# უკრაინული ენა

|  |
| --- |
| **უკრაინული ენა** українська мова |
| გავრცელებულია | უკრაინა, ხორვატია, პოლონეთი, რუმინეთი, რუსეთი, სერბეთი, სლოვაკეთი |
| მოლაპარაკეთა რაოდენობა | ~ 30 მლნ. |
| ოფიციალური სტატუსი |  უკრაინა *არაღიარებული ქვეყნები* დნესტრისპირეთი |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ინდოევროპული ენები
ბალტოსლავური
სლავური
აღმ. სლავური |
| დამწერლობის სისტემა | კირილიცა (უკრაინული ვარიანტი) |
| ენის კოდები | ISO 639-1: uk ISO 639-2: ukr |
| რუკა |
|  |
| ვიკისივრცე |
| ენის თარგი | {{Lang-uk}} |
|  ვიკისივრცეში არის ვიკიპედია — უკრაინული ენა
 |

**უკრაინული ენა** (უკრ. українська мова [ukrɑˈjinʲsʲkɑ ˈmɔwɑ]) — უკრაინელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის სლავურ ენებს.

უკრაინული ენა
## ზოგადი ცნობები

* **მოლაპარაკეთა რაოდენობა**: 45 მლნ.
* **ენის კოდი**: uk
* **სახელწოდება**: uk - українська мова (ukrains’ka mova); en - Ukrainian; eo - Ukraina
* **დამწერლობა**: კირილიცა

სალიტერატურო ენამ განვითარების ორი ეტაპი გაიარა: ძველუკრაინული (XIV-XVIII სს) და თანამედროვე ლიტერატურული ენა (XVIII ს-ის ბოლოდან). მასში უფრო მეტი სიტყვაა პოლონურიდან ნასესხები, მაგრამ რუსულისაგან განსხვავებით, ნაკლებია საკლესიო სლავურიდან მომდინარე სიტყვები. თანამედროვე ლიტერატურული ენის ფორმირებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტარას შევჩენკოს შემოქმედებამ. დამწერლობა სლავურ-კირილურ გრაფიკაზე.

## სტატუსი

ოფიციალური ენაა უკრაინაში, გავრცელებულია ძირითადად უკრაინაში, მის მომიჯნავე რაიონებში: რუსეთსა და ბელარუსში, ყუბანში, პოლონეთში, სლოვაკეთში, აგრეთვე კანადაში, აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრალიაში.

## დამწერლობა

უკრაინული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 33 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

| # | დიდი ასო | პატარა ასო | სახელი | გამოთქმა (IPA) | გამოთქმა (ქართულად) | ტრანსლიტერაცია (ISO 9) | Unicode |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | А | a | *ა* | [a] | ა | a | U+0410 / U+0430 |
| 2 | Б | б | *ბე* | [b] | ბ | b | U+0411 / U+0431 |
| 3 | В | в | *ვე* | [v] | ვ | v | U+0412 / U+0432 |
| 4 | Г | г | *ჰე* | [h] | ჰ | h | U+0413 / U+0433 |
| 5 | Ґ | ґ | *გე* | [g] | გ | g | U+0490 / U+0491 |
| 6 | Д | д | *დე* | [d] | დ | d | U+0414 / U+0434 |
| 7 | Е | е | *იე* | [jie] | იე | e | U+0415 / U+0435 |
| 8 | Є | є | *ჲე* | [je] | იო | ë | U+0404 / U+0454 |
| 9 | Ж | ж | *ჟე* | [ʒ] | ჟ | ž | U+0416 / U+0436 |
| 10 | З | з | *ზე* | [z] [zʲ] | ზ | z | U+0417 / U+0437 |
| 11 | И | и | *ი* | [ɪ] | ი | i | U+0418 / U+0438 |
| 12 | І | і | *ი* | [i] | ი | i | U+0406 / U+0456 |
| 13 | Ї | ї | *ჲი* | [ji] | ი | i | U+0407 / U+0457 |
| 14 | Й | й | *ი ნესკლადოვაიე и нескладовае*  | [j] | იი | j | U+0419 / U+0439 |
| 15 | К | к | *კა* | [k] | კ | k | U+041A / U+043A |
| 16 | Л | л | *ელ* | [ɫ] | ლ | l | U+041B / U+043B |
| 17 | М | м | *em* | [m] | მ | m | U+041C / U+043C |
| 18 | Н | н | *ენ* | [n] ~ [nʲ] | ნ | n | U+041D / U+043D |
| 19 | О | о | *ო* | [o] | ო | o | U+041E / U+043E |
| 20 | П | п | *პე* | [p] ~ [pʲ] | პ | p | U+041F / U+043F |
| 21 | Р | р | *ერ* | [r] ~ [rʲ] | რ | r | U+0420 / U+0440 |
| 22 | С | с | *ეს* | [s] ~ [sʲ] | ს | s | U+0421 / U+0441 |
| 23 | Т | т | *ტე* | [t] ~ [tʲ] | ტ | t | U+0422 / U+0442 |
| 24 | У | у | *უ* | [u] | უ | u | U+0423 / U+0443 |
| 25 | Ф | ф | *ეფ* | [f] ~ [fʲ] | ფ | f | U+0424 / U+0444 |
| 26 | Х | х | *ხა* | [x] ~ [xʲ] | ხ | h | U+0425 / U+0445 |
| 27 | Ц | ц | *ცე* | [ʦ] | ც | c | U+0426 / U+0446 |
| 28 | Ч | ч | *ჩე* | [ʧʲ] | ჩ | č | U+0427 / U+0447 |
| 29 | Ш | ш | *შა* | [ʃ] | შ | š | U+0428 / U+0448 |
| 30 | Щ | щ | *შჩა* | [ʃ] | შჩ | šč | U+0429 / U+0449 |
| 31 | Ь | ь | *მიაკი ზნაკი* мяккі знак | [ʲ] |  | ’ | U+042C / U+044C |
| 32 | Ю | ю | *იუ* | [ʲu] | იუ | û | U+042E / U+044E |
| 33 | Я | я | *ია* | [ʲa] | ია | â | U+042F / U+044F |
| 34 | ' | - | აპოსტროფი | - | U+02BC |

## გრამატიკა

...

## ლექსიკა

**ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Добрий день (Dobri den); Привіт (Pryvit)
* დილა მშვიდობისა - Доброго ранку (Dobroho ranku)
* საღამო მშვიდობისა - Добрий вечір (Dobryy̆ vechir)
* როგორ ხართ? - як ви поживаєте? (yak vy pozhyvayete?)
* როგორ ხარ? - як поживаєш? (yak pozhyvayesh?)
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Ласкаво просимо (Laskavo prosymo); Вітаємо (Vitaemo)
* როგორ გაქვთ საქმეები? - Як у вас справи? (Yak u vas spravy?)
* გმადლობთ - Дякую (Dyakuyu); Спасибі (Spasybi)
* კი / არა - Так / Ні (Tak / Ni)
* გეთაყვა - Будь ласка (Bud' laska); Прошу (Proshu)
* ნახვამდის - До побачення (Do pobachennya)

**რიცხვები**

|  |  |
| --- | --- |
| * 1 - один (ody'n) *მამრობითი სახელებისთვის*
* 1 - одна (odna) *მდედრობითი სახელებისთვის*
* 1 - одне (odne) *საშუალო სახელებისთვის*
* 2 - два (dva) *მამრობითი და საშუალო სახელებისთვის*
* 2 - дві (dvi) *მდედრობითი სახელებისთვის*

(*დანარჩენი ყველა სახელებისთვის საერთოა*)
* 3 - три (tri)
 | * 4 - чотири (choty'ry)
* 5 - п'ять (pyat')
* 6 - шість (shist')
* 7 - сім (sim)
* 8 - вісім (vísim)
* 9 - дев'ять (devyat')
* 10 - десять (desyat')
 |

## სქოლიო

## იხილეთ აგრეთვე

* უკრაინისტიკა

## რესურსები ინტერნეტში

* უკრაინულ-ქართული ლექსიკონი