Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# იუნგანი

| უნგანის მღვიმეები |
| --- |
|
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |
|  |
| სტატუსი | Major Historical and Cultural Site Protected at the National Level  და მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ქვეყანა |
{{ქვეყნის მონაცემები  ჩინეთი
| ქვეყნის დროშა2
| name =  ჩინეთი
| variant =
| size =
}} |
| მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ტიპი |
კულტურული |
| კრიტერიუმები |
i, ii, iii, iv |
| რეგიონი |
აზია-ოკეანეთი |
| გაწევრიანების ისტორია |
| გაწევრიანება |
2001  (25-ე სესია) |
| ნომერი |
1039 |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 1039 ინგლ. • რუს. • ფრ. |

**იუნგანის მღვიმეები** (ჩინ. 云冈石窟) — უძველესი ბუდისტური ტაძარი-მღვიმეები ჩინეთის შანსის პროვინციაში, ქალაქ დატონგის სიახლოვეს. წარმოადგენს კლდეში ნაკვეთი არქიტექტურის შესანიშნავ ნიმუშებს და ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სკულპტურულ ძეგლს.

კომპლექსი შედგება 252 ხელოვნურად გამოკვეთილი გამოქვაბულისგან და მოიცავს ბუდას 51 000 ქანდაკებას, რომელთაგან ზოგიერთის სიმაღლე 17 მეტრს აღწევს. გამოქვაბულები ძირითადად ახ.წ. 460 - 525 წლებში, ჩრდილოეთ ვეის დინასტიის პერიოდში აიგო, როდესაც ჩინურმა ბუდიზმმა აღმასვლა დაიწყო.

2001 წელს, იუნესკომ იუნგანიმსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, როგორც „შედევრი ადრეული ჩინური ბუდიზმის მღვიმის ხელოვნებისა".

## გალერეა

*
*
*
*
*

## იხილეთ აგრეთვე

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
იუნგანი UNESCO World Heritage page about Yungang Grottoes
* Protecting the Yungang Grottoes from Air Pollution Damage
# 422

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | IV · **V** · VI |
| **წლები:** | 419 · 420 · 421  **422** 423 · 424 · 425 |

**422 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 422 *CDXXII* |
| იულიანური კალენდარი | 421—422 (2 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 5930—5931 (2 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4182—4183  |
| ისლამური კალენდარი | 206 BH — 205 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6025—6026 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 422 (*ჳკბ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 174 (*როდ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 2914—2915 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 414—415 |
| რომის დაარსებიდან | 1174—1175 (22 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 478—479 |
| - *შაკა სამვატი* | 344—345 |
| - *კალი-იუგა* | 3523—3524 |
| ირანული კალენდარი | 200 BP — 199 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 965 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3118—3119 辛酉 — 壬戌 თეთრი მამალი — შავი ძაღლი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
422422 (ოთხას ოცდაორი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-2 წელი.

## მოვლენები

* თეოდოსიუს II-მ სპარსეთთან დადო საზავო ხელშეკრულება. დასრულდა ორწლიანი ომი რომსა და სასანიანებს შორის.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

* 22 სექტემბერი: ბონიფაციუს I — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* აბრაამ კარიელი — კარიელი ეპისკოპოსი. (დ. 350)
# 588

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | V · **VI** · VII |
| **წლები:** | 585 · 586 · 587  **588** 589 · 590 · 591 |

**588 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 588 *DLXXXVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 587—588 (3 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6096—6097 (3 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4348—4349  |
| ისლამური კალენდარი | 35 BH — 34 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6191—6192 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 588 (*ფპჱ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 340 (*ტმ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3080—3081 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 37 *ԹՎ* *ԼԷ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 580—581 |
| რომის დაარსებიდან | 1340—1341 (23 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 644—645 |
| - *შაკა სამვატი* | 510—511 |
| - *კალი-იუგა* | 3689—3690 |
| ირანული კალენდარი | 34 BP — 33 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 1131 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3284—3285 丁未 — 戊申 წითელი ცხვარი — ყვითელი მაიმუნი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
588588 (ხუთას ოთხმოცდარვა) წელი** — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-9 დეკადის მე-8 წელი.

## მოვლენები

* გუარამმა ბიზანტიის იმპერატორისაგან კურაპალატის წოდება მიიღო.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია
# 447

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | IV · **V** · VI |
| **წლები:** | 444 · 445 · 446  **447** 448 · 449 · 450 |

**447 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 447 *CDXLVII* |
| იულიანური კალენდარი | 446—447 (2 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 5955—5956 (2 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4207—4208  |
| ისლამური კალენდარი | 180 BH — 179 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6050—6051 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 447 (*ჳმზ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 199 (*რჟთ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 2939—2940 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 439—440 |
| რომის დაარსებიდან | 1199—1200 (22 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 503—504 |
| - *შაკა სამვატი* | 369—370 |
| - *კალი-იუგა* | 3548—3549 |
| ირანული კალენდარი | 175 BP — 174 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 990 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3143—3144 丙戌 — 丁亥 წითელი ძაღლი — წითელი ღორი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
447447 (ოთხას ორმოცდაშვიდი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-5 დეკადის მე-7 წელი.

## მოვლენები

* ჰუნები კვლავ (პირველად 441 წელს) გამოჩნდნენ დუნაის სამხრეთით და დაემუქრნენ ბიზანტიის დედაქალქს.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

* 24 ივლისი: პროკლე — კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსი (დ. 390 ან 395 ან 370)

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* ხლოდიო — ფრანკთა ლეგენდარული მეფე (დ. 395)
# 549

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | V · **VI** · VII |
| **წლები:** | 546 · 547 · 548  **549** 550 · 551 · 552 |

**549 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 549 *DXLIX* |
| იულიანური კალენდარი | 548—549 (3 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6057—6058 (3 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4309—4310  |
| ისლამური კალენდარი | 75 BH — 74 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6152—6153 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 549 (*ფმთ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 301 (*ტა*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3041—3042 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 541—542 |
| რომის დაარსებიდან | 1301—1302 (23 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 605—606 |
| - *შაკა სამვატი* | 471—472 |
| - *კალი-იუგა* | 3650—3651 |
| ირანული კალენდარი | 73 BP — 72 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 1092 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3245—3246 戊辰 — 己巳 ყვითელი დრაკონი — ყვითელი გველი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
549549 (ხუთას ორმოცდაცხრა) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-5 დეკადის მე-9 წელი.

## მოვლენები

* გუბაზ II-ის და ბიზანტიელ მთავარსარდალ დაგისთეს შეერთებულმა ლაშქარმა ლაზიკაში სპარსელები დაამარცხა. სპარსელებმა ლაზიკა დატოვეს და ქართლში დაბრუნდნენ.
* ვესტგუთების მეფე თეუდიგიზელი შეთქმულებაში მოკლეს. შემდეგ სამეფო ტახტზე ავიდა აგილა I.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* თეუდიგიზელი — ვესტგუთების მეფე
# 500

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | IV · **V** · VI |
| **წლები:** | 497 · 498 · 499  **500** 501 · 502 · 503 |

**500 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 500 *D* |
| იულიანური კალენდარი | 499—500 (2 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6008—6009 (3 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4260—4261  |
| ისლამური კალენდარი | 125 BH — 124 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6103—6104 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 500 (*ფ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 252 (*სნბ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 2992—2993 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 492—493 |
| რომის დაარსებიდან | 1252—1253 (23 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 556—557 |
| - *შაკა სამვატი* | 422—423 |
| - *კალი-იუგა* | 3601—3602 |
| ირანული კალენდარი | 122 BP — 121 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 1043 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3196—3197 己卯 — 庚辰 ყვითელი კურდღელი — თეთრი დრაკონი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
500500 (ხუთასი) წელი** — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის V საუკუნის მე-10 დეკადის მე-10 წელი.

## მოვლენები

* ანდჰრას სამეფოში ვიშნუკინდების დინასტია გამეფდა

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* თეოდორა — ბიზანტიის დედოფალი (გ. 548)
* თოიდებერტ I — ავსტრაზიის მეროვინგი მეფე (გ. 548)

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია
# 542

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | V · **VI** · VII |
| **წლები:** | 539 · 540 · 541  **542** 543 · 544 · 545 |

**542 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 542 *DXLII* |
| იულიანური კალენდარი | 541—542 (3 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6050—6051 (3 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4302—4303  |
| ისლამური კალენდარი | 82 BH — 81 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6145—6146 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 542 (*ფმბ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 294 (*სჟდ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3034—3035 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 534—535 |
| რომის დაარსებიდან | 1294—1295 (23 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 598—599 |
| - *შაკა სამვატი* | 464—465 |
| - *კალი-იუგა* | 3643—3644 |
| ირანული კალენდარი | 80 BP — 79 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 1085 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3238—3239 辛酉 — 壬戌 თეთრი მამალი — შავი ძაღლი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
542542 (ხუთას ორმოცდაორი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-5 დეკადის მე-2 წელი.

## მოვლენები

* დაიწყო დიდი ომიანობა ეგრისში.
* ხოსრო I-მა ჯარები შეიყვანა ეგრისში.
* გერმანელთა მეფემ ტოტილამ იტალიიდან შეუტია ბიზანტიელებს.
* ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანემ იტალიის პრეფექტად გაგზავნა მაქსიმინე, რომელსაც თან გაატანა ფლოტი თრაკიული და სომხური ჯარებით.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* ფირან გუშნასპი — ქართლისა და ალბანეთის მარზპანი
# 565

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | V · **VI** · VII |
| **წლები:** | 562 · 563 · 564  **565** 566 · 567 · 568 |

**565 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 565 *DLXV* |
| იულიანური კალენდარი | 564—565 (3 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6073—6074 (3 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4325—4326  |
| ისლამური კალენდარი | 58 BH — 57 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6168—6169 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 565 (*ფჲე*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 317 (*ტიზ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3057—3058 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 14 *ԹՎ* *ԺԴ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 557—558 |
| რომის დაარსებიდან | 1317—1318 (23 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 621—622 |
| - *შაკა სამვატი* | 487—488 |
| - *კალი-იუგა* | 3666—3667 |
| ირანული კალენდარი | 57 BP — 56 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 1108 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3261—3262 甲申 — 乙酉 მწვანე მაიმუნი — მწვანე მამალი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
565565 (ხუთას სამოცდახუთი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-7 დეკადის მე-5 წელი.

## მოვლენები

* 22 იანვარი : იუსტინიანე დიდმა ევტიქიუსი ჩამოაგდო კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ტახტიდან.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

* 14 ნოემბერი: იუსტინიანე I — ბიზანტიის იმპერატორი (დ. 482)

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია
# სამხედრო-საზღვაო ძალები

**სამხედრო-საზღვაო ძალები** (რიგ ქვეყნებში – სამხედრო-საზღვაო ფლოტი) — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია სტრატეგიულ და ოპერატიულ ამოცანათა გადასაწყვეტად საზღვაო და საოკეანო საომარ მოქმედებათა თეატრზე. მას ძალუძს მოწინააღმდეგის ობიექტების განადგურება როგორც ზღვაზე, ასევე ხმელეთზე.
# პოიანხუ

| პოიანხუ
  |
| --- |
|  |
| კოორდინატები: ﻿ / ﻿  |
| **მდებარეობა** |  ჩინეთი
 |
| **ფართობი** | 4400 კმ² (წვიმიან სეზონში) 1000 კმ² (მშრალ სეზონში) კმ²
  |
| **საშუალო სიღრმე** | 8.4 მ
 |
| **მაქსიმალური სიღრმე** | 25.1 მ
 |
|  |

**პოიანხუ** (ჩინ.: 鄱阳湖) — ტბა ჩინეთში, მდინარე იანძის ხეობაში. ტბიდან წყლის ნაკადი მდინარე იანძიში ჩადის, ზაფხულის წყალდიდობის დროს კი პირიქით — წყალი მდინარიდან ტბას ერთვის. ამის გამო პოიანხუს სიდიდე მკვეთრ სეზონურ ცვალებადობას განიცდის. ტბის ფართობი რთულად განისაზღვრება, იგი ტბათა სისტემებისა და ჭაობებისაგან შედგება. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 150 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 31 კმ-ზე. წვიმიან პერიოდში ტბის ფართობი 4400 კმ² აღწევს, მშრალ სეზონში 1000 კმ²-ს. ზამთარში დიდ ჭაობად იქცევა. მაქსიმალური სიღრმე 25 მ. ტბა ვიწრო ყელით 2 ნაწილად იყოფა. ბევრია გადამფრენი ფრინველი. სანაოსნოა. თევზჭერა აკრძალულია. 1363 წელს ტბასთან გაიმართა ბრძოლა.

## რესურსები ინტერნეტში

* პოიანხუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
# ცერემონია

სასამართლო ცერემონია Prinsjesdag-ის დროს
**ცერემონია** — (ინგლ. ceremony /ˈsɛrəməni/) მიზანმიმართული, ერთიანი რიტუალისტური მოვლენა, რომელიც, როგორც წესი, მოიცავს სხვადასხვა სახის მხატვრულ კომპონენტებს და სრულდება განსაკუთრებულ შემთხვევაში.

ტერმინი შესაძლოა მომდინარეობდეს ეტრუსკული წარმოშობიდან, ლათინური ლათ. caerimonia-ს გავლით.

## სქოლიო
# პოლიფონია

**პოლიფონია** (ბერძ. πολύς — „მრავალრიცხოვანი“ და φωνή — „ხმა“) — ორი ან რამდენიმე დამოუკიდებელი, ფუნქციურად თანასწორუფლებიანი მელოდიის ერთდროული ჟღერადობა.
პოლიფონიური მუსიკისთვის დამახასიათებელია ინტელექტუალიზმი, მხატვრულ-სახეობრივი განზოგადება, ობიექტურობა და ერთაფექტიანობა. მისთვის ტიპურია მუსიკალური მასალის უწყვეტი განვითარება, საწყისი ხასიათის ნაკლებინტენსიური გარდაქმნა.

პოლიფონია დაიბადა სავარაუდოდ, შუა საუკუნეების მიწურულს, ევროპულ ვოკალურ მუსიკაში პირველი შემორჩენილი ნიმუშები — ორგანუმები IX საუკუნით თარიღდება. XVIII საუკუნეში პოლიფონია განვითარების ყველაზე მაღალ წერტილს გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის და იოჰან სებასტიან ბახის შემოქმედებაში აღწევს. იქმნება ისეთი მნიშვნელოვანი მუსიკალური ფორმა, როგორიცაა ფუგა.

პოლიფონიური მუსიკისთვის დამახასიათებელ ხერხებს მიმართავენ მეოცე საუკუნის კომპოზიტორებიც.

## იხილეთ აგრეთვე

* ჰომოფონია
* ჰეტეროფონია

## რესურსები ინტერნეტში

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
# მალტური ენა

|  |
| --- |
| **მალტური** Malti |
| გავრცელებულია | მალტა |
| მოლაპარაკეთა რაოდენობა | 330.000 |
| ოფიციალური სტატუსი |  მალტა |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | აფრაზიული ენები
სემიტური ენები |
| დამწერლობის სისტემა | ლათინური |
| ენის კოდები | ISO 639-1: mt ISO 639-2: mlt ISO 639-3: mlt |
| ვიკისივრცე |
| ენის თარგი | {{Lang-mt}} |
|  ვიკისივრცეში არის ვიკიპედია — მალტური
 |

**მალტური ენა** (თვითდასახელება: მალტ. Malti) — მალტის ოფიციალური ენა(ინგლისურთან ერთად). მალტურ ენას საფუძვლად დაედო არაბული ენის ერთ-ერთი დიალექტი. მიეკუთვნება სემიტურ ენებს. მალტური ერთადერთი სემიტური ენაა ევროპაში და ასევე ერთადერთი სემიტური ენაა, რომელიც ლათინურ დამწერლობას იყენებს. მალტურ ენას ოფიციალური სტატუსი აქვს ევროპის კავშირში.

## რესურსები ინტერნეტში

* ინფორმაცია მალტური ენის შესახებ
* ინფორმაცია მალტური ენისა და ენათმეცნიერების შესახებ დაარქივებული 2011-02-08 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# სუნ ჯე-გი

**სუნ ჯე-გი** (Sung Jae-gi, კორ. 성재기, ჩინ. 成在基, დ. 11 სექტემბერი, 1967, დაეგუ, სამხრეთი კორეა — გ. 26 ივლისი, 2013, სეული, სამხრეთი კორეა) — სამხრეთ კორეის ადამიანის უფლებათა აქტივისტი და სამოქალაქო აქტივისტი, ლიბერალიზმის ფილოსოფოსი. 2008 წლის იანვრიდან 2013 წლის 26 ივლისამდე იყო „Man of Korea“-ის პარტიული ხელმძღვანელი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ფემინიზმი
* ლიბერალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში

* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Activist's 'suicide' causes huge stir Koreatimes 2013.07.26 (English)
* South Korean channel films suicide დაარქივებული 2013-08-01 საიტზე Wayback Machine.  (English)
* Gender Equality Is Equality For Whom? Hanyangcom 2013.09.30 (English)

## სქოლიო
# ამერიკელები

| ამერიკელები Americans |
| --- |
|  პირველი რიგი ბენჯამინ ფრანკლინი • ჯორჯ ვაშინგტონი ჯონ ადამსი • ტომას პეინი მეორე რიგი თომას ჯეფერსონი • ჯონ ჯეი ჯეიმზ მედისონი • ალეგზანდერ ჰამილტონი მესამე რიგი აბრაამ ლინკოლნი • ფრანკლინ დელანო რუზველტი ჯონ ფიცჯერალდ კენედი • მარტინ ლუთერ კინგი მეოთხე რიგი ედგარ ალან პო • მარკ ტვენი ჯეკ ლონდონი • ერნესტ ჰემინგუეი მეხუთე რიგი ჯონ როკფელერი • დონალდ ტრამპი სტივ ჯობსი • ბილ გეითსი |
| საერთო მოსახლეობა |
|
316.5 მლნ. |
| რეგიონები მნიშვნელოვანი მოსახლეობით |
|  აშშ 312,648,000 |
|  მექსიკა |
738,100-1,000,000 |
|  კანადა |
688,000–1,000,000 |
|  ბრაზილია |
520,000 |
|  ფილიპინები |
250,000 |
|  გაერთიანებული სამეფო |
224,000 |
|  ლიბერია |
160,000 |
|  საფრანგეთი |
100,000 |
|  ისრაელი |
100,000 |
|  გერმანია |
99,600 |
|  ჰონგ-კონგი |
60,000 |
|  ავსტრალია |
56,276 |
|  იაპონია |
52,684 |
| ენები |
უპირატესად ინგლისური ენის ამერიკული ვარიანტი, მაგრამ ასევე ესპანური და სხვები |
| რელიგიები |
პროტესტანტიზმი, კათოლიციზმი |

**ამერიკის შეერთებული შტატების ხალხი** ან უბრალოდ **ამერიკელები**, ან **ამერიკელი ხალხი** — ხალხი, აშშ-ს მცხოვრებნი ან მოქალაქეები. ანთროპოლოგიურად ძალიან განსხვავებულნი არიან. ცალკე ეთნორასობრივ ჯგუფს ქმნიან აფრო-ამერიკელები.

* **სახელები**: თვითწოდება - Americans;
* **საერთო რაოდენობა**: 316.5 მლნ.
* **ენა**: ლაპარაკობენ ინგლისური ენის ამერიკულ ვარიანტზე (თუმცა ოფიციალურ ენად არცერთი ენა არ არის მიჩნეული).
* **მორწმუნეები**: ძირითადად პროტესტანტები და კათოლიკები.

## სქოლიო
# აწინკნური ენა

|  |
| --- |
| **აწინკნური ენა** romani čhib |
| გავრცელებულია | ალბანეთი
ბოსნია-ჰერცეგოვინა
ბულგარეთი
კოლუმბია
ფინეთი
საფრანგეთი
გერმანია
საბერძნეთი
უნგრეთი
იტალია
კოსოვო
მაკედონია
ნიდერლანდები
ნორვეგია
პოლონეთი
პორტუგალია
რუმინეთი
რუსეთი
სლოვაკეთი
სერბეთი
შვედეთი
უკრაინა
დიდი ბრიტანეთი  |
| მოლაპარაკეთა რაოდენობა | 4 მილიონი ან მეტი, არ არის ზუსტი მონაცემი |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ინდოევროპული ოჯახი
* ინდოირანული ენები

* ინდოარიული ენები

* ურდუ/ჰინდი?
 |
| ენის კოდები | ISO 639-2: rom |
| რუკა |
| აწინკნური ენის დიალექტები ევროპაში
აწინკნური ენის დიალექტები ევროპაში
 |

**აწინკნური ენა** (ბოშური ენა, ბოშ. romani čhib) — აწინკნების, ბოშების ენა. განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ინდური ჯგუფის ახალინდურ ენათა შტოს. ამ ენათაგან ყველაზე ახლოს დგას ჰინდი ენასთან. მას შემდეგ, რაც აწინკნებმა (ბოშებმა) ინდოეთი დატოვეს, მიგრაციის კვალობაზე ფონეტიკაში, მორფოლოგიასა და სინტაქსში შეიჭრა უცხოენოვანი ელემენტები, რამაც შეაპირობა ძლიერი დიალექტური დიფერენციაცია: თანამედროვე აწინკნურ ენას იმდენივე დიალექტი აქვს, რამდენ ქვეყანაშიც მოუხდათ აწინკნებს მეტნაკლებად ხანგრძლივი ცხოვრება; გამონაკლისს შეადგენენ ლულები (შუა აზიაში) და საკუთრივ ბოშები (სომხეთში), რომლებმაც თითქმის მთლიანად დაივიწყეს დედაენა. მიუხედავად ამისა, აწინკნურ ენას დაუცავს უძველესი ლექსიკა, რითაც იგი აერთიანებს არა მარტო მრავალრიცხოვან დიალექტებს, არამედ ავლენს დიდ სიახლოვეს ინდოეთში გავრცელებულ ახლომონათესავე ენებთანაც. აწინკნური ენის კვლევა დიდ მეცნიერულ ინტერესს იწვევს ენათა მიგრაციისა და ენათა შერევის შესწავლის თვალსაზრისით.

## ლიტერატურა

* *გ. ახვლედიანი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 76.
* Вентцель Т. В., Цыганский язык, М., 1964;

## რესურსები ინტერნეტში

* Romani project at Manchester University დაარქივებული 2013-01-13 საიტზე Wayback Machine. , with a collection of downloadable papers about the Romani language and a collection of links to Romani media
* Outline of Romani Grammar— Victor A. Friedman
* Partial Romani/English Dictionary—Compiled by Angela Ba'Tal Libal and Will Strain
* ROMLEX Lexical Database დაარქივებული 2015-02-14 საიტზე Wayback Machine.  of different dialects of Romani
* Romani Swadesh list of basic vocabulary words—from Wiktionary's Swadesh list appendix
* "Romani language in Macedonia in the Third Millennium: Progress and Problems" დაარქივებული 2013-05-10 საიტზე Wayback Machine. , Victor Friedman.
* "The Romani Language in the Republic of Macedonia: Status, Usage and Sociolinguistic Perspectives დაარქივებული 2014-10-20 საიტზე Wayback Machine. , Victor Friedman.

## სქოლიო
# ვუკ კარაჯიჩი

ვუკ სტეფანოვიჩ კარაჯიჩი
ვუკ კარაჯიჩი, იოზეფ კრიჰუბერის მიერ შესრულებული ლითოგრაფია
**ვუკ სტეფანოვიჩ კარაჯიჩი** (კირილურად – Вук Стефановић Караџић, ხოლო ლათინიცაზე – Vuk Stefanović Karadžić; დ. 17 ნოემბერი, 1787, ტრშიჩში დრინასთან — გ. 7 თებერვალი, 1864, ვენაში) — სერბი ფილოლოგი, სერბული სალიტერატურო ენის რეფორმატორი, ეთნოლოგი, პოეტი, მთარგმნელი და დამოუკიდებელი დიპლომატი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ლიუდევიტ გაი

## ლიტერატურა

* Кулаковский П.А. Вук Караджич. Его деятельность и значение в сербской литературе. 1882