Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# სასაფლაო

სასაფლაო ჩინეთში
**სასაფლაო** — მიცვალებულთა დასამარხად სპეციალურად გამოყოფილი ტერიტორია. სასაფლაოს ტიპს განსაზღვრავს ამა თუ იმ ხალხში, სარწმუნოებაში, სოციალურ ჯგუფში მიღებული დაკრძალვის წესები.

პირველყოფილი თემური წყობილებისა და ადრინდელი ფეოდალური საზოგადოების სამარხთა ჯგუფებს სამაროვანი ჰქვია, ანტიკურ სამყაროს, ძველ აღმოსავლეთის, ხმელთაშუაზღვისპირეთისა და შავისღვისპირეთის სასაფლაოებს ჩვეულებრივ უწოდებენ ნეკროპოლისს. გამოჩენილ ადამიანთა დასაკრძალავ ადგილს პანთეონს უწოდებენ. ზოგჯერ საფლავის ქვებსა და სტელებს მხატვრული ღირებულება, ხოლო წარწერებს (ეპიტაფიები) ისტორიული მნიშვნელობა აქვს. სასაფლაოები ეკლესია-მონასტრების გვერდითაც არის მოწყობილი. XVIII—XIX საუკუნეებში რუსეთში შეიქმნა სამხედრო, საზღვაო, სატუსაღოების, ინფექციური და სხვა სასაფლაოები.

მიწაში დამარხვა დაკრძალვის ძველი და ყველაზე გავრცელებული წესია. ნიადაგში ორგანული ნივთიერებები სრულ მინერალიზაციამდე იხრწნება, გვამის გახრწნის ნორმალური პროცესისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს ნიადაგის შედგენილობას (უმჯობესია ქვიშიან-ფორებიანი ნიადაგი). ცხელი ჰავის პირობებში, ზედმიწევნით მშრალ ნიადაგში გვამი მუმიფიკაციას განიცდის, ე. ი. ისე გამოშრება, რომ მისი გახრწნა შეუძლებელი ხდება. ტენიან ნიადაგში, იქ, სადაც გრუნტის წყლების დონე მაღალია, შეიძლება განვითარდეს რთული ქიმიური პროცესი, რაც ასევე შეუძლებელს ხდის გვამის მინერალიზაციას.

## გალერეა

* არლინგტონის ნაციონალური სასაფლაო აშშ-ში
* მუსლიმური სასაფლაო მარაქეშში, მაროკოში
* საბჭოთა სამხედრო სასაფლაო საარემააში, ესტონეთში.
* სოფლის სასაფლაო პოლონოთში
* სასაფლაო იპრში, ბელგიაში

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 117.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სასაფლაო“** ვიკისაწყობში.
* სასაფლაოები, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* სასაფლაოები საიტზე Curlie
# ლობი

**ლობი**, *ლობირება* (ინგლ. lobby — ვესტიბიული, შენობის შესასვლელი ნაწილი, პარლამენტის კულუარი) — ამა თუ იმ ინტერესთა ჯგუფის გამომხატველი ორგანიზებული გუნდი, რომელიც მუშაობს საკანონმდებლო და წარმომადგენლობით ხელისუფლებასთან დამკვეთი ჯგუფის სასარგებლოდ.

ლობირების მიზანი შეიძლება იყოს რაიმე საკანონმდებლო აქტის მიღება ან რაიმე სხვა კონკრეტული გადაწყვეტილება დამკვეთის ინტერესების შესაბამისად. ამ ტერმინით ასევე აღინიშნება ეკონომიკურად და პოლიტიკურად ძლიერი სტრუქტურების წარმომადგენელთა ჯგუფი, რომელიც ზეგავლენას ახდენს სახელმწიფო პოლიტიკაზე.

## ლიტერატურა

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
# ვაშინგტონ პოსტი (გაზეთი)

**ვაშინგტონ პოსტი**|  |
|  ვაშინგტონ პოსტის პირველი გვერდი |
| მედიის სახეობა: | ყოველდღიური გაზეთი |
| დაფუძნდა: | 6 დეკემბერი, 1877 (1877-12-06) |
| მფლობელი: | WP CompanyWP Company LLC (Nash Holdings LLC) (ჯეფ ბეზოსი) |
| შტაბ-ბინა: | 1150 15-ე ქუჩა, ჩ.დ. ვაშინგტონი, აშშ |
| მკითხველი: | 715,181 |
| გავრცელება: | აშშ-ის აღმოსავლეთი სანაპირო |
| საიტი: | washingtonpost.com |

**ვაშინგტონ პოსტი** (ინგლ. The Washington Post) — უდიდესი და უძველესი გაზეთი ვაშინგტონში, აშშ-ის დედაქალაქში, რომელიც დაარსდა 1877 წლის 6 დეკემბერს.გაზეთმა მსოფლიოში გაითქვა სახელი ადრეულ 1970-იანებში ბობ ვუდვორდისა და კალრ ბერნსტაინის უოტერგეიტის სკანდალის გამოძიებისას, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ნიქსონის პრეზიდენტობიდან გადაყენებაში. პოსტი საყოველთაოდ ითვლება საუკეთესო სამ ამერიკულ გაზეთთა რიგში „The New York Times“-სა (გამორჩეული საერთო ხასიათის რეპორტაჟებითა და საერთაშორისო მიმოხილვით) და „The Wall Street Journal“-თან (საფინანსო მიმოხილვებით) ერთად. პოსტმა რეპუტაცია თეთრი სახლისა და კონგრესის მუშაობისა და აშშ-ის მთავრობის სხვა ასპექტების რეპორტაჟებით მოიხვეჭა.

„The New York Times“-ისა და „The Wall Street Journal“-სგან განსხვავებით „Washington Post“ საკუთარ თავს რეგიონულ გაზეთად თვლის და მისი ეროვნული გამოცემა დისტრიბუციაში აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროს არ სცდება ხოლმე. მის მკითხველთა უმრავლესობა კოლუმბიის ოლქში და ასევე მის შემოგარენში მყოფ მერილენდისა და ჩრდ. ვირჯინიის გარეუბნებშია.

2013 წლის მაისიდან გაზეთის ყოველდღიური ცირკულაცია 474,767 აღემატებოდა, ხოლო მისი საკვირაო გამოცემის ტირაჟი 838,014 აღემატება, რაც მას ქვეყნის მასშტაბით ტირაჟის მიხედვით მეშვიდე ადგილზე აყენებს „USA Today“, „The Wall Street Journal“, „The New York Times“, „Los Angeles Times“, „Daily News“ და „New York Post“ შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ტირაჟი (ისევე როგორც ყველა სხვა გაზეთების) ბოლო დროს ნელ-ნელა ეცემოდა, მას ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ბაზარში-შეღწევადობის რეიტინგი აქვს აშშ-ის მეტროპოლიების ყოველდღიურ გაზეთებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* ვაშინგტონ პოსტის ისტორიის ქრონოლოგია დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# აშშ-ის სენატი

| შეერთებული შტატების სენატი *United States Senate* |
| --- |
|  |
|  |
| ტიპი |
| ორგანოს ტიპი | ? |
| ხელმძღვანელები |
| სტრუქტურა |
| სხდომების ადგილი |

**შეერთებული შტატების სენატი** (ინგლ. The United States Senate) — აშშ-ის კონგრესის ორი პალატიდან ერთ-ერთი. კონგრესის მეორე პალატაა წარმომადგენელთა პალატა.

აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით სენატში თითოეულ შტატს ჰყავს ორი წარმომადგენელი, რომლებიც აირჩევიან ყოველი შტატიდან ექვსი წლის ვადით. ცალკეულ შტატში არჩევნების ჩატარების დრო და წესები განისაზღვრება შტატის კანონმდებელი კრების და აშშ-ის კონგრესის მიერ. შედეგად ყოველ ორ წელწადში არჩევნები ტარდება სენატის ადგილების დაახლოებით ერთი მესამედის დასაკავებლად.

სენატის პრეზიდენტი არის აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი, თუმცა მას ხმის მიცემის უფლება მხოლოდ ხმების შუაზე გაყოფის შემთხვევაში აქვს.

სენატის წევრების რაოდენობა წარმომადგენელთა პალატის წევრების რაოდენობაზე ნაკლებია და ისინი უფრო ხანგრძლივი ვადით არიან არჩეული. გარდა ამისა, სენატს აქვს რამდენიმე ექსკლუზიური უფლება რომელიც წარმომადგენელთა პალატას არ გააჩნია. შესაბამისად სენატი მიიჩნევა აშშ-ის კონგრესის „ზედა პალატად“.

## რესურსები ინტერნეტში

* **ოფიციალური საიტი**
# ჰობი

**ჰობი** (ინგლ. Hobby, გერმ. Steckenpferd) — ადამიანის რაიმე გატაცება, საქმიანობა, რომელსაც მიმართავენ დასვენების დროს, საკუთარი ინტერესების დაკმაყოფილების მიზნით. ის, რაც ერთი ადამიანისთვის პროფესიაა, შეიძლება მეორე ადამიანისთვის იყოს ჰობი, მაგალითად ბაღის მოვლა ან საჭმლის კეთება. ქვემოთ ჩამოთვლილი საქმიანობა შეიძლება განხილულ იქნეს აგრეთვე როგორც ჰობი:

* საოაჯახო საქმე
	+ კერვა
	+ კულინარია
	+ ქარგვა
	+ ქსოვა
* თამაში და სპორტი
	+ ბანქო
	+ გოლფი
	+ ველოსპორტი
	+ ტურიზმი
	+ მთამსვლელობა
	+ ცურვა
	+ ჭადრაკი
* კოლექციონერობა
	+ ფალერისტიკა
	+ ფილატელია
	+ ფილუმენია
* ინტელექტუალური საქმიანობა
	+ გენეალოგია
	+ თარგმნა
	+ ლიტერატურა
	+ უცხო ენები

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 677.
# ვიკიწყარო

| ვიკიწყარო |
| --- |
|  |
|  |
| საიტი |
ka.wikisource.org |
| საიტის ტიპი |
ბიბლიოთეკა |
| რეგისტრაცია |
არა სავალდებულო |
| ხელმისაწვდომი ენა |
ქართული |
| მფლობელი |
ფონდი ვიკიმედია |
| შემქნელი |
ჯიმი უეილსი |
| შემოსავალი |
არაკომერციული |

**ვიკიწყარო** (ინგლ. Wikisource) — „ფონდ ვიკიმედიის“ ერთ-ერთი პროექტი, რომელიც მიმართულია თავისუფლად გავრცელებადი ორიგინალური ტექსტების ბიბლიოთეკის შექმნისკენ. ეს შეიძლება იყოს, როგორც ლიტერატურული ნაწარმოებები, ასევე კომპიუტერული პროგრამების გამოყენების სახელმძღვანელოები, რომლებიც დაწერილია არა სტატიის ავტორის მიერ. ვიკიწყაროს მასალები GPL ლიცენზიას ექვემდებარება.

იქიდან გამომდინარე, რომ ვიკიწყაროს თავდაპირველი სათაური იყო „პროექტი ყინულწყარო“, მისი თავდაპირველი ლოგო იყო აისბერგის გამოსახულება. რამდენიმე ტექნიკური და ლეგალური მიზეზების გამო საბოლოოდ აისბერგის გამოსახულება ფოტოსურათი შეიცვალა საგანგებოდ შექმნილი ლოგოთი, რომელიც ვიკიწყაროს სიმბოლო დღესაც რჩება.

## იხილეთ აგრეთვე

* {{მინიდაფა}}

## რესურსები ინტერნეტში

* ქართული ვიკიწყაროს მთავარი გვერდი

## სქოლიო
# მოხალისეობა

**მოხალისეობა** — არაანაზღაურებადი საქმიანობა, რომელიც გულისხმობს ნებაყოფლობით დროის დახარჯვას, მომსახურების შესრულებას ან/და დახმარების გაწევას, რომლის მიზანია სოციალური სარგებლის მოტანა.

მოხალისეობის ცნების ერთ-ერთი განმსაზღვრელი კრიტერიუმი არის ის, რომ მისი განხორციელებისთვის პიროვნება არ იღებს ფულად ან სხვა სახის ანაზღაურებას.

მოხალისე არის ფიზიკური პირი, რომელიც თმობს საკუთარ დროსა და ხარჯავს ენერგიას საზოგადოებისათვის სასარგებლო საქმიანობის შესრულებით, რომლისთვისაც ერთვება რაიმე ღონისძიებაში ან საქმიანობაში ნებაყოფლობით.

მოხალისეობრივი საქმიანობა არსებითად მიმართულია არა თავად მოხალისის, არამედ სხვა პირის, პირთა ჯგუფის ან ზოგადად, საზოგადოების სასარგებლოდ. იგი წარმოადგენს საზოგადოებისათვის სასიკეთო საქმეს და აქტუალური სოციალური პრობლემების გადაწყვეტის მექანიზმს.
თავისუფალი დროის სასარგებლოდ გამოყენება, ახალი ინტერესის სფეროს გაჩენა, ცოდნის გაღრმავება და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება, საკუთარი ინიციატივების განხორციელება, სოციალური სარგებლიანობის შეგრძნება, ახალი ადამიანების გაცნობა, პროფესიული გამოცდილების შეძენა - ეს მოტივაციის ის ფორმებია, რომლებიც შეიძლება ამოძრავებდეს მოხალისეს და ისინი ხშირად გაცილებით უფრო მაღალი ღირებულებისაა ვიდრე მატერიალური სარგებლის მიღება.

## რესურსები ინტერნეტში

* Curlie
# იურისდიქცია

**იურისდიქცია** — სახელმწიფოს ან პირის უფლება განახორციელოს მართლმსაჯულება გარკვეულ ტერიტორიაზე ან გარკვეულ პირთა მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში

* Cornell.edu
# TikTok

| TikTok |
| --- |
|  |
| ავტორი | ByteDance |
| გამოვიდა | სექტემბერი, 2016 |
| ბოლო გამოშვება | 28.5.4 / 3 მარტი, 2023 |
| ენა | 40 ენა |
| საიტი | tiktok.com douyin.com |

**TikTok**, ჩინეთში აგრეთვე ცნობილი როგორც **Douyin** — სოციალური ქსელი, ვიდეობის გაზიარების ონლაინ-პლატფორმა, რომელსაც ფლობს ByteDance. გაეშვა 2016 წელს. საიტის აპლიკაცია ხელმისაწვდომია iOS-სა და Android-ზე, 40 ენაზე. მასზე ქვეყნდება 3 წამიდან 10 წუთამდე ხანგრძლივობის ვიდეოები.

2020 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, აპლიკაცია მსოფლიო მასშტაბით 2 მილიარდზე მეტჯერ არის ჩამოტვირთული. „Morning Consult“-მა იგი 2020 წლის მესამე ყველაზე სწრაფად ზრდად აპლიკაციად დაასახელა, „Zoom"-ის და „Peacock“-ის შემდეგ, Cloudflare-მა კი — 2021 წლის ყველაზე პოპულარულ საიტად.

TikTok კრიტიკის ობიექტიც გახდა სხვადასხვა ისეთი ფსიქოლოგიური ეფექტების გამო, როგორიცაა მიჩვევა, დამოკიდებულება. აგრეთვე, ცენზურის ზომიერებასა და მომხმარებლების კონფიდენციალურობის საკითხებზე. ამჟამად საიტი დაბლოკილია ირანში, ინდოეთში, პაკისტანში, ინდონეზიაში, ბანგლადეშში და ავღანეთში. 2020 წელს, დონალდ ტრამპმა სცადა საიტის დაბლოკვა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

TikTok-ის მომხმარებლების 41%-ს შეადგენენ 16-24 წლის ადამიანები, რომელთა 90% საიტს ყოველდღიურად იყენებს.

## რესურსები ინტერნეტში

* TikTok

## სქოლიო
# კონცერნი

**კონცერნი** (ლათ. Concernere — „შერევა“) — სხვადასხვა დამოუკიდებელი სამრეწველო, საფინანსო და სავაჭრო საწარმოს გაერთიანება, რომლებიც, მართვის ფუნქციების გარკვეული ცენტრალიზაციის საფუძველზე, ეწევიან ერთობლივ საქმიანობას.

საქართველოს კანონმდებლობით, კონცერნი იქმნება იმ შემთხვევაში, თუ ერთი საწარმო სხვა საწარმოში მონაწილეობს ოცდახუთ პროცენტზე მეტი წილით. იმავდროულად, კონცერნი არ სარგებლობს იურიდიული პირის უფლებით.

## ლიტერატურა

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
# სან-დიეგო

| ქალაქი |
| --- |
| სან-დიეგო San Diego |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
კალიფორნიაკალიფორნია |
| ოლქი |
სან-დიეგო |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
კევინ პაულკონერი |
| დაარსდა |
1769 |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
1850 |
| ფართობი |
963.6 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
22 მ |
| მოსახლეობა | 1,256,951 კაცი (2006) |
| სიმჭიდროვე |
1,494.7 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
2,941,454 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-8, ზაფხულში UTC-7 |
| სატელეფონო კოდი |
619/858 |
| საფოსტო ინდექსი | 92101, 92102, 92103, 92104, 92105, 92106, 92107, 92108, 92109, 92110, 92111, 92112, 92113, 92114, 92115, 92116, 92117, 92119, 92120, 92121, 92122, 92123, 92124, 92126, 92127, 92128, 92129, 92130, 92131, 92132, 92134, 92135, 92136, 92137, 92138, 92139, 92140, 92142, 92145, 92147, 92149, 92150, 92152, 92153, 92154, 92155, 92158, 92159, 92160, 92161, 92163, 92165, 92166, 92167, 92168, 92169, 92170, 92171, 92172, 92174, 92175, 92176, 92177, 92179, 92182, 92186, 92187, 92191, 92192, 92193, 92195, 92196, 92197, 92198 და 92199 |
| ოფიციალური საიტი | sandiego.gov |
|

აშშკალიფორნიაყველას ჩვენება |
| **სან-დიეგო** ვიკისაწყობში |

**სან-დიეგო** (ინგლ. San Diego) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ აშშ-ში. მდებარეობს კალიფორნიის შტატში მექსიკის საზღვარზე, მოსახლეობა 1,3 მლნ კაცი (2005), გარეუბნებით 2,9 მლნ.

## რესურსები ინტერნეტში

* City of San Diego Official Website
* City of San Diego TV — live video დაარქივებული 2006-06-19 საიტზე Wayback Machine.
* Where to go and what to see in San Diego დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* Official tourism site
* San Diego History დაარქივებული 2003-02-07 საიტზე Wayback Machine.
* Movie of the San Diego Exposition, 1915
* Virtual San Diego
* Port of San Diego
* San Diego International Airport
# პედიატრია

პედიატრია
**პედიატრია** (ბერძ. παις [pais] ნათ. ბრ. παιδός [paidos] — „ბავშვი“ და ιατρεία [iatreia] — „მკურნალობა“) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ბავშვის ორგანიზმის სხვადასხვა ასაკობრივი პერიოდის ანატომიას, ფიზიოლოგიას, ბავშვთა სნეულებებს, მათ მკურნალობასა და პროფილაქტიკას.

პედიატრია როგორც დამოუკიდებელი კლინიკური დისკიპლინა, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის II ნახევარში. XIX საუკუნის ბოლომდე ევროპაში პედიატრების მომზადების ცენტრი იყო პარიზული სკოლა (ნ. ჟადლო, ლ. გერსანი, მ. ბიიარი და სხვები). XX საუკუნის დასაწყისიდან პედიატრიული სკოლები ჩამოყალიბდა სხვა ქვეყნებშიც (ავსტრია, გერმანია და სხვა). რუსეთში პირველი გამოკვლევები ბავშვთა ჯანდაცვის საქმეში ს. ზიბელინის, ნ. ამბოდაკ-მაქსიმოვიჩის, ნ. ნოვიკოვის და სხვა სახელებთან არის დაკავშირებული. პირველი რუსული სახელმძღვანელო ბავშვთა დაავადებებზე — «Педиатрика» ეკუთვნის ს. ხოტოვიცკის (1847). პირველი ბავშვთა საავადმყოფო გაიხსნა 1834 წელს პეტერბურგბში, 1842 წელს მოსკოვში. 1869 წელს სამედიცინო-ქირუიგიულ აკადემიაში გაიხსნა ბავშვთა დაავადებების პირველი კათედრა რუსეთში. 1866 წელს ნ. ტოლსკიმ მოსკოვის უნივერსიტეტთან მოაწყო ბავშვთა კლინიკა, სადაც მუშაობდნენ რუსული კლინიკური პედიატრიის ფუძემდებლები ნ. ფულატოვი, ნ. კორსაკოვი, ა. ფილიპოვი და სხვები. 1885 წელს პეტერბურგში, ხოლო 1892 წელს მოსკოვში დაარსდა პედიატრთა პირველი საზოგადოებები.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბავშვთა ჯანდაცვის ორგანიზაცია ძირფესვიანად შეიცვალა. პედიატრია დაიყო ცალკეულ, ვიწრო სპეციალობებად, შეიქმნა ბავშვთა სამკურნალო და პროფილაქტიკურ დაწესებულებათა ფართო ქსელი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები და მსოფლიოში პირველი სპეციალური ფაკულტეტები ექიმ-პედიატრთა მოსამზადებლად. საბჭოთა ხელისუფლების პირველი დღეებიდანვე შეიქმნა დედათა და ბავშვთა, აგრეთვე ბავშვთა და მოზარდთა დაცვის სახელმწიფო სისტემები.

სამამულო პედიატრიის განვითარებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით გ. სპერანსკის, ი. დომბროვსკაიას, ა. ტურს, მ. მასლოვს, მ. სტუდენკინს და სხვებს. პედიატრიის თანამედროვე მნიშვნელოვანი პრობლემებია მოზარდი ორგანიზმის რეაქციულობის შესწავლა, ბავშვის დაავადებათა ქრონიკული ფორმების გამომწვევი მიზეზებისა და პირობების დადგენა, დედისა და ნაყოფის ორგანიზმებს შორის ურთიერთმოქმედების დარღვევის მექანიზმებისა და შედეგების გამოკვლევა, ბავშვებისათვის სპეციალური დახმარების რაციონალური ფორმების შემუშავება და სხვა. 1925 წელს შეიქმნა პედიატრთა საკავშირო საზოგადოება, რომელიც 1955 წლიდან შევიდა საერთაშორისო პედიატრიულ საზოგადოებაში (დაარსდა 1950).

საქართველოში მეცნიერული პედიატრიის ფუძემდებელია ს. გოგიტიძე, რომელმაც 1921 წელს თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტზე დააარსა პედიატრიის პირველი კათედრა. 1959 წელს შეიქმნა საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი. 1931 წელს დაარსდა საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება. საქართველოში მეცნიერული პედიატრიის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს: ზ. უგრელიძემ, პ. ნანეიშვილმა, ი. ლორთქიფანიძემ, ა. სიჭინავამ, ი. რცხილაძემ, მ. ბოკერიამ და სხვებმა.

## ლიტერატურა

* *ფაღავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 9.
# ისამალის მუნიციპალიტეტი

| დასახლებული პუნქტი |
| --- |
| ისამალის მუნიციპალიტეტი ესპ. Izamal |
|  |
|

|  |
| --- |
| გერბი |
|  |

 |
| ქვეყანა |  მექსიკა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Fermin Humberto Sosa Lugo  |
| დაარსდა | 1823 |
| ფართობი |
459 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
20 მეტრი |
| მოსახლეობა | 26 801 (2015)  |
| სასაათო სარტყელი | UTC−6 |
| სატელეფონო კოდი | 988  |
| საფოსტო ინდექსი | 97540–97559  |
| ოფიციალური საიტი |  |
|  |
| **ისამალის მუნიციპალიტეტი** ვიკისაწყობში |

 **მუნიციპალიტეტი** (ესპ. Municipio de Izamal) ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 555 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 458.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 62.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ისამალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31040.

## იხილეთ აგრეთვე

* იუკატანის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
# ბრიტანეთის კოლუმბია

ბრიტანეთის კოლუმბიის მდებარეობა კანადაში
ბრიტანეთის კოლუმბიის დროშა
**ბრიტანეთის კოლუმბია** (*British Columbia*, bc) — კანადის პროვინცია წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. „კოლუმბია“ ეწოდა მდინარის სახელის მიხედვით.

* **მოსახლეობა** — 4,510,858;
* **ენები** (%) — ინგლისური — 69, ფრანგული — 31;
* **ფართობი** — 948 ათასი.
* **ქალაქები** (ათ.) — ვანკუვერი (662), სარი (568), ბერნაბი (249), ვიქტორია (92).
* **ისტორია** — კაპიტანი კუკი სანაპიროს იკვლევდა 1778 წელს. კუნძულ ვანკუვერზე შეიქმნა ბრიტანული კოლონია 1849 წელს, ხოლო ოქროს ციებ-ცხელების დროს დასახლებები კონტინენტზე გაფართოვდა. კანადის პროვინცია გახდა 1871 წელს.
# აჰიმსა

მახავირა, აფიმსას ჩირაღდანი.
**აჰიმსა** (სანსკ. अहिंसा ahiṃsā „არა-ძალადობა“) — ცნება ინდუიზმში, ბუდიზმსა და ჯაინიზმში, ქმედება ძალადობის გარეშე. ძირითადად კავშირშია ცხოველთა შეწყალებასა და მათი ხორცის საკვებად არ გამოყენებასთან.

ბრიტანული მონობის ქვეშ მყოფი ინდოელი ხალხის ბელადმა მაჰატმა განდიმ (XIX-XX საუკუნეები) ეს რელიგიური მცნება დამპყრობელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოიყენა, რომელიც პასიურ დაუმორჩილებლობასა და არაძალადობრივ წინააღმდეგობაში გამოიხატა.

## იხილეთ აგრეთვე

* პაციფიზმი
* სატიაგრაჰა

## ლიტერატურა

* Jindal, K.B.: *An epitome of Jainism*, New Delhi 1988 ISBN 81-215-0058-3
* Laidlaw, James: *Riches and Renunciation. Religion, economy, and society among the Jains*, Oxford 1995 ISBN 0-19-828031-9
* Lamotte, Etienne: *History of Indian Buddhism from the Origins to the Śaka Era*, Louvain-la-Neuve 1988 ISBN 90-6831-100-X
* Sarao, K.T.S.: *The Origin and Nature of Ancient Indian Buddhism*, Delhi 1989
* Schmidt, Hanns Peter: *The Origin of Ahimsa*, in: *Mélanges d'Indianisme à la mémoire de Louis Renou*, Paris 1968
* Tähtinen, Unto: *Ahimsa. Non-Violence in Indian Tradition*, London 1976 ISBN 0-09-123340-2

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
აჰიმსა Ahimsa quotations from Puranic scripture დაარქივებული 2007-02-25 საიტზე Wayback Machine.  (vedabase.net)
* Gandhi, Hinduism and Non-Violence at the United Nations
# მონიზმი

**მონიზმი** (ბერძნ. monos — ერთი) — ფილოსოფიური მოძღვრება, რომელიც ყოველი არსებულის საფუძვლად აცხადებს ერთ საწყისს. მატერიალიზმი ასეთ საწყისად მატერიას მიიჩნევს, ხოლო იდეალიზმი — ღმერთს. ტერმინი *მონიზმი* სათავეს დასავლური ფილოსოფიიდან იღებს და ხშირად გამოიყენება სხვადასხვა რელიგიაში.

## იხილეთ აგრეთვე

* დუალიზმი

## ლიტერატურა

* Liang-Chieh (1986), *The Record of Tung-shan*, Kuroda Institute
* Low, Albert (2006), *Hakuin on Kensho. The Four Ways of Knowing*, Boston & London: Shambhala
* Maezumi, Taizan; Glassman, Bernie (2007), *The Hazy Moon of Enlightenment*, Wisdom Publications
* Mandik, Pete (2010), *Key Terms in Philosophy of Mind*, Continuum International Publishing Group
* McLaughlin, Brian; Beckermann, Ansgar; Walter, Sven (2009), *The Oxford Handbook of Philosophy of Mind*, Oxford University Press

## რესურსები ინტერნეტში

* Catholic Encyclopedia
* Hinduism's Online Lexicon დაარქივებული 2012-10-30 საიტზე Wayback Machine.
* The Monist დაარქივებული 2009-04-22 საიტზე Wayback Machine.
# შამანიზმი

**შამანიზმი** (ქურუმი ტუნგისურად) ― რელიგიის უძველესი ფორმა მსოფლიოს მრავალ ხალხში. აღმოცენდა პრეისტორიულ ხანაში. მორწმუნეებს სწამდათ ექსტაზში შესული შამანისა და მასში ჩასახლებული სულის ურთიერთობა. შამანებს ეცვათ სპეციალური სამოსელი, რომელიც აღჭურვილი იყო სიმბოლური აქსესუარებით: ზოომორფული ნიშნებით, ცხოველების და ფრინველების ნაწილებით. თითოეულ მათგანს ჰქონდა კონკრეტული საკრალური მნიშვნელობა. შამანი იყენებდა სხვადასხვა ჟღარუნებს, ცეკვავდა, ტრაი;ლებდა, იყენებდა ჰიპნოზს. შამანიზმის ელემენტები შეითვისეს მაღალგანვითარებულმა რელიგიებმაც, მაგალითად გამოცხადებები და ხილვები ქრისტიანობაში, დერვიშთა ზოგიერთი მოქმედება ისლამში.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 679.
* საყვარელიძე რ. "მეტაფიზიკური პარადიგმა ფსიქოთერაპიაში"
# ღვთის ძე (ქრისტიანობა)

**ღვთის ძე** — ტერმინი ქრისტიანობაში, რომელიც უკავშირდება იესოს, როგორც მამა ღმერთის ღვთაებრივი ძის სტატუსს. სამების ქრისტიანობაში, ასევე უკავშირდება მის სტატუსს, როგორც ძე ღმერთს, წმინდა სამების მეორე პიროვნებას(ღვთაებას) ან სამების ჰიპოსტასს.

ტერმინი მომდინარეობს რამდენინე გამოყენების შედეგად ახალ აღთქმისა და ადრეულ ქრისტიანულ თეოლოგიიდან. ტერმინებს "ღვთის ძე"-ს და "უფლის ძე"-ს ვხვდებით ძველი აღთქმის რამდენიმე ნაწილში.

## ძველი აღთქმის გამოყენება

### დაბადება

დაბადების წარღვნის თხრობის შესავალში, დაბადება 6:2 ეხება "ღმერთის შვილებს" რომლებიც ქორწინდებიან კაცის ასულებზე და გამოიყენება პოლითეიზმურ კონტექსტში ანგელოზების მიმართ.

### გამოსვლა

გამოსვლა 4:22-ში, ისრაელებს, როგორც ხალხს, ღმერთი უწოდებს "ჩემს პირმშო შვილს", მხოლობითი ფორმის გამოყენებით.

### მეორე რჯული

მეორე რჯულის ზოგიერთ ვერსიაში, მკვდარი ზღვის გრაგნილები ეხება ღმერთის ძეებს და არა ისრაელის ძეებს, რაც ალბათ უკავშირდება ანგელოზებს.

### ფსალმუნნი

ფსალმუნნი 89:26-28-ში, დავითი ღმერთს თავის მამას უწოდებს. ღმერთი საპასუხოდ ეუბნება დავითს, რომ იგი გახდის დავითს თავის პირმშოსა და უმაღლეს მეფეს დედამიწაზე.

ფსამუნნი 82:1-8-ში, ბიბლიურ მსაჯულებს უწოდებენ ღმერთებს და ღვთის შვილებს.

### მეფეთა

2 მეფეთა 7:13-16-ში, ღმერთი ჰპირდება დავითს თავის შთამომავლობასთან დაკავშირებით რომ "მე მამა ვიქნები მისთვის, ის კი შვილი იქნება ჩემთვის.", ეს პირობა ეხება მარადიულ მეფობას.

### ესაია

ესაია 9:6-ში, მომავალ მეფეს ესალმებიან, ისე როგორც ფსალმუნების ნაწყვეტებშია. მსგავსად ფსალმუნნები 54:7-8-ისა იგი გადატანითი მნიშვნელობით შედარებულია უზენაეს მეფე ღმერთთან.

### იერემია

იერემია 31:9-ში, ღმერთი თავის თავს ისრაელის მამად მოიხსენიებს, ეფრემს კი მის პირველ შვილად. ეფრემი იერემიაში ერთობლივად ეხება ჩრდილოეთ სამეფოს.

### აპოკრიფი

#### სიბრძნე

წიგნი სიბრძნისა მართალ ადამიანს უწოდებს ღვთის ძეს.

#### ეკლესიასტე

ეკლესიასტე 4:10-ში, ებრაულ ტექსტში, ღმერთი ისეთ ადამიანებს უწოდებს თავის ძეს, რომელიც სამართლიანად იქცევა. ბერძნულ ტექსტში კი ოდნავ განსხვავებულად წერია; აქ, მათ ეწოდება "ძე უზენაესისა".

## თეოლოგიური განვითარება

საუკუნეების განმავლობაში, თეოლოგიური განვითარება ღმერთის ძის კონცეფციისა, ურთიერთქმედებდა ქრისტოლოგიურ ელემენტებთან, როგორიცაა წინასწარი არსებობა ქრისტესი, კაცის ძისა, ჰიპოსტატური გაერთიანებისა და ა.შ.