# 1903

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წლები:** | 1900 · 1901 · 1902  **1903** 1904 · 1905 · 1906 |

**1903 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1903 *MCMIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1902—1903 (14 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 7411—7412 (14 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5663—5664  |
| ისლამური კალენდარი | 1321—1322 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7506—7507 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1903 (*ჩშგ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მოქცევა და 59 (*ნთ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 4395—4396 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 1352 *ԹՎ* *ՌՅԾԲ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1895—1896 |
| რომის დაარსებიდან | 2655—2656 (4 მაისიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1959—1960 |
| - *შაკა სამვატი* | 1825—1826 |
| - *კალი-იუგა* | 5004—5005 |
| ირანული კალენდარი | 1281—1282 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2446 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა | 36-й год Мэйдзи |
| ჩინური კალენდარი | 4599—4600 壬寅 — 癸卯 შავი ვეფხვი — შავი კურდღელი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
19031903 (ათას ცხრაას სამი) წელი** — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 13 დღე. ეს წელი არის XX საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-3 წელი.

## მოვლენები

### იანვარი

* 1 იანვარი : გამოიცა *ათას ერთი ღამის* სრული ვერსია გამოიცა.
* 19 იანვარი : გონკურის ლიტერატურული საზოგადოება დამფუძნებელთა მიერ შედგენილ წესდებას აქვეყნებს.

### თებერვალი

* 23 თებერვალს კუბამ ამერიკის შეერთებულ შტატებს გუანტანამოს ყურე დაუთმო.

### მარტი

* 1 მარტს ურუგვაის პრეზიდენტი გახდა ხოსე ბატლიე ორდოიესი.
* 5 მარტს ოსმალეთმა და გერმანიამ შეთანხმებას მოაწერეს ხელი კონსტანტინოპოლ-ბაღდადის რკინიგზის აშენებაზე.
* 22 მარტს ამერიკის ქვანახშირის მომპოვებელმა კომისიამ მაღაროელთა სამუშაო საათების შემცირებისა და მათი ხელფასების 10%-ით გაზრდის რეკომენდაცია გასცა.

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

* 11 ივნისს სახელმწიფო გადატრიალების დროს მოკლეს სერბეთის მეფე ალექსანდრე I და მისი მეუღლე.
* 16 ივნისს ჰენრი ფორდმა და თერთმეტმა ინვესტორმა დააარსა *Ford Motors*.

### ივლისი

* 19 ივლისს პირველად ჩატარდა *ტურ დე ფრანსის* ველორბოლა.

### აგვისტო

* 2 აგვისტოს მაკედონიისა და ოდრინის თრაკიის მოსახლეობა აჯანყდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ (ილინდენის აჯანყება).
* 4 აგვისტოს რომის პაპად აირჩიეს პიუს X.
* 23 აგვისტოს ლონდონში რსდმპ-ს სხდომაზე მოხდა განხეთქილება, რის შედეგადაც წარმოიშვა ორი ფრაქცია — ბოლშევიკური და მენშევიკური.

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

* 10 ოქტომბერს დაარსდა ქალთა სოციალური და პოლიტიკური გაერთიანება.

### ნოემბერი

### დეკემბერი

* 17 დეკემბერს ძმებმა რაიტებმა ოთხი გაფრენა განახორციელეს.
* 17 დეკემბერს რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაში ბოლშევიკებსა და მენშევიკებს შორის პირველი განხეთქილება მოხდა.

## დაიბადნენ

### იანვარი

* 10 იანვარი  : ივანე სურგულაძე — ქართველი იურისტი (გ. 1983)
* 14 იანვარი  : ნინო ზაალიშვილი — ქართველი მხატვარი. (გ. 1971)
* 16 იანვარი  : გიორგი გოლეთიანი — ქართველი აგროქიმიკოსი (გ. 1975)
* 16 იანვარი: კოლა ქვარიანი — ქართველი პროფესიონალი მოჭიდავე (გ. 1980)
* 17 იანვარი  : პანტელეიმონ ჩხიკვაძე — ქართველი საბჭოთა მწერალი. (გ. 1940)
* 25 იანვარი : ფუმიკო კანეკო — იაპონელი ანარქისტი (გ. 1926)

### თებერვალი

* 6 თებერვალი  : სიკო დოლიძე — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი. (გ. 1983)
* 8 თებერვალი  : აბდულ რაჰმანი — დამოუკიდებელი მალაიის ფედერაციის პირველი პრემიერ-მინისტრი (გ. 1990)
* 11 თებერვალი : ვიქტორ გაბესკირია — ქართველი პოეტი და დრამატურგი (გ. 1964)
* 13 თებერვალი: გიორგი ბერიევი — ქართველი ავიაკონსტრუქტორი (გ. 1979)
* 13 თებერვალი  : ჟორჟ სიმენონი — ბელგიელი მწერალი (გ. 1989)
* 18 თებერვალი  : ნიკოლოზ პოდგორნი — სსრ კავშირის სახელმწიფო მოღვაწე. (გ. 1983)
* 28 თებერვალი  : ვინსენტ მინელი — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი. (გ. 1986)

### მარტი

* 8 მარტი : ემელიან ცინცაბაძე — ქართველი ეკონომისტი (გ. 1978)
* 14 მარტი : ადოლფ გოტლიბი — ამერიკელი მხატვარი და მოქანდაკე (გ. 1974)

### აპრილი

* 3 აპრილი: პეტერ ჰუხელი — გერმანელი მწერალი (გ. 1981)
* 6 აპრილი: დავით V (დევდარიანი) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (გ. 1977)
* 24 აპრილი: აკაკი ბელიაშვილი — ქართველი მწერალი (გ. 1961)

### მაისი

### ივნისი

* 6 ივნისი: არამ ხაჩატურიანი — სომეხი კომპოზიტორი (გ. 1978)
* 25 ივნისი: ჯორჯ ორუელი — ბრიტანელი მწერალი (გ. 1950)

### ივლისი

### აგვისტო

* 3 აგვისტო: ხაბიბ ბურგიგა — ტუნისის პირველი პრეზიდენტი (გ. 2000)

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

* 1 ოქტომბერი: ვლადიმერ ჰოროვიცი — რუსი პიანისტი (გ. 1989)
* 4 ოქტომბერი: ერნსტ კალტენბრუნერი — ნაცისტური გერმანიის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1946)

### ნოემბერი

### დეკემბერი

* 12 დეკემბერი: ოზუ იასუჯირო — იაპონელი კინორეჟისორი (გ. 1963)

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

* 9 მაისი: პოლ გოგენი — ფრანგი მხატვარი (დ. 1848)

### ივნისი

### ივლისი

* 20 ივლისი: ლეო XIII — რომის პაპი (დ. 1810)

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

* 1 ნოემბერი: თეოდორ მომზენი — გერმანელი ისტორიკოსი, ძველი რომის ისტორიისა და რომის სამართლის სპეციალისტი (დ. 1817)
* 16 ნოემბერი: დიმიტრი მაჩხანელი — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი (დ. 1861)

### დეკემბერი

## ნობელის პრემიის ლაურეატები

* ფიზიკა: ანტუან ანრი ბეკერელი, პიერ კიური და მარია სკლოდოვსკა-კიური
* ქიმია: სვანტე არენიუსი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა: არ მიუნიჭებიათ
* ლიტერატურა: ბიორნსტიერნე ბიორნსონი
* მშვიდობა: უილიამ რანდალ კრიმერი

## ლიტერატურა

* *ნინო მესტვირიშვილი (თარჯიმანი) –*, Time: XX საუკუნის ისტორია – ქრონიკა: 1901–2000, თბილისი, საქართველო: პალიტრა L, 2014. — გვ. 8, ISBN 978-9941-21-408-0.