# 2000-იანები

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:** | III |
| **საუკუნე:** | XX – **XXI** – XXII |
| **ათწლეული:** | 1970-იანები 1980-იანები 1990-იანები
–  **2000-იანები** –
2010-იანები 2020-იანები 2030-იანები |
| **წლები:** |  2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009  |

**2000-იანი (ორი ათასიანი) წლები**, ასევე ცნობილი, როგორც **2000-იანები** — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 2000 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 2009 წლის 31 დეკემბერს.

მოვლენები

---

**სარჩევი:** 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

### 2000

* 26 მარტი : ვლადიმერ პუტინი აირჩიეს რუსეთის პრეზიდენტად.
* 7 მაისი : გაიმართა რუსეთის ახლად არჩეული პრეზიდენტის ვ. პუტინის ინაუგურაცია.
* 25 მაისი : ისრაელმა დაასრულა ლიბანის 22-წლიანი ოკუპაცია.
* 5 ივნისი : ინდონეზიის სუმატრას კუნძულზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 100-ზე მეტი მსხვერპლი.

### 2001

* 1 იანვარი : ევროპის კავშირში შევიდა საბერძნეთი.
* 25 მაისი : მუხროვანის ბრიგადის ტერიტორია უნებართვოდ დაიკავა ეროვნული გვარდიის ერთ-ერთმა ბატალიონმა. მეამბოხეებთან საქართველოს პრეზიდენტის შეხვედრის შემდეგ სიტუაცია განიმუხტა.
* 4 ოქტომბერი-18 ოქტომბერი : კოდორის კრიზისი. 4 ოქტომბერს ქართული ჯარები კოდორის ხეობიდან შეიჭრნენ აფხაზეთის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე და ხეობის მიმდებარე ტერიტორია დაიკავეს. 18 ოქტომბრისთვის ქართველი მებრძოლები უკუქცეულნი იყვნენ აფხაზეთის ჯარის მიერ.

### 2002

* 1 იანვარი : მიმოქცევაში გაუშვეს ევროს ბანკნოტები.
* 1 აპრილი : პირველად მსოფლიოში, ნიდერლანდებში დააკანონეს ევთანაზია.
* 20 მაისი : აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 31 მაისი : იაპონიასა და სამხრეთ კორეაში დაიწყო მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონატი ფეხბურთში.
* 21 ივნისი : მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ ევროპა პოლიოსგან განთავისუფლებულად გამოაცხადა.
* 30 აგვისტო : ჰენრი კუპრაშვილმა კაცობრიობის ისტორიაში პირველმა გადაცურა „მხედრული კოლხურით“ (ხელფეხშეკრული კოლხური — უძველესი ქართული სამხედრო-საწვრთნელი ყაიდა) დარდანელის სრუტე, 12 კმ. 3 საათსა და 15 წუთში, ამასთან ერთად სათავე დაუდო მსოფლიოში სრუტეთა გადაცურვის ახალ წესს.

### 2003

* 19 მარტი : აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის ჯარები შეიჭრნენ ერაყში. დაიწყო ერაყის ომი.
* 1 მაისი : აშშ-ს პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა გამოაცხადა ომის დამთავრება ერაყში.
* 14 აგვისტო : ნიუ-იორკის შტატში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეწყდა დენის მიწოდება.
* 23 ნოემბერი : საქართველოში პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე გადადგა. დასრულდა ვარდების რევოლუცია.
* 7 დეკემბერი : რუსეთის ფედერაციაში ჩატარდა საპარლამენტო არჩევნები.
* 13 დეკემბერი : ერაყში ამერიკელმა ჯარისკაცებმა დააკავეს სადამ ჰუსეინი.
* 26 დეკემბერი : სამხრეთ ირანში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 40.000-ზე მეტი მსხვერპლი.

### 2004

* 4 იანვარი : საქართველოში ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები.
* 25 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტი გახდა მიხეილ სააკაშვილი.
* 30 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა გამოაქვეყნა ეროვნული თანხმობის დეკლარაცია.
* 11 მარტი : ქ. მადრიდში მატარებელი ააფეთქეს ტერორისტებმა. დაიღუპა 191 ადამიანი.
* 14 მარტი : რუსეთის ფედერაციის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეორედ გაიმარჯვა ვლადიმერ პუტინმა.
* 22 მარტი : ისრაელის ჯარმა მოკლა „ჰამასის“ ლიდერი აჰმად იასინ.
* 5 მაისი : მოკლეს ჩეჩნეთის პრეზიდენტი ახმად კადიროვი.
* 6 მაისი : მრავალათასიანი საპროტესტო აქციების ფონზე თანამდებობიდან გადადგა ასლან აბაშიძე.
* 21 ივნისი : მსოფლიოში პირველი კერძო მართვადი კოსმოსური ხომალდი „SpaceShipOne“ გავიდა კოსმოსში.
* 13 აგვისტო : ათენში დაიწყო ოლიმპიური თამაშები.
* 1 სექტემბერი : ჩრდილოეთ ოსეთის ქ. ბესლანში ტერორისტებმა სკოლა დაიკავეს. 3 საქტემბრამდე გაგრძელდა და 350-ზე მეტი დაიღუპა.
* 11 ნოემბერი : გარდაიცვალა პალესტინის პოლიტიკური ლიდერი იასირ არაფატი.
* 22 ნოემბერი : უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იანუკოვიჩმა. მაგრამ ამ შედეგის მიმართ დიდი მასშტაბით დაიწყო სახალხო პროტესტი.
* 26 დეკემბერი : ინდონეზიის კუნძულ სუმატრაზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 150.000-ზე მეტი მსხვერპლი.
* 26 დეკემბერი : უკრაინაში ხელახლა ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იუშჩენკომ.

### 2005

დაბა ყაზბეგს დაუბრუნდა თავისი ძველი სახელი სტეფანწმინდა (დაბა)

* 3 აგვისტო : მავრიტანიის პრეზიდენტი მააუია ოულდ აჰმედ ტაია ხუნტის მიერ გადაყენებულ იქნა საუდის არაბეთის მეფე ფაჰდის დაკრძალვის პროცესში.

### 2006

* 27 მარტი : „ციხის ბუნტი“ თბილისში
* 9 ივლისი : იტალია მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში

### 2007

* 1 იანვარი : ბულგარეთი და რუმინეთი ევროკავშირში გაწევრიანდნენ.
* 6 მარტი : ინდონეზიის კუნძულ სუმატრაზე მოხდა რიხტერის შკალით 6,9 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა.
* 31 მარტი : საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია, ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალეს.
* 7 ნოემბერი : პარლამენტის შენობის წინ 2 ნოემბერს დაწყებული **საპროტესტო აქცია** პოლიციამ ცრემლმდენი აირითა და წყლის ჭავლით დაშალა.
* დეკემბერი : ჩამოინგრა ხანძთის გუმბათი.

#### საქართველოში

###### პოლიტიკა

* პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები დანიშნა 2008 წლის 5 იანვრისთვის, ქვეყანაში მოცული პოლიტიკური კრიზისის დასაძლევად.
* რუსეთის ელჩი დაბრუნდა თბილისში: რუსეთის პრეზიდენტმა საქართველოში რუსეთის ელჩი გაიწვია საქართველოს მიერ ოთხი რუსეთის მოქალაქის 2006 წელს შპიონაჟის ბრალდებით დაპატიმრების გამო. ურთიერთობა რუსეთთან კვლავ მწვავე რჩება.
* რუსეთმა დაასრულა სამხედრო შენაერთების გაყვანა საქართველოდან ბათუმისა და ახალქალაქის ბაზების დახურვით, თუმცა რუსეთის სამხედრო შენაერთები კვლავ რჩებიან აფხაზეთში სამშვიდობების სახით.
* საქართველომ ახალი გზა გაიყვანა კოდორის ხეობაში, რითაც განმტკიცდა კონტროლი ზემო აფხაზეთზე.
* საქართველოს ხელისუფლების მხადაჭერით სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია შეიქმნა, რომელსაც სათავეში დიმიტრი სანაკოევი ჩაუდგა.
* 1993 წელს ჩეჩნეთში გაურკვეველ ვითარებაში დაკრძალული ყოფილი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდიას ნეშთი დააბრუნეს საქართველოში და მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალეს.
* საქართველომ გაზარდა სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობა ერაყში 2000-მდე, რითაც სამხედროების რაოდენობით მესამე სახელმწიფო გახდა აშშ-სა და ბრიტანეთის შემდეგ ამ ქვეყანაში.
* აგვისტოში რუსულმა სამხედრო თვითმფრინავმა ნაღმი გადმოაგდო საქართველოს ტერიტორიაზე სოფელ წითელუბანთან (სამაჩაბლო). ნაღმი არ აფეთქებულა და რუსეთსაც ამ ინციდენტისთვის პასუხისმგებლობა არ აუღია.
* აზერბაიჯანის შაჰ-დენიზის საბადოს ბუნებრივი აირი შემოვიდა საქართველოში, რამაც შესაძლებლობა მისცა ქვეყანას რუსეთის ენერგიის იმპორტზე დამოკიდებულება შეემცირებინა.

###### ბიზნესი

* საქართველო, აზერბაიჯანი და თურქეთი იწყებენ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მშენებლობას ნოემბრის ბოლოს. გახსნის ცერემონია ჩატარდა მარაბდასთან სამი ქვეყნის პრეზიდენტის მონაწილეობით.
* აღმოსავლეთ-დასავლეთ ავტოსტრადის მშენებლობის მეორე ეტაპი დასრულდა, რომელმაც შეაერთა თბილისი-სენაკი-ლესელიძის ჩქაროსნული გზატკეცილის ორი მონაკვეთი ნოემბრის ბოლოს.
* თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტი გაიხსნა თებერვალში თურქული კომპანია TAV LLC-ის მონაწილეობით, რომელმაც მასში $100 მილიონი დოლარი დააბანდა (ბათუმის აეროპორტთან ერთად).
* საქართველოს ენერგიის სექტორის პრივატიზება დასრულდა ივნისში. საერთო შემოსავლებმა $500 მილიონ დოლარს გადააჭარბა.
* ნოემბერში საქართველომ და თურქეთმა ხელი მოაწერეს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას, რითაც თურქეთის ბაზარი გაიხსნა ქართული პროდუქციისა და ქართველი მეწარმეებისთვის.
* საქართველოში შემოვიდა ბრიტანული საბანკო გიგანტი HSBC.
* სასტუმროების ქსელების გიგანტები „კემპინსკი“ და „ჰაიატი“ თბილისში მაღალი კლასის სასტუმროების მშენებლობას იწყებენ.

###### სპორტი

* ქართველი ძიუდოისტები ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებულები გახდნენ.
* საქართველოს სამი მსოფლიო ჩემპიონი ჰყავს: ორი ჭიდაობაში (დავით ბედინაძე და რამაზ ნოზაძე) და ერთი ძიუდოში (ირაკლი ცირეკიძე). ეს არის პირველი შემთხვევა ბოლო 18 წელიწადში, როდესაც საქართველო ჩემპიონი გახდა თითოეულ ამ სპორტის სახეობაში.

###### კულტურა

* საქართველოში რამდენიმე მსხვილი სამუსიკო ვარსკვლავი ჩამოდის: მონსერატ კაბაიე, შაკირა, რიკი ე პოვერი, ჯო კოკერი.
* თეატრის აღორძინება: რუსთაველის თეატრში მრავალი ძველი თუ ახალი სპექტაკლის პრემიერა გაიხსნა. მარჯანიშვილის თეატრმა დაიწყო ფუნქციონირება განახლებული დარბაზებითა და სპექტაკლებით.
* ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, სუხიშვილების ეროვნული ბალეტის ხელმძღვანელი, დიდი ილიკო სუხიშვილისა და ნინო რამიშვილის ვაჟი, თენგიზ სუხიშვილი გარდაიცვალა.
* დებიუტი ევროვიზიის კონკურსში: მაისში სოფო ხალვაში პირველი ქართველი გახდა, რომელმაც ამ კონკურსში მიიღო მონაწილეობა. ფინალში გასულმა სოფომ მე-12 ადგილი დაიჭირა.

### 2008

#### იანვარი

* 1 იანვარი - მოწევა აიკრძალა საზოგადოებრივ ადგილებში (მათ შორის ბარი და რესტორანი) პორტუგალიაში, საფრანგეთში და აშშ-ის შტატ ილინოისში.

#### თებერვალი

* 1 თებერვალი - Microsoft-მა გადაწყვიტა 44,6 მილიარდი დოლარის გადახდა Yahoo!-ს სანაცვლოდ.
* 1 თებერვალი - კახა ბენდუქიძე დაინიშნა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის უფროსად.

#### აგვისტო

* ომი ცხინვალის რეგიონში (აგრეთვე ცნობილი როგორც „სამხრეთ ოსეთის“ ან რუსეთ-საქართველოს ომი) — 2008 წლის აგვისტოში დაიწყო ქართულ ჯარებსა და ოს სეპარატისტთა შორის. 7 აგვისტოს საქართველომ სამხედრო ოპერაცია დაიწყო ქალაქ ცხინვალის ასაღებად. ომის შედეგად ე.წ. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მოექცა ახალგორის მუნიციპალიტეტი და ცხინველთან მდებარე სადავო სოფლები.

#### დეკემბერი

* 27 დეკემბერი - ისრაელის ავიაციამ ღაზას სექტორის დაბომბვა დაიწყო. დაიწყო ოპერაცია ტყვიის ზოდი

### 2009

* 27 იანვარი : რუსეთის წმინდა სინოდმა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქად აირჩია კირილე I.

## პოლიტიკა

## ეკონომიკა

## კულტურა