Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jańa GvineyaKirill

Jańa Gvineya  — Tınısh okeanınıń batıs bólegidagi ataw. Úlkenligi boyınsha dúnya da 2-orında (Grenlandiyadan keyin). Maydanı 829 mıń km² (Ayrim maǵlıwmatlarǵa kóre 771, 9 mıń km²). Uz. 2000 km den zıyat, eni 700 km ge shekem. Batıs bólegi Indoneziya, shıǵıs boleǵi PapuaJańa Gvineya mámleketleri aymaǵi.

## Derekeler

## Sırtqı siltemeler
# EvropaKirill

Evropa jer sharınıń arqa ham batıs yarım sharında jaylasqan kontinent.Maydanı 10,4mln km² Xalqı 725,5mln. Ol arqa, batos, oraylıq, shıǵıs, qubla Evropa bolıp bólinedi.

Evropa xalqı 725,5mln adam bolıp jildan jılǵa kemeyip baratır.Xalqı tiykarinan sırtqı migraciya esbınan óspekte.Evropada xalqı sanı boyınsha 1-Rossiya, 2-Germaniya, 3-Britaniya, 4-Fransia, 5-Italiya, 6-Ukraina, 7-Ispaniya, 6-Polsha, 7-Ruminya, 8-Niderlandiya, 9-Greciya, 10-Belgiya.

Keyingi orınlarda Vengriya, Serbiya, Belarus, Portugaliya, Avstriya, Bolgariya.

Evropada Rossiya, Germaniya, Ukraina, Vengriya, Bolgariya, Ruminiya, Portugaliya, Moldova, Litva, Latviya, Estoniya mámleketlerinde xalıq tabiyiy azayıp atır. (depopulyaciya).

## Klimatı

Yevropada arktika, subarktika, hám subtropik Aymaqlar tipleri bar. Subarktika Aymaǵında (Islandiya, Fennoskandiya) iyulda ortasha temparatura 10—15 °C. Qis Batisinda jumsaq, shıǵısta suwıq; jawın 400–1000 mm, Arqada Klimatı suwıq, Qublada jıllı, Batısında teńiz Klimatı, shıǵısta motedil kontinental, qıs suwıq, jaz Arqada salqın, Qublada ıssı. Subtropik Aymaqda Orta teńiz tipli, qıs jıllı, serjawın (yanvarda ortasha 4—12°), jaz ıssı hám qurǵaq. Qıs Shıǵıs Yevropada suwıq. Eń joqarı temparatura (48 °C) Pirenei yarım atawında gúzetilgen. Yevropada jıllıq jawın muǵdarı Batısdan shıǵısqa kemeyip baratır. Shıǵıs Yevropada jıllıq jawın muǵdarı 300–500 mm, Kaspiy deńizi boyında 200 mm.

Mamleketler dizimi
* Albaniya
* Andorra
* Armeniya
* Arqa Makedoniya
* Avstriya
* Ázerbayjan
* Belgiya
* Belorussiya
* Bolgariya
* Bosniya hám Gercegovina
* Chernogoriya
* Chexiya
* Daniya
* Estoniya
* Farer Atawları
* Finlyandiya
* Franciya
* Germaniya
* Gibraltar
* Greciya
* Gruziya
* Irlandiya
* Islandiya
* Ispaniya
* Italiya
* Kipr
* Latviya
* Litva
* Lixtenshteyn
* Lyuksemburg
* Malta
* Moldaviya
* Monako
* Niderlandiya
* Norvegiya
* Polsha
* Portugaliya
* Qazaqstan
* Rossiya
* Rumıniya
* San-Marino
* Serbiya
* Shveciya
* Shveycariya
* Slovakiya
* Sloveniya
* Túrkiya
* Ukraina
* Ullı Britaniya
* Vatikan
* Vengriya
* Xorvatiya

| Evropadaǵı mámleketler |
| --- |
|  Albaniya ·
 Andorra ·
 Armeniya2 ·
 Arqa Makedoniya ·
 Avstriya ·
 Ázerbayjan2 ·
 Belgiya ·
 Belorussiya ·
 Bolgariya ·
 Bosniya hám Gercegovina ·
 Chernogoriya ·
 Chexiya ·
 Daniya ·
 Estoniya ·
 Finlyandiya ·
 Franciya ·
 Germaniya ·
 Greciya ·
 Gruziya2 ·
 Irlandiya ·
 Islandiya ·
 Ispaniya ·
 Italiya ·
 Kipr2 ·
 Latviya ·
 Litva ·
 Lixtenshteyn ·
 Lyuksemburg ·
 Malta ·
 Moldaviya ·
 Monako ·
 Norvegiya ·
 Polsha ·
 Portugaliya ·
 Qazaqstan1 ·
 Rossiya1 ·
 Rumıniya ·
 San-Marino ·
 Serbiya ·
 Shveciya ·
 Shveycariya ·
 Slovakiya ·
 Sloveniya ·
 Túrkiya1 ·
 Ukraina ·
 Ullı Britaniya ·
 Vatikan ·
 Vengriya
 Xorvatiya · |