Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კანაგავის პრეფექტურა

კანაგავის პრეფექტურა
**კანაგავის პრეფექტურა** (იაპონ. 神奈川県 *კანაგავა-კენ*) — პრეფექტურა იაპონიაში. კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ფართობი 2,4 ათასი კმ2, მოსახლეობა 8.899.545 კაცი. მ. შ. დაახლოებით 90% ქალაქში ცხოვრობს. ადმინისტრაციული ცენტრი ქ. იოკოჰამა.

კანაგავა შედის იაპონიის უდიდესი ინდუსტრიული რაიონის კანტოს შემადგენლობაში. მრეწველობის წამყვანი დარგებია: მანქანათმშენებლობა (უმთავრესად გემთმშენებლობა, ავტომშენებლობა და სხვა) და ელექტროტექნიკური, აგრეთვე ქიმიური, მეტალურგიული, კვების მრეწველობა. მთავარი სამრეწველო ცენტრებია: იოკოჰამა, ცურუმი, კავასაკი. სოფლის მეურნეობა სპეციალიზებულია ბრინჯის, ხორბლისა და თამბაქოს მოყვანაზე. განვითარებულია მეხილეობა, მებოსტნეობა, მეყვავილეობა, სახორცე-სარძეო მესაქონლეობა, მეფრინველეობა. მიურის ნახევარკუნძულის სანაპიროზე არის ზღვის სარეწი. ტურიზმი.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 356.
# კარატე

კარატე|  |
| ტიპი | სპორტის სახეობა |
| ოლიმპიადა |
იქნება 2020 |
| ქვეყანა/რეგიონი |
იაპონია, რიუკიუს სამეფო |

**კარატე** იგივე **კარატე დო** — სპორტის სახეობა, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს შეტევასა და სიმტკიცეზე.

კარატეს საფუძველი დაუდო რიუკიუს სამეფოში წარმოქმნილმა საბრძოლო ხელოვნებამ, რომელსაც ჰქვია „თე“, ანუ „ხელი“. განვითარების ისტორიაში კარატემ განიცადა ასევე კუნგ-ფუს, კერძოდ, *ფუჯიანის თეთრი წეროს* გავლენა. თანამედროვე კარატე უპირატესად ისეთ დარტყმით ხერხებს იყენებს, როგორიცაა მაგ. მოქაჩვა, წიხლის, იდაყვის და მუხლის დარტყმა, სხვადასხვაგვარი ღია ხელის ტექნიკა, მაგ. „დანისებური ხელი“. ისტორიულად და ასევე თანამედროვე სტილშიც ისწავლება დაჭიდების, სროლის, ბლოკირების, თავშეკავებების და სასიცოცხლო მნიშვნელობის დარტყმები.

კარატე იაპონიაში XX საუკუნის დასაწყისში შეიტანეს მიგრაციის დროს, მას შემდეგ, რაც 1879 წელს რიუკიუს სამეფო იაპონიას შეუერთდა და რიუკიუს მცხოვრებნი, განსაკუთრებით ოკინაველები ეძებდნენ სამუშაოს იაპონიაში. ტაიშოს ეპოქის შემდეგ კარატე იაპონიაში სისტემატიურად ისწავლებოდა. 1922 წელს იაპონიის განათლების სამინისტრომ ტოკიოში მიიწვია გიჩინ ფუნაკოში კარატეს აქციის ჩასატარებლად. 1924 წელს კეის უნივერსიტეტმა იაპონიის მთავარ უნივერსიტეტში კარატეს კლუბი ჩამოაყალიბა და 1932 წლისთვის, იაპონიის მთავარ უნივერსიტეტებს კარატეს კლუბები ჰქონდათ.

ამ ეპოქაში, როცა იაპონიის მილიტარიზმის ესკალაცია იგრძნობოდა, სახელი 唐 手 ჩინური ხელი ან ტუგლის ხელი შეიცვალა 空手 ცარიელი ხელით. იაპონურად ორივე გამოითქმება როგორც კარატე რათა მიანიშნოს, რომ იაპონელებს სურდათ საბრძოლო ფორმის შემუშავება იაპონურ სტილში.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ოკინავა გახდა მნიშვნელოვანი ადგილი შეერთებული შტატების სამხედრო ბაზისთვის და კარატე გახდა პოპულარული სამხედრო მოსამსახურეებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში

* კარატეს მსოფლიო ფედერაცია
* დაარქივებული 2018-09-02 საიტზე Wayback Machine.
# კორეა

| კორეა 한국 조선 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |

 |
|  |
| ქვეყანა ნათ. ბრუნვაში}} მდებარეობა |
| **დედაქალაქი** | ფხენიანი (ჩრდილოეთ კორეა) სეული (სამხრეთ კორეა) |

**კორეა** (სამხრ. კორ. 한국 [ჰანგუგ], ან ჩრდ. კორ. 조선 [ჩოსონ]) — ნახევარკუნძული და რეგიონი აღმოსავლეთ აზიაში, რომელიც მოიცავს საკუთრივ კორეის ნახევარკუნძულს, კუნძულ ჯეჯუსა და რამდენიმე მცირე კუნძულს. რეგიონში ორი სუვერენული სახელმწიფო მდებარეობს - კორეის რესპუბლიკას (სამხრეთით) და კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკას (ჩრდილოეთით). რეგიონს ჩრდილო-დასავლეთით ჩინეთი (მანჯურია), ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით - რუსეთი (პრიმორიეს მხარე) ესაზღვრება. ჩრდილოეთის საზღვარი მიუყვება მდინარეებს ამროკი (იალუძიანგი) და ტუმანი (ტუმენი). დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია ყვითელი და იაპონიის ზღვებით; სამხრეთით კი - კორეის სრუტით გამოყოფილია იაპონიისგან.

## ეტიმოლოგია

ქართულ და დასავლურ ენებში დამკვიდრებული სახელწოდება *კორეა* მომდინარეობს ძველკორეული სამეფოს, კოგურიოს, სახელწოდებიდან.

თანამედროვე ეპოქაში ჩრდილო კორეაში მიღებულია ქვეყნის დასახელება — *ჩოსონ* (კორ. 조선, 朝鮮), ხოლო სამხრეთში — *ჰანგუკ* (კორ. 한국, 韓國). მომავალი გაერთიანებული კორეისათვის ასევე სახელწოდება *კორიო* (კორ. 고려, 高麗) განიხილება.

## ლიტერატურა

* *მელაშვილი გიორგი*, **კორეა - წარმატების ისტორია** / *გაკვეთილები საქართველოსთვის*, თბილისი, 2021, ISBN 978-9941-8-3754-8.

## სქოლიო
# ზარმაცასებრნი

| ზარმაცასებრნი |
| --- |
|   |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
ცხოველები |

 |
| ლათინური სახელი |
|
Bradypodidae |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 727503 |
| NCBI   | 948953 |
| EOL   | 2852810 |

 |

 |

**ზარმაცასებრნი** (ლათ. Bradypodidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი არასრულკბილიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 50-64 სმ, წონა 4-7 კგ. წინა კიდურები უკანაზე გრძელი აქვთ. თითები ცელისმაგვარი ბრჭყალებით ბოლოვდება. სხვა ძუძუმწოვრებისაგან განსხვავებით, ზარმაცასებრნს კისრის 6-9 მალა და 14-24 წყვილი ნეკნი აქვთ. სხეული დაფარულია მორუხო-მურა ბეწვით და ხშირად მომწვანო ელფერი დაჰკრავს, რადგან ბეწვში ბინადრობენ ლურჯ-მწვანე მიკროსკოპული წყალმცენარეები.

ზარმაცასებრნს კარგად აქვს განვითარებული ყნოსვა და მხედველობა, უფრო ნაკლებად — სმენა. ისინი ზურგით მუდამ ქვემოთ არიან დაკიდებული ხეებზე, რის გამოც შინაგანი ორგანოები ძუძუმწოვრებისათვის უჩვეულოდ აქვთ განლაგებული: ღვიძლი ზურგისკენაა შებრუნებული და მუცლის კედელს არ ეხება; ელენთა და პანკრეასი მარჯვნივაა, საშარდე ბუშტი დიდია და თითქმის ეხება დიაფრაგმას, ტრაქეა ორ ხვეულს ქმნის და ა.შ. ოჯახში 7 სახეობაა, რომლებიც გაერთიანებულია 2 გვარში: სამთითა ზარმაცასებრნი (Bradypus) და ორთითა ზარმაცასებრნი (Choloepus).

გავრცელებული არიან სამხრეთი და ცენტრალური ამერიკის ტყეებში. ცხოვრობენ ერთეულებად, იშვიათად წყვილებად. წელიწადში ერთხელ შობენ ერთ ნაშიერს. იკვებებიან ფოთლებით, ნორჩი ყლორტებით, ხილით. ნადირობის ობიექტია — იყენებენ ხორცსა და ტყავს.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 486.