# 1905

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წლები:** | 1902 · 1903 · 1904  **1905** 1906 · 1907 · 1908 |

**1905 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1905 *MCMV* |
| იულიანური კალენდარი | 1904—1905 (14 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 7413—7414 (14 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5665—5666  |
| ისლამური კალენდარი | 1323—1324 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7508—7509 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1905 (*ჩშე*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მოქცევა და 61 (*ჲა*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 4397—4398 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 1354 *ԹՎ* *ՌՅԾԴ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1897—1898 |
| რომის დაარსებიდან | 2657—2658 (4 მაისიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1961—1962 |
| - *შაკა სამვატი* | 1827—1828 |
| - *კალი-იუგა* | 5006—5007 |
| ირანული კალენდარი | 1283—1284 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2448 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა | 38-й год Мэйдзи |
| ჩინური კალენდარი | 4601—4602 甲辰 — 乙巳 მწვანე დრაკონი — მწვანე გველი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
19051905 (ათას ცხრაას ხუთი) წელი** — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 13 დღე. ეს წელი არის XX საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-5 წელი.

## მოვლენები

### იანვარი

* 9 იანვარს რუსეთის იმპერიაში მოხდა *სისხლიანი კვირის* სახელით ცნობილი მოვლენები — მოკლეს ზამთრის სასახლის წინ შეკრებილი ათასობით მუშა.

### თებერვალი

### მარტი

* 31 მარტს ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა სტატია, სადაც დეტალურად ისაუბრა ფარდობითობის სპეციალური თეორიის საფუძვლების შესახებ.
* 31 მარტს გერმანიის იმპერატორი ვილჰელმ II ტანჟერში ჩავიდა და მაროკოს სულთან მულაი აბდ ალ-აზიზს შეხვდა.

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

* 7 ივნისს ერნსტ ლუდვიგ კირხნერმა, ერიხ ჰეკელმა, ფრიც ბლეილმა და კარლ შმიდტ-ტოლუფმა ჩამოაყალიბეს არტ ჯგუფი *ხიდი*.
* 7 ივნისს დაიშალა შვედეთისა და ნორვეგიის გაერთიანებული სამეფო.

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

* 5 სექტემბერს პორტსმუთის ხელშეკრულებით დასრულდა რუსეთ-იაპონიის ომი.

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

* 18 ნოემბერს პარიზში გაიხსნა ანრი მატისის და ანდრე დერენის გამოფენა *შემოდგომის სალონი*.
* 28 ნოემბერს დაარსდა ირლანდიის რესპუბლიკური პარტია.

### დეკემბერი

* 5 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგში გამართული გაფიცვა შეიარაღებულ ამბოხში გადაიზარდა, თუმცა, საბოლოოდ ჩაიშალა.

## დაიბადნენ

### იანვარი

* 2 იანვარი : ვასილ ჩხაიძე — ქართველი მსახიობი (გ. 1986)
* 4 იანვარი  : ივანე კახაძე — ქართველი გეოლოგი. (გ. 1955)
* 7 იანვარი  : კონსტანტინე ლორთქიფანიძე — ქართველი მწერალი. (გ. 1986)
* 7 იანვარი  : იაჰია ჰაკი — ეგვიპტელი მწერალი. (გ. 1992)
* 9 იანვარი  : სინკენ ჰოპი — ნორვეგიელი მწერალი (გ. 1987)
* 13 იანვარი : ვასილ კაციტაძე — ქართველი ჰიგიენისტი. (გ. 1989)
* 14 იანვარი : კონსტანტინე გოგიშვილი — ქართველი გეოგრაფი (გ. 1984)
* 17 იანვარი  : საიბ სალამი — ლიბანელი პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 2000)
* 19 იანვარი  : არჩილ ჩხარტიშვილი — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი (გ. 1980)
* 21 იანვარი  : კრისტიან დიორი — ერთ-ერთი წამყვანი მოდის სახლის — დიორის დამაარსებელი. (გ. 1957)

### თებერვალი

* 18 თებერვალი: სოკრატ არშბა — აფხაზი ქირურგ-უროლოგი (გ. 1985)
* 21 თებერვალი : ლევ ატამანოვი — საბჭოთა კინორეჟისორი (გ. 1981)

### მარტი

* 5 მარტი  : ხადია დავლეთშინა — ბაშკირი მწერალი ქალი. (გ. 1954)
* 10 მარტი : ლევან გოთუა — ქართველი მწერალი (გ. 1973)
* 18 მარტი  : დავით ლორთქიფანიძე — ქართველი მეცნიერი (გ. 1992)
* 19 მარტი  : ალბერტ შპეერი — გერმანელი არქიტექტორი და სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 1981)

### აპრილი

### მაისი

* 1 მაისი: დავით წერეთელი — ქართველი გეოგრაფი და მთამსვლელი (გ. 1976)

### ივნისი

* 21 ივნისი: ჟან-პოლ სარტრი — ფრანგი ფილოსოფოსი (გ. 1980)

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

* 1 სექტემბერი: თამარ აბაკელია — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი, თეატრისა და კინოს მხატვარი (გ. 1953)

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

## ნობელის პრემიის ლაურეატები

* ფიზიკა: ფილიპ ედუარდ ანტონ ფონ ლენარდი
* ქიმია: ადოლფ ბაიერი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა: რობერტ კოხი
* ლიტერატურა: ჰენრიკ სენკევიჩი
* მშვიდობა: ბერტა ფონ ზუტნერი

## ლიტერატურა

* *ნინო მესტვირიშვილი (თარჯიმანი) –*, Time: XX საუკუნის ისტორია – ქრონიკა: 1901–2000, თბილისი, საქართველო: პალიტრა L, 2014. — გვ. 9, ISBN 978-9941-21-408-0.