Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# მაკაო

მაკაო ჩინეთის რუკაზე
მაკაოს დროშა
მაკაოს გერბი
მაკაო
**მაკაო** (澳門/ Aomen / Macau) — ჩინეთის ავტონომიური ერთეული, პორტუგალიის ყოფილი სპეციალური ტერიტორია სამხრეთ-ჩინეთის ზღვის სანაპიროზე. შედგება ნახევარკუნძულისა და რამდენიმე პატარა კუნძულისაგან. დაუბრუნდა ჩინეთს 1999 წლის დეკემბერში.

* **ფართობი** - 21 კვ. კმ.
* **ბუნება** - *უმაღლესი წერტილი*: კოლოანე ალტო 174 მ; *კუნძულები* (კვ. კმ) - კოლოანე 7,7, ტაიპა 5,7; *კლიმატი* - ტროპიკული.
* **მოსახლეობა** - 457 000 ად., მათ შორის 95 % ჩინელები, 3 % პორტუგალიელები.
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** - მაკაო (190 ათასი).
* **ენები** – ჩინური (კანტონური), გავრცელებულია აგრეთვე პორტუგალიური.
* **ძირითადი რელიგია** - ბუდიზმი, კათოლიკეები - 6 %.
* **ეროვნული შემოსავალი** (1 სულზე) - 16 000 $.

## დაძმობილებული ქალაქები

მაკაო დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

* სან-პაულუ, ბრაზილია
* ლისაბონი, პორტუგალია
* კოლკატა, ინდოეთი
* პორტუ, პორტუგალია
* ბრიუსელი, ბელგია
* ლინჩეპინგი, შვედეთი
* რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია
* ბრაზილია, ბრაზილია
* კოიმბრა, პორტუგალია
* ლუანდა, ანგოლა
* მაპუტუ, მოზამბიკი
* ჰონკონგი
* რესიფი, ბრაზილია

## საკითხავი

### ბიბლიოგრაფია

* Fung, Bong Yin (1999). *Macau: a General Introduction* (Chinese).  Joint Publishing (H.K.) Co. Ltd.. ISBN 962-04-1642-2.
* Chan, S. S. (2000). *The Macau Economy*.  Publications Centre, University of Macau. ISBN 99937-26-03-6.
* Godinho, Jorge (2007). *Macau business law and legal system*.  LexisNexis, Hong Kong. ISBN 9789628937271.
* Government Information Bureau (2007). *Macau Yearbook 2007*.  Government Information Bureau of the Macau SAR. ISBN 978-99937-56-09-5.

### ლიტერატურა

* Cremer (Editor) (1988). *Macau: City of Commerce and Culture*.  Univ of Washington Pr. ISBN 0295966084.
* ჟან ბერლი, Jean A. (1999). *Macao 2000*.  Oxford University Press editor, Oxford, United Kingdom. ISBN 0195920740.
* ჟან ბერლი, Jean A. (2000). *Macau's overview at the turn of the century*.  St. John's University Institute of Asian Studies editor, New York.
* De Pina-Cabral (2002). *Between China and Europe – Person, Culture and Emotion in Macau*.  Berg Publishers. ISBN 0826457495.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
მაკაო სამთავრობო პორტალი დაარქივებული 2006-08-29 საიტზე Wayback Machine.
* მთოვრობის საინფორმაციო ბიურო დაარქივებული 2008-03-25 საიტზე Wayback Machine.
* კულტურის საკითხების ბიურო

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  | მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 1110 ინგლ. • რუს. • ფრ. |
# თურქეთის გერბი

| თურქეთის გერბი |
| --- |
|  |
| ვერსიები |
|  ვარიანტი გამოყენებული საელჩოების მიერ |
| დეტალები |
| მატარებელი |  თურქეთი |
| დამტკიცდა |
1925 |
| გამოყენება |
თურქეთის პასპორტებზე, თურქეთის ვიზებზე, ID ბარათებზე, თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო. |

**თურქეთის ეროვნული გერბი** (თურქ. Türkiye arması) შედგება ვარსკვლავისგან და ნახევარმთვარისგან, რომელიც ასევე, გამოსახულია თურქეთის დროშაზე. ემბლემას არ გააჩნია სამართლებრივი სტატუსი და არ არის გერბი (არ შეიცავს ჰერალდიკურ წესებს). იგი გამოსახულია თურქული პასპორტის საფარზე, თურქეთის პირადობის მოწმობაზე და თურქეთის დიპლომატიური მისიების შენობაბზე.

თურქეთის გერბი, თურქეთის დიპლომატიური მისიის შენობაზე, ვენაში
თურქეთის მიმდინარე ემბლემა 1922 წლიდან უკვე გამოიყენება, როდესაც ოსმალეთის იმპერია გაუქმდა და მისი გერბი გააუქმეს.

იმის გამო, რომ არ არსებობს კანონი ემბლემის ვარსკვლავის და ნახევარმთვარის ფერთან დაკავშირებით, ზოგჯერ გამოიყენება განსხვავებულად სხვადასხვა მიზნებისათვის. ემბლემა, რომელიც გამოიყენებოდა ძველი ეროვნული პირადობის მოწმობებში 1930-იან წლებში, განსვავდებოდა ნახევარმთვარის მიმართულებით, სადაც ნახევარმთვარის მიმართულება მარცხნივ იყო და არა, როგორც ახლა მარჯვნივ.

თურქეთის გერბი ძველ პირადობის მოწმობაზე (1934)
## ემბლემა გამოიყენება სხვადასხვა ხელისუფლების ორგანოებში

### წითელი წრე თეთრი ვარსკვლავით და ნახევარმთვარით

მრგვალ წითელ მონაკვეთზე, თურქეთის დროშის, რომელიც შეიცავს თეთრ ვარსკვლავს და ნახევარმთვარეს, გამოიყენება ემბლემად თურქეთის სამინისტროებისა და სამთავრობო დაწესებულებების, აგრეთვე იგი არის თურქეთის დიდი ეროვნული კრების ემბლემა, ასევე გამოიყენება სამკერდე ნიშნად თურქეთის ეროვნული სპორტული გუნდების და სპორტსმენების. ასევე გამოიყენებოდა ძველი (არაციფრული) თურქული პირადობის მოწმობებში.

* გამოიყენება, როგორც სამკერდე ნიშანი ეროვნული სპორტული გუნდების მიერ, აგრეთვე სხვადასხვა ოფიციალურ მიზნებისთვის
* თურქეთის პარლამენტის ემბლემა

### საგარეო საქმეთა სამინისტროს გერბი

თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ხშირად იყენებს წითელი ოვალური ფორმის გერბს, რომლის ფერი არის თურქეთის დროშის, ხოლო ოვალური ფარის ფორმა ცენტრში, გვაგონებს XIX საუკუნის ოსმალეთის გერბს. გერბი შეიცავს ოქროს ტონის ვარსკვლავს და ნახევარმთვარეს, რომლებიც ვერტიკალურად ორიენტირებულია (ვარსკვლავით თავზე) და გარს ოქროს ტონის ტექსტი „T.C. Dışişleri Bakanlığı“ აკრავს. ამ ოვალური გერბის ფორმის ვარიანტი (რომელიც შეიცავს ოქროს ტონის ტექსტს „Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği“) გამოიყენება თურქეთის საელჩოების გერბზე.

* ვარიანტი გამოყენებული საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ.

## პრეზიდენტის გერბი

თურქეთის პრეზიდენტის გერბს შეიცავს 16 ვარსკვლავს და ერთ დიდ ვარსკვლავს ცენტრში. 16 ვარსკვლავი სიმბოლურად ისტორიულ "16 დიდ თურქულ ქვეყნებს" ნიშნავს. მისი გარე იერსახე რეგულირდება კანონით.

* თურქეთის პრეზიდენტის გერბი
* თურქეთის პრეზიდენტის დროშა

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
თურქეთის გერბი

## სქოლიო
# ირანელი ხალხები

**ირანელი ხალხი** შედგება სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის ჯგუფებისგან, რომლებიც მშობლიურ ენად ირანულს იყენებენ და საკუთარ თავს ძველი სპარსების ჩამომავლებად თვლიან. ირანელები ძირითადად ცხოვრობენ ახლო აღმოსავლეთში, ცენტრალურ აზიაში, კავკასიაში, სამხრეთ აზიაში, თუმცა ირანულად მოსაუბრე ხალხი გვხვდება მთელ ევრაზიაში, ბალკანეთიდან დასავლეთ ჩინეთამდე. ირანელი ხალხი თანამედროვე ირანის ქვეყნის ჩარჩოებში არ ცხოვრობენ და ამგვარად ეს ტერმინი გაცილებით ვრცელია ვიდრე ირანის მოქალაქეები.

## იხილეთ აგრეთვე

* ირანის ისტორია
* დიდი ირანი
* ირანის მთიანეთი

## ლიტერატურა

* Banuazizi, Ali and Weiner, Myron (eds.). *The State, Religion, and Ethnic Politics: Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East)*, Syracuse University Press (August, 1988). ISBN 0-8156-2448-4.
* Canfield, Robert (ed.). *Turko-Persia in Historical Perspective*, Cambridge University Press, Cambridge (2002). ISBN 0-521-52291-9
* Curzon, R. *The Iranian People of the Caucasus*. ISBN 0-7007-0649-6.
* Derakhshani, Jahanshah. *Die Arier in den nahöstlichen Quellen des 3. und 2. Jahrtausends v. Chr.*, 2nd edition (1999). ISBN 964-90368-6-5.

## რესურსები ინტერნეტში

* Encyclopædia Britannica: Iranian languages
* The Changing Face of Iran დაარქივებული 2010-02-06 საიტზე Wayback Machine.
* Maps and demographic information
# დიარბაქირის პროვინცია

| ადმინისტრაციული ერთეული |
| --- |
| დიარბაქირის პროვინცია თურქ. Diyarbakır ili |
|  |
| ქვეყანა |  თურქეთი |
| რეგიონი |
სამხრეთ ანატოლიის რეგიონისამხრეთ ანატოლიის რეგიონი |
| ადმ. ცენტრი | დიარბაქირი |
| შიდა დაყოფა | Bismil, Çermik ilçesi , Çınar , Çüngüş, Dicle, Eğil ilçesi , Ergani, Hani, Hazro, Kocaköy ilçesi , Kulp , Lice, Silvan, Sur , Kayapınar , Bağlar , Yenişehir , Bismil ilçesi , Silvan ilçesi , Hazro ilçesi , Dicle ilçesi , Ergani İlçesi , Hani ilçesi , Lice ilçesi  და Çüngüş ilçesi  |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Münir Karaloğlu |
| ფართობი |
15,355 კმ² |
| ოფიციალური ენა | თურქული ენა  |
| მოსახლეობა | 1 557 143 (2021)  |
| სატელეფონო კოდი | 412 |
| საფოსტო ინდექსი | 21000–21999 |
| საავტომობილო კოდი | 21 |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **დიარბაქირის პროვინცია** ვიკისაწყობში |

**დიარბაქირის პროვინცია** (თურქ. Diyarbakır ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიარბაქირი. მოიცავს 17 რაიონს.

## გეოგრაფია

პროვინციას ესაზღვრება ბათმანის, ურფის, ადიამანის ელაზიღის, მალათიის, მუშის, ბინგოლისა და მარდინის პროვინციები.

## მოსახლეობა

მოსახლეობა 1,494ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: დიარბაქირი.

## იხილეთ აგრეთვე

* თურქეთის რეგიონები
* თურქეთის პროვინციები
* თურქეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში

* Province of DIYARBAKIR

## სქოლიო
# სილამაზე

ადამიანის (ქალის) სილამაზე.
**სილამაზე** — ესთეტიკური კატეგორია, რომელიც აღნიშნავს სრულყოფილებას, ობიექტის ასპექტების ჰარმონიულ შეხამებას. დამკვირვებელი ობიექტის მიმართ განიცდის ესთეტიკურ ტკბობას. სილამაზე წარმოადგენს კულტურის უმნიშვნელოვანეს კატეგორიას. მისი აბსოლუტური ხარისხია შესანიშნაობა. ამასთან ერთად, სილამაზე არის ზოგადი და ნაირგვარი გაგება, ხშირ შემთხვევაში ეკლექტიკური.

ანტიკურ პერიოდში ცნება სილამაზე წარმოადგენდა ფილოსოფიის აღქმის უმნიშვნელოვანეს ყოფიერებას. ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების მიერ სილამაზე აღიქმებოდა არსებითად ობიექტურად და ონტოლოგიური სახით, რომელიც დაკავშირებულია უნივერსუმის სრულყოფილებასთან.
სოკრატეს დროს სილამაზე განიხილება არა მხოლოდ ონტოლოგიური გაგებით, არამედ როგორც გონის კატეგორია, აღქმა. სოკრატესთვის სილამაზე იყო სამყაროს მნიშვნელოვანი კატეგორია. პლატონის მიხედვით ადამიანი დაბადებამდე იმყოფება სილამაზის სფეროში და სუფთა აზრებში. აგრეთვე ფიქრობდა, რომ სილამაზის იდეა (ფორმა) სხვა დანარჩენ იდეებზე მაღლა დგას. არისტოტელემ დაინახა კავშირი სილამაზესა და სათნოებას შორის და ამტკიცებდა, რომ სათნოება მიმართულია სილამაზისკენ.

ბუნების სილამაზე.
რომანტიზმის პერიოდში ედმუნდ ბერკმა მიუთითა განსხვავებისაკენ სილამაზესა და მის კლასიკურ მნიშვნელობასთან, განდიდებასთან.
სილამაზის პოსტმოდერნიზმის უარყოფის შემდეგ, როჯერ სკრუტონი და ფრედერიკ ტერნერი დაუბრუნდნენ სილამაზეს როგორც უმნიშვნელოვანეს ღირებულებას. ამერიკელმა ფილოსოფოსმა გაი სირსელომ შემოგვთავაზა სილამაზის ახალი თეორია როგორც დადასტურება სილამაზის სტატუსისა და მნიშვნელობისა ფილოსოფიის ადგილში. ელეინ სკარი აგრეთვე ამტკიცებს, რომ სილამაზე დაკავშირებულია სამართლიანობასთან.

ფიზიკური სილამაზის გარდა საზოგადოებრივ კულტურაში ჩამოყალიბდა გაგება სულიერ სილამაზეზე. აღნიშნული კატეგორია მიესადაგება ყველა ადამიანს სქესისა და ასაკის განურჩევლად და განსაზღვრავს სიბრძნესთან მიმართებას, პატიოსნებას, სტაბილურობას, ადამიანის წესიერებას. ბავშვებისთვის, მოზარდებისთვის და ზოგადად ახალგაზრდა ადამიანებისთვის აღნიშნულ გაგებაში ჩართულია აგრეთვე ისეთი დახასიათება როგორიც არის უმანკოება, უბიწოება და სხვა.

ზოგადად სიტყვახმარებაში სილამაზე არაერთმნიშვნელოვანია. მაგალითად, არსებობს სილამაზე, რომელიც მიმართულია ბუნების რომელიმე ობიექტის, ადამიანის (ხშირად ქალის) და სხვ. მიმართ.

სილამაზეს აქვს საპიროსპირო გაგება სიმახინჯე — ადამიანის საკუთრება ან საგანია, რომლის გამომეტყველება არასასიამოვნოა და შედეგად შეფასების თვალსაზრისით საწინააღმდეგო.

## იხილეთ აგრეთვე

* ესთეტიკა
* სილამაზის კონკურსი
* გლამური

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სილამაზე“** ვიკისაწყობში.
* სილამაზე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* სილამაზე – აღწერა (რუსული)
* ესთეტიკა – ვ. ბიჩკოვი (რუსული)

## სქოლიო
# F-35 Lightning II

| F-35 Lightning II |
| --- |
|  |
| F-35A Lightning II |
| ფუნქცია | სტელსის მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი |
| წარმოება | Lockheed Martin Aeronautics |
| პირველი გაფრენა | 15 დეკემბერი, 2006 |
| წარდგენა | 2016–2018 |
| სტატუსი | პირველადი წარმოება, აშშ-ის სამსახურში, როგორც სასწავლო თვითმფრინავი |
| წარმოების წელი | 2006 წლიდან დღემდე |
| რაოდენობა | 13 საცდელი + 10 სერიული  |
| ღირებულება | F-35A: 122 მილიონი აშშ-ის დოლარი(ზღვრული ღირებულება, 2011) F-35B: $150 მილიონი (საშუალო ღირებულება, 2011) F-35C: $139.5 მილიონი (საშუალო ღირებულება, 2011) F-35A-ს იარაღთა სისტემის განყოფილების ფასია $183.5 მილიონი (FY 2011) |
| გაუმჯობესებული | X-35 |

**Lockheed Martin F-35 Lightning II** — კვლევის სტადიაზე მყოფი ერთადგილიანი, ერთ ძრავიანი, მეხუთე თაობის მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი. იგი გათვლილია საიერიშო, სადაზვერვო და საჰაერო თავდაცვის მისიებისთვის სტელსის ტექნოლოგიების გამოყენებით. F-35-ს გააჩნია სამი ძირითადი მოდელი: პირველი გათვლილია მოკლე გარბენით აფრენა-დაჯდომაზე, მეორე — ვერტიკალურ აფრენა-დაჯდომაზე, ხოლო მესამე — სპეციალურად ავიამზიდებისთვის.

F-35 წარმოიშვა *Lockheed Martin X-35*-სგან, რომელიც, თავის მხრივ, წარმოადგენს პროგრამის Joint Strike Fighter (JSF) ფარგლებში შექმნილ პროდუქტს. JSF პროგრამას ახორციელებს აშშ-ის მთავრობა, გაერთიანებული სამეფოსა და სხვა რამდენიმე ქვეყნის მთავრობის დამატებითი სახსრებით. პარტნიორი ქვეყნები წარმოადგენენ ან ნატოს წევრებს, ან აშშ-ის მოკავშირეებს. F-35-მა თავისი პირველი გაფრენა 2006 წლის 15 დეკემბერს განახორციელა.

აშშ აპირებს სულ 2 443 ასეთი თვითმფრინავის შეძენას, რომელთა საერთო ღირებულება აღწევს 323 მილიარდ დოლარს, რაც ყველაზე ძვირადღირებული თავდაცვითი პროგრამა იქნება, რაც კი ოდესმე განხორციელებულა.

## მახასიათებლები (F-35A)

*მახასიათებლები აღებულია Lockheed Martin-ის, F-35 JSF სტატისტიკის გვერდებიდან და F-35 პროგრამის მოკლე მიმოხილვიდან.*

ერთ-ერთი პირველი 15 წარმოებული F-35-იდან
**ეკიპაჟი : 1 კაცი.სიგრძე : 15.67 მ.ფრთებს შორის მანძილი : 10.7 მ.სიმაღლე : 4.33 მ.ფრთების ფართობი : 42.7 მ2.ცარიელის წონა : 13 300 კგ.დატვირთულის წონა : 22 470 კგ.მაქსიმალური ასაფრენი წონა : 31 800 კგ.შიდა საწვავის ავზის მოცულობა : 8 382 კგ.ძრავების რაოდენობა და ტიპი: 1, Pratt & Whitney F135, ფორსირებული ტურბოძრავა.მაქსიმალური სიჩქარე : 1 930 კმ/სთ**

## იხილეთ აგრეთვე

* X-35
* F-22 Raptor
* ზოგიერთი მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი

## რესურსები ინტერნეტში

 **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: F-35 Lightning II JSF-ის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-10-27 საიტზე Wayback Machine. , ვიდეოები ამ საიტიდან დაარქივებული 2010-03-15 საიტზე Wayback Machine.
* F-35-ის ჯგუფის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* JSF-ის გაერთიანებული სამეფოს ჯგუფი დაარქივებული 2001-05-21 საიტზე Wayback Machine.
* F-35 – სამეფო-საჰაერო ძალები დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.

## შენიშვნები

## სქოლიო
# ტომას პეინი

| ტომას პეინი |
| --- |
|  |
| დაბადების თარიღი | 29 იანვარი (9 თებერვალი), 1737  |
| დაბადების ადგილი | თეტფორდი |
| გარდაცვალების თარიღი | 8 ივნისი, 1809(1809-06-08) (72 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | გრინვიჩ-ვილიჯი  |
| დასაფლავებულია | ნიუ-როშელი |
| საქმიანობა | ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი , მწერალი , მეწარმე, ჟურნალისტი, პროზაიკოსი და პუბლიცისტი  |
| ენა | ფრანგული ენა და ინგლისური ენა |
| მოქალაქეობა |  დიდი ბრიტანეთის სამეფო აშშ  დიდი ბრიტანეთის სამეფო საფრანგეთი აშშ |
| ალმა-მატერი | Thetford Grammar School |
| Magnum opus | Common Sense, The Age of Reason და Rights of Man |
| ჯილდოები | ნიუ-ჯერსის დიდების დარბაზი  |
| მეუღლე | Mary Lambert და Elizabeth Ollive |
| ხელმოწერა |  |
|  **ტომას პეინი** ვიკისაწყობში |

**ტომას პეინი** (ინგლ. Thomas Paine; დ. 9 თებერვალი ან 29 იანვარი 1737, თეტფორდი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 8 ივნისი, 1809, ნიუ-იორკი, აშშ) — აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი და პუბლიცისტი. XVIII საუკუნის განმანათლებლობის რევოლუციური ფრთის წარმომადგენელი. 1774 წელს პეინი გაემგზავრა ჩრდილოეთ ამერიკაში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ამერიკის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. 1777–1779 წლებში იყო აშშ-ის კონგრესის საგარეო საქმეთა კომიტეტის მდივანი. 1781 წელს მონაწილეობდა მოლაპარაკებაშისაფრანგეთის მთავრობის მიერ ჩრდილოეთ ამერიკის კოლონიებისადმი დახმარების გაწევის შესახებ. 1787 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ევროპაში, სადაც წერს ტრაქტატს „ადამიანის უფლებები“ (1791-92), რომელშიც იცავს საფრანგეთის ბურჟუაზიული რევოლუციის პრინციპებს, ავითარებს ხალხის სუვერენიტეტისა და რესპუბლიკანიზმის იდეას.

წიგნში „აგრარული სამართალი“ (1797) პეინი კიცხავდა საკუთრების განაწილების სისტემას და მიუთითებდა, რომ კაპიტალისტები მუშების შრომით მდიდრდებიან. პეინი დეისტი იყო, წიგნში „გონების საუკუნე“ (1794) ის იცავდა თავისუფალ აზროვნებას და აკრიტიკებდა რელიგიებს. 1802 წელს პეინი ამერიკაში დაბრუნდა. გარდაიცვალა 1809 წლის 8 ივნისს. მის დაკრძალვას მხოლოდ ექვსი ადამიანი დაესწრო, რადგან ქრისტიანობის კრიტიკის გამო იგი საზოგადოებისგან გარიყული იყო.

## რესურსები ინტერნეტში

* ტომას პეინის ნამუშევრები დაარქივებული 2009-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* ტომას პეინი — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები)

## ლიტერატურა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ტომას პეინი *მაჭავარიანი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 12.

## სქოლიო
# ალჟირის ეკონომიკა

**ალჟირის ეკონომიკა** ასახავს ალჟირის მიმდინარე და სტრუქტურულ ეკონომიკურ სიტუაციას. ამჟამად, ალჟირს შერეული ეკონომიკა აქვს. 1962 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ალჟირმა დიდი ეკონომიკური პროექტები წამოიწყო მჭიდრო ინდუსტრიული ბაზის შესაქმნელად. მიუხედავად დიდი წინსვლისა (გზები, უნივერსიტეტები, ქარხნები, საავადმყოფოები, მეტროსა და ტრამვაის სისტემა და ა.შ.), ალჟირის ეკონომიკამ რყევების სხვადასვა ეტაპი გაიარა.

## სტატისტიკა

მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, ალჟირი მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის 92-ე ადგილი ეკავა, ხოლო 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით, მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 89-ე ადგილზეა. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 4 237,5 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ (მუპ) მსოფლიოს მშპ-ის 0,49%-ია. ათწლიანი საშუალო წლიური მშპ-ის ზრდა 2,6%-ს შეადგენს. უმუშევრობის დონე 12,1%-ია, გლობალური გენდერული სხვაობის ინდექსი - 0.6, ხოლო განახლებადი ენერგიის მოხმარების წილი — 0.1%. ჯინის კოეფიციენტია 27,6.

ინსტიტუტების მაჩვენებლებით ალჟირი 111-ე ადგილზეა: უსაფრთხოების დონით ქვეყანას 48-ე ადგილი უკავია, სოციალური კაპიტალის დონით ― 119-ე, ჩეკებისა და ბალანსების დონით ― 120-ე, საჯარო სექტორის საქმიანობით ― 117-ე, გამჭვირვალობით ― 91-ე, საკუთრების უფლებებით ― 110-ე, კორპორატიული მმართველობით ― 133-ე, მთავრობის სამომავლო ორიენტაციით ― 93-ე.

ინფრასტრუქტურის მაჩვენებლებით ალჟირი მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 82-ე ადგილზეა: სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მიხედვით ― 94-ე, ხოლო კომუნალური ინსფრასტრუქტურით ― 73-ე. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ათვისების მიხედვით, ალჟირი 76-ე ადგილს იკავებს. ქვეყანა მაკროეკონომიკურად მეტ-ნაკლებად სტაბილურია, 76-ე ადგილზეა: ინფლაციის დონე 4.9%-ია, ხოლო ვალების დინამიკის ინდექსი 45-ს უტოლდება.

სასაქონლო ბაზრის მიხედვით, ალჟირი 125-ე ადგილზეა: შიდა კონკურენციით 85-ე ადგილს იკავებს, ხოლო ვაჭრობის ღიაობით 136-ეა.; შრომის ბაზრის მიხედვით, ალჟირი მსოფლიოში 131-ე ადგილს იკავებს: მოქნილობის ინდექსით 91-ეა, ხოლო მერიტოკრატიისა და ინიციატივების მხარდაჭერით ― 137-ე.

ალჟირში ცუდადაა განვითარებული საფინანსო სისტემა. ამ მაჩვენებლით 111-ე ადგილს იკავებს: სიღრმით 112-ეა, ხოლო სტაბილურობით − 113-ე. ბაზრის ზომით ქვეყანა 38-ე ადგილს იკავებს. საშუალოდაა განვითარებული ბიზნესის დინამიკის მაჩვენებლები (93-ე ადგილი): ადმინისტრაციული მოთხოვნილებებით 74-ე ადგილს იკავებს, ხოლო სამეწარმეო კულტურით ― 110-ს.

## სქოლიო
# სათვალთვალო ბორბალი

ეშმაკის ბორბალი ოქტობერფესტზე, მიუნხენში.
**სათვალთვალო ბორბალი** (პოპულარულად „*ეშმაკის ბორბალი*“) — ატრაქციონი, დიდი ზომის ვერტიკალურად აღმართული ბორბალის სახით, რომლის გარსზე მიმაგრებულია კაბინები მგზავრთათვის. სათვალთვალო ბორბალი, როგორც წესი, გასართობი პარკების განუყოფელი ნაწილია.

მსოფლიოს უდიდესი სათვალთვალო ბორბალია 165 მეტრი სიმაღლის „სინგაპურის მფრინავი“, სინგაპურში. ამუშავდა 2008 წლის 11 თებერვალს, ხოლო საჯაროდ გაიხსნა იმავე წლის 1 მარტს. მანამდე რეკორდსმენი იყო 160 მეტრით „ნანჩანის ვარსკვლავი“, ქალქ ნანჩანში, ძიანსის პროვინცია, ჩინეთი, რომელიც 2006 წლის მაისში გაიხსნა. უფრო ადრე კი - ლონდონის თვალი 135 მ-ით. გაიხსნა 1999 წლის 31 დეკემბერს, ახალი ათასწლეულის მიჯნაზე.

## მსოფლიოს უმაღლესი სათვალთვალო ბორბლები დროის განმავლობაში

**პერიოდი**