Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# თინგველირის ეროვნული პარკი

იოქსარარფორსის ჩანჩქერი
**თინგველირი** (ისლ. Þingvellir) — ველი ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რეიკიანესის ნახევარკუნძულთან ახლოს; იგივე სახელი ეწოდება ეროვნულ პარკს, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი.

## ისტორია

ალთინგის ადგილი
თინგველირის ველზე ადრეული შუა საუკუნეებიდან ერთდებოდა საცხენოსნო გზები ისლანდიის ყველა რეგიონიდან; 930 წლიდან კი იკრიბებოდა ისლანდიის სახალხო ალთინგი, რომელიც საკანონმდებლო და სასამართლო ფუნქციებს ასრულებდა. თინგველირის ალთინგი ევროპაში უძველესი პარლამენტია, რომელიც რეგულარულად იკრიბებოდა 930 წლიდან 1798 წლამდე, სანამ დანიელები დაითხოვდნენ. ამ ადგილას 1000 წელს ისლანდიაში გაქრისტიანების გადაწყვეტილება მიიღეს. აქვე, თინგველირში, 1944 წლის 17 ივნისს ისლანდიის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა.

## გეოლოგია

1928 წელს ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთში თინგველირის ეროვნული პარკი დაარსდა. პარკი რიფტის ფარგლებშია და აქტიური ვულკანური ზონა არტყია, რომელშიც ვულკანი ჰერგილი გამოიყოფა. ჰერგილი ტბა თინგვადლავატნის სამხრეთ ნაპირზე მდებარეობს. თინგველირის პარკს მდინარე იოქსარა კვეთს და მის ტერიტორიაზე იოქსარარფოსის ჩანჩქერს ქმნის. ტექტონიკური ნაწევების შედეგად, რაც პლანეტის ამ წერტილში ხდება, აქ ხშირია მიწისძვრები. ეს პროცესები გაპირობებულია ლითოსფეროების ფილების გაყრის ადგილებში — ჩრდილოამერიკული და ევრაზიულის — ურთიერთშეხებით.

2004 წელს თინგველირის ეროვნული პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი.

## ლიტერატურა

* Björnsson, Björn Th. Þingvellir. Reykjavík: Bókaútgáfa Menningarsjóðs, 1984.
* Lagasafn. Lög um þjóðgarðinn á Þingvöllum, 2004 nr. 47 1. júní, 1.gr.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-10-22 საიტზე Wayback Machine.
* Photos from Þingvellir at ICELANDPHOTOBLOG.COM
* ფოტოები www.islandsmyndir.is-დან
* ფოტოები
# ისლანდიის ოლქები

ოლქები და ქალაქები ისლანდიაში
**ისლანდიის ოლქები** ― ისლანდიის ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები. ისლანდია იყოფოდა 23 ოლქად და 25 დამოუკიდებელ ქალაქად. ამჟამად ისლანდია 26 მაგისტრატებს შორის იყოფა, რომლებიც ახორციელებენ ხელისუფლებას სხვადასხვა თანამდებობაზე, მათ შორის: ადგილობრივი პოლიციის მოვალეობა, გადასახადების აკრეფა, ბანკროტად გამოცხადება და ქორწინება ეკლესიის გარეთ.

**დამოუკიდებელი ქალაქები** პირველად შექმნილი იქნა XVIII საუკუნეში და ეს პრაქტიკა ახლაც გრძელდება. ბოლო ქალაქი, რომელიც დამოუკიდებელი ქალაქად გამოაცხადეს იყო ოულაფსვიკი 1983 წელს. ამ დროიდან შეიცვალა კანონი მუნიციპალიტეტებს შორის ურთიერთობის შესახებ, რომლის მიხედვითაც ქალაქისა და სოფელის მუნიციპალიტეტებს შორის არავითარი სხვაობა აღარ არსებობს.

## ოლქების სია

* აურნესსისლა
* ბარდასთრანდარსისლა
* აუსტურ-ჰუნავატნი
* აუსთორ-სკაფთაველლსსისლა
* ბორგარფიარდარსისლა
* დალასისლა
* ეიაფიარდარსისლა
* გულლბრინგუსისლა
* რეიკიავიკი
* მირასისლა
* ნორდურ-ისაფიარდარსისლა
* ნორდურ-მულასისლა
* ნორდურ-პინგეიარსისლა
* რანგაურვალლასისლა
* სკაგაფიორდური
* სნეაფელლსნეს-ოგ ჰნაპპადალსსისლა
* სტრანდასისლა
* სუდურ-მულასისლა
* სუდურ-პინგეიარსისლა
* ვესთურ-ბარდასტრანდარსისლა
* ვესტურ-ჰუნავატნი
* ვესთურ-ისაფიარდარსისლა
* ვესთურ-სკაფთაველლსსისლა

## დამოუკიდებელი ქალაქები

* აულფთანესი
* აკრანესი
* აკურეირი
* ბოლუნგარვიკი
* დალვიკი
* ესკიფიორდური
* გარდაბეარი
* გრინდავიკი
* ჰაბნარფიორდური
* ჰუსავიკი
* ისაფიორდური
* კებლავიკი
* კოიპავოგური
* ნებსკაუსტადური
* ოულაფსფიორდური
* ოულაფსვიკი
* რეიკიავიკი
* საუდარკროუკური
* სელფოსი
* სელტიარნარნესი
* სეიდისფიორდური
* სიგლუფიორდური
* ვესთმანნაეიარი

## იხილეთ აგრეთვე

* ისლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ისლანდიის სათემოები

## რესურსები ინტერნეტში

* ისლანდიის ოლქები დაარქივებული 2012-01-24 საიტზე Wayback Machine.
# ნევა

| ნევა Нева |
| --- |
|  მდინარე ნევა, ხედი პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეზე |
|  |
| ქვეყანა |  რუსეთი |
| ქალაქები |
სანქტ-პეტერბურგი |
|  |
| სათავე |
პეტრეს ციხესიმაგრის ყურე, ლადოგის ტბა ﻿ / ﻿ |
| შესართავი |
ნევის ყურე, ფინეთის ყურე ﻿ / ﻿ |
| შესართავის სიმაღლე |
0,03 მ |
|  |
| სიგრძე |
74 კმ |
| აუზის ფართობი |
281 000 კმ² |
|
 — სათავე,  — შესართავი |
|  ნევა ვიკისაწყობში |

**ნევა** (რუს. Нева) — მდინარე რუსეთში, მიედინება ლენინგრადის ოლქში, ასევე ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აკავშირებს ლადოგის ტბას ნევის ყურესთან, ფინეთის ყურე. სიგრძე — 74 კმ, ნევა ერთადერთი მდინარეა, რომელიც ლადოგის ტბიდან გამოედინება. ნევის სანაპიროზე ოთხი ქალაქი: შლისელბურგი, კიროვსკი, ოტრადნოე,სანქტ-პეტერბურგი და რამდენიმე ათეული შედარებით პატარა დასახლება მდებარეობს. მდინარეზე მოწყობილია ორი სამდინარო ხაზი: ვოლგო-ბალტიის სამდინარო ხაზი და ბელომორსკო-ბალტიის არხი.

## ეტიმოლოგია

მდინარის სახელწოდების შესახებ რამდენიმე ვარაუდი არსებობს. ერთ-ერთი ვარაუდის მიხედვით მდინარის სახელი მომდინარეობს ფინური სიტყვიდან „ნევა“ (ფინ. Nevajoki, Nevajärvi, ფინ. neva — ჭაობი), მეორე ვარაუდის მიხედვით სახელი მომდინარეობს შვედური სიტყვა „ню“-დან (შვედ. ny — ახალი), ეს სიტყვა ფართოდაა გავრცელებული სხვა ინდოევროპულ ენებშიც.

## გეოგრაფია

მდინარე ნევა გამოედინება ლადოგის ტბიდან, შლისელბურგის რაიონში, მოედინება ნევიისპირა დაბლობზე, ჩაედინება ნევის ყურეში (ბალტიის ზღვა). მისი სიგრძე 74 კმ-ია, ლადოგის ტბიდან სანქტ-პეტერბურგის სავაჭრო პორტამდე.

ნევა — განიერი და ღრმა მდინარეა, საშუალო სიგანე — 400-600 მეტრია, ყველაზე განიერი კი — 1000-1250 მეტრია, ნევის დელტაში, სანქტ-პეტერბურგის პორტსა და ივანოსვსკის ჭაობებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში

* Сайт, посвящённый реке Неве
* Река Нева с высоты птичьего полёта на сервисе Яндекс.Панорамы.
* Чистая Нева დაარქივებული 2012-12-18 საიტზე Wayback Machine. . Гринпис
* Песни о Неве
* График разводки мостов на Невеდაარქივებული 2008-12-16 საიტზე Wayback Machine.
* График разводки мостов на Неве в Санкт-Петербурге Навигация 2009 г.
* Дублёр Невы, или Ещё один путь из Ладоги в Финский залив დაარქივებული 2008-09-26 საიტზე Wayback Machine.
# ესპოო

ესპოოს გერბი
**ესპოო** (*ფინ.:* Espoo [ˈɛspɔː]; *შვედ.:* Esbo) ჰელსინკის გარეუბანი და ფინეთის სიდიდით მეორე ქალაქია. იგი ვანტაასთან, კაუნიაინენთან და სხვა გარეუბნებთან ერთად ქმნის ჰელსინკის მეტროპოლიას.

ესპოოს ფართობია 528 კმ², მოსახლეობა 230.000 კაცი, აქედან 8,8% შვედურად მოლაპარაკე. ესპოოში მდებარეობს ნოკიას შტაბ-ბინა და ჰელსინკის ტექნიკური უნივერსიტეტი. აქ დაიბადა ფორმულა 1-ის პილოტი კიმი რაიკონენი.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ესპოო 1952 ზაფხულის ოლიმპიადის ოფიციალური რეპორტი. დაარქივებული 2008-04-11 საიტზე Wayback Machine.  p. 50.
* ქალაქი ესპოო – ოფიციალური საიტი
* ქალაქი ესპოო (Esbo) – ოფიციალური საიტი
* ქალაქი ესპოო დაარქივებული 2006-04-20 საიტზე Wayback Machine.  – ოფიციალური საიტი
* ესპოს კონვენცია და მარკეტინგი ესპო მოოგზაურებისათვის (ინგლისური)
* ჰელსინკის ტექნიკური უნივერსიტეტი დაარქივებული 2005-03-23 საიტზე Wayback Machine.  – მდებარეობს ესპოში (ინგლისური)
# ინსიუ

| ინსიუ |
| --- |
|
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |
|  |
| სტატუსი | Major Historical and Cultural Site Protected at the National Level  და მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ქვეყანა |
{{ქვეყნის მონაცემები  ჩინეთი
| ქვეყნის დროშა2
| name =  ჩინეთი
| variant =
| size =
}} |
| მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ტიპი |
კულტურული |
| კრიტერიუმები |
ii, iii, iv, vi |
| რეგიონი |
აზია-ოკეანეთი |
| გაწევრიანების ისტორია |
| გაწევრიანება |
2006  (30-ე სესია) |
| ნომერი |
1114 |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 1114 ინგლ. • რუს. • ფრ. |

**ინსიუ** (ჩინ. 殷墟) — ჩინეთის შანის დინასტიის უკანასკნელი დედაქალაქის ნანგრევები (ძვ.წ. 1766 - ძვ. წ. 1050). იგი დედაქალაქის ფუნქციებს ასრულებდა 255 წლის მანძილზე, 12 მეფისა და რვა თაობის განმავლობაში.

ქალაქი 1899 იქნა აღმოჩენილი და ამჟამად ჩინეთში ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი არქეოლოგიური ძეგლია, ამავე დროს ჩინეთის ერთ-ერთი ძველი დედაქალაქი და 2006 წლიდან იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს ხებეის პროვინციის ჩრდილოეთში, თანამედროვე ქალაქ ანიანის მახლობლად, მანხველთათვის ღიაა როგორც ბაღი-მუზეუმი.

ნაქალაქარში აღმოჩენილია ორაკულის ძვლებზე გაკეთებული უძველესი ჩინური წარწერები.

## იხილეთ აგრეთვე

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში

* ინსიუ იუნესკოს საიტზე
# ევრაზიის ფილა

| ევრაზიის ფილა |
| --- |
|  |
|  |
| ტიპი |
ძირითადი |
| ფართობი |
67,800,000 კმ² |
| მოძრაობა |
სამხრული |
| სიჩქარე |
7–14 მმ/წ |
| ადგილი |
ევროპა, აზია, ატლანტის ოკეანე, ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე |

ევრაზიის ფილა
**ევრაზიის ფილა** — ტექტონიკური ფილა, რომელიც არაბეთის სუბკონტინენტისა და ჩერსკის მთაგრეხილის გამოკლებით მოიცავს ევრაზიის კონტინენტის დიდ ნაწილსა და ინდოეთის სუბკონტინენტს, ამას გარდა, აერთიანებს დასავლეთისაკენ შუაატლანტიკურ ქედამდე და ჩრდილოეთისაკენ გაკელის ქედამდე გადაჭიმულ ოკეანურ ქერქს.

დასავლეთით, ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩრდილოეთ ამერიკის ფილა. დასავლეთით და ჩრდილოეთით ეს საზღვარი დივერგენტულია, რომელზედაც წარმოიქმნა შუაატლანტიკური ქედი. აღმოსავლეთით საზღვარი კონვერგენტულია. ჩრდილოეთით შვედეთის ტერიტორია და სამხრეთი ნორვეგია დაემორჩილა უწყვეტ აზევებით მოძრაობას დაახლოებით 1.5 მლრდ. წლის განმავლობაში. აზიის კონტინენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი ეკუთვნის ჩრდილოეთ ამერიკის ფილას, მაშინ როდესაც კორიაკთა მთიანეთისა და კამჩატკის ტერიტორია ევრაზიის ფილას; თუმცა საზღვრის პროცესი არ არის საკმარისად შესწავლილი.

ევრაზიის ფილა აგრეთვე ესაზღვრება ბერინგისა და წყნარი ოკეანის ფილებს, რომლებიც აზიდულია ევრაზიის ფილის ქვეშ და ქმნის კონვერგენტულ საზღვარს. წყნარი ოკეანისა და ევრაზიის ფილებს შორის განლაგებულია ტექტონიკურად აქტიური ოხოტის ფილა და ამურის ფილა, რომელთაგან პირველი ადრე ჩრდილოეთ ამერიკის ფილას მიეკუთვნებოდა, ხოლო მეორე ევრაზიის ფილას.

ევრაზიის ფილის სამხრეთი საზღვარი გადის აფრიკის, ანატოლიის, არაბეთისა და ინდოეთ-ავსტრალიის ფილებთან დაახლოებით 12 ათ. კმ სიგრძის ალპურ-ჰიმალაიური ნაოჭა სარტყლის სახით, რომელიც გიბრალტარის სრუტით უკავშირდება ატლასის მთების ალპურ სტრუქტურებსა და ალპურ ქედებს აზიაში. ეს საზღვარი მოიცავს ატლასს, პირენეებს, ალპებს, აპენინებს, კარპატებს, როდოპებს, კავკასიონს, ტიან-შანს, ტიბეტს, ჰიმალაებს მიანმარამდე და ანდამანის ზღვას.

დამახასიათებელია რთული გეოლოგიური აგებულება; მისი დასავლეთი ნაწილი ცნობილია „ევროპის ფილის“ სახელწოდებით. კონვერგენტულ აღმოსავლეთ საზღვარში შეიცავს სუბდუქციის ზონას.

ანატოლიისა და ევროპის ფილების კოლიზიის შედეგად წარმოიქმნა კავკასიონი, ხოლო საქართველო მოქცეულია ევრაზიისა და არაბეთის ფილების კონტინენტური კოლიზიის ვრცელ არეში, რომელიც მაღალი სეისმურობითა და ტექტონიკური პროცესების მიმდინარეობით განირჩევა.

## სქოლიო
# იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი

| იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი |
| --- |
|
მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი |
|  |
| თარიღი |
7 ივლისი, 1937 — 9 სექტემბერი, 1945 |
| მდებარეობა | ჩინეთი |
| შედეგი |
ტაივანისა და პენჰულედაოს კუნძულების ჩინეთის რეპსუბლიკისთვის გადაცემა |
| მხარეები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ჩინეთის რესპუბლიკა |  იაპონიის იმპერია |

 |
| მეთაურები |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ჩან კაიში | ჰიროჰიტო |

 |
| ძალები |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *უცნობია* | 4 100 000 (900 000 კოლაბრაციონისტის ჩათვლით) |

 |
|  **იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი ვიკისაწყობში** |

**იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი** (7 ივლისი, 1937 — 9 სექტემბერი, 1945) — ომი ჩინეთის რესპუბლიკასა და იაპონიის იმპერიას შორის.

მიუხედავად იმისა, რომ პერიოდულ საბრძლო მოქმედებს ორივე სახელმწიფო 1931 წლიდან აწარმოებდა, ფართომასშტაბიან ომი მხოლოდ 1937 წელს დაიწყო და 1945 წელს იაპონიის კაპიტულაციით დასრულდა. 1937 წლამდე ორი მხარე საბრძოლო მოქმედებებს მოიხსენიებდა როგორც „ინციდენტებს“ და ერიდებოდა ტოტალური ომის დაწყებას. ბოლო „ინციდენტი“ გახდა 1937 წელს 7 ივლისს იაპონიის მიერ მარკო პოლოს ხიდის ტყვიებით დაშენა, რის შემდეგაც ომი ოფიციალურად დაიწყო, რომლის დროსაც საბრძოლო მოქმედებები მხოლოდ ჩინეთის ტერიტორიაზე მიდიოდა.

პერლ-ჰარბორის დაბომბვის შემდეგ იაპონია-ჩინეთის კონფლიქტი მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში

* Японо-китайская война 1937—1945 гг. на проекте «Хронос» (Подробная хронология конфликта)

## სქოლიო
# ხან იუი

ხან იუი
**ხან იუი** (ტრადიციული ჩინური 韓愈, ჩვეულებრივი ჩინური 韩愈; მეორე სახელი ტუი-ჯი, მეტსახელი **ჩან-ლი**; დ. 768 — გ.824) — ჩინელი ფილოსოფოსი, ლიტერატორი და საზოგადო მოღვაწე. ეკავა მაღალი თანამდებობები სამეფო კარზე. უდრეკი ხასიათის გამო ხშირად იმსახურებდა რისხვას, გადასახლებული იყო უკიდურეს სამხრეთში. ლიტერატურაში კონფუციანელობისა და რაციონალიზმის პოზიციებიდან თავს ესხმოდა ბუდიზმსა და დაოსიზმს.
იდეალის ძებნაში მიმართავდა წარსულს. საფუძველი ჩაუყარა „ძველისაკენ მობრუნებს“ მოძრაობას. წერდა ტრაქტატებს, ეპიტაფიებს, ფილოს, ლექსებს, ოდებს (ფუ). მისი შემოქმედების ცენტრშია ადამიანი და ადამიანურობა (ტრაქტატები: „გზის შესახებ“, „ადამიანის ბუნების შესახებ“, „ადამიანის შესახებ“, „ცილისწამების შესახებ“, „ეშმათა შესახებ“).

ლიტერატურაში ებრძოდა ცხოვრებისგან მოწყვეტას, ჩინურ ლიტერატურაში გაბატონებულ „პარალელურ პროზას“, რომის საპირისპიროდაც შემოიღო ე.წ. „ძველი სტილი“ - ენობრივად უბრალო, თავისუფალი ფორმა. განიცადა დუ ფუს გავლენა. ნ. კონრადი და სხვა მეცნიერები ხან იუის ჩინური რენესანსის წარმომადგენლად მიიჩნევენ.

## ლიტერატურა

* Конрад Н. И.,Хань Юй и начало китайского Ренессанса, მის წიგნ Запад и восток, М., 1972.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 431.

## რესურსები ინტერნეტში

* ხან იუი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* ხან იუი — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები)
# ისლამური მეცნიერება

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| ისლამის თემები

**ისლამი** |
| --- |
| **მოძღვრება** |
| ალაჰი ·  თავჰიდი
მაჰმადი ·  წინასწარმეტყველები |
| **ხუთი ბურჯი** |
| შაჰადა ·  ნამაზი
საუმი ·  ზაქათი ·  ჰაჯი |
| **წმინდა წერილი**  |
| ყურანი ·  სუნა ·  ჰადისი |
| **წმინდა ადგილები** |
| მექა ·  ქააბა ·  მედინა |
| **ისტორია**  |
| მართლმორწმუნე ხალიფები ·  ისლამის ოქროს ხანა სუნიზმი ·  შიიზმი სუფიზმი  ·  ვაჰაბიზმი |
| **კულტურა** |
| არქიტექტურა • ხელოვნება კალენდარი • მეჩეთები • ფილოსოფია • მეცნიერება • ჯიჰადი • შარიათი • ფიყჰი • თაფსირი • მაზჰაბი |
| **ისლამი სხვა რელიგიებთან კონტაქტში** |
| ქრისტიანობა ·  იუდაიზმი
ინდუიზმი ·  სიქჰიზმი ·  ჯაინიზმი |
| **იხილეთ მეტი** |
| კრიტიკა · ისლამოფობია
ისლამური ტერმინები |
| **ისლამის პორტალი**    |

 |

**ისლამური მეცნიერება** — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება სამეცნიერო ისტორიაში ისლამურ (არაბულ) სამყაროში განვითარებული მეცნიერების აღსანიშნავად. არაბ მეცნიერებს უდიდესი წვლილი აქვთ მათემატიკასა და მედიცინაში. არაბმა მეცნიერებმა შექმნეს დღევანდელი ალგებრის სისტემა, განავითარეს ციფრები, რომლებიც დღემდე გამოიყენება მათემატიკაში. არაბთა წვლილი უდიდესი იყო მედიცინაშიც. შუა აზიელი მეცნიერის იბნ სინას (ავიცენას) წიგნი „სამკურნალო მეცნიერების კანონი“ XVI საუკუნემდე სასწავლო სახელმძღვანელოს წარმოადგენდა ევროპის უნივერსიტეტებში.

## რესურსები ინტერნეტში

* მეცნიერება და ტექნოლოგიები ისლამურ საზოგადოებაში დაარქივებული 2013-12-11 საიტზე Wayback Machine. .
# პი (რიცხვი)

როცა წრეწირის დიამეტრი ერთია, მისი სიგრძე π-ის ტოლია
**პი** ან **π** — ნამდვილი ტრანსცენდენტური (და ამიტომ ირაციონალური) რიცხვი, რომელიც დაახლოებით 3.14159-ს უდრის და წრეწირის სიგრძის მის დიამეტრთან შეფარდების ტოლია.

|  |
| --- |
| 3.1415926535 8979323846 2643383279 5028841971 6939937510
5820974944 5923078164 0628620899 8628034825 3421170679
8214808651 3282306647 0938446095 5058223172 5359408128
4811174502 8410270193 8521105559 6446229489 5493038196
4428810975 6659334461 2847564823 3786783165 2712019091
4564856692 3460348610 4543266482 1339360726 0249141273
7245870066 0631558817 4881520920 9628292540 9171536436
7892590360 0113305305 4882046652 1384146951 9415116094
3305727036 5759591953 0921861173 8193261179 3105118548
0744623799 6274956735 1885752724 8912279381 8301194912
9833673362 4406566430 8602139494 6395224737 1907021798
6094370277 0539217176 2931767523 8467481846 7669405132
0005681271 4526356082 7785771342 7577896091 7363717872
1468440901 2249534301 4654958537 1050792279 6892589235
4201995611 2129021960 8640344181 5981362977 4771309960
5187072113 4999999837 2978049951 0597317328 1609631859
5024459455 3469083026 4252230825 3344685035 2619311881
7101000313 7838752886 5875332083 8142061717 7669147303
5982534904 2875546873 1159562863 8823537875 9375195778
1857780532 1712268066 1300192787 6611195909 2164201989
... |
|
მძიმეს შემდეგ პირველი ათასი სიმბოლო π რიცხვში. |

## სქოლიო
# ნაანი

ნაანი

**ნაანი** — ბრტყელი პური, ლავაშის მსგავსი. ცრემლის ფორმის, საფუარიანი პური, რომელიც ცხვება ტრადიციულ ფუტკრის სკის ფორმის თიხის ღუმელში ან შეშის ნაკვერჩხალზე. გავრცელებულია სამხრეთ და ცენტრალურ აზიაში, თუმცა ყველაზე მეტად ასოცირდება ინდურ სამზარეულოსთან. ნაანი ასევე ცნობილია თურქმენულ, ქურთულ, ბირმულ, ავღანურ, პაკისტანურ, ბანგლადეშურ და ტაჯიკურ სამზარეულოებში.

## რესურსები ინტერნეტში

* ნაანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
# იაპონური სტიფნოლობიუმი

| სტიფნოლობიუმი იაპონური |
| --- |
|   |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
მცენარეები |
| კლასი:  |
ორლებნიანნი |
| ოჯახი:  |
პარკოსნები |
| ქვეოჯახი:  |
ფარვანასებრნი |
| გვარი:  |
სტიფნოლობიუმი |
| სახეობა:  | **იაპონური სტიფნოლობიუმი** |

 |
| ლათინური სახელი |
|
styphnolobium japonicum |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 820265 |
| NCBI   | 3897 |
| EOL   | 702857 |
| IPNI  |  1119529-2 |
| TPL  |  ild-33214 |

 |

 |

**იაპონური სტიფნოლობიუმი**, *იაპონური სოფორა* (ლათ. styphnolobium japonicum) — სტიფნოლობიუმის გვარის მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. გაშლილვარჯიანი ხე 25 მეტრამდე სიმაღლის. სამშობლოა ჩინეთი. აქვს კენტფრთისებრრთული ფოთლები, თითოეულში 9-დან 21-მდე ფოთოლაკი. ფოთლები განლაგებულია სპირალურად. მსგავსი აგებულებისაა მონათესავე მააკია. სხვა პარკოსნებისგან განსხვავებით არ ამყარებს სიმბიოზს ჰაერიდან აზოტის ამთვისებელ კოჟრის ბაქტერიებთან, შესაბამისად არ ამდიდრებს ნიადაგს აზოტით. ყვავილობს ივლის-აგვისტოში, მაშინ როცა სხვა ხეებს დიდი ხანია დასრულებული აქვთ ყვავილობა, ამიტომაც სტიფნოლობიუმი მწერებისთვის ნექტრის მნიშვნელოვანი წყაროა და სამშობლოში კარგი თაფლოვანი მცენარეა. მსხმოიარობს ოქტომბერ-ნოემბერში. ზამთარში ნაყოფი ტოტებზე რჩება და პარკები არ იხსნება. წარსულში ითვლებოდა სოფორას გვარის წარმომადგენლად, სანამ 21-ე საუკუნეში ამ გვარს ჩამოსცილდა სტიფნოლობიუმის და დერმატოფილუმის გვარები.

სტიფნოლობიუმი, ცრუაკაცია რობინია და გლედიჩია წარმოადგენენ ცრუ აკაციებს და მსოფლიოს ზომიერი კლიმატის მქონე ქალაქების, მათ შორის თბილისის, გამწვანებაში გამოყენებული ყველაზე პოპულარული პარკოსანი ხეებია.

## სქოლიოს სია
# საერთაშორისო სავალუტო ფონდი

სსფ-ის ლოგო
სსფ-ის შტაბ-ბინა, ვაშინგტონში
**საერთაშორისო სავალუტო ფონდი** (სსფ; International Monetary Fund) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელსაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზებული დაწესებულების სტატუსი აქვს მინიჭებული. სსფ მიზნად ისახავს გლობალური ფინანსური სისტემის უზრუნველყოფას უცხოური გადაცვლის კურსების და საგადამხდელო ბალანსის მონიტორინგის მეშვეობით. ის ასევე საჭიროებისამებრ სთავაზობს ტექნიკურ და ფინანსურ დახმარებას განვითარებად ქვეყნებს.

## ორგანიზაცია და მიზანი

სსფ საკუთარი განსაზღვრებით არის „184 ქვეყნის ორგანიზაცია, რომლის მიზანია გააღრმავოს გლობალური მონატერული თანამშრომლობა, შეინარჩუნოს ფინანსული სტაბილურობა, ხელი შეუწყოს საერთაშორისო ვაჭრობას და დასაქმების დონის ამაღლებას, უზრუნველყოს ეკონომიკური განვითარების მზარდი ტემპი და შეამციროს სიღარიბის დონე“. ჩრდ. კორეის, კუბის, ლიხტენშტაინის, ანდორის, მონაკოს, ტუვალუსა და ნაურუს გარდა, გაეროს ყველა დანარჩენი წევრი ქვეყანა ან პირადად მონაწილეობს სსფ-ში, ან წარმოდგენილი არის სხვა წევრი ქვეყნის მიერ.

სსფ შეიქმნა 1944 წლის ივლისში საერთაშორისო კონფერენციაზე ბრეტონ ვუდში, ნიუ-ჰემპშირი, აშშ. კონფერენციაზე დელეგატები 44 მთავრობიდან შეთანხმდნენ ეკონომიკური თანამშრომლობის ჩარჩო ხელშეკრულებაზე, რომლის მიზანი ნაწილობრივ წარმოადგენდა მომავალში თავი აერიდებინათ ეკონომიკური პოლიტიკის გატარების განმეორებისგან ისეთი დამანგრეველი შედეგებით, როგორიც იყო 1930-იანი წლების დიდი დეპრესია. 1947 წელს მასში შედიოდა 49 ქვეყანა, ძირითადი კაპიტალი 7,7 მლრდ, დოლარს შეადგენდა. 1975 წლის 1 იანვრისთვის მასში მონაწილე ქვეყნების რაოდენობა გაიზარდა 126-მდე, ძირითალი კაპიტალი - 29,2 მლრდ-მე. სსრკ არ მონაწილეობდა სსფ-ის საქმიანობაში.

ომის შემდგომი დეკადის განმავლობაში მთავარ ინდუსტრიულ ქვეყნებში ეკონომიკური აქტივობა მკვეთრად გაუარესდა; ამ ქვეყნების მცდილობამ დაეცვათ საკუთარი ეკონომიკა იმპორტზე ტარიფების შემოღებით კიდევ უფრო გააუარესა სიტუაცია საერთაშორისო ვაჭრობაში, წარმოებასა და დასაქმებაში. შეთხელებული ოქროს მარაგისა და გაცვლითი კურსის კონსერვაციისთვის, ზოგიერთმა მათგანმა გაამკაცრა საკუთარ მოქალაქეთა უფლება უცხოეთში შესყიდვები ეწარმოებინათ. თუმცა ამ ზომამ საპირისპირო შედეგი გამოიღო და ვერც ერთმა ქვეყანამ ვერ შეძლო დიდხანს შეენარჩუნებინა კონკურენტუნარობა.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ოფიციალური საიტი
* IFIWatchNet დაარქივებული 2007-08-19 საიტზე Wayback Machine.  (Web resource for analysis and commentary critical of the IMF and similar institutions)
* IMF-Supported Macroeconomic Policies and the World Recession: A Look at Forty-One Borrowing Countries, from the Center for Economic and Policy Research, October 2009
# ანხუეი

| პროვინცია |
| --- |
| ანხუეი 安徽 |
|  |
| ქვეყანა |  ჩინეთი |
| ადმ. ცენტრი | ხეფეი |
| შიდა დაყოფა | ხეფეი, უხუ, Bengbu, ხუაინანი, Ma'anshan, ხუაიპეი, 铜陵, ანცინგი, Huangshan, Chuzhou, ფუიანგი, Suzhou, Lu'an, Bozhou, Chizhou და Xuancheng |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Li Guoying და Wang Qingxian |
| ფართობი |
139,400 კმ² |
| მოსახლეობა | 59,500,510 კაცი (2010) |
| სიმჭიდროვე |
440 კაცი/კმ² |
| ეროვნული შემადგენლობა |
ჩინელები 99% |
| სასაათო სარტყელი | UTC+8 |
| ოფიციალური საიტი | ah.gov.cn |
|  |
| **ანხუეი** ვიკისაწყობში |

მთის ლანდშაფტი, სამხრეთ ანხოი
**ანხუეი** (ჩინ.: 安徽; ფინინი Ānhuī) — პროვინცია აღმოსავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ხეფეი. მოსახლეობა — 59,500,510 ადამიანი (მე-8 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

## გეოგრაფია

ანხუეის პროვინციის ფართობი შეადგენს 139 400 კმ².

## ადმინისტრაციული დაყოფა

ანხოის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 17 მუნიციპალიტეტად:

| რუკა | № | სახელი | ჩინურად | ფინინი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| 1 | ხეფეი | 合肥市 | Héféi Shì |
| 2 | ანცინგი | 安庆市 | Ānqìng Shì |
| 3 | პენგპუ | 蚌埠市 | Bèngbù Shì |
| 4 | პოჭოუ | 亳州市 | Bózhōu Shì |
| 5 | ჩაოხუ | 巢湖市 | Cháohú Shì |
| 6 | ჩიჭოუ | 池州市 | Chízhōu Shì |
| 7 | ჩუჭოუ | 滁州市 | Chúzhōu Shì |
| 8 | ფუიანგი | 阜阳市 | Fǔyáng Shì |
| 9 | ხუაიპეი | 淮北市 | Huáiběi Shì |
| 10 | ხუაინანი | 淮南市 | Huáinán Shì |
| 11 | ხუანგშანი | 黄山市 | Huángshān Shì |
| 12 | ლუანი | 六安市 | Lù'ān Shì |
| 13 | მაანშანი | 马鞍山市 | Mǎ'ānshān Shì |
| 14 | სუჭოუ | 宿州市 | Sùzhōu Shì |
| 15 | თუნგლინგი | 铜陵市 | Tónglíng Shì |
| 16 | უხუ | 芜湖市 | Wúhú Shì |
| 17 | სიუენჩენგი | 宣城市 | Xuānchéng Shì |

## იხილეთ აგრეთვე

* ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ანხუეი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-01-25 საიტზე Wayback Machine.
* პროვინციის მოკლე აღწერა დაარქივებული 2010-08-10 საიტზე Wayback Machine.
* რუკა დაარქივებული 2005-10-31 საიტზე Wayback Machine.