Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა

GPS Block II-F თანამგზავრის კონცეფცია
**გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა** (ინგლ. The Global Positioning System, შემოკლებით **GPS**) — აშშ-ის გლობალური სანავიგაციო სატელიტური სისტემა. იგი გვაწვდის საიმედო ადგილმდებარეობის განსაზღვრას, ნავიგაციასა და განრიგის სერვისებს მსოფლიოს მასშტაბით. იგი მუშაობს ნებისმიერ ამინდში, დღესა თუ ღამეში, ყველგან დედამიწაზე ან დედამიწასთან ახლოს.

GPS დამზადებულია სამი ნაწილისგაგან: 24-დან 32-მდე დედამიწის ორბიტის გარშემო მოძრავი თანამგზავრი, ოთხი საკონტროლო სადგური დედამიწაზე და GPS მიმღები, რომელიც მომხმარებელს უნდა გააჩნდეს. GPS სატელიტები კავშირის სიგნალს აძლევს სივრციდან, სადაც გამოყენებულია მომხმარებლის მიერ GPS მიმღები იმისათვის, რომ მიიღოს სამგანზომილებიანი მდებარეობა (განედი, გძედი, სიმაღლე) და დრო.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა Open Directory Project-ზე.
# ელიფსოიდი

ელიფსოიდები
**ელიფსოიდი** — მეორე რიგის ჩაკეტილი ცენტრალური ზედაპირი, რომელიც მიიღება ელიფსის ბრუნვით თავისი ერთ-ერთი ღერძის ირგვლივ. თუ ელიფსოიდის ორივე ნახევარღერძი ერთმანეთის ტოლია, ასეთ ელიფსოიდს ეწოდება ბრუნვის ელიფსოიდი ან სფეროიდი. დედამიწის სფერო ფორმით ახლოსაა სფეროიდთან. ელიფსოიდის სიმეტრიის ცენტრს მისი ცენტრი ეწოდება. თუ სამივე ღერძს აქვს ერთნაირი სიგრძე ასეთი ელიფსოიდი სფეროა. ზოგადი ელიფსოიდი, აგრეთვე ცნობილი როგორც სამღერძიანი ელიფსოიდი, მეორე რიგის ზედაპირია, რომელიც დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში განისაზღვრება როგორც:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
სადაც WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 და WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 არის ნახევარღერძის სიგრძე. გარდა ამისა, ელიფსოიდი WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 = WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 = WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 -სთან წარმოადგენს სფეროს. ისააკ ნიუტონმა იწინასწარმეტყველა, რომ დედამიწის ბრუნვის გამო მისი სფერო ელიფსოიდური უნდა ყოფილიყო, ვიდრე სფერული, რაც საგულდაგულო აზომვებით დადასტურდა კიდეც. ბრუნვის ელიფსოიდი ხშირად გამოიყენება დედამიწის გეოდეზიურ გამოთვლებში, ვინაიდან მსგავსი გამოთვლები რთულ მათემატიკურ მოდელებთან შედარებით მარტივია.

## სქოლიო

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ელიფსოიდი
# ზღვის დონე

23 გრძელი მოქცევის ჩანაწერის მიხედვით მე-20 საუკუნის განმავლობაში ზღვის დონე 20 სმ-ით გაიზარდა (2 მმ-ით წლიურად)
**ზღვის დონე** — ზღვის საშუალო სიმაღლე, რომელიც ერთი განსაზღვრული ათვლის ზედაპირიდან იზომება. ათვლის ზედაპირის განსაზღვრა სიძნელეებთანაა დაკავშირებული და რთულ გაზომვებს ითვალისწინებს, რაც ზღვის დონის ზუსტ განსაზღვრას აძნელებს. განარჩევენ „მყისიერ“, მოქცევის, საშუალო დღე-ღამის, საშუალო თვიურ, საშუალო ნახევარწლიურ და საშუალო მრავალწლიურ ზღვის დონეებს.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ზღვის დონე Sea Level Rise:Understanding the past - Improving projections for the future
* Permanent Service for Mean Sea Level დაარქივებული 2010-03-10 საიტზე Wayback Machine.
* Global sea level change: Determination and interpretation დაარქივებული 2008-12-26 საიტზე Wayback Machine.
* Environment Protection Agency Sea level rise reports დაარქივებული 2007-10-05 საიტზე Wayback Machine.
* Properties of isostasy and eustasy დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
# გეოგრაფიული რუკა

ჯერარდ ვან შაგენის მსოფლიო რუკა, ამსტერდამი, 1689
მსოფლიო რუკა, CIA World Factbook, 2004
**გეოგრაფიული რუკა** — დედამიწის ზედაპირის ან მისი ნაწილის შემცირებული და განზოგადებული გამოსახულება სიბრტყეზე.
რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტების შემცირების ხარიხს გვიჩვენებს მასშტაბი.
რუკების უმრავლესობას არაერთი საერთო მახასიათებელი გააჩნია. ყოველ რუკაზე წარმოდგენილი მასშტაბი, გრადუსთა ბადე, პირობითი ნიშნები და გეოგრაფიული ობიექტების ნაწილი. გეოგრაფიული ობიექტებიდან ძირითადია სანაპირო ხაზი, მდინარეები, წყალსატევები, გზები, მთავარი ქალაქები, პოლიტიკური საზღვრები და სხვ. აღნიშნული მახასიათებლები რუკის ზოგადგეოგრაფიულ ფონს (საფუძველს) წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც გეოგრაფიული მოვლენები და პროცესები წარმოჩინდება.

რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტის შემცირების ხარისხს მასშტაბი განსაზღვრავს. მასშტაბს ჩვეულებრივ წილადით აღნიშნავენ. ზოგჯერ რუკაზე მოცემულია ხაზოვანი მასშტაბი, რომელიც დაყოფილია სანტიმეტრებად, ყოველ სანტიმეტრს კი შეესაბამება კონკრეტული მანძილი დედამიწის ზედაპირზე.

## რუკის ისტორია

ადამიანი რუკებს უძველესი დროიდან ქმნიდა, რითაც თვალსაჩინო წარმოდგენა ეძლეოდა გეოგრაფიული ობიექტების ურთიერთგანლაგებაზე. რუკების კრებადობას ატლასი ეწოდება. ტერმინი ატლასი შემოტანილია აღორძინების ხანაში ფლამანდრიელი კარტოგრაფის გერჰარდ მერკატორის მიერ.

ამჟამად ქაღალდის რუკების გარდა არსებობს ელექტრონული რუკები — რუკები, რომელიც გამოსახულია კომპიუტერის ეკრანზე. ამგვარი რუკების მეშვეობით მანძილების და სხვა კარტოგრაფიული გაზომვების ჩატარება ბევრად ადვილი, სწრაფი და ზუსტია. მასზე მხოლოდ ხაზის გატარებაა საჭირო ნებისმიერ ორ პუნქტს შორის, მონაცემებს კი სპეციალური პროგრამა მყისიერად დაითვლის. ერთ-ერთი ამგვარი კომპიუტერული პროგრამაა Google Earth.

## რუკის ტიპები

* გეოგრაფიული ატლასი
* საგზაო რუკა
* ტერორის კარტოგრაფია
* თემატური რუკა
* ტოპოგრაფიული რუკა
* სინოპტიკური რუკა
* მსოფლიო რუკა
* გეოლოგიური რუკა
* ვარსკვლავური ცის ატლასი

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
გეოგრაფიული რუკა სხვადასხვა რუკები
* Maps-For-Free.com რელიეფური რუკები
* გეოგრაფია და რუკები, ილუსტრირებული გზამკვლევი
* ისტორიული რუკების კოლექცია დაარქივებული 2005-02-07 საიტზე Wayback Machine.
* კარტოგრაფიის ისტორიის პროექტი
* ორეგონის უნივერსიტეტის რუკები დაარქივებული 2008-09-26 საიტზე Wayback Machine.
* მსოფლიოს რუკები
* რუკების ონლაინ–კოლექცია
* რუკების ჟურნალი დაარქივებული 2011-07-05 საიტზე Wayback Machine.
* რუკების კოლექცია
* მსოფლიოს ძველი რუკები და ატლასები დაარქივებული 2007-11-26 საიტზე Wayback Machine.
# სფერო

**სფერო** — მათემატიკაში არის სამგანზომილებიანი ევკლიდური სივრცის (**R**3–ის) წერტილთა სიმრავლე, რომლებიც თანაბარი **r** მანძილით არიან დაშორებული სივრცისის მოცემული წერტილიდან. **r**–ს ეწოდება სფეროს **რადიუსი**, მოცემულ წერტილილს სფეროს **ცენტრი**.

ანალიზურ გეომეტრიაში სფერო *r* რადიუსით და (*x*0, *y*0, *z*0) ცენტრით მოიცემა შემდეგი განტოლებით:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 .
ე.ი. სფერო არის **R**3–ის ყველა ისეთი (*x*, *y*, *z*) წერტილების სიმრავლე, რომლებიც აკმაყოფილებენ აღნიშნულ განტოლებას.

**შენიშვნა**: სალაპარაკო ენაში სფერო შეიძლება აღნიშნავდეს ბირთვს. მათემატიკაში კი სფერო არის ბირთვის საზღვარი.

## რესურსები ინტერნეტში

* მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
# ეკვატორი

დედამიწის ეკვატორი
**ეკვატორი** — წარმოსახვითი გადაკვეთის ხაზი დედამიწის ზედაპირის სიბრტყეზე, პლანეტის ბრუნვის ღერძის პერპენდიკულარულად, რომელიც მის ცენტრს ჭრის. ამგვარად ეკვატორი დედამიწას ჭრის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებად. სხვა პლანეტების და ასტრონომიული სხეულების ეკვატორებიც ანალოგიურად ისაზღვრება.

დედამიწის ეკვატორის სიგრძეა 40 000 კმ.

## ეკვატორული ქვეყნები და ტერიტორიები

ეკვატორი კვეთს 14 ქვეყნის ტერიტორიას:

| კოორდინატები | ქვეყანა, ტერიტორია ან ზღვა | შენიშვნა |
| --- | --- | --- |
| ﻿ / ﻿ | ატლანტის ოკეანე | გვინეის ყურე |
| ﻿ / ﻿ |  სან-ტომე და პრინსიპი | როლაში |
| ﻿ / ﻿ | ატლანტის ოკეანე | გვინეის ყურე |
| ﻿ / ﻿ |  გაბონი |  |
| ﻿ / ﻿ |  კონგოს რესპუბლიკა |  |
| ﻿ / ﻿ |  კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა | ეკვატორი გადის ბუტემბოდან სამხრეთით 9 კილომეტრში. |
| ﻿ / ﻿ |  უგანდა | გადის კამპალადან სამხრეთით 32 კილომეტრში. |
| ﻿ / ﻿ | ვიქტორია | გადის  უგანდა-ს ზოგიერთ კუნძულზე. |
| ﻿ / ﻿ |  კენია | გადის კისუმუდან ჩრდილოეთით 6 კილომეტრში |
| ﻿ / ﻿ |  სომალი |  |
| ﻿ / ﻿ | ინდოეთის ოკეანე | გადის ჰუვადუს ატოლსა და ფუვამულას ( მალდივები) შორის. |
| ﻿ / ﻿ |  ინდონეზია | გადის ბატუზე, სუმატრაზე და ლინგის არქიპელაგზე |
| ﻿ / ﻿ | კალიმანტანი |  |
| ﻿ / ﻿ |  ინდონეზია | კარიმატა |
| ﻿ / ﻿ | მაკასარი |  |
| ﻿ / ﻿ |  ინდონეზია | სულავესი |
| ﻿ / ﻿ | ტომინის ყურე |  |
| ﻿ / ﻿ | მოლუკის ზღვა |  |
| ﻿ / ﻿ |  ინდონეზია | კაიოასა და ჰალმაჰერას კუნძულები |
| ﻿ / ﻿ | ჰალმაჰერის ზღვა |  |
| ﻿ / ﻿ |  ინდონეზია | კუნძული გებე |
| ﻿ / ﻿ | წყნარი ოკეანე | გადის ვაიგეოს კუნძულიდან ჩრდილოეთით 570 მეტრში,  ინდონეზია გადის არანუკას ატოლიდან სამხრეთით 13 კილომეტრში,  კირიბატი გადის კუნძულ ბეიკერიდან სამხრეთით 21 კილომეტრში, აშშ-ის მიმდებარე მცირე კუნძულები |
| ﻿ / ﻿ |  ეკვადორი | კუნძულ ისაბელაზე, გალაპაგოსის კუნძულები |
| ﻿ / ﻿ | წყნარი ოკეანე |  |
| ﻿ / ﻿ |  ეკვადორი | გადის კიტოდან ჩრდილოეთით 24 კილომეტრში, მიტად-დელ-მუნდოსთან ახლოს |
| ﻿ / ﻿ |  კოლომბია | გადის პერუდან ჩრდილოეთით 4,3 კილომეტრში. |
| ﻿ / ﻿ |  ბრაზილია | ბრაზილიის შემდეგ შტატებში: ამაზონასი, რორაიმა, პარა, ამაპა |
| ﻿ / ﻿ | ატლანტის ოკეანე |  |

მიუხედავად მისი სახელწოდებისა ეკვატორული გვინეის ტერიტორიაზე არ გადის ეკვატორი, თუმცა მისი კუნძული ანობონი მდებარეობს ეკვატორიდან სამხრეთით 155 კილომეტრში, ხოლო მისი დანარჩენი ტერიტორია მდებარეობს ეკვატორიდან ჩრდილოეთით.

## იხილეთ აგრეთვე

* არქტიკული წრე
* ჩრდილოეთი ტროპიკი
* სამხრეთი ტროპიკი
* გრინვიჩის მერიდიანი

## წყაროები

* Moritz, H (September 1980). „Geodetic Reference System 1980“. *Bulletin Géodésique*. ბერლინი: Springer-Verlag. **54** (3): 395–405. Bibcode:1980BGeod..54..395M. doi:10.1007/BF02521480. ISSN 0007-4632. (IUGG/WGS-84 data)
* Taff, Laurence G (1981). *Computational Spherical Astronomy*. ნიუ-იორკი:  Wiley. ISBN 047106257X. OCLC 6532537.  (IAU data)

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ეკვატორი Equatorial Monuments Around the World
# გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია

გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია
**გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია** (ინგლ. Royal Observatory, Greenwich) — სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებადი ძირითადი ასტრონომიული ორგანიზაცია დიდ ბრიტანეთში. მდებარეობს გრინვიჩში. მისი მშენებლობა დაიწყეს 1675 წლის 4 მაისს ჩარლზ II-ის ბრძანებით.

## რესურსები ინტერნეტში

* ობსერვატორიის ტელესკოპების აღწერილობა
* ობსერვატორიის აღწერილობა
* ობსერვატორიის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-03-02 საიტზე Wayback Machine.
* გრინვიჩის ობსერვატორიის არქივების ონლაინ-კატალოგი, დაცულია კემბრიჯის უნივერსიტეტში დაარქივებული 2015-07-23 საიტზე Wayback Machine.
# თარიღის ცვლის ხაზი

**თარიღის ცვლის ხაზი** — დედამიწის ზედაპირზე გატარებული პირობითი ხაზი, რომლის სხვადასხვა მხრიდან მიმდებარე ადგილებში საათების ჩვენება ერთმანეთს ემთხვევა, კალენდარული თარიღები კი ერთი დღეღამითაა განსხვავებული. გავლებულია უმთავრესად 180° გრძედის მერიდიანის გასწვრივ ისე, რომ არსად არ კვეთს დასახლებულ პუნქტებს. მისგან აღმოსავლეთით კალენდარული თარიღი 1 დღ-ღ უფრო ნაკლებია, ვიდრე დასავლეთით. როდესაც მოგზაური განუწყვეტლივ გადაინაცვლებს აღმოსავლეთისაკენ, იგი ყოველ სასაათო ზოლში გადასვლისას საათის ისარს წინ სწევს 1 სთ. ასე რომ დედამიწის სრული გარშემოვლისას 1 დღ-ღ „გაუსწრებს“ რეალურ დროს. დასავლეთისკენ მიმავალ მოგზაურს, პირიქით, ერთი დღ-ღ „დაეკარგება“. ამის გამო გემზე (ან თვითმფრინავზე), როცა იგი თარიღის ცვლის ხაზს დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაკვეთს, დღეების აღრიცხვისას 1 დღ-ღ ნაკლებს ანგარიშობენ (მაგალითად, თუ გადაკვეთა 30 ივნისს მოხდა, მიიჩნევენ, რომ 29 ივნისია), აღმოსავლეთიდან დასავლეთით გადაკვეთისას კი — 1 დღ-ღ მეტს.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 589.
# პარალელი

**პარალელი** — ეკვატორის პარალელურად, ჩრდილოეთით და სამხრეთით გავლებული წრეხაზებია. პარალელები გვიჩვენებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ მიმართულებას. ეკვატორის ორივე მხარეს, პარალელების სიგრძე იკლებს და პოლუსებთან ისინი საერთოდ წყდება. ნებისმიერი ერთი პარალელი ყველა მერიდიანის პერპენდიკულარულია გადაკვეთის წერტილებში.

## იხილეთ აგრეთვე

* მერიდიანი

## რესურსები ინტერნეტში

* პარალელი დაარქივებული 2011-05-21 საიტზე Wayback Machine.
# ტაიბეი

| ქალაქი |
| --- |
| ტაიბეი 臺北市 |
| ტაიპეის პანორამა სპილოს მთიდან — მარცხნივ ტაიპეი 101სიმეიდინგიპრეზიდენტის სასახლეჭისინგის მთაბანგკას ლუნგშანის ტაძარიეროვნული სასახლის მუზეუმი |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ტაივანი |
| დაქვემდებარება |
დედაქალაქი |
| შიდა დაყოფა | 大安區, 大同區, 南港區, 內湖區, 士林區, 松山區, 萬華區, 文山區, 信義區, 中山區, 中正區 და 北投區 |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
ჰაუ ლუნგ-ბინი |
| დაარსდა | 1709 |
| ფართობი |
271,799 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
10 მეტრი |
| ოფიციალური ენა | Standard Taiwanese Mandarin |
| მოსახლეობა | 2 618 772 კაცი (2010) |
| სიმჭიდროვე |
9 634,9 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+8 |
| სატელეფონო კოდი | 02 |
| საფოსტო ინდექსი | 100 |
| ოფიციალური საიტი | english.taipei.gov.tw |
|  |
| **ტაიბეი** ვიკისაწყობში |

**ტაიბეი**, თან. გაქ. **თაიპეი**  (ჩინ. 臺北市) — ტაივანის დედაქალაქი და ქვეყნის პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური ცენტრი. ამავე დროს, წარმოადგენს ტაიბეი–კეელუნგის მეტროპოლიური არეალის ცენტრს. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ კიდეზე, მდინარე დანშუიზე, ქალაქ კეელუნგიდან 25 კმ–ით სამხრეთ დასავლეთით. ქალაქი ამავე დროს ნავსადგურია წყნარ ოკეანეზე. 2010 წლის მონაცემებით, ტაიბეის მოსახლეობა 2 618 772 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მეტროპოლიის, რომელშიც მასთან ერთად წარმოდგენილია ქალაქები ახალი ტაიბეი და კეელუნგი – 6 900 273 ადამიანს.

ტაიბეი XVIII საუკუნეში დაარსდა და უკვე XIX საუკუნეში საზღვაო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. 1886 წელს, ჩინეთის ცინის იმპერიის მმართველმა დინასტიამ, ქალაქს პროვინციული დედაქალაქის სტატუსი მიანიჭა. როდესაც პირველი ჩინურ–იაპონური ომის დროს ტაივანი იაპონელებმა დაიპყრეს, ტაიბეი კუნძულის დედაქალაქად აქციეს და მისი მასიური ურბანული დაგეგმარება დაიწყეს. 1945 წელს, კუნძული კვლავ ჩინეთმა აიღო.

როდესაც ჩინეთის სამოქალაქო ომის დროს კომუნისტებს გამოქცეულმა გომინდანის მთავრობამ თავი ტაივანს შეაფარა და 1949 წელს, ტაიბეი ჩინეთის რესპუბლიკის დედაქალაქად გამოაცხადა.

## შენიშვნები

## სქოლიო
# Google Maps

Google Maps-ის ლოგო
**Google Maps** — გუგლის მიერ შექმნილი რუკების ვებ-აპლიკაცია, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დათვალიერება თანამგზავრული სურათების სახით. გარდა უბრალო დათვალიერებისა, შესაძლებელია საკუთარი რუკები შექმნა წერტილოვანი, ხაზოვანი და პოლიგონალური ფენებით და სხვებისათვის გაზიარება.

## რესურსები ინტერნეტში

* Google Maps
	+ Google Sky
	+ Google Moon
	+ Google Mars
* Google Maps დახმარების ცენტრი
# არქტიკული წრე

მსოფლიო რუკაზე არქტიკული წრე ნაჩვენებია წითლად
**არქტიკული წრე** ანუ **ჩრდილოეთის პოლარული წრე** — დედამიწის რუკაზე აღნიშნული ხუთი უმთავრესი პარალელიდან ერთ-ერთი. არქტიკული წრე მდებარეობს ეკვატორიდან ჩრდილოეთით 66° 33′39″ (66.56083°)-ში. ჩრდილოპოლარული წრის ჩრდილოეთით მდებარე მხარეს არქტიკა ეწოდება, მის სამხრეთით ზომიერი კლიმატის ჩრდილოეთი სარტყელი მდებარეობს. სამხრეთ ნახევარსფეროში ანალოგიურ პარალელს სამხრეთის პოლარული წრე ეწოდება.

ჩრდილოპოლარული წრე პოლარული დღისა და ღამის სამხრეთის საზღვარს აღნიშნავს. არქტიკული წრის ჩრდილოეთით, ნებისმიერ ადგილას, მზე წელიწადში ერთხელ მაინც 24 საათით დგას ჰორიზონტზე და ასევე ერთხელ 24 საათით არ ჩნდება ჰორიზონტზე. პოლარული წრის განედზე ეს მოვლენები წელიწადში ერთხელ, ივნისსა და დეკემბერში ბუნიობისას ხდება.

არქტიკის მკაცრი ჰავის გამო აქ ძალიან მცირე რაოდენობით ცხოვრობს ხალხი. ყველაზე მსხვილი ქალაქები, რომლებიც პოლარული წრის ჩრდილოეთით მდებარეობენ, ესენია: მურმანსკი (304000 მცხოვრებით), ნორილსკი (13 500 მცხოვრებით) და ვორკუტა (85 000 მცხოვრებით) რუსეთში და ტრომსე (62 00 მცხოვრებით) ნორვეგიაში.

არქტიკის რუკა
# ნორვეგიის ზღვა

ნორვეგიის ზღვა ჩრდილოევროპის რუკაზე
**ნორვეგიის ზღვა** — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის მოსაზღვრე ზღვა, რომელიც მდებარეობს სკანდინავიის ნახევარკუნძულს, ისლანდიასა და კუნძულ იან-მაიენს შორის.

ფართობი 1,4 მლნ კმ², სიღრმე 3970 მ-მდე (საშუალი სიღრმეები — 1600–1750 მ), მოქცევათა სიმაღლე 3,3 მ-მდე, სიმლაშე — დაახლოებით 35 ‰.
ნორვეგიის ზღვისთვის დიდი მნიშვნელობა ნორვეგიის თბილ დინებას აქვს, რომელიც თავის მხრივ, გოლფსტრიმის გაგრძელებაა; ამის წყალობით, ზამთრობით ნორვეგიის ზღვა არ იყინება. ნორვეგიის ნაპირებთან ზღვა ღრმა არ არის, ხშირია მეჩეჩები.

განვითარებულია თევზჭერა და ნავთობის მოპოვება.
მნიშვნელოვანი პორტებია ნორვეგიული ქალაქები: ტრონჰეიმი, ტრომსე და ნარვიკი.

უდიდესი კუნძულებია: სიორეია, სეილანი, არნეია, რინგვასეია, კვალეია, სენია, ვესტეროლენის კუნძულები, ლოფოტენის კუნძულები, დიონა, ვეგა, ფრეია, ჰიტრა და სმიოლა ნორვეგიის ნაპირებთან.

## რესურსები ინტერნეტში

* LoveToKnow Free Online Encyclopedia
* American Geophysical Union – Norwegian Sea Proposed as Storage Site for Carbon Dioxide დაარქივებული 2006-12-25 საიტზე Wayback Machine.
* Goliat – New oil field off Northern Norway discovered
* NASA: Smoke Over Norwegian Sea დაარქივებული 2007-08-23 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Coral reefs in the Norwegian Sea დაარქივებული 2009-08-31 საიტზე Wayback Machine.
# ბერინგის სრუტე

ბერინგის სრუტის თანამგზავრული ფოტო
სრუტეში მდებარე პატარა დიომიდის (*აშშ, მარცხნივ*) და დიდი დიომიდის (*რუსეთი, მარჯვნივ*) კუნძულები
**ბერინგის სრუტე** (რუს. *Берингов пролив*) — სრუტე აზიის კონტინენტის უკიდურეს აღმოსავლეთს, დეჟნევის კონცხსა და ჩრდილოეთ ამერიკის უკიდურეს დასავლეთს — ალასკის ნახევარკუნძულის უელსის პრინცის კონცხებს შორის. სრუტე პოლარული წრისგან ოდნავ სამხრეთით მდებარეობს.

ბერინგის სრუტე არაერთხელ გამხდარა მეცნიერთა კვლევის ობიექტი, იმ მოსაზრებიდან გამომდინარე, რომ აზიიდან ჩრდილოეთ ამერიკაში ადამიანები სწორედ ამ სრუტის გავლით, ე. წ. „ხმელეთის ხიდის“ საშუალებით გადავიდნენ, როდესაც აქაურობა ყინულებით ჩაიხერგა და ოკეანის დონე საგრძნობლად დაეცა.

სრუტის სიგანე დაახლოებით 85 კმ-ია, საშუალო სიღრმე 30-49 მეტრი. ერთმანეთთან აერთებს ჩუკოტკის ზღვას (*ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ნაწილი*) და ბერინგის ზღვას (*წყნარი ოკეანის ნაწილი*). მიუხედავად იმისა, რომ სრუტეში პირველად სიმონ დეჟნიოვმა გაიარა 1648 წელს, მას სახელი მაინც დანიელი მკვლევრის, ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად ეწოდა, რომელმაც აქ 1728 წელს გაიარა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ალასკის შტატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-08-31 საიტზე Wayback Machine.