# ჰირაცუკა რაიტო

|  |
| --- |
| იაპონ. 平塚らいてう |
|  |
| დაბადების თარიღი | 10 თებერვალი, 1886(1886-02-10)  |
| დაბადების ადგილი | ტოკიო |
| გარდაცვალების თარიღი | 24 მაისი, 1971(1971-05-24) (85 წლის) |
| საქმიანობა | ჟურნალისტი, რომანისტი, მწერალი, კრიტიკოსი, ანარქისტი და ფემინისტი  |
| მოქალაქეობა |  იაპონია  იაპონიის იმპერია |
| ალმა-მატერი | იაპონიის ქალთა უნივერსიტეტი |
| პარტნიორ(ებ)ი | მორიტა სოჰეი |
|  **ჰირაცუკა რაიტო** ვიკისაწყობში |

**ჰირაცუკა რაიტო** (იაპონ. 平塚 らいちょう; ისტორიული ორთოგრაფიით იაპონ. らいてう; დაბადებისას **ჰირაცუკა ჰარუ** იაპონ. 平塚 明; დ. 10 თებერვალი, 1886 — 24 მაისი, 1971) — იაპონელი მწერალი, ჟურნალისტი, პოლიტიკური აქტივისტი, ანარქისტი და ფემინისტური მოძრაობის პიონერი იაპონიაში.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება

ჰირაცუკა რაიტო დაიბადა ტოკიოში მაღალჩინოსანი სამოქალაქო მოხელის ოჯახში, როგორც მეორე ქალიშვილი. 1903 წელს სწავლა დაიწყო იაპონიის ქალთა უნივერსიტეტში (იაპონ. 日本女子大学), სადაც განიცადა ევროპული ფილოსოფიის თანამედროვე მიმდინარეობების, აგრეთვე ძენ ბუდიზმის ძლიერი გავლენა და თავადაც გახდა მისი ერთგული მიმდევარი.

განსაკუთრებული ინტელექტუალური ზეგავლენა მოახდინა შვედმა ფემინისტმა მწერალმა ელენ ქეიმ, რომლის რამდენიმე ნაშრომი ჰირაცუკამ იაპონურად თარგმნა, აგრეთვე ჰენრიკ იბსენის პიესამ *თოჯინების სახლი* (1879), რომლის ინდივიდუალისტურმა გმირმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაში. უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში იგი ასევე ეცნობოდა ბარუხ სპინოზას, მაისტერ ეკჰარტისა და გ. ვ. ფ. ჰეგელის ნაშრომებს.

## სეიტო და ფემინისტური მოძრაობა

1908 წელს ჰირაცუკამ სცადა ორმაგი თვითმკვლელობა თავის მასწავლებელთან, მწერალ მორიტა სოჰეისთან ერთად, ტოჩიგის მთებში, ნასუშიობარაში. წყვილი ცოცხალი იპოვეს, თუმცა შემთხვევამ ფართო საზოგადოებრივი სკანდალი გამოიწვია.

1911 წელს, ნარუმის ქალთა ინგლისურ სკოლაში მუშაობის პერიოდში, ჰირაცუკამ დააარსა იაპონიის პირველი ექსკლუზიურად ქალთა ლიტერატურული ჟურნალი *სეიტო* (იაპონ. 青鞜). ჟურნალის პირველი ნომერი იწყებოდა ცნობილი ფრაზით: „დასაწყისში ქალი მზე იყო“ (იაპონ. 元始、女性は太陽であった), რაც შინტოს მზის ქალღმერთ ამატერასუს უკავშირდებოდა და ქალთა სულიერი დამოუკიდებლობის იდეას გამოხატავდა.

ჟურნალის საწყისი ლიტერატურული ფოკუსი მალევე გაფართოვდა და მოიცვა ქალთა უფლებებთან დაკავშირებული საკითხები, მათ შორის ქალის სექსუალობა, უბიწოება და აბორტი. ავტორებს შორის იყვნენ იოსანო აკიკო და სხვა ცნობილი ინტელექტუალები. მედიის კრიტიკისა და სახელმწიფო ცენზურის მიუხედავად, *სეიტო* იქცა იაპონიის ქალთა მოძრაობის ცენტრალურ პლატფორმად.

## პოლიტიკური აქტივიზმი

1918–1919 წლებში ჰირაცუკა ჩაერთო ინტელექტუალურ დებატებში დედობისა და ქალთა ეკონომიკური დამოუკიდებლობის შესახებ, რაც შემდგომში ცნობილი გახდა, როგორც დედობის დაცვის კამათი (იაპონ. 母性保護論争). ამ დისკუსიებში მონაწილეობდნენ იოსანო აკიკო, იამაკავა კიკუე და იამადა ვაკა.

1920 წელს ჰირაცუკამ იჩიკავა ფუსაესთან ერთად დააარსა ქალთა ახალი ასოციაცია (იაპონ. 新婦人協会), რომლის ძალისხმევით 1922 წელს გაუქმდა კანონი, რომელიც ქალებს პოლიტიკურ საქმიანობაში მონაწილეობას უკრძალავდა. მიუხედავად ამისა, ქალთა საარჩევნო უფლება იაპონიაში მოგვიანებით დამკვიდრდა.

## გვიანი წლები

1930-იან წლებში ჰირაცუკა შეუერთდა კოოპერატიულ მოძრაობას. ომის შემდგომ პერიოდში იგი აქტიურად ჩაერთო მშვიდობის მოძრაობაში. 1950 წელს, კორეის ომის დაწყებისთანავე, მან მონაწილეობა მიიღო დელეგაციაში, რომელმაც დინ აჩესონს იაპონიის ნეიტრალიტეტის თხოვნით მიმართა.

1963 წელს ჰირაცუკამ, ნოგამი იაეკოსა და მხატვარ ივასაკი ჩიჰიროსთან ერთად, დააარსა იაპონიის ქალთა ახალი ასოციაცია (იაპონ. 新日本婦人の会), რომელიც დღემდე აქტიურ ორგანიზაციად რჩება.

## ნაშრომები

* *მარუმადო იორი* (იაპონ. 『円窓より』 — „ხედვა მრგვალი ფანჯრიდან“)
* „დასაწყისში ქალი მზე იყო“ (იაპონ. 『元始、女性は太陽であった』)
* „გზა, რომლითაც ვიარე“ (იაპონ. 『私の歩いた道』)
* „დედობის რენესანსი“ (იაპონ. 母性の復興)
* „სიყვარული და ქორწინება“ (იაპონ. 愛と結婚)

## კულტურული მემკვიდრეობა

2014 წლის 10 თებერვალს Google-მა აღნიშნა ჰირაცუკა რაიჩოს 128-ე დაბადების დღე.

## სქოლიო