Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# გეოგრაფიული მდებარეობა

**გეოგრაფიული მდებარეობა** — დედამიწის ზედაპირზე რაიმე პუნქტის ან ტერიტორიის მდებარეობა სხვა ობიექტის მიმართ. მათემატიკური გეოგრაფიის თვალსაზრისით ამა თუ იმ პუნქტის ან ტერიტორიის გეოგრაფიული მდებარეობა განისაზღვრება გეოგრაფიული კოორდინატებით; ფიზიკურ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით — მდებარეობით კონტინენტების, ოკეანეების, მთების, მდინარეების, ტბებისა და სხვა ფიზიკურ-გეოგრაფიული ობიექტების მიმართ; ეკონომიკური და პოლიტიკური გეოგრაფია გეოგრაფიულ მდებარეობაში გულისხმობს დასახლებული პუნქტის, რაიონის, ქვეყნის თუ სხვა ობიექტის მდებარეობას ეკონომიკურ-გეოგრაფიული (გზების, ბაზრების, სამეურნეო ცენტრების და სხვა) და ფიზიკურ-გეოგრაფიული ობიექტების მიმართ. გეოგრაფიული მდებარეობა ქვეყნის, რაიონის, ქალაქის და სხვა განვითარების ერთ-ერთი პირობაა. გეოგრაფიული მდებარეობის პრაქტიკული მნიშვნელობა იცვლება სხვადასხვა სოციალურ-ეკონომიკურ ფორმაციებში. გეოგრაფიული ტაქსონების კონკრეტული შესწავლისას განასხვავებენ მიკრომდებარეობას (ლოკალური გარემოცვა სხვა გეოგრაფიულ ობიექტებთან უშუალო კონტაქტის არეალში), მეზომდებარეობას (მდებარეობა რეგიონში, ქვეყანასა და სხვა), მაკრომდებარეობას (თანაფარდობა გეოგრაფიულ გარსთან ან მთლიანად დედამიწის ზედაპირის მსხვილ მონაკვეთებთან). განსაკუთრებით გამოიყოფა აგრეთვე ფიზიკურ-გეოგრაფიული მდებარეობა, ეკონომიკურ-გეოგრაფიული მდებარეობა, სატრანსპორტო-გეოგრაფიული მდებარეობა და სხვა. „გეოგრაფიული მდებარეობის“ გაგება ცნობილია XVIII საუკუნის ბოლოდან, როდესაც დომინირებდა გეოგრაფიული დეტერმინიზმის პარადიგმა.

## სქოლიო
# გეომეტრია

პითაგორას თეორემის ვიზუალური დამტკიცება, ჩინეთი ქრისტეშობამდე 500-200 წელი
**გეომეტრია** (ძვ. ბერძნ. γεωμετρία < γη [ge] — „მიწა“ და μετρηω [metreo] — „ვზომავ“) — მათემატიკის დარგი, რომელიც სივრცობრივ გამზომილებებსა და მათ განზოგადოებებს შეისწავლის.

პირობითად გეომეტრიაში შეიძლება გამოიყოს შემდეგი ქვედარგები:

* ელემენტარული გეომეტრია — წერტილების, წრფეებისა და სიბრტყეების, ასევე სიბრტყეებზე ფიგურებისა და სივრცეში სხეულთა გეომეტრია. მოიცავს პლანიმეტრიასა და სტერეომეტრიას.

* ანალიზური გეომეტრია — კოორდინატული მეთოდის გეომეტრია. შეისწავლის წრფეებს, ფიგურებსა და გარდაქმნებს, რომლებიც მოცემულია ალგებრული ტოლობებით აფინურ ან დეკარტის კოორდინატებში, და მისთ.

* დიფერენციალური გეომეტრია და ტოპოლოგია შეისწავლის წრფეებსა და ზედაპირებს, რომლებიც მოცემულია დიფერენციალური ფუნქციებით, ასევე მათ გამოსახულებებს.

* ტოპოლოგია — უწყვეტობის ცნებათა შემსწავლელი მეცნიერება მის ზოგად ფორმებში.

## ლიტერატურა

* Boyer, C. B. *A History of Mathematics*, 2nd ed. rev. by Uta C. Merzbach. New York: Wiley, 1989 ISBN 0-471-09763-2 (1991 pbk ed. ISBN 0-471-54397-7).
* Nikolai I. Lobachevsky, Pangeometry, Translator and Editor: A. Papadopoulos, Heritage of European Mathematics Series, Vol. 4, European Mathematical Society, 2010.
* Mlodinow, M.; *Euclid's window (the story of geometry from parallel lines to hyperspace)*, UK edn. Allen Lane, 1992.

## რესურსები ინტერნეტში

* *Unusual Geometry Problems*
* *The Math Forum* — Geometry დაარქივებული 2022-01-28 საიტზე Wayback Machine.
	+ *The Math Forum* — K–12 Geometry დაარქივებული 2008-04-15 საიტზე Wayback Machine.
	+ *The Math Forum* — College Geometry დაარქივებული 2008-04-15 საიტზე Wayback Machine.
	+ *The Math Forum* — Advanced Geometry დაარქივებული 2008-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* Nature Precedings — *Pegs and Ropes Geometry at Stonehenge* დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine.
* *The Mathematical Atlas* — Geometric Areas of Mathematics დაარქივებული 2006-09-06 საიტზე Wayback Machine.
* "4000 Years of Geometry" დაარქივებული 2007-10-04 საიტზე Wayback Machine. ,
# აბისალური ვაკეები

**აბისალური ვაკეები** — ღრმა ზღვის ვაკეები ოკეანურ ქვაბულებსა და განაპირა ზღვების ღრმულებში. გავრცელებულია ოკეანის საგებისა და გარდამავალი ზონის ფარგლებში. მორფოლოგიურად გამოყოფენ ბრტყლ და ბორცვიან აბისალურ ვაკეებს.

## ბრტყელი აბისალური ვაკე

ბრტყელი აბისალური ვაკე მოსწორებული ზედაპირია, რომლის დაქანება 0,001 არ აღემატება. აქ მხოლოდ ცალკეული ვულკანური წარმოშობის მთები გვხვდება. ასეთი აბისალური ვაკეები ამოვსებულია ფაშარი ნალექებით (ფორამინიფერული და დიატომური შლამი, ხოლო პოლარულ წყლებში — გლაციალურ-ზღვიური ნალექები). მაგალითად, ჰატერასი, ბისკაისა და ანგოლის აბისალური ვაკეები ატლანტის ოკეანეში.

## ბორცვიანი აბისალური ვაკე

ასეთი აბისალური ვაკის რელიეფი მეტად დანაწევრებულია. სიღრმეთა სხვაობა 500-დან 1000 მეტრამდეა. ზედაპირი დაფარულია ბორცვებითა და სერებით, ხშირია მთებიც. ფსკერზე ღრმა წყლის ნალექებია. ბორცვიანი აბისალური ვაკეები გავრცელებულია უმეტესად წყნარსა და ინდოეთის ოკეანეებში, ნაკლებად — ატლანტის ოკეანეში.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 29.
# აერობული ორგანიზმები

**აერობული ორგანიზმები**, *აერობები* — ორგანიზმები, რომლებსაც ცხოვრება და განვითარება შეუძლიათ მხოლოდ გარემოში თავისუფალი ჟანგბადის ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) არსებობის პირობებში. ისინი ჟანგბადს იყენებენ როგორც მჟანგავს. აერობულ ორგანიზმებს მიეკუთვნება თითქმის ყველა ცხოველი, მცენარე და სოკო, უმარტივესების უმრავლესობა, აგრეთვე ბევრი პროკარიოტი, ანუ ორგანიზმების აბსოლუტური უმრავლესობა. აერობული ორგანიზმები ბიოლოგიურ ჟანგვას ახორციელებენ უპირატესად უჯრედული სუნთქვის პროცესში — ჟანგვა-აღდგენის რეაქციების (სასუნთქი ჯაჭვის) სერიაში, რომელიც მიმდინარეობს ციტოქრომების მონაწილეობით და სრულდება ციტოქრომოქსიდაზის დახმარებით WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 -ის წყლამდე აღდგენით (ბაქტერიებს აქვთ სხვა ოქსიდაზებიც). აერობულ ორგანიზმებს ასევე აქვთ ფერმენტები (კატალაზა, სუპეროქსიდისმუტაზა), რომლებიც უზრუნველყოფენ WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 -ის არასრული აღდგენის ტოქსიკური პროდუქტების დაშლას. ზოგიერთ ცხოველში, მაგალითად პარაზიტულ ჭიებში, ჟანგბადის გარეშე ცხოვრება მეორეულ შეგუებას წარმოადგენს. აერობულ ორგანიზმებში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებენ ფოტოსინთეზის უნარის მქონე მცენარეები და ციანობაქტერიები, რადგან მათ მიერ გამოყოფილი WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 უზრუნველყოფს ყველა სხვა დანარჩენი აერობული ორგანიზმის განვითარებას.

## იხილეთ აგრეთვე

* აერობიოზი
* ანაერობული ორგანიზმები

## სქოლიო
# პასატები

დასავლეთის ქარები (ლურჯი), ჩრდილოეთის პასატები (ყვითელი) და სამხრეთის პასატები (ყავისფერი)
**პასატები** — მუდმივი ქარები, რომლებიც ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკული სარტყლიდან ქრის ეკვატორის მიმართულებით. დედამიწის ზედაპირთან ხახუნის შედეგად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გარდაიქმნება ჩრდილო-აღმოსავლეთის, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში სამხრეთ-აღმოსავლეთის ქარებად.
ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში 30°-იანი განედების მაღალი წნევის არეებიდან ეკვატორისკენ ქრის, სადაც დაბალი წნევაა.

## სქოლიო
# პეიზაჟი

პეიზაჟი
პეიზაჟი
**პეიზაჟი** (ფრანგ. Paysage) — სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელშიც ბუნების სურათია ასახული. იგი ფრანგული სიტყვაა, სიტყვასიტყვით ნიშნავს ბუნების ხედს, ადგილმდებარეობის გამოსახულებას. სხვაგვარად, პეიზაჟი არის ბუნების სახეების პლასტიკური გამოსახვა.

თავდაპირველად პეიზაჟი წარმოადგენდა მხოლოდ ფონს ფიგურულ სურათებში, იგი არ ყოფილა ნაწარმოების მთავარი თემა. დამოუკიდებელი პეიზაჟების ხატვა აღორძინების ხანის დიდმა მხატვრებმა დაიწყეს — გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა (1471-1528), გენიალურმა იტალიელმა ლეონარდო და ვინჩიმ (1452-1519) და სხვებმა.

პეიზაჟური მხატვრობა განსაკუთრებით გაიფურჩქნა ნიდერლანდურ ხელოვნებაში XVII საუკუნეში. ამ საქმის ოსტატები იყვნენ იაკობ რეისდალი (1628-1682), რომელიც გატაცებული იყო ქარიშხლისაგან წაქცეული ხეების, ტყეებისა და ციხეთა ნანგრევების ხატვით, აგრეთვე მეინდენტ გობემა (1638-1709), რომელიც ხატავდა ნათელ, მზის შუქით სავსე პეიზაჟებს.

თემატურად პეიზაჟური ფერწერა იყოფა რამდენიმე სახედ: არის პეიზაჟები, რომელიც ასახავენ ბუნების რეალურ ან გამოგონილ ადგილებს. არის პეიზაჟები, რომლებშიც ჭარბობს ქალაქის ხედები ანდა არქიტექტურული ანსამბლები. არის პეიზაჟები, რომლებშიც დიდი ადგილი უკავია ზღვის ხედებს, მაგალითად რუსი პეიზაჟისტის ივანე აივაზოვსკის (1817-1900) ტილოებში.

## გალერეა

*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
პეიზაჟები პეიზაჟი
# ტემზა

| ტემზა |
| --- |
|  მდ. ტემზის რუკა |
|  |
| ქვეყანა |
გაერთიანებული სამეფო |
| ქალაქები |
ლონდონი |
|  |
| სათავე |
კოტსუოლდის მაღლობი |
|  |
| სიგრძე |
334 კმ |
| აუზის ფართობი |
15,3 კმ² |
|  ტემზა ვიკისაწყობში |

**ტემზა** (ინგლ. Thames) — მდინარე დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ ნაწილში. სიგრძე 334 კმ, აუზის ფართობი კმ2. სათავე აქვს კოტსუოლდის მაღლობზე. უმთავრესად მიედინება ლონდონის აუზში. ერთვის ჩრდილოეთის ზღვას. შესართავთან ქმნის ესტუარს (სიგრძე 16 კმ). ლონდონთან მდინარის სიგანეა 200-250 მ. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემო დინებაში 260 მ3/წმ, მაქსიმალური ზამთარშია. იყინება მხოლოდ ძალიან ცივ ზამთარში.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 690.
# ტემზლინკი

**ტემზლინკი** (ინგლ. Thameslink) — ორმოცდაათსადგურიანი ბრიტანული რკინიგზის ხაზი, რომლის სიგრძე 225 კმ-ს (140 მილი) შეადგენს. იგი იწყება ბედფორდში და სნოუ ჰილის გვირაბის (ცენტრალური ლონდონი) გავლით, ბრაიტონში მთავრდება. ხაზი ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მარშრუტად ითვლება და ემსახურება ისეთ აეროპორტებს, როგორიცაა გატვიკი და ლუტონი.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტემზლინკი“** ვიკისაწყობში.
# ნიუკასლ-აპონ-ტაინი

| ქალაქი |
| --- |
| ნიუკასლი Newcastle |
|  |
|

|  |
| --- |
| გერბი |
|   |

 |
| ქვეყანა |  გაერთიანებული სამეფო |
| ქვეყანა |
ინგლისიინგლისი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა |
II საუკუნეში |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
1400 |
| ფართობი |
267.77 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
140 მ |
| ოფიციალური ენა | ინგლისური ენა |
| მოსახლეობა | 278 000 კაცი (2005) |
| სიმჭიდროვე |
3 739 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+0, ზაფხულში UTC+1 |
| სატელეფონო კოდი | 0191 |
| საფოსტო ინდექსი | NE |
| ოფიციალური საიტი | newcastle.gov.uk |
|  |
| **ნიუკასლ-აპონ-ტაინი** ვიკისაწყობში |

**ნიუკასლ-აპონ-ტაინი** (ინგლ. Newcastle upon tyne) ან უბრალოდ **ნიუკასლი** — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში, მდინარე ტაინის ნაპირზე, ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისის რეგიონის და ტაინის და უირის საგრაფოს დედაქალაქი. მოსახლეობა — 273 600, ხოლო მეტროპოლიის 879 996 ადამიანი.

## სქოლიო
# ები-როუდის სტუდიები

ები-როუდის სტუდია 2005 წლის დეკემბერში.
**ები-როუდის სტუდიები** (ინგლ. Abbey Road Studios) — ხმისჩამწერი სტუდიები ები-როუდის ქუჩაზე (ლონდონი, ინგლისი). იგი დაარსდა 1931 წლის ნოემბერში კომპანიის EMI წინამორბედის მიერ. სტუდიის მთელი ისტორიის მანძილზე მასში მუშაობდნენ ცნობილი მუსიკოსები და ჯგუფები, რომელთა შორის იყვნენ The Beatles, პინკ ფლოიდი და სხვები.

2009 წლის ბოლოს სტუდია გაყიდვის საშიშროების ქვეშ იყო, თუმცა 2010 წელს ბრიტანეთის მთავრობამ მის დასაცავად შენობას ისტორიული ძეგლის სტატუსი მიანიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* სტუდიის წინ ქუჩის გადასასვლელი დაარქივებული 2011-06-14 საიტზე Wayback Machine.
* Live from Abbey Road - ოფიციალური საიტი
* ვიდეო ინტერვიუები ები-როუდის შესახებ და სტუდიური ტური
* სტუდიის გასაყიდად გატანა 2010 წელს
# Gorillaz

| Gorillaz |
| --- |
|   |
| ბიოგრაფია |
| წარმოშობა |
ლონდონი, ინგლისი, ბრიტანეთი |
| ჟანრ(ებ)ი |
ალტერნატიული როკი ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპი |
| აქტიური |
1998– დღემდე |
| ლეიბლ(ებ)ი |
Parlophone, Virgin, EMI, Universal Music Group |
|  |
| წევრები | **რეალური:** დეიმონ ოლბარნი ჯეიმი ჰიულეტი **გამოგონილი:** Stu-Pot "2D" მერდოკ ნიკელსი ნუდლი რასელ ჰობსი **ყოფილი გამოგონილი:** კიბორგი ნუდლი |
|  |
| საიტი | * ოფიციალური საიტი
 |
| **Gorillaz** ვიკისაწყობში |

**Gorillaz** — ბრიტანული ჯგუფი, რომელიც შედგება ოთხი ვირტუალური წევრისგან. ესენი არიან: Stu-Pot "2D" (ვოკალი, კლავიშები), მერდოკ ნიკელსი (ბასი), ნუდლი (გიტარა, ვოკალი) და რასელ ჰობსი (დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია).

Gorillaz დაარსდა 1998 წელს ჯგუფ Blur-ის ლიდერ დეიმონ ოლბარნისა და ანიმატორ ჯეიმი ჰიულეტის მიერ. ვირტუალური ჯგუფი უკრავს ალტერნატიული როკისა და ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპის ჟანრის მუსიკას.

ჯგუფის პირველი ალბომი, 2001 წელს გამოცემული Gorillaz, გაიყიდა 6 მილიონი ასლის ოდენობით და ჯგუფს მოუტანა ადგილი გინესის რეკორდების წიგნში, როგორც ყველა დროის ყველაზე წარმატებულ ვირტუალურ ჯგუფს. მათი მეორე სტუდიური ალბომი, Demon Days, გამოვიდა 2005 წელს.მასში შესულია ჰიტები „Feel Good Inc.“, „DARE“, „Dirty Harry“ და „Kids With Guns / El Mañana“. ამ ალბომმა ორმაგი პლატინის სტატუსი მოიპოვა შტატებში, ბრიტანეთში - ხუთმაგი, ხოლო „გრემის“ დაჯილდოებაზე მიიღო პრიზი, როგორც საუკეთესო პოპ-თანამშრომლობამ მოწვეული ვოკალებით. მესამე ალბომი, *Plastic Beach* გამოვიდა 2010 წლის მარტში. შემდეგი პროექტი იყო *The Fall* - პირველი ალბომი, ჩაწერი iPad-ით. 2017 წლის 28 აპრილს გამოდის ჯგუფის შემდეგი ალბომი, *Humanz*.

## ჯგუფის წევრები

### გამოგონილი წევრები

* Stu-Pot "2D" - ვოკალი, კლავიშები (1998-დღემდე)
* მერდოკ ნიკელსი - ბასი (1998-დღემდე)
* ნუდლი - გიტარა, ვოკალი (2000-დღემდე)
* რასელ ჰობსი - დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია (1998-დღემდე)
* კიბორგი ნუდლი - გიტარა (2008-დღემდე)

### ყოფილი წევრები

* პოლა კრეკერი - გიტარა (1998-2000)
* Del tha Funkee Homosapien - რეპი (1998 - 2002)

* ვ - ვოკალი
* გ - წამყვანი გიტარა
* რ - რიტმული გიტარა
* ბ - ბას-გიტარა
* დ - დასარტყმელი საკრავები
* კ - კლავიშიანი ინსტრუმენტები
* ა - ალბომები

## დისკოგრაფია

**სტუდიური ალბომები *Gorillaz* (2001)
* *Demon Days* (2005)
* *Plastic Beach* (2010)
* *The Fall* (2010)
* *Humanz* (2017)
* *The Now Now* (2018)
* *Song Machine, Season One: Strange Timez* (2020)
* *Cracker Island* (2023)

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
Gorillaz Gorillaz.com (ოფიციალური საიტი)
* Fans.Gorillaz.com დაარქივებული 2005-10-29 საიტზე Wayback Machine.  (ფანების ოფიციალური საიტი)
* Gorillaz-Unofficial.com (არაოფიციალური საიტი, დაწვრილებითი ინფორმაცია და სტატიები)
* Reject False Icons (ოფიციალური საიტი)
* Gorillaz Wiki (ვიკი-სტატია)
# არისტარქე სამოსელი

| არისტარქე სამოსელი |
| --- |
| *ძვ. ბერძნ. Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος ძვ. ბერძნ. Αρίσταρχος ο Σάμιος* |
| დაბ. თარიღი | ძვ. წ. 310  |
| დაბ. ადგილი | სამოსი  |
| გარდ. თარიღი | ძვ. წ. 230  |
| გარდ. ადგილი | ალექსანდრია |
| მოქალაქეობა | სამოსი |
| საქმიანობა | ასტრონომი  |
| **არისტარქე სამოსელი** ვიკისაწყობში |

**არისტარქე სამოსელი** (ძვ. ბერძნ. Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος; დ. ძვ. წ. 310, სამოსი — გ. ძვ. წ. 230, ალექსანდრია) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და გეომეტრი. არქიმედეს გადმოცემით, არისტარქე სამოსელს დაუწერია ჩვენამდე მოუღწეველი თხზულება, რომელშიც გადმოცემული იყო სამყაროს აგებულების ჰელიოცენტრული სისტემა. არისტარქე სამოსელის აზრით, ვარსკვლავები დედამიწიდან ძალიან შორს არიან და დედამიწა ბრუნავს თავისი ღერძისა და მზის გარშემო, რომელიც ცის სფეროს ცენტრში მდებარეობს. არისტარქე სამოსელი ამ მოძღვრების გამო ერეტიკოსად მიიჩნიეს და ათენიდან გააძევეს, ჩვენამდე შემონახულია არისტარქე სამოსელის ერთადერთი მცირე მოცულობის ნაშრომი – „მზისა და მთვარის ზომებისა და დედამიწამდე მანძილების შესახებ“.

## ხსოვნა

მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არისტარქე.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 569.

## სქოლიო
# Flutter

**Flutter** — ღია კოდის UI framework, რომელიც შექმნილია Google-ის მიერ მრავალპლატფორმიანი აპლიკაციების შესაქმნელად.

Flutter დეველოპერებს საშუალებას აძლევს ერთი კოდბაზის გამოყენებით შექმნან Android, iOS, ვებ, Windows, Linux და macOS პლატფორმებისთვის განკუთვნილი აპლიკაციები.

Flutter იყენებს Dart პროგრამირების ენას და გამოირჩევა მაღალი წარმადობით, თანამედროვე UI კომპონენტებითა და სწრაფი განვითარების შესაძლებლობებით.

## ისტორია

Flutter-ის პირველი ვერსია Google-მა წარადგინა 2017 წელს. პროექტის მთავარი მიზანი იყო ისეთი framework-ის შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფდა მაღალი ხარისხის ინტერფეისების შექმნას სხვადასხვა პლატფორმისთვის ერთი კოდის გამოყენებით.

2018 წელს გამოვიდა Flutter 1.0, რომელმაც framework ფართო პოპულარობა მოუტანა მობილური აპლიკაციების დეველოპერებში.

შემდგომ წლებში Flutter-ს დაემატა ვების, Windows-ის, Linux-ისა და macOS-ის მხარდაჭერა, რის შედეგადაც იგი მრავალპლატფორმიან განვითარების სისტემად ჩამოყალიბდა.

## არქიტექტურა

Flutter ეფუძნება widget-ებზე დაფუძნებულ არქიტექტურას. მომხმარებლის ინტერფეისის ყველა ელემენტი Flutter-ში widget-ის სახით არის წარმოდგენილი.

Framework იყენებს საკუთარ rendering engine-ს, რომელიც საშუალებას იძლევა UI ელემენტები სხვადასხვა პლატფორმაზე ერთნაირად გამოჩნდეს.

Flutter-ში ინტერფეისის განახლება ხდება reactive პრინციპის გამოყენებით, რაც აპლიკაციების დინამიკურ და სწრაფ მუშაობას უზრუნველყოფს.

## მახასიათებლები

Flutter-ის ძირითადი შესაძლებლობებია:

* ერთიანი კოდბაზა მრავალ პლატფორმაზე
* Hot Reload ფუნქცია
* Material Design და Cupertino widget-ები
* მაღალი წარმადობა
* ანიმაციების მხარდაჭერა
* native API-ებთან ინტეგრაცია
* responsive დიზაინის მხარდაჭერა
* open source ეკოსისტემა

## გამოყენება

Flutter გამოიყენება:

* მობილური აპლიკაციების შესაქმნელად
* ვებ აპლიკაციებისთვის
* დესკტოპ პროგრამებისთვის
* embedded სისტემებისთვის

Flutter ფართოდ გამოიყენება როგორც ინდივიდუალური დეველოპერების, ისე კომპანიების მიერ.

## ეკოსისტემა

Flutter-ის ეკოსისტემაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს pub.dev — ოფიციალური პაკეტების პლატფორმა, სადაც განთავსებულია ათიათასობით ბიბლიოთეკა და მოდული.

Flutter ასევე ინტეგრირებულია Firebase-თან, რაც ამარტივებს ავთენტიფიკაციის, cloud ფუნქციებისა და მონაცემთა ბაზების გამოყენებას.

## მაგალითი

მარტივი Flutter აპლიკაციის მაგალითი:

```
import 'package:flutter/material.dart';

void main() {
 runApp(const MyApp());
}

class MyApp extends StatelessWidget {
 const MyApp({super.key});

 @override
 Widget build(BuildContext context) {
 return MaterialApp(
 home: Scaffold(
 appBar: AppBar(
 title: const Text('Flutter'),
 ),
 body: const Center(
 child: Text('Hello Flutter'),
 ),
 ),
 );
 }
}

```

## პლატფორმები

Flutter-ის გამოყენება შესაძლებელია შემდეგ პლატფორმებზე:

* Android
* iOS
* ვებ
* Windows
* Linux
* macOS

## გარე ბმულები

* Flutter-ის ოფიციალური ვებგვერდი
* Flutter documentation
* pub.dev

## წყაროები
# ბაბ-ელ-მანდების სრუტე

ხედი კოსმოსიდან
**ბაბ-ელ-მანდები** (არაბ. باب المندب, ცრემლების ჭიშკარი) — სრუტე აფრიკის კონტინენტსა (სომალი, ჯიბუტი, ერიტრეა) და არაბეთის ნახევარკუნძულს შორის (იემენი). ერთმანეთთან აერთებს წითელ ზღვასა და ადენის ყურეს.

სრუტის დატვირთვა განსაკუთრებით გაიზარდა XIX საუკუნის ბოლოს, სუეცის არხის გახსნის შემდეგ, რადგან ის უკვე ერთმანეთთან აერთებს ხმელთაშუა ზღვასა და ინდოეთის ოკეანეს.

2008 წლის 28 თებერვალს სრუტეზე ააშენეს ხიდი სახელწოდებით „კონცხების ხიდი“, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა სრუტის სხვადასხვა მხარეს მდებარე ქვეყნები — იემენი და ჯიბუტი.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბაბ-ელ-მანდების სრუტე“** ვიკისაწყობში.
* ბაბ-ელ-მანდების სრუტე - ბრიტანიკა
* Notice-to-Proceed Launches Ambitious Red Sea Crossing დაარქივებული 2009-02-11 საიტზე Wayback Machine.
* Sea crossing
# აგუდა

აგუდა
**აგუდა** (დ. 1068 — გ. 1123) — ჩინეთში ჯურჯენთა სახელმწიფოს — ძინის იმპერიის დამაარსებელი და პირველი იმპერატორი 1115-1123 წლებში. 1113 წელს გახდა ჯურჯენთა ერთ-ერთი გვარის — ვანიანის წინამძღოლი. ვანიანები კიდანების მოხარკენი იყვნენ. აგუდამ გააერთიანა ჯურჯენები. 1114 წელს გაილაშქრა კიდანების წინააღმდეგ და აიღო მათი სიმაგრეები მანჯურიაში. 1115 წელს თავი გამოაცხადა იმპერატორად და დინასტიას უწოდა ძინი (ოქროსი). 1116 წელს დაიმორჩილა მთელი მანჯურია, ხოლო 1123 წელს ჩრდილოეთ ჩინეთში დაიპყრო კიდანების იმპერიის — ლიაოს ტერიტორია.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 76.
# ინდი

| ინდი სანს. सिन्ध |
| --- |
|  მდინარის ფოტო კოსმოსიდან |
|  |
| ქვეყანა |  ჩინეთი,  ინდოეთი,  პაკისტანი |
|  |
| სათავე |
ტიბეტი |
|  |
| სიგრძე |
3180 კმ |
| აუზის ფართობი |
960 800 კმ² |
|  [[commons:Category:Indus River|ინდი სანს. सिन्ध]] ვიკისაწყობში |

**ინდი** — სამხრეთ აზიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე. სათავეს იღებს ტიბეტში, ჩინეთის ტერიტორიაზე, გაედინება პაკისტანისა და ინდოეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილებში. ჩაედინება არაბეთის ზღვაში. მთლიანი სიგრძე 3180 კმ, აუზის ფართობი კი 960 800 კმ².

## რესურსები ინტერნეტში

* ინდის აუზის რუკა დაარქივებული 2009-05-28 საიტზე Wayback Machine.
* ინდის ფლორა და ფაუნა

ინდი და მისი შენაკადები
# სამხრეთი აფრიკა

სამხრეთი აფრიკა (გაეროს სუბრეგიონი)
  გეოგრაფიული, მათ შორის ზემოთ
  სამხრეთი აფრიკის განვითარების კავშირი (SADC)
**სამხრეთი აფრიკა** — გეოგრაფიული რეგიონი, აფრიკის კონტინენტის სამხრეთი ნაწილი. აერთიანებს როგორც კონტინენტის რამდენიმე სახელმწიფოს, ასევე კუნძულოვან სახელმწიფოებს, რომლებიც აფრიკის ნაწილად განიხილება.

## დეფინიციები და გამოყენება

### გაეროს გეოგრაფიული რეგიონების სქემა და SACU

გაეროს გეოგრაფიული რეგიონების სქემაში, სამხრეთ აფრიკაში წარმოდგენილია ხუთი ქვეყანა:

* ბოტსვანა
* ესვატინი
* ლესოთო
* ნამიბია
* სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა

სამხრეთ აფრიკის საბაჟო კავშირი (SACU), შეიქმნა 1969 წელს, როგორც გაეროს სუბრეგიონი ისიც აგრეთვე შედგება ხუთი წევრი ქვეყნისაგან.

### SADC-ის წევრები

სამხრეთ აფრიკის განვითარების კავშირი (SADC) შეიქმნა 1980 წელს რეგიონული თანამშრომლობისათვის. ის შედგება:

* ანგოლა
* ბოტსვანა
* ესვატინი
* კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
* ლესოთო
* მადაგასკარი
* მალავი
* მავრიკი
* მოზამბიკი
* ნამიბია
* სამხრეთი აფრიკა
* ტანზანია
* ზამბია
* ზიმბაბვე

### ზოგადი გამოყენება

რეგიონში ხანდახან თვლიან სხვა ტერიტორიებსაც:

* ანგოლა – გაეროს სქემის მიხედვით ცენტრალური აფრიკის ნაწილი.
* კომორის კუნძულები,  მადაგასკარი,  მალავი,  მაიოტა,  მავრიკი,  მოზამბიკი,  რეიუნიონი,  სეიშელის კუნძულები,  ზამბია,  ზიმბაბვე – გაეროს სქემის მიხედვით აღმოსავლეთი აფრიკის ნაწილი.

მიუხედავად იმისა, რომ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა და ტანზანია ხშირად ითვლება ცენტრალური და აღმოსავლეთ აფრიკის ნაწილებად, ზოგჯერ მათ სამხრეთ აფრიკაშიც აერთიანებენ.

## სქოლიო

## რესურსები ინტერნეტში

* INISA დაარქივებული 2012-06-15 საიტზე Wayback Machine.  – Initiative Südliches Afrika (Berlin/Bonn)
* issa დაარქივებული 2012-05-18 საიტზე Wayback Machine.  – informationsstelle südliches afrika (Bonn)
* SADC – Southern African Development Community
* SACU – Southern African Customs Union
* SADOCC – Dokumentations- und Kooperationszentrum Südliches Afrika (Wien)
# შპიცბერგენი და იან-მაიენი

შპიცბერგენი.
იან-მაიენის კუნძულის სატელიტური ფოტო
**შპიცბერგენი და იან-მაიენი** — სტატისტიკური ტერმინი, რომელიც ეხება ორ ნორვეგიულ ტერიტორიას, ისინი მდებარეობს არქიკულ ოკეანეში:

* შპიცბერგენის სახელი წარმოდგება ამავე სახელწოდების, არქიპელაგის უდიდესი კუნძულისგან.
* იან-მაიენის კუნძულს სამხრეთიდან ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე. სამხრეთით მდებარეობს აგრეთვე ისლანდია, ხოლო დასავლეთით არის გრენლანდია.

ეს კუნძულები დაჯგუფებულია ISO 3166-1-ის კოდის ქვეშ "SJ".

ეს ორი ტერიტორია გეოგრაფიულად ევროპაში მდებარეობს, თუმცა იან მაიენი თავისი მდებარეობით გარკვეულწილად ამერიკასაც ეკუთვნის.

## ლიტერატურა

* Stange, Rolf (2011). *Spitsbergen. Cold Beauty (Photo book)* (English,German,Dutch,Norwegian).  Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-10-1.
* Stange, Rolf (2012). *Spitsbergen – Svalbard. A complete guide around the arctic archipelago*.  Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-14-9.
# მრეწველობა

**მრეწველობა** ანუ წარმოება მიკროეკონომიკაში — საგანთა შექმნის აქტი, კერძოდ კი ისეთი პროდუქტებისა, რომელიც შემდგომში კომერციულად გაიცვლება ან გაიყიდება. მაკროეკონომიკაში მრეწველობა არის საქმიანობა, რომლითაც ტრანზაქტორები (ანუ, გაცვლის აგენტები) იყენებენ რესურსებს პროდუქციის გამოსაშვებად; უფრო სპეციფიკურად, ეკონომიკური მრეწველობა საქმიანობაა, რომელსაც კონტროლს უწევს (ასევე პასუხისმგებელი) ინსტიტუციონალური რგოლი, რომელიც იყენებს მუშახელს, კაპიტალს, საქონელსა და მომსახურებას (წარმოების ფაქტორები) სხვა საქონლისა და მომსახურების შესაქმნელად.

## მრეწველობის დარგები

* მეტალურგია
	+ შავი მეტალურგია
	+ ფერადი მეტალურგია
* ენერგეტიკა
	+ ელექტროენერგეტიკა
	+ ნავთობის მრეწველობა
	+ ატომური ენერგეტიკა
* სამთო-მოპოვებითი მრეწველობა
	+ სამთო-ქიმიური მრეწველობა
* მანქანათმშენებლობა
	+ გემთმშენებლობა
	+ ავიამშენებლობა
	+ ხელსაწყოთმშენებლობა
* ქიმიური მრეწველობა
* კვების მრეწველობა
* მსუბუქი მრეწველობა
	+ საფეიქრო მრეწველობა
	+ ტყავ-საგალანტერიო მრეწველობა
	+ სამკერვალო მრეწველობა

## ლიტერატურა

* Krahn, Harvey J., and Graham S. Lowe. Work, Industry, and Canadian Society. Second ed. Scarborough, Ont.: Nelson Canada, 1993.
# ბანდის ზღვა

ბანდის ზღვის მდებარეობა
**ბანდის ზღვა** — ზღვა მოლუკის კუნძულებთან, წყნარი ოკეანის ნაწილი. მდებარეობს ინდონეზიის აკვატორიაში. წყნარი ოკეანისგან გამოყოფილია ასეულობით კუნძულისა და ჰალმაჰერისა და სერამის ზღვებით. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 1000 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 500 კმ-ზე.

ბანდის ზღვა შემოსაზღვრულია კუნძულებით: სულავესი, ბურუ, ამბონი, სერამი, არუს კუნძულები, ბარატ-დაის კუნძულები, ტინიმბარის კუნძულები, კაის კუნძულები და ტიმორი.

ზღვის განაპირა რაიონები საკმაოდ სახიფათოა ნაოსნობისთვის, ვინაიდან აქ მდებარეობს უამრავი პატარა კლდოვანი კუნძული.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები დაარქივებული 2011-02-02 საიტზე Wayback Machine.