# რავალპინდი

| ქალაქი |
| --- |
| რავალპინდი ურდუ راولپنڈی პენჯაბ. راولپنڈی |
|  |
| ქვეყანა |  პაკისტანი |
| პროვინცია |
პენჯაბიპენჯაბის პროვინცია|პენჯაბი |
| ოლქი |
რავალპინდი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| პირველი ხსენება |
ძვ. წ. I ათასწლეული |
| ფართობი |
5286 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
508±1 მეტრი |
| ოფიციალური ენა | ინგლისური ენა და ურდუ ენა |
| მოსახლეობა | 2 098 231 კაცი (2017) |
| ეროვნული შემადგენლობა |
პენჯაბელები, პუშტუნები, მუჰაჯირები (ინდოეთიდან ლტოლვილები და მათი შთამომავლები) |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5, ზაფხულში UTC+6 |
| სატელეფონო კოდი | 051 |
| საფოსტო ინდექსი | 46000 |
| ოფიციალური საიტი |  |
|  |
| **რავალპინდი** ვიკისაწყობში |

**რავალპინდი** (ურდუ راولپنڈی, ინგლ. Rawalpindi) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ პაკისტანში, პენჯაბის პროვინციაში. განლაგებულია პოტვანის პლატოზე, მდ. ლეჰის ნაპირზე, ესაზღვრება ისლამაბადს და ფაქტობრივად მასშია შერწყმული. 2 098 231 მცხოვრები (2017; 2014 — აგლომერაციის ფარგლებში 3 მლნ.-ზე მეტი). მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი. რავალპინდში მდებარეობს ბენაზირ ბჰუტოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი.

## ისტორია

ჩვენს ერამდე რავალპინდის ადგილას მდებარეობდა ქალაქი გაჯიპური, შუა საუკუნეებში — ფათეჰ-პურ-ბაორი, რომელიც XIV საუკუნის დასაწყისში მონღლებმა დაანგრიეს. 1493 წელს აღადგინა გაკარების ტომის ბელადმა რავალ-ხანმა და თავისი სახელი უწოდა. XIX საუკუნის 1-ლ ნახევარში რავალპინდი ეკუთვნოდა სიქებს, 1849 წელს დაიკავეს ბრიტანელმა მებრძოლებმა. ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე, 1947 წლამდე, ბრიტანელთა მნიშვნელოვანი სამხედრო ბაზა იყო ინდოეთში. 1959–1967 წლებში — პაკისტანის დროებითი დედაქალაქი.

## ღირსშესანიშნაობები

ძირითადი ღირსშესანიშნაობები: ძველი ფორტი (პურანა-კილა), ე. წ. ბელადის ბაღები, ს. სინგჰის სახლი ვიქტორიანულ სტილში, რკინიგზის სადგური (დაახლ. 1880), რავალპინდის ხელოვნების საბჭოსა და კომერციულ საზოგადოება „Army Welfare Trust“-ის შენობები და სხვა საკულტო ნაგებობები, მ. შ. ქრისტეს ეკლესია (1852), წმ. პავლეს ეკლესია (1875–1908; ორივე ნეოგოტიკის სტილში), მეჩეთი გულშან-დადან-ხანი.

## განათლება

რავალპინდი განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის მნიშვნელოვანი ცენტრია. აქ მდებარეობს გულის დაავადებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი (1978), არიდული ტერიტორიების აგრარული უნივერსიტეტი (1994), ფატიმა ჯინას სახელობის ქალთა უნივერსიტეტი (1998; ს. სინგჰის ყოფილ სახლში), შეიარაღებული ძალების უმაღლესშემდგომი განათლების სამედიცინო უნივერსიტეტი (1953), საჯარო ბიბლიოთეკა, პაკისტანის არმიის მუზეუმი (1961), კრიკეტის (20 ათ. ადგილი) და ბალახის ჰოკეის (დაახლ. 10 ათ. ადგილი) სტადიონები და სხვ.

## ეკონომიკა

ქალაქის ეკონომიკის საფუძველია მომსახურების სფერო. გამოირჩევა ვაჭრობა (პაკისტანის ერთ-ერთი მთავარი სავაჭრო ცენტრი), სამხედრო ობიექტების მომსახურება (პაკისტანის შეიარაღებული ძალების შტაბ-ბინა, ავიაბაზები და სხვ.), განათლება, ჯანდაცვა, საბანკო ბიზნესი, კორპორატიული მართვა-გამგეობა (მ. შ. გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის ეროვნული სამსახურისა და კომერციულ ბანკ „Askari“-ის (ერთ-ერთი უმსხვილესია ქვეყანაში) შტაბ-ბინები).

მსხვილი ინდუსტრიული ცენტრია. მრეწველობის წამვანი დარგებია: ნავთობგადასამუშავებელი (კომპანია „Attock Refinery“-ის ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანა, აგებული 1922 წელს, უძველესია პაკისტანში; სიმძლავრე 2,3 მლნ. ტ ნედლი ნავთობი წელიწადში), მსუბუქი (ბამბეულის ქსოვილების, შალის ნართის, ტანსაცვლის, ხალიჩებისა და სხვ. წარმოება), ლითონდასამუშავებელი (სამრეწველო მოწყობილობების, ავტომობილებისა და სარკინიგზო ტექნიკის რემონტისა და მომსახურების სახელოსნოები) და კვების (კომპანია „Murree Brewery“-ის ლუდის ქარხანა, 1860, ერთ-ერთი უმსხვილესი ეროვნული წარმოების დარგი, და სხვ.).

## დემოგრაფია

2017 წლის მონაცემებით რავალპინდის მოსახლეობა 2 098 231 კაცს შეადგენს. მათი 84% პენჯაბელია, 9% — პუშტუნი, ხოლო 7% — სხვ. აბსოლუტური უმრავლესობა (96.8%) მუსლიმია, 2,47% — ქრისტიანი, 0,73% სხვა რელიგიების მიმდევარია.

| ისტორიული მოსახლეობა |
| --- |
| წელი | 1941 | 1951 | 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| მოსახლ. | 185 000 | 237 000 | 340 000 | 615 000 | 795 000 | 1 409 768 | 2 098 231 |
| ±% | — | +28,1% | +43,5% | +80,9% | +29,3% | +77,3% | +48,8% |
| წყარო:  |

## ჰავა

რავალპინდისთვის დამახასიათებელია სუბტროპიკული ოკეანური ჰავა: ცხელი, ნალექიანი ზაფხული და ცივი, მშრალი ზამთარი.

| **წლიური ამინდი — რავალპინდი** |
| --- |
| თვე | იან | თებ | მარ | აპრ | მაი | ივნ | ივლ | აგვ | სექ | ოქტ | ნოე | დეკ

  |
| საშუალო მაღალი °F | 63 | 67 | 76 | 86 | 96 | 103 | 96 | 93 | 92 | 88 | 77 | 67
  |
| საშუალო დღიური °F | 50 | 55 | 63 | 73 | 82 | 90 | 87 | 83 | 82 | 73 | 61 | 52
  |
| საშუალო დაბალი °F | 37 | 42 | 51 | 60 | 68 | 76 | 77 | 74 | 71 | 58 | 46 | 38

  |
| ნალექი დუიმი |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| საშუალო მაღალი °C | 17.0 | 19.5 | 24.2 | 29.9 | 35.4 | 39.5 | 35.8 | 33.7 | 33.6 | 30.9 | 25.0 | 19.3
  |
| საშუალო დღიური °C | 9.8 | 12.5 | 17.3 | 22.6 | 27.6 | 32.0 | 30.3 | 28.6 | 27.6 | 22.7 | 16.2 | 11.3
  |
| საშუალო დაბალი °C | 2.7 | 5.5 | 10.4 | 15.3 | 19.9 | 24.5 | 24.8 | 23.6 | 21.6 | 14.5 | 7.5 | 3.3

  |
| ნალექი მმ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| *წყარო:* Climate-Data.org*, სიმაღლე ზღვის დონიდან: 497 მ, 7 სექტემბერი, 2013* |

## ლიტერატურა

* *Баранчиков Е. В.* Равалпинди // Большая российская энциклопедия. т. 28. — М., 2015. — стр. 111.

## სქოლიო