Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1778

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XVII · **XVIII** · XIX |
| **წლები:** | 1775 · 1776 · 1777  **1778** 1779 · 1780 · 1781 |

**1778 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1778 *MDCCLXXVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1777—1778 (12 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 7286—7287 (12 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5538—5539  |
| ისლამური კალენდარი | 1192—1193 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7381—7382 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1778 (*ჩღოჱ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მოქცევა და 466 (*ჳჲვ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 4270—4271 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 1227 *ԹՎ* *ՌՄԻԷ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1770—1771 |
| რომის დაარსებიდან | 2530—2531 (2 მაისიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1834—1835 |
| - *შაკა სამვატი* | 1700—1701 |
| - *კალი-იუგა* | 4879—4880 |
| ირანული კალენდარი | 1156—1157 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2321 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა | 7-й год Анъэй |
| ჩინური კალენდარი | 4474—4475 丁酉 — 戊戌 წითელი მამალი — ყვითელი ძაღლი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
17781778 (ათას შვიდას სამოცდათვრამეტი) წელი** — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-8 დეკადის მე-8 წელი.

## მოვლენები

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

* 25 თებერვალი : ხოსე სან-მარტინი – არგენტინის ეროვნული გმირი (გ. 1850)

### მარტი

* 2 მარტი : ფრიდერიკე ფონ მეკლენბურგ-შტრელიცი — ჰანოვერის დედოფალი. (გ. 1841)

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია
# ბოლივარის შტატი

| შტატი |
| --- |
| ბოლივარის შტატი Estado Bolívar |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ვენესუელა |
| ადმ. ცენტრი | სიუდად-ბოლივარი |
| შიდა დაყოფა | ანგოსტურის მუნიციპალიტეტი, კარონის მუნიციპალიტეტი, სედენიოს მუნიციპალიტეტი, პადრე-პედრო-ჩიენის მუნიციპალიტეტი, ელ-კალიაოს მუნიციპალიტეტი, გრან-საბანის მუნიციპალიტეტი, Municipio Heres, პიარის მუნიციპალიტეტი, როსიოს მუნიციპალიტეტი, სიფონტესის მუნიციპალიტეტი და სუკრეს მუნიციპალიტეტი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა | 1864 |
| ფართობი |
238,000 კმ² |
| მოსახლეობა | 1 620 359 კაცი (2010) |
| სასაათო სარტყელი |
UTCUTC-04:30 |
| ოფიციალური საიტი | e-bolivar.gov.ve |
|  |
| **ბოლივარის შტატი** ვიკისაწყობში |

შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობს მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერი ანხელი
შტატის დედაქალაქი სიუდად-ბოლივარი
**ბოლივარის შტატი** (ესპ. Estado Bolívar) — შტატი ვენესუელაში, დედაქალაქი — სიუდად-ბოლივარი. მთლიანი ფართობი 238 000 კმ²-ს შეადგენს (ქვეყნის ტერიტორიის 25,96%), მოსახლეობა კი 2010 წლის ივნისის მონაცემებით 1 620 359 ადამიანს.

შტატი მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. მისი ტერიტორია თითქმის მთლიანად უკავია გვიანის მასივს. ზედაპირი როგორც წესი გორაკ-ბორცვიანია. სიმაღლის მატებასთან ერთად სუსტდება ცხელი ტროპიკული კლიმატი.

## გეოგრაფიული მდებარეობა

ჩრდილოეთით ესაზღვრება მდინარე ორინოკო, რომელზეც გაივლის ბუნებრივი საზღვარი დელტა-ამაკუროს, მონაგასის, ანსოატეგის და გუარიკოს შტატებთან. სამხრეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ-დასავლეთით — ამასონასის შტატი, აღმოსავლეთით გაიანის ის ნაწილი, რომელსაც ვენესუელა ითხოვს, დასავლეთით კი აპურეს შტატი. სხვა მნიშვნელოვანი მდინარეებია — კარონი, კაურა (ორივე ორინოკოს შენაკადი). კარონზე მდებარეობს გურის დამბა, მეშვიდე უდიდესი წყალსაცავი დედამიწაზე.

ორინოკოს გასწვრივ განვითარებულია მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. შტატის სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი მეჩხრადაა დასახლებული და ამ ნაწილში ძირითადად ხშირი ნოტიო ტროპიკული ტყეებია წარმოდგენილი.

აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი დედამიწის ერთ-ერთ უძველეს გეოლოგიურ ფორმაციას — გვიანის ზეგანს უჭირავს, რომელიც ცნობილია თავის მაგიდა მთებით (ტეპუი). შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობს კანაიმის ეროვნული პარკის უდიდესი ნაწილი, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. ბი

## მუნიციპალიტეტები

ბოლივარის შტატი შედგება 11 მუნიციპალიტეტისგან, ესენია:

| **მუნიციპალიტეტი** | **დედაქალაქი** | ფართობი კმ² | მოსახლეობა (2007) | რუკა |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| კარონი | სიუდად-გაიანა | 1 612 | 777 283 |  |
| სედენიო | კაიკარა-დელ-ორინოკო | 46 020 | 88 296 |  |
| ელ-კალიაო | ელ-კალიაო | 2 223 | 24 013 |  |
| გრან-საბანა | სანტა-ელენა-დე-უაირენი | 32 990 | 34 095 |  |
| ერესი | სიუდად-ბოლივარი | 591 | 350 691 (2010) |  |
| პადრე-პედრო-ჩიენი | ელ-პალმარი | 2 275 | 14 749 |  |
| პიარი | უპატა | 15 900 | 107 643 |  |
| ანგოსტურა | სიუდად-პიარი | 56 916 | 47 167 |  |
| როსიო | გუასიპატი | 6 182 | 23 957 |  |
| სიფონტესი | ტუმერემო | 24 393 | 40 042 |  |
| სუკრე | მარიპა | 46 166 | 27 218 |  |

## იხილეთ აგრეთვე

* ვენესუელის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში

* Datos históricos y geográficos del Estado Bolívar დაარქივებული 2011-08-27 საიტზე Wayback Machine.
* შტატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-07-06 საიტზე Wayback Machine.
# ფართობი

**ფართობი** არის :

1. სიბრტყის ნაწილი, რომელიც შემოფარგლულია მრუდით ან ტეხილი ხაზით, მაგალითად მართკუთხედის, სამკუთხედის ფართობი.
2. სივრცე, ზედაპირი, რომელიც გამოყოფილია ბუნებრივად ან სპეციალურად რაიმე მიზნებისათვის, მაგალითად საცხოვრებელი ფართობი, სათესი ფართობი.
3. რაოდენობრივი ზომა ამა თუ იმ ტერიტორიული ერთეულის (ქვეყნის, რეგიონის, ქალაქის) მიერ დაკავებული სიბრტყისა, რომელიც წარმოადგენს დედამიწის ზედაპირის გარკვეულ ნაწილს.

ფართობის საზომი ერთეულებია: კვადრატული მეტრი (SI-სისტემაში), კვადრატული კილომეტრი, ჰექტარი და სხვა.

## გეომეტრიული ფიგურების ფართობი

* მართკუთხედის ფართობი გამოითვლება ფორმულით **a × b**, სადაც **a** არის მართკუთხედის სიგრძე, **b** - მართკუთხედის სიგანე.
* სამკუთხედის ფართობი გამოითვლება ფორმულით **(a × h) ÷ 2**, სადაც **a** არის სამკუთხედის ფუძე, **h** - ფუძეზე დაშვებული სიმაღლე.
* წრის ფართობი გამოითვლება ფორმულით **π × R2**, სადაც **π** არის უსასრულო სიდიდე 3,141592..., ხოლო **R** - წრის რადიუსი.
* ტრაპეციის ფართობი გამოითვლება ფორმულით **h x (a+b):2**, სადაც **a** და **b** - ტრაპეციის ფუძეებია , ხოლო **h** არის ტრაპეციის სიმაღლე.

## ქვეყნების ფართობები

* მსოფლიოს ქვეყნები ფართობის მიხედვით

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227-228.
# 1800-იანები

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:** | II |
| **საუკუნე:** | XVIII – **XIX** – XX |
| **ათწლეული:** | 1770-იანები 1780-იანები 1790-იანები
–  **1800-იანები** –
1810-იანები 1820-იანები 1830-იანები |
| **წლები:** |  1800 · 1801 · 1802 · 1803 · 1804 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809  |

**1800-იანი (ათას რვაასიანი) წლები**, ასევე ცნობილი, როგორც **1800-იანები** — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1800 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1809 წლის 31 დეკემბერს.

მოვლენები

---

**სარჩევი:** 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809

### 1800

* 7 ნოემბერი — რუსებისა და ქართველების გაერთიანებულმა ლაშქარმა კახეთში, სოფელ კაკაბეთის მახლობლად დაამარცხა ავართა ლაშქარი (ნიახურის ბრძოლა).
* 18 დეკემბერს პავლე I-მა მოაწერა ხელი მანიფესტს რომლის ძალითაც ქართლ-კახეთის სამეფო უქმდებოდა და ის უშუალოდ რუსეთის შემადგენელი ნაწილი ხდებოდა.

### 1801

* ქალაქის სტატუსი მიენიჭა გორს, თელავს, დუშეთს და სიღნაღს.
* იანვარი - დავით გიორგის ძე სამეფოს გამგებლად გამოცხადდა.
* მაისი - დავით გიორგის ძე რუსებმა სამეფოს გამგებლობიდან გადააყენეს და შექმნეს ქართლ-კახეთის დროებითი მმართველობა
* 12 სექტემბერი - ალექსანდრე I-მა ხელი მოაწერა მანიფესტს ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შესახებ.

### 1802

* 12 აპრილი - თბილისში, სიონის ტაძარში, გამოცხადდა მანიფესტი ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შესახებ.
* აპრილი-მაისი - გაუქმდა ქართლ-კახეთის დროებითი მმართველობა.
* მაისი - თბილისში მოქმედება დაიწყო „საქართველოს მმართველობამ“
* პოლიტიკური გამოსვლა კახეთში
* თბილისში დაარსდა რუსული ორკლასიანი დაწტყებითი სასწავლებელი.

### 1803

* სამეგრელოს სამთავრო რუსეთის მფარველობაში შევიდა
* დარეჯან დედოფალი რუსეთში გადაასახლეს.

### 1804

* მაისი - ქართლის მთიანეთში რუსეთის აჯანყება დაიწყო.
* რუსეთის ჯარები იმერეთში შეიჭრნენ.
* სოლომონ II იძულებით შევიდა რუსეთის მფარველობაში
* ფოთში ჩნდებიან პირველი რუსი სამხედროები.
* რუსეთმა გურიის სამთავრო მფარველობაში მიღებულად გამოაცხადა.
* დაიწყო რუსეთ-ირანის ომი
* იულონ და ფარნაოზ ბატონიშვილები რუსეთში გადაასახლეს
* გაიხსნა თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელი.

### 1805

* 21 ოქტომბერი : ტრაფალგარის ბრძოლა ინგლისის ფლოტსა და ფრანგულ-ესპანურ გაერთიანებულ არმადას შილორის.
* 2 დეკემბერი : აუსტერლიცის ბრძოლა საფრანგეთის არმიასა და ანტიფრანგულ კოალიციას შორის, სადაც ნაპოლეონ ბონაპარტმა სასტიკად დაამარცხა ავსტრიის და რუსეთის არმიები.

### 1806

* 12 ივლისი — ლიხტენშტაინმა დამოუკიდებლობა მიიღო.
* 6 აგვისტო — ავსტრიის იმპერატორმა ფრანც II-მ გერმანიის საიმპერატორო გვირგვინზე უარი განაცხადა. საღვთო რომის იმპერია დაიშალა.

### 1807

### 1808

* ასლან-ბეგ შერვაშიძემ სოხუმი დაიკავა

### 1809

* რუსეთის ჯარებმა ქუთაისი დაიკავეს.
* სოფ. მალთაყვასთან გურულმა მოხალისეებმა თურქეთის რაზმი დაამარცხეს.
* თავად ნ. დადიანის ხელმძღვანელობით ფოთი ისევ დაიბრუნეს ქართველებმა.

## პოლიტიკა

## ეკონომიკა

## კულტურა
# ბანია-ლუკა

| ქალაქი |
| --- |
| ბანია-ლუკა Бања Лука / Banja Luka |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ბოსნია და ჰერცეგოვინა |
| გაერთიანება |
სერბთა რესპუბლიკასერბთა რესპუბლიკა (ბოსნია და ჰერცეგოვინა)|სერბთა რესპუბლიკა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
სლობოდან გავრანოვიჩი |
| დაარსდა | 6 თებერვალი, 1494 |
| ფართობი |
1 232 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
163 მ |
| მოსახლეობა | 250 000 კაცი (2007) |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+1 |
| სატელეფონო კოდი |
+387 51 |
| საფოსტო ინდექსი |
78000 |
| ოფიციალური საიტი |  |
|  |
| **ბანია-ლუკა** ვიკისაწყობში |

**ბანია-ლუკა** (სერბ. Бања Лука, Banja Luka) — სიდიდით მეორე ქალაქი ბოსნია-ჰერცეგოვინაში, სერბთა რესპუბლიკის ფაქტობრივი დედაქალაქი 1995 წლიდან. ქალაქი გაშენებულია მდინარე ვრბასის ორივე ნაპირზე და იუგოსლავიის ქვეყნებში ცნობილია თავისი სამზოლიანი გამზირებით, ბულვარებით, ბაღებითა და პარკებით.

სერბთა რესპუბლიკაში ბანია-ლუკა უდიდესი ქალაქია, და ერთადერთია რომლის მოსახლეობაც 100 000 მცხოვრებს აჭარბებს.

## რესურსები ინტერნეტში

* ქალაქის ოფიციალური საიტი
* ბანია-ლუკას ოფიციალური ტურისტული საიტი დაარქივებული 2006-08-24 საიტზე Wayback Machine.
* ბანია-ლუკას ტურისტული საიტი დაარქივებული 2010-07-20 საიტზე Wayback Machine.
# რომანი

**რომანი** — დიდი მოცულობის თხრობითი ლიტერატურული ნაწარმოები, რომელსაც ახასიათებს რთული სიუჟეტი. მოთხრობისაგან განსხვავებით, რომანში ასახულია ცხოვრებისეული მოვლენების დიდი წრე, საინტერესო და მრავალმხრივი ცხოვრება ბევრი მოქმედი პირის, რომელთა ინტერესებიც გადახლართულია ერთმანეთში.

თემატიკის მიხედვით რომანი შეიძლება იყოს ისტორიული, სოციალური, ფილოსოფიური, საოჯახო-ყოფითი, სათავგადასავლო, ფანტასტიკური და ა.შ. ზოგჯერ ერთი რომანის გმირთა ცხოვრება მეორეშიც გრძელდება, ამგვარად, ეს ორი ნაწარმოები ერთიანდება დილოგიაში, სამი რომანი — ტრილოგიაში, ოთხი — ტეტრალოგიაში.

რომანში ძირითად მაორგანიზებელ როლს ასრულებს არა თხრობის მანერა, ქრონიკალური და აღწერითი ეპიზოდები, არამედ თავად სიუჟეტი, მოვლენათა ვრცელი დიაპაზონი. რომანს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია თანამედროვე ლიტერატურაში, მაშინ, როდესაც ანტიკური ხანის ეპოქაში იგი ერთ-ერთი მეორეხარისხოვანი ჟანრთაგანი იყო. რომანის განვითარებისათვის განსაკუთრებით კეთილსასურველი პირობები შეიქმნა აღორძინების ეპოქაში, თუმცა მკვეთრი აღმავლობა მაინც XIX ს. მიეკუთვნება. დღეისათვის, სხვა სახეებთან ერთად, წარმატებით ვითარდება ფსიქოლოგიური რომანის ჟანრი.

ძირითადად რომანში მოთხრობილია მთავარი გმირის ცხოვრების და მისი პიროვნების განვითარების შესახებ მისი ცხოვრების კრიზისულ პერიოდში. თხრობის ვარიანტები, ძირითადად, შეიძლება შემდეგი სახის იყოს:

* პერსონაჟის დაბადებიდან სიკვდილამდე (პატრიკ ზიუსკინდის „სუნამო“)
* პერსონაჟის დაბადებიდან ცხოვრების კრიზისული პერიოდის დაძლევამდე (ჩარლზ დიკენსის „დევიდ კოპერფილდის ცხოვრება“)
* პერსონაჟის ცხოვრების კრიზისული მდგომარეობიდან ამ კრიზისის დასრულებამდე (ფიოდორ დოსტოევსკის „დანაშაული და სასჯელი“)
# კიბოსნაირნი

| კიბოსნაირნი |
| --- |
|  Carcinus maenas |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
ცხოველები |
| ტიპი:  |
ფეხსახსრიანები |
| კლასი:  | **კიბოსნაირნი** |

 |
| ლათინური სახელი |
|
Crustacea |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 83677 |
| NCBI   | 6657 |
| EOL   | 55714582 |
| FW   | 82629 |

 |

 |

 **კიბოსნაირნი** (ლათ. Crustacea) — უხერხემლო ცხოველების კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. მათი სხეულია სიგრძე მერყეობს მმ-ის რამდენიმე მეათედიდან 80 სმ-მდე (მადაგასკარის მდინარის კიბო). კიბოსნაირთა სხეული შედგება თავის, მკერდისა და მუცლისაგან (ხშირად თავი და მკერდი შერწყმულია და ქმნის თავ-მკერდს), თავზე 5 წყვილი კიდური აქვთ: 1. ანტენები (მათზე ხშირად გრძნობის ორგანოებია), 2. ანტენულები (ზოგი ცურვის დროს იყენებს მათ), 3. საღეჭები ანუ მანდიბულები (საკვებს აქუცმაცებს), 4. I წყვილი ყბა ანუ პირველი მაქსილა და 5. II წყვილი ყბა ანუ მეორე მაქსილა. თავზე აქვთ წყვილი (ზოგჯერ კენტი) ფასეტური თვალი. სხეულის გვერდებზე აქვთ კიდურები, რომლებითაც ისინი მოძრაობენ, ან 1-3 წყვილი ყბაფეხი, რომლებიც საჭმლის დაჭერაში მონაწილეობს. მუცლის კიდურები მხოლოდ უმაღლეს კიბოსნაირთ აქვთ და სუნთქვის, საკოპულაციო ორგანოების და ხვა ფუნქციას ასრულებენ. სხეული დაფარული აქვთ სხვადასხვა სისქის ქიტოვანი საფარველით, რომელიც გარეგან ჩონჩხს ქმნის. კიბოსნაირთა საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება წინა, შუა და უკანა ნაწლავისაგან. იკვებებიან ცხოველური და მცენარეული საკვებით. კიბოსნაირნი სხეულის ზედაპირით სუნთქავენ, ზოგი — ლაყუჩებით. ხმელეთის კიბოსნაირნი კი — თავისებური აღნაგობის ფილტვებით. გამომყოფი ორგანოები ნეფრიდიული ტიპისაა. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. გული ზურგის მხარეზე მდებარე კუნთოვანი პარკია. გულის წინ, ხშირად უკანაც, თითო აორტაა. სისხლი უფერულია, იშვიათად წითელი, ნერვული სისტემა შედგება წყვილი ხახისზედა კვანძის, ხახისირგვლივი რგოლისა და მუცლის ძეწკვისაგან.

კიბოსნაირთა უმრავლესობა ცალსქესიანია, ზოგი ჰერმაფროდიტია. უმდაბლესებს ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმიც — დედალი ტანად მამალზე დიდია. უმრავლესობა წყლის ორგანიზმებია. ცხოვრობენ როგორც ზღვაში, ისე კონტინენტალურ წყალსატევებში. წყლის სიზრქეში — პელაგიალშიც და წყლის ფსკერზე — ბენთალშიც. კიბოსნაირთა ნაწილი წყალში ცურავს, ზოგი დაცოცავს, ზოლო რიგი სახეობები მიმაგრებულია რაიმეზე. კიბოსნაირთა კლასი იყოფა 2 ქვეკლასად — უმდაბლეს და უმაღლეს კიბოსნაირებად, აერთიანებს 20000-მდე სახეობას. განაყოფიერებული კვერცხიდან იჩეკება ლარვა ნაუპლიუსი, რომელსაც აქვს ოვალური დაუნაწევრებული სხეული, 3 წყვილი კიდური. შემდეგ უვითარდება პირის კიდურები და ყბები, ბოლოს — მკერდის კიდურები და თანდათანობით სხეული კიბოს ფორმას იღებს.

ზოგი კიბოსნაირნი (კიბორჩხალა, მდინარის კიბო და სხვა) ადამიანის საკვებად გამოიყენება. პლანქტონური კიბოსნაირით იკვებებიან თევზის ლისიტები და პლანქტონური თევზები.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 504.
# The Walt Disney Company

The Walt Disney Company|  |
| დარგი |
ტელე-რადიო მაუწყებლობა, ანიმაცია, ფილმები, თემატური პარკები |
| დაფუძნდა |
16 ოქტომბერი, 1923, უოლტ და როი დისნეის მიერ (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) |
| სათავო ოფისი |
ბერბანკი, კალიფორნია, აშშ |
| მმართველი |
რობერტ აიგერი |
| შემოსავალი |
34.3 მილიარდი აშშ დოლარი |
| თანამშრომელი |
150,000 (2008 წლის მონაცემებით) |
| საიტი |
disney.go.com |

**The Walt Disney Company** — ერთ-ერთი მსხვილი კომპანია აშშ-ის გასართობ ინდუსტრიაში. იგი დაარსდა 1923 წლის 16 ოქტომბერს, ძმების, უოლტ და როი დისნეების მიერ. ამჟამად იგი წარმოადგენს ერთ-ერთ მსხვილ ჰოლივუდურ სტუდიას, 11 თემატური პარკისა და ორი აკვაპარკის, ასევე ტელე-რადიო მაუწყებლობის რამდენიმე ქსელის მფლობელს, რომელთა შორის ასევე არის კომპანია ეი ბი სი.

თავად კომპანიის სათავო ოფისი მდებარეობს Walt Disney Studios-ში (ბერბანკი, კალიფორნია, აშშ).

კომპანია ასევე შედის დოუ-ჯონსის სამრეწველო ინდექსში.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# მურსია

| ქალაქი |
| --- |
| მურსია ესპ. Murcia |
|  ეკლესია მურსიაში |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ესპანეთი |
| ავტონომიური გაერთიანება |
 მურსიამურსია (რეგიონი) | მურსია |
| პროვინცია |
 მურსია |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
მიგელ ანხელ კამარა ბოტია |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
825 |
| ფართობი |
881,9 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
43 მ |
| მოსახლეობა | 422861 კაცი (2005) |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+1, ზაფხულში UTC+2 |
| საფოსტო ინდექსი |
+34 968 / +34 868 |
| საავტომობილო კოდი | MU |
| ოფიციალური საიტი | ayto-murcia.es |
|  |
| **მურსია** ვიკისაწყობში |

**მურსია** (ესპ. Murcia [ˈmuɾθja]) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ესპანეთში. მურსიის ავტონომიური გაერთიანების და ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე რიო-სეგურას ხეობაში.

## რესურსები ინტერნეტში

* Ayuntamiento de Murcia
* Postal Codes Murcia
# ევიტა პერონი

|  |
| --- |
| **ევიტა პერონი** |
|  პერონი 1951 წელს |
| არგენტინის პირველი ლედი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 4 ივნისი, 1946 – 26 ივლისი, 1952 |
| წინამორბედი | კონდრადა ვიქტორია ფარელი |
| მემკვიდრე | მერსედეს ლონარდი |
|

---

 |
| დაბადებული | 7 მაისი, 1919 ლოს-ტოლდოსი, არგენტინა |
| გარდაცვლილი | 26 აგვისტო, 1952 (33 წლის) ბუენოს-აირესი, არგენტინა |
| მოქალაქეობა |  არგენტინა |
| ეროვნება | არგენტინელი |
| პოლიტიკური პარტია | ხუსტისიალისტური პარტია ქალ პერონისტთა პარტია |
| მეუღლე | ხუან პერონი 1945 (იქ. 2026) |
| ხელმოწერა |  |

**მარია ევა დუარტე პერონი** (ესპ. María Eva Duarte de Perón; დ. 7 მაისი, 1919 — გ. 26 ივლისი, 1952) — პრეზიდენტ ხუან დომინგო პერონის (1895-1975) მეორე ცოლი. არგენტინის პირველი ლედი 1946 წლიდან გარდაცვალებამდე. მას ხშირად როგორც ევა პერონს მოიხსენიებდნენ ან მოფერებით **ევიტა**, რაც ითარგმნება როგორც „პატარა ევა“.

დაიბადა 1919 წელს, არგენტინის პამპასის რეგიონის ერთ მიყრუებულ სოფელ ლოს-ტოლდოსში. ხუთშვილიან ოჯახში, ევიტა მეოთხე შვილი იყო. 1934 წელს, როდესაც ის 15 წლის იყო, ჩავიდა არგენტინის დედაქალაქ ბუენოს აირესში, სადაც ის მოღვაწეობდა სცენასა და კინოში. 1944 წლის 22 იანვარს, საქველმოქმედო ღონისძიების დროს, რომელიც მიწისძვრის მსხვერპლთა დასახმარებლად იმართებოდა, ევა შეხვდა პოლკოვნიკ ხუან პერონს. მომდევნო წელს ისინი დაქორწინდნენ. 1946 წელს, ხუან პერონი არგენტინის პრეზიდენტად აირჩიეს. შემდეგი ექვსი წლის განმავლობაში, ევა პერონი გახდა ძალიან პოპულარული თავისი პრო-პერონისტული განწყობით და ასევე მშრომელთა უფლებების დაცვით. ის ასევე გახდა შრომისა და ჯანმრთელობის მინისტრი და მართავდა ევა პერონის სახელობის საქველმოქმედო ფონდს, იბრძოდა არგენტინაში ქალების ხმის უფლებებისათვის. ასევე დააფუძნა და მართავდა ქვეყანაში პირველ ქალთა პარტიას — ქალ პერონისტთა პარტიას.

1951 წელს, ევა პერონი არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი გახდა. ამ საქმეში მას პერონისტული პოლიტიკის მომხრე ღარიბი მოსახლეობა ეხმარებოდა, რომლებსაც „უნიფხვოებს“ ეძახდნენ. მაგრამ სამხედრო და „ელიტის“ წარმომადგენლებმა იგი აიძულეს მოეხსნა თავისი კანდიდატურა. თუმცა 33 წლის ასაკში ოფიციალურად არგენტინის კონგრესის მიერ მიენიჭა „ერის სულიერი ლიდერის“ სტატუსი. 1952 წლის 26 ივლისს, ევა პერონი კიბოთი გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა

* „Evita: The Woman Behind the Myth“. A&E Biography. 1996. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
* Adams, Jerome R (1993). *Latin American Heroes: Liberators and Patriots from 1500 to the Present*.  Ballantine Books. ISBN 0-345-38384-2.
* Ara, Pedro (1974). *El Caso Eva Perón*.
* Barnes, John (1978). *Evita, First Lady: A Biography of Eva Perón*. New York, New York:  Grove Press.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ევიტა პერონი“** ვიკისაწყობში.
* ევიტა პერონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ევიტა პერონი. Find a Grave-ზე.
* Eva Perón Historical Foundation
* casahistoria pages on Perón Les Fearns site, also links to Eva Perón pages

## სქოლიო
# რიჩარდ ნევილ უორვიკი

რიჩარდ ნევილ უორვიკი
**რიჩარდ ნევილ უორვიკი** (დ. 22 ნოემბერი, 1428 — გ. 14 აპრილი, 1471, ბარნიტი) — ინგლისის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, გრაფი. მსხვილი ფეოდალი, ვარდების ომისა და მთელი რიგი დინასტიური გადატრიალების აქტიური მონაწილე. ისტორიაში „მეფეების მკეთებლის“ სახელითაა ცნობილი. თავდაპირველად იორკების დინასტიას უჭერდა მხარს, შემდეგ გადავიდა მათ მოწინააღმდეგეთა მხარეზე და სამეფო ტახტი შეშლილ ჰენრი VI ლანკასტერს შეუნარჩუნა. 1461 წელს უორვიკი ედუარდ IV იორკის სასარგებლოდ გადატრიალების ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო, მაგრამ შემდგომში იმით უკმაყოფილო, რომ ედუარდ IV-მ მოინდომა აელაგმა ბარონები, კვლავ ლანკასტერთა მხარეზე გადავიდა, აიძულა ედუარდ IV ინგლისიდან გაქცეულიყო; 1470 წლის ოქტომბერში სამეფო ტახტზე ჰენრი VI აღადგინა და ფაქტობრივად სახელმწიფოს მმართველი გახდა „მეფის მოადგილის“ ტიტულით.

1471 წლის აპრილში ედუარდ IV-მ დაამარცხა უორვიკის ჯარები ბარნიტთან ბრძოლაში, სადაც იგი დაიღუპა. მისი შვილები იყვნენ ანა ნევილი და იზაბელ ნევილი.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 163.
# 719

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | VII · **VIII** · IX |
| **წლები:** | 716 · 717 · 718  **719** 720 · 721 · 722 |

**719 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 719 *DCCXIX* |
| იულიანური კალენდარი | 718—719 (5 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6227—6228 (5 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4479—4480  |
| ისლამური კალენდარი | 100—101 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6322—6323 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 719 (*ღით*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 471 (*ჳოა*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3211—3212 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 168 *ԹՎ* *ՃԿԸ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 711—712 |
| რომის დაარსებიდან | 1471—1472 (25 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 775—776 |
| - *შაკა სამვატი* | 641—642 |
| - *კალი-იუგა* | 3820—3821 |
| ირანული კალენდარი | 97—98 |
| ბუდისტური კალენდარი | 1262 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3415—3416 戊午 — 己未 ყვითელი ცხენი — ყვითელი ცხვარი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
719719 (შვიდას ცხრამეტი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის VIII საუკუნის მე-2 დეკადის მე-9 წელი.

## მოვლენები

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* ხლოტარ IV — ფრანკთა მეფე (დ. დაახლ. 685)
# პარკინსონის დაავადება

**პარკინსონის დაავადება** — თავის ტვინის პროგრესირებადი დაავადება, რომელიც ვითარდება მოხუცებში და ხასიათდება ტრემორით, მეტყველების გაძნელებით და ზოგადად კოორდინაციის დარღვევით. დაავადების დროს თანდათან კვდება და ზიანდება ნეირონები. დაავადება ძირითად ემართებათ ასაკოვან ადამიანებს, იშვიათია დაავადების შემთხვევები ახალგაზრდებში.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„პარკინსონის დაავადება“** ვიკისაწყობში.
* პარკინსონის დაავადება
* პარკინსონის დაავადება საიტზე Curlie

## სქოლიო
# თმა

თმის ჭრილი
**თმა** (ლათ. unguis) იზრდება კანზე, გვხვდება უპირატესად ძუძუმწოვრებში, შედგება ძირითადად კერატინისგან და წარმოადგენს სხეულის დამცავი სისტემის ნაწილს. ადამიანის სხეული, მცირე გამონაკლისების გარდა (ტუჩები, ხელის გულები), მთლიანად დაფარულია თმით. ზრდასრულებს აქვთ ორი ტიპის თმა *ღინღლი*-მოკლე, თხელი არაპიგმენტირებული, ე.წ. პირველადი თმა და *ტერმინალური თმა*, რომელიც უფრო უხეში, სქელი და ძირითადად პიგმენტირებულია. ტერმინალური თმის მაგალითია თმა წარბებზე და თავზე.
ადამიანის თავზე 200 ათასი, ხოლო ტანზე 20 ათასი თმის ღერი აქვს. თხელი და სუსტი თმის ღერი – 100 გრამიან ტვირთს, ხოლო ქალის ნაწნავი 20 ტონიან სიმძიმესაც უძლებს.

## ლიტერატურა

* Iyengar, B. (1998). The hair follicle is a specialized UV receptor in human skin? Bio Signals Recep, 7(3), 188–194.
* Jablonski, N.G. (2006). *Skin: a natural history.* Berkley, CA: University of Califiornia Press.
* Rogers, Alan R.; Iltis, David & Wooding, Stephen (2004), “Genetic variation at the MC1R locus and the time since loss of human body hair”, Current Anthropology 45 (1): 105–108.
* Tishkoff, S.A. (1996). Global patterns of linkage disequilibrium at the CD4 locus and modern human origins. Science. 271(5254), 1380–1387.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
თმა Answers to several questions related to hair from curious kids დაარქივებული 2013-05-30 საიტზე Wayback Machine.
* How to measure the diameter of your own hair using a laser pointer დაარქივებული 2009-06-28 საიტზე Wayback Machine.
* Instant insight
* Wiktionary "hairsbreadth"