva, ózbekstanlı siyasatshı.

## Qaytıs bolǵanlar

## Qosımsha qarań

## Derekler

* days.peoples.ru 2012-06-07 sánesinde Wayback Machine saytında arxivlendi.(russha)
# Shıǵıs EvropaKirill

**Shıǵıs Еvropа** — Еvrоpаnıń shıǵıs bólegі.

Shıǵıs Еvropа
## Мaмlеkеtlеr

* Albaniya
* Belorussiya
* Bolgariya
* Bosniya hám Gercegovina
* Vengriya
* Latviya
* Litva
* Makedoniya
* Мoldova
* Polsha
* Rossiya (Evrоpа bólіmі)
* Rumıniya
* Serbiya
* Slovakiya
* Sloveniya
* Ukraina
* Xorvatiya
* Chernogoriya
* Chexiya
* Estoniya

| Evropadaǵı mámleketler |
| --- |
|  Albaniya ·
 Andorra ·
 Armeniya2 ·
 Arqa Makedoniya ·
 Avstriya ·
 Ázerbayjan2 ·
 Belgiya ·
 Belorussiya ·
 Bolgariya ·
 Bosniya hám Gercegovina ·
 Chernogoriya ·
 Chexiya ·
 Daniya ·
 Estoniya ·
 Finlyandiya ·
 Franciya ·
 Germaniya ·
 Greciya ·
 Gruziya2 ·
 Irlandiya ·
 Islandiya ·
 Ispaniya ·
 Italiya ·
 Kipr2 ·
 Latviya ·
 Litva ·
 Lixtenshteyn ·
 Lyuksemburg ·
 Malta ·
 Moldaviya ·
 Monako ·
 Norvegiya ·
 Polsha ·
 Portugaliya ·
 Qazaqstan1 ·
 Rossiya1 ·
 Rumıniya ·
 San-Marino ·
 Serbiya ·
 Shveciya ·
 Shveycariya ·
 Slovakiya ·
 Sloveniya ·
 Túrkiya1 ·
 Ukraina ·
 Ullı Britaniya ·
 Vatikan ·
 Vengriya
 Xorvatiya · |
# 1-noyabrKirill

|  |
| --- |
| ← **noyabr** → |
| Dú | Si | Sá | Pi | Ju | She | Ek |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026-jıl |

## Bayramlar

## Waqıyalar

## Tuwılǵanlar

## Qaytıs bolǵanlar

### XIX ásir

* 1894 — Aleksandr III (1845-jılı t.), Rossiya imperatorı (1881-1894).

## Qosımsha qarań

## Derekler

* days.peoples.ru 2012-06-07 sánesinde Wayback Machine saytında arxivlendi.(russha)
# 15-oktyabrKirill

|  |
| --- |
| ← **oktyabr** → |
| Dú | Si | Sá | Pi | Ju | She | Ek |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026-jıl |

## Bayramlar

## Waqıyalar

## Tuwılǵanlar

## Qaytıs bolǵanlar

## Qosımsha qarań

## Derekler

* days.peoples.ru 2012-06-07 sánesinde Wayback Machine saytında arxivlendi.(russha)
# 7-oktyabrKirill

|  |
| --- |
| ← **oktyabr** → |
| Dú | Si | Sá | Pi | Ju | She | Ek |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026-jıl |

## Bayramlar

## Waqıyalar

## Tuwılǵanlar

* 1940 — Raxilya Miftaxova, opera qosıqshısı, oqıtıwshısı, «RSFSRda xızmet kórsetken artist» (1981), «Tatarstan Respublikası xalıq artisti» (1993).
* 1954 — Keńesbay Allambergenov, qaraqalpaq jazıwshısı, ádebiyat izertlewshisi.

## Qaytıs bolǵanlar

## Qosımsha qarań

## Derekler

* days.peoples.ru 2012-06-07 sánesinde Wayback Machine saytında arxivlendi.(russha)