# აშშ-ისრაელის დარტყმები ირანზე (2026)

| ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“ |
| --- |
|
ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი ნაწილი |
| თარიღი |
2026 წლის 28 თებერვალი – 17 ივნისი
(3 თვე, 3 კვირა და 2 დღე) |
| მდებარეობა | ახლო აღმოსავლეთი ﻿ / ﻿ |
| Casus belli |
ირანის ბირთვული იარაღის შექმნის პროგრამა ირანის სარაკეტო პროგრამა |
| მხარეები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ირანი |  აშშ  ისრაელი |
| ჰეზბოლა (2026 წლის 2 აპრილიდან) | **თავდაცვითი ზომები:** გაერთიანებული სამეფო  ბაჰრეინი  საუდის არაბეთი  ქუვეითი  არაბთა გაერთიანებული საამიროები  იორდანია  კატარი  საბერძნეთი  საფრანგეთი |

 |
| მეთაურები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ალი ხამენეი Ⓧ  მასუდ ფეზეშქიანი  ალი ლარიჯანი Ⓧ  აზიზ ნასირზადე Ⓧ  ალი შამხანი Ⓧ  მოჰამად ფაქფური Ⓧ  ესმაილ ხატიბი Ⓧ  ჰასამ ჰასანზადე Ⓧ |  დონალდ ტრამპი  პიტ ჰეგსეთი  დენ კეინი  ბენიამინ ნეთანიაჰუ  ისრაელ კაცი  ეიალ ზამირი |

 |
| დანაკარგები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ირანი
**სამხედრო დაჭრილი - ?
* მოკლული - ?

**სამოქალაქო დაჭრილი -
* მოკლული - 153+
 |  აშშ
**სამხედრო დაჭრილი - 18
* მოკლული - 6

**სამოქალაქო დაჭრილი - ?
* მოკლული - ?

**ტექნიკა F-15E - 3 (მეგობრული ცეცხლით)

 ისრაელი
**სამხედრო დაჭრილი - ?
* მოკლული - ?

**სამოქალაქო დაჭრილი - ?
* მოკლული - 9

 არაბთა გაერთიანებული საამიროები
**სამხედრო დაჭრილი - ?
* მოკლული - ?

**სამოქალაქო დაჭრილი - 58
* მოკლული - 3

 ქუვეითი
**სამხედრო დაჭრილი - 3
* მოკლული - 2

**სამოქალაქო დაჭრილი - ?
* მოკლული - ?
 |

 |
|  **აშშ-ისრაელის დარტყმები ირანზე ვიკისაწყობში** |

**ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“** (ებრ. מבצע שאגת האר, *მივცა შეჰაგატ ჰაარი*), ასევე **ოპერაცია „ეპიკური რისხვა“** (ინგლ. Epic Fury), თავდაპირველი სახელწოდება **ოპერაცია „იუდას ფარი“** (ებრ. מבצע מגן יהודה, *მივცა მაგენ იეჰუდა*) – ამერიკულ-ებრაული კოალიციური სამხედრო ოპერაცია ირანის ისლამური რესპუბლიკის მმართველი აიათოლათა რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო 2026 წლის 28 თებერვლის დილას. ოპერაცია ომანში გამართული ამერიკულ-ირანული არაპირდაპირი მოლაპარაკებების შემდეგ, დაიწყო აშშ-ის და ისრაელის სახელმწიფოს საჰაერო ძალების მიერ ირანის აიათოლათა მართვის სისტემის კვანძებზე ფართო სარაკეტო დარტყმებით ირანის სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იერიში მიტანილ იქნა ირანის დედაქალაქში მდებარე ირანის ისლამური რესპუბლიკის დაზრვერვის სამინისტროზე.

## წინაპირობა

1979 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც ირანი ისლამურ თეოკრატიად იქცა, მან მიიღო ანტიამერიკული პოზიცია და დეკლალირებულ მიზნად ისრაელის სახელმწიფოს განადგურება გამოაცხადა. ამავე დროს 1980-იან წლებში ირანმა დაიწყო ბირთვული პროგრამის განვითარების საიდუმლო პროგრამა. ყოველივე ეს ისრაელში აღქმულ იქნა როგორც სასიცოცხლო საფრთხე „ბეგინის დოქტრინის“ შესაბამისად. ატომური ინერგიის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, ბირთვული პროგრამა აქტიური იყო სულ მცირე 2003 წლამდე. 2015 წელს წამყვანმა ქვეყნებმა, მათ შორის აშშ-ის პრეზიდენტმა ბარაკ ჰუსეინ ობამამ, და ირანმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ირანის ბირთვული პროგრამის შესახებ, რომლითაც ირანი ვალდებულებას იღებდა მის პროგრამაზე დაწესებულიყო მეთვალყურეობა და 15 წლის განმავლობაში შეჩერებულიყო მისი განვითარება, სანაცვლოდ კი მას მოეხსნებოდა საერთაშორისო სანქციები. 2018 წელს შეერთებული შტატები შეთანხმებიდან გავიდნენ, სანქციები კვლავ აღდგა. ამის შემდეგ ირანმა დააჩქარა თავისი ბირთვული შეიარაღების პროცესი. 2021 წელს ირანმა შეძლო ურანის გამდიდრება 60%-იან დონემდე რომელიც საკმარისია ბირთვული ქობინის შესაქმნელად. შეფასებები მეტყველებდა, რომ აღნიშნული პროცესი არ იყო გამიზნული სამოქალაქო საჭიროებებისთვის.

სანქციების აღდგენამ ირანის ეკონომიკას მძიმე დარტყმა მიაყენა. ირანული ეროვნული ფულის ერთეული 20%-ით გაუფასურდა — 1 დოლარისთვის 35 ათასი რიალიდან — 42 ათას რიალამდე 2021 წელს. საერთაშორისო ბანკებს, რომლებიც ირანთან ვაჭრობას ინარჩუნებდნენ, დიდი ჯარიმები დაეკისრათ. ყველა მსხვილმა ევროპულმა კომპანიამ შეწყვიტა ირანთან საქმიანობა აშშ-ის სანქციების შიშით. სანქციებმა მილიონობით ირანელს მძიმე ეკონომიკური ზიანი მიაყენა, შეამცირა ისეთი იმპორტირებული საქონლის მსყიდველუნარიანობა, როგორიცაა საკვები და მედიკამენტები, ამავდროულად გააძლიერა ინფლაცია, უმუშევრობა და ინფრასტრუქტურის დეგრადაცია.

ამის და მიუხედავად, ირანი ავითარებდა ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მძლავრი და მსხვილად იქცა და წარმოადგენდა ირანის სამხედრო პოტენციალის ძირითად ნაწილს. ამ პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ბალისტიკური რაკეტები გამოიყენებოდა როგორც შემაკავებელი ფაქტორი, რამაც ირანს საშუალება მისცა რეგიონში ჩამოეყალიბებინა პროქსი-ძალები, რეგიონში სხვა ქვეყნების სამხედრო უპირატესობა შეამცირა ან დაჯაბნა. ახლო აღმოსავლეთში ირანმა დაიწყო „შეაკავე დასჯით“ პოლიტიკის გატარება, რათა საუდის არაბეთის, ისრაელისა და შეერთებული შტატების მხრიდან მის მიმართ საფრთხეები შემცირებულიყო. ირანული წყარები უთითებდნენ, რომ ევროპის ყველა ქვეყანა ირანული რაკეტების მოქმედების ზონაშია. პროგრამის ფარგლებში წარმოებული რაკეტები ირანმა გამოიყენა ისრაელის წინააღმდეგ იერიშის დროს 2024 წლის აპრილში, 2024 წლის ოქტომბერში და 2025 წლის ივნისში.

გარდა ამისა, ირანმა შეიმუშავა „წინააღმდეგობის ღერძის“ სტრატეგია, რომელიც მოიცავდა ტერორისტულ ორგანიზაციებს, პროქსი-ძალებს, რომლებსაც ირანი ეხმარებოდა იდიოლოგიურად, ფინანსურად, წვრთნიდა, აწვდიდა შეიარაღებასა და საბრძოლო მასალას. ამგვარად ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ რეგიონში შექმნა სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირანი და აერთიანებდა ისეთ გასამხედროებულ ძალებს, როგორიცაა ჰეზბოლა, იემენელი ჰუსიტები და პალესტინური შეიარაღებული დაჯგუფებები ჰამასის თაოსნობით. ამ ორგანიზაციებს ჰქონდათ მძლავრი შემტევი შესაძლებლობები და ირანის რეგიონალურ ჰეგემონიას უზრუნველყოფნდნენ, ირანის მოწინააღმდეგეთა წინააღმდეგ საომარი და ტერირისტული მოქმედებების წარმოების გზით.

ირანს, შეერთებულ შტატებსა და ისრაელს შორის დაძაბულობა გაიზარდა 2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე მომხდარი თავდასხმის და ამას მოყოლილი ღაზის ომის დაწყების შემდეგ, რომლის დროსაც ისრაელმა ძლიერ შეასუსტა ირანის პროქსი-ძალები ახლო აღმოსავლეთში, მათი მეთაურების და საკვანძო იდეოლოგების ფიზიკური განადგურებით. ისრაელსა და ირანს შორის შეტაკებები მოხდა 2024 წლის აპრილსა და ოქტომბერში, ხოლო 2025 წელს მოხდა ხანმოკლე საომარი მოქმედება ისრაელს და ირანს შორის, რომლის დროსაც ამერიკამ ირანულ გამაგრებულ ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოიყენა საკუთარი დაბალი რადიოლოკაციური ხილვადობის მქონე სტრატეგიული ბომბდამშენები B-2 Spirit (ოპერაცია „შუაღამის ჩაქუჩი“).

## მსვლელობა

აშშ-ის საზღვაო ძალების ავიამზიდი დამრტყმელი ჯგუფი - 3 „აბრაამ ლინკოლნის“ თაოსნობით საბრძოლო მწყობრით მიცურავს არაბეთის ზღვაში, 2026 წელს ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის შეიარაღებული ძალების უმსხვილესი თავმოყრის დროს. 2026 წლის 6 თებერვალი
### 28 თებერვალი

აშშ-ის და ისრაელის საჰაერო ძალების ასეულობით თვითმფრინავის მონაწილეობით ოპერაცია 28 თებერვლის დილას დაიწყო. რაკეტების პირველი მიფრენები ირანში, თეირანის დროით 09:45 საათზე დაფიქსირდა. ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ საპასუხო დარტყმებს „ჭეშმარიტი დაპირება-4“ უწოდა.

#### ირანი

ოპერაციის პირველ საათებში ფრთოსანი რაკეტების მიფრენა დაფიქსირდა თეირანში, ბუშერში, ყუმში, ქარაჯში, ყორვში, ქერეჯში, სანანდაჯში, თავრიზსა და ისპაანში.

28 თებერვალს ისრაელის ავიაციის სარაკეტო დარტყმით განადგურებულ იქნა ირანის უზენაისი სასულიერო ლიდერის აიათოლა ალი ხამენეის რეზიდენცია თეირანში.

ებრაულმა საინფორმაციო საშუალებებმა 28 თებერვლის საღამოს გაავრცელეს აიათოლა ალი ხამენეის ლიკვიდაციის შესახებ.
ებრაული სამხედრო წყაროების ცნობით, ასევე ლიკვიდრებულია ირანის შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი საიდ აბდოლრაჰიმ მუსავი, პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი, ირანის არმიის მეთაური ამირ ხათამი. როიტერის ცნობით კი, ისრაელის არმიის მაღალჩინოსნებს მიაჩნიათ, რომ ებრაული ავიაციის მოქმედების შედეგად მოხდა ირანის თავდაცვის მინისტრის და ირგკ-ის მეთაურის ლიკვიდაცია. ირანი არ ადასტურებს საკუთარი მაღალჩინოსნების ლიკვიდაციას, თუმცა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არაკჩიმ განაცხადა, რომ „შესაძლოა ჩვენ დავკარგეთ რამდენიმე მეთაური, თუმცა ეს დიდი პრობლემა არ არის“.

28 თებერვალს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ოპერაციის კომენტირებისას მოუწოდა ირანის მოსახლეობას შეცვალონ ისლამური რეჟიმი და განაცხადა რომ „შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები ატარებენ მასშტაბურ და ხანგრძლივ ოპერაციას, რათა არ დაუშვან რომ ეს ბოროტი და რადიკალური დიქტატურა ემუქრებოდეს ამერიკას და ჩვენი ეროვნული უსაფრთხოების ძირითად ინტერესებს. ჩვენ ვაპირებთ გავანადგუროთ მათი რაკეტები და აღგავოთ მიწის პირიდან მათი სარაკეტო მრეწველობა“; „როდესაც ჩვენ მოვრჩებით, დაიპყარით თქვენი ხელისუფლება. ის თქვენი იქნება“ - განაცხადა დონალდ ტრამპმა.

28 თებერვალს დაუდგენელი მხარის მიერ იერიში მიტანილ იქნა 2005-2013 წლებში ირანის პრეზიდენტის, მაჰმუდ აჰმადინეჯადის საცხოვრებელ სახლზე თეირანში, რომელიც ნარმაკის მოედნის №7-ში მდებარეობს.

არანაკლებ ოთხი დარტყმისა დაფიქსირდა ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის „ნაჯაფის სარაკეტო ბაზაზე“ ქირმანშაჰი, ხოლო შუშტერში იერიში განხორციელდა ირგკ-ის ყაზარმებზე. საღამოს დაფიქსირდა ქალაქ ზენჯანში განლაგებული სარაკეტო საცავზე დარტყმა, ისმოდა მეორეული დეტონაციის ხმა და ნათება.

აშშ-ის საზღვაო ძალებმა შეუტიეს ჩაბაჰარის ორმაგი დანიშნულების საზღვაო პორტს.
28 თებერვლის საღამოს მასირებული დარტყმები განხორციელდა ირანის ბენდერ-აბასის საზღვაო პორტზე.

საჰარო დარტყმის შედეგად ლიკვიდირებულ იქნა ირანის პოლიციის დაზვერვის ცენტრის ხელმძღვანელი, ბრიგადის გენერალი ღოლამ რეზა რეზაიანი.

#### არაბთა გაერთიანებული საამიროები

##### დუბაი

მთელი დღის მანძილზე აქტიურად მუშაობდა რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა დუბაის ცაში. ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერა უშუალოდ დასახლებული პუნქტების თავზე მიმდინარეობდა. რაკეტა ჩამოვარდა დუბაის ხელოვნურ კუნძულზე „პალმა ჯუმეირა“, სადაც დაფიქსირდა რაკეტის მოხვედრა სასტუმრო Fairmont The Palm-ის შენობაში. დაიბომბა დუბაის რაიონი City Walk.

გვიან საღამოს განხორციელდა ირანული სარაკეტო იერიში დუბაის საერთაშორისო აეროპორტის ერთ-ერთ ტერმინალზე.
ირანული უპილოტო თვითმკვლელი თვითმფრინავი დაეჯახა დუბაის სიმბოლოს, სასტუმრო ბურჯ-ალ-არაბს, რომელიც „აფრის“ სახელით არის ცნობილი.

##### აბუ-დაბი

რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემით რაკეტის გადაჭერა დაფიქსირდა აბუ-დაბის საჰაერო სივრცეში, არაბთა გაერთიანებული საამიროები.

#### ქუვეითი

იერიშის შედეგად მნიშვნელოვნად დაზიანდა ქუვეითის საერთაშორისო აეროპორტის მგზავრთა მოსაცდელი დარბაზი.
ქუვეთის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, სამმა თანამშრომელმა ნამსხვრევებით მსუბუქი ჭრილობები მიიღო ალი ას-სალამის ავიაბაზაზე თავდასხმისას.

#### სირია

ებრაული ავიაციის მიერ, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოყენებულ იქნა სირიის საჰაერო სივრცე, რომელშიც 28 თებერვალს ფიქსირდებოდა ცაჰალის F-16 ტიპის თვითმფრინავების მიერ საწვავით გამართვა KC-707 „რაამის“ ტიპის საჰაერო ტანკერიდან.

#### ერაყი

ოპერაციის დროს BGM-109 Tomahawk ტიპის ამერიკული ფრთოსანი რაკეტების მიზნისკენ ფრენა დაფიქსირდა ერაყის საჰაერო სივრცეში, ერაყში კი ნაპოვნი იქნა ებრაული საჰაერო ბალისტიკური რაკეტა „Blue Sperrow“-ის ამაჩქარებლები.

#### საუდის არაბეთი

საუდის არაბეთზე ირანის შეტევის საპასუხოდ, საუდის არაბეთი აიათოლათა რეჟიმის წინააღმდეგ ამერიკულ-ებრაულ ოპერაციას შეუერთდა.

#### ბაჰრეინი

ოპერაციის დაწყების შემდეგ, ირანულმა ძალებმა ბალისტიკური რაკეტებით შეუტიეს ბაჰრეინში განლაგებულ აშშ-ის საზღვაო ძალების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ბაზაზე. აფეთქებები ასევე დაფიქსირდა საუდის არაბეთში პრინც სულთანის ბაზაზე და ქუვეითში.

28 თებერვალს ბაჰრეინში, აშშ-ს სამხედრო ბაზაზე განთავსებულ რაიოლოკაციურ სადგურზე დაფიქსირდა ირანული Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-უსა-ს პირდაპირი იერიში; რამდენიმე საათით ადრე იმავე ტერიტორიაზე მიფრინდა ირანული ბალისტიკური რაკეტა.

28 თებერვლის საღამოს ბაჰრეინის დედაქალაქ მანამაში Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-უსა შეეჯახა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის ზედა სართულებს, რამაც მძლავრი აფეთქება გამოიწვია.

#### კატარი

ირანული ბალისტიკური რაკეტები გადაიჭირეს კატარში, რომლის ნამსხვრევები დოჰას საცხოვრებელ ზონაში ჩამოცვივდა.

#### ისრაელი

ისრაელის საჰაერო სივრცეში ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერას ახდენდნენ ამერიკული და ებრაული რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემები, მათ შორის გადაჭერები დაფიქსირდა ამერიკული THAAD- და ებრაული ARROW-ტიპის საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მონაწილეობით.

თელ-ავივში დასახლებულ ზონაში ირანული ბალისყიკური რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად დაშავდა 20-ზე მეტი ადამიანი, ერთი ქალი გარდაიცვალა.

#### ორმუზის სრუტე

ირანმა ორმუზის სრუტე დაბლოკა.

### 1 მარტი

1 მარტის, რაკეტების და თვითმკვლელი უპილოტო საფრენი აპარატების ინტენსიური მოფრენები ფიქსირდება ბაჰრეინის დედაქალაქ მანამაში და კატარში.
ბაჰრეინში ბალისტიკური რაკეტა მოხვდა ხუთვარსკვლავიან სასტუმროს Crowne Plaza Manama. ღამით მანამაში იერიშის შედეგად ცეცხლი მოედო მრავალსართულიანი შენობის ყველა სართულს.

გამთენიისას დაიბომბა დუბაის აეროპორტი.

ორი თვითმკვლელი უპილოტო თვითფრინავი დაეცა ერაყში ერბილის პროვინციაში განთავსებულ ჰარირის ავიაბაზას, სადაც დისლოცირდება აშშ-ის მცირერიცხოვანი შენაერთი.

#### ისრაელი

8 ადამიანი დაიღუპა ისრაელის ბეიტ-შემეშში ირანული რაკეტის კერძო სახლებზე ჩამოვარდნის შედეგად. ირანული რაკეტა ძველ სახლში გახსნილ საზოგადოებრივ ბომბსაფარს მოხვდა და სრულად დაშალა. იმდებარედ მდებარე რამდენიმე სახლი დაინგრა. დაიჭრა 23 ადამიანი, მათ შორის 2 მძიმედ.

#### ორმუზის სრუტე

1 მარტს ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ორმუზის სრუტის განბლოკვა გამოაცხადა - გემები შეძლებენ ტვირთების გადაზიდვას.

## საერთაშორისო გამოხმაურება

* უკრაინა: უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განცხადეს რომ მხარს უჭერენ ირანელ ხალხს, — რეგიონში უკანასკნელი მოვლენები გამოიწვია თეირანის რეჟიმის ქმედებებმა. უკრაინის პრეზიდენტმა, ვოლოდიმირ ზელენსკიმ კომენტირებისას თქვა, რომ „სამართლიანია ირანელ ხალხს მიეცეს შანსი დააღწიოს თავი ტერორისტულ რეჟიმს. უკრაინის პოზიცია უცვლელია: უნდა შენარჩუნდეს რაც შეიძლება მეტი სიცოცხლე, არ დაიშვას ომის გაფართოება, და მნიშვნელოვანია, ამერიკა მომართულია გადაჭრით — როდესაც ამერიკა მოქმედებს მტკიცედ, გლობალური ავაზაკები სუსტდებიან“.

* ნორვეგია: ირანზე შეტევა არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის ნორმებს, განაცხადეს ნორვეგიის მთავრობაში.

* ესპანეთი: ესპანეთი უარყოფს შეერთებული შტატების და ისრაელის ცალმხრივ სამხედრო მოქმედებებს ირანის წინააღმდეგ, განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა

* იტალია: იტალიის თავდაცვის მინისტრ გუიდო კროზეტოს თქმით, დასასვენებლად წასული, ვერ ახერხებს დუბაიდან რომში დაბრუნებას, რადგან ირანის იერიშის გამო დაკეტილია დუბაის აეროპორტი.

* საფრანგეთი: პრეზიდენტმა მაკრონმა განაცხადა, რომ ირანს, აშშ-ს და ისრაელს შორის ომის დაწყებას სერიოზული შედეგები ექნება მშვიდობისთვის და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის; ამჟამინდელი ესკალაცია სახიფათოა და უნდა დასრულდეს, - განაცხადა ემანუელ მაკრონმა. მაკრონმა ასევე აღნიშნა, რომ საფრანგეთის რესპუბლიკა არ იყო ინფორმირებული ირანზე მოსალოდნელი დარტყმების შესახებ და საფრანგეთის ძალებს მონაწილეობა მათში არ მიუღიათ.

* თურქეთი: ჩვენ ღრმად ვართ დამწუხრებულები და შეშფოთებულები აშშ-ისრაელის თავდასხმებით ჩვენს მეზობელ ირანზე, რომელიც ნეთანიაჰუს პროვოკაციების შემდეგ დაიწყო, — განაცხადა თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა.

* კოლომბია: კოლომბიის პრეზიდენტმა გუსტავო პეტრომ სოციალურ ქსელში X განაცხადა - „ვფიქრობ, პრეზიდენტმა ტრამპმა დღეს შეცდომა დაუშვა“.

* რუსეთი: რუსეთის საგარეო უწყებაში დაგმეს „ამერიკის და ისრაელის აგრესია სუვერენული ირანის მიმართ“.

* საქართველო: საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა განცხადება, რომ ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით აკვირდებაიან და აღნიშნავენ, რომ ხაზს უსვამენ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას რეგიონში დეესკალაციისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით.

* ვენესუელა: ვენესუელას მთავრობამ გაავრცელა განცხადება, სადაც აღნიშნეს, რომ ვენესუელა „გმობს და გმობს“ შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ სამხედრო თავდასხმას.

* პაკისტანი: კარაჩიში, ჯოხებით და რკინებით შეიარაღებული ადამიანები თავს დაესხნენ აშშ-ის საკონსულოს შენობას.

* ჩინეთი: ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ აუცილებელია ირანის ეროვნული სუვერენიტეტის, უსაფრთხოების და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემა.

## ირანის მეთაურების ლიკვიდაცია

ერთ-ერთი პირველი სამიზნე ოპერაციის დაწყებისას იყვნენ ირანის მაღალი რანგის მეთაურები, მათ შორის პრეზიდენტი, უზენაისი სასულიერო ლიდერი — აიათოლა, გუშაგთა მეთაური და შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი.

შუადღისას ებრაულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია ქვეყნის შიდა სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, ალი ხამენინის ლიკვიდაციის შესახებ. მოგვიანებით თავიანთ წყაროებზე დაყრდნობით ასეთივე ინფორმაცია გამოაქვეყნეს „Reuters“-მა და „Axios“-მა, თუმცა ინფორმაცია დაუდასტურებელი იყო.

ამავე დროს, ირანული ოფოციალური წყაროები არც უარყოფდნენ და არც ადასტურებდნენ ალი ხამეინის მდგომარეობას.
გვიან საღამოს ალი ხამეინის, დიდი ალბათობით ლიკვიდაციის შესახებ განაცხადა ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ. პარალელურად მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ისრაელის პრემიერს დაზვერვამ უჩვენა ალი ხამეინის გვამის სურათები.

დღის მიწურულს მტკიცებითი ფორმით ალი ხამეინის ლიკვიდაციის შესახებ დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, საკუთარ სოციალურ ქსელში Truth, და დაამატა, რომ „ისტორიაში ერთ-ერთი უბოროტესი ადამიანის“ სიკვდილი — მართებული საქმეა.

1 მარტს ირანმა ოფიციალურად დაადასტურა აიათოლა ალი ხამეინის ლიკვიდაცია. ებრაული ავიაციის რაკეტებმა ალი ხომეინი რეზიდენციის მიწისზედა კომპლექსში წაასწრეს. ამ იერიშში ასევე ლიკვიდირებულ: აიათოლას შვილი - სეიედ მოჯთაბ ხამენეი მეუღლესთან, ზოჰრა ხადად-ადელთან ერთად, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაური მოჰამად ფაქფური და ირანის თავდაცვის საბჭოს მდივანი ალი შამხანი, ასევე აიათოლას რძალი. Fox News-ის ცნობით, ავიადარტყმისას განადგურდა აიათოლათა ისლამური რეჟიმის 40-მდე წარმომადგენელი, მათ შორის სალეჰ ასადი - ხათამ ალ-ანბიას საგანგებო სარდლობის დაზვერვის დირექტორატის ხელმძღვანელი, მოჰამად შირაზი - 1989 წლიდან ალი ხამენეის სამხედრო ბიუროს უფროსი, ირანის თავდაცვის მინისტრი აზიზ ნასირზადე, ჰოსეინ ჯაბალ ამელიანი - ბირთვული, ბიოლოგიური და ქიმიური შეიარაღების პროექტების განმავითარებელი უწყების ხელმძღვანელი და ამავე ორგანიზაციის წინა ხელმძღვანელი რეზა მოზაფარი-ნია.

1 მარტს ცნობილი გახდა, რომ 28 თებერვლის იერიშის დროს ლიკვიდირებულებს შორის არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2005-2013 წლებში, მაჰმუდ აჰმადინეჟადი, თუმცა რამდენიმე დღეში ირანულმა პრესამ მაჰმუდ აჰმადინეჟადის სიკვდილი უარყო.

## სქოლიო