Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ვანესა რედგრეივი

| ვანესა რედგრეივი |
| --- |
|  |
| დაბადების თარიღი |
30 იანვარი, 1937 (1937-01-30) გრინვიჩი, გაერთიანებული სამეფო |
| საქმიანობა |
მსახიობი |
| აქტიური |
1957- |
| მეუღლე(ები) |
ტონი რიჩარდსონი (1962-1967) ფრანკო ნერო (2006-) |
| ოსკარი |
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში
1977 — *ჯულია* |
| ოქროს გლობუსი |
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში
1977 — *ჯულია* |
| კანის კინოფესტივალი |
საუკეთესო მსახიობი ქალი
1966 — *მორგანი: შესაფერისი მდგომარეობა თერაპიისთვის*
1968 — *აისედორა* |
| ვენეციის კინოფესტივალი |
ვოლპის თასი
1994 — *პატარა ოდესა* |

**ვანესა რედგრეივი** (ინგლ. Vanessa Redgrave; დ. 30 იანვარი, 1937) — ინგლისელი თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის მსახიობი, პოლიტიკური აქტივისტი. სახელი მოუტანა როსალინდას როლმა სპექტაკლში როგორც გენებოთ. კინოში შესრულებული აქვს 80-ზე მეტი როლი.

## ფილმოგრაფია

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1966 | ფ |  *მორგანი: შესაფერისი მდგომარეობა თერაპიისთვის*  | *Morgan: A Suitable Case for Treatment* | ლეონი დელტი |
| 1966 | ფ |  *ყველა დროის ადამიანი*  |  *A Man For All Seasons* | ანა ბოლეინი |
| 1966 | ფ |  *ფოტოგადიდება*  |  *Blowup* | ჯეინი |
| 1968 | ფ |  *აისედორა*  | *Isadora* | აისედორა დანკანი |
| 1974 | ფ |  *მკვლელობა აღმოსავლეთის ექსპრესში*  | *Murder on the Orient Express* | მერი დებენჰეიმი |
| 1977 | ფ |  *ჯულია*  |  *Julia* | ჯულია |
| 1987 | ფ |  *დაცქვიტეთ ყურები*  | *Prick Up Your Ears* | პეგი რემზი |
| 1988 | ფ |  *ყველა დროის ადამიანი*  |  *A Man For All Seasons* | ლედი ელის მური |
| 1990 | ფ |  *რომეო.ჯულიეტა*  |  *Romeo.Juliet* | ჯულიეტ კაპულეტი |
| 1992 | ფ |  *ჰოვარდს ენდი*  | *Howards End* | რუთ ვილკოქსი |
| 1994 | ფ |  *პატარა ოდესა*  |  *Little Odessa* | შაპირა |
| 1997 | ფ |  *მისის დელოუეი*  |  *Mrs Dalloway* | კლარისა დელოუეი |
| 1999 | ფ |  *გოგონა, რომელსაც შეაწყვეტინეს*  | *Girl, Interrupted* | დოქტორი სონია ვიკი |
| 2002 | ფ |  *დანაშაული და სასჯელი*  |  *Crime and Punishment* | როდიონის დედა |
| 2013 | ფ |  *მსახურთუფროსი*  | *The Butler* | ანაბეთ ვესტფალი |
| 2014 | ფ |  *Foxcatcher*  | *Foxcatcher*  | ჯინ დიუპონი |

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ვანესა რედგრეივი ვანესა რედგრეივი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ვანესა რედგრეივი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
# ბეისბოლი

მოიერიშე გუნდის დამრტყმელი მოთამაშე.
**ბეისბოლი** (ინგლ. baseball, სიტყვებისგან base „ბაზა, საფუძველი“ და ball „ბურთი“) — გუნდური სპორტული თამაში ბურთითა და კეტით. შეჯიბრში მონაწილეობს ორი გუნდი, თითოეულში ცხრა (ან ათი) მოთამაშით.

ბეისბოლი აშშ-ში გაჩნდა XIX საუკუნის დასაწყისში. ითვლება, რომ თამაშს საფუძვლად დაედო ინგლისური „რაუნდერსი“. პირველი ოფიციალური მატჩი გაიმართა ნიუ-იორკში 1820 წელს. 1845 წელს შეიქმნა პირველი პროფესიული კლუბი. თამაში გავრცელებულია აშშ-ში, კანადაში, მექსიკაში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბებზე, ავსტრალიაში, იაპონიაში, კორეაში და სხვაგან. ამჟამად ბეისბოლს თამაშობენ 120 ქვეყანაში. ყველაზე მეტად პოპულარულია აშშ-ში, კუბაში, იაპონიაში, ჩინეთსა და კორეაში.

აშშ-ში, იაპონიაში, ჩეხეთსა და რამდენიმე სხვა ქვეყანაში გავრცელებულია ასევე სოფტბოლი — ბეისბოლის გამარტივებული ვარიანტი — მისი თამაში დახურულ შენობაში და მცირე ზომის მოედანზეც შეიძლება. ბეისბოლის სათამაშო მოედანს რომბის ფორმა აქვს.

ბეისბოლის მონათესავე თამაშებია კრიკეტი, პესაპოლო ფინეთში, ოინა რუმინეთში და ლაპტა რუსეთში.

## ლიტერატურა

* Bradbury, J.C. *The Baseball Economist: The Real Game Exposed* (Dutton, 2007). ISBN 0-525-94993-3
* Dickson, Paul. *The Dickson Baseball Dictionary*, 3d ed. (W. W. Norton, 2009). ISBN 0-393-06681-9
* Elias, Robert (2010) *The Empire Strikes Out: How Baseball Sold U.S. Foreign Policy and Promoted the American Way Abroad*. New York: The New Press. ISBN 978-1-59558-195-2
* Elliott, Bob. *The Northern Game: Baseball the Canadian Way* (Sport Classic, 2005). ISBN 1-894963-40-7
* Euchner, Charles. *The Last Nine Innings: Inside the Real Game Fans Never See* (Sourcebooks, 2007). ISBN 1-4022-0579-1
* Fitts, Robert K. *Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game* (Southern Illinois University Press, 2005). ISBN 0-8093-2629-9

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ბეისბოლი Major League Baseball
* International Baseball Federation
* Minor League Baseball
* British Baseball Federation
# მდინარის აუზი

მდინარის აუზის სქემატური გამოსახულება. პუნქტირული ხაზი ჰიდროგრაფიული აუზის მთავარი წყალგამყოფია
მდინარე ლატორიცის აუზის რელიეფის ციფრული მოდელი
**მდინარის აუზი** — დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, საიდანაც ზედაპირული და მიწისქვეშა წყალი წყლის ობიექტში — მდინარეში, ტბაში, წყალსაცავში, ზღვაში ან ოკეანეში ჩაედინება. ჩამონადენი ხორციელდება ხმელეთის ზედაპირზე, ნიადაგში და აგრეთვე კრისტალური ქანების ნაპრალებში, არტეზიული წყლების დაცლისას.

ჰუმიდურ რაიონებში, როგორც წესი, მთელ მდინარის აუზს აქვს ჩამონადენი, ესე იგი წყალშემკრებია. არიდულ რაიონებში მდინარის აუზის ნაწილს არა აქვს ჩამონადენი (ჩვეულებრივ, ტრანზიტული მდინარეები) ან წარმოადგენს შიგა ჩამონადენის არეს.

მდინარის აუზი როგორც წესი წყალგამყოფითაა შემოსაზღვრული; მსოფლიო ოკეანისთვის იგი დედამიწის ხმელეთის გარე ჩამონადენის არეა. ტბების, ზღვებისა და ოკეანეების წყალშემკრები აუზი ძირითადად ჩამოყალიბებულია მასში ჩამდინარე მდინარეთა წყალშემკრები აუზის ჯამის ხარჯზე. ხშირად გაგება „მდინარის წყალშემკრები აუზი“ ჩანაცვლებულია გაგებით „მდინარის აუზი“.

ხშირ შემთხვევაში ასეთი ჩანაცვლება დასაშვებია. თუმცა ზოგჯერ მდინარის აუზის ფართობი, რომელიც განსაზღვრულია მისი ზედაპირული (ოროგრაფიული) წყალგამყოფის ფარგლებში, შეიძლება არ დაემთხვას ამავე მდინარის წყალშემკრები აუზის ფართობს. ეს ხდება, პირველ ყოვლისა, როდესაც ზედაპირული და წყალქვეშა წყალგამყოფი მდინარეს არ ემთხვევა, წყალქვეშა ჩამონადენის ნაწილი ან გარედან მოედინება განხილული მდინარის აუზში (მეზობლად მდებარე მდინარის აუზიდან), ან მოცემული მდინარის აუზის ფარგლებიდან, რაც დამახასიათებელია მცირე მდინარეებისათვის არაღრმა ეროზიული ჩაჭრით; მეორეც, როდესაც დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, რომელიც ფორმალურად მიეკუთვნება ამა თუ იმ მდინარის აუზს, რელიეფის თავისებურებებიდან გამომდინარე შეიძლება აღმოჩნდეს შიდა ჩამონადენის არედ და არ შედიოდეს მდინარის წყალშემკრები აუზის შემადგენლობაში. ასეთი შემთხვევები დამახასიათებელია ბრტყელი რელიეფის გვალვიანი რაიონებისთვის; მაგალითად, ჩრდილოეთ ყაზახეთში მდინარე ტობოლის აუზში გაუდინარია 16,3 ათ. კმ²-ი (მდინარის აუზის ფართობის 50%-ზე მეტი), ხოლო მდინარე იშიმის აუზში 1,75 კმ² (დაახლოებით 24%).

მსოფლიო ოკეანის წყალშემკრები აუზი შეადგენს 118,8 მლნ. კმ²-ს (ხმელეთის მთლიანი ფართობის დაახლოებით 80%), საიდანაც ატლანტის ოკეანეზე მოდის — 50,7 მლნ. კმ² (34%), წყნარ ოკეანეზე — 24,8 მლნ. კმ² (17%), ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეზე — 22,4 მლნ. კმ² (15%), ხოლო ინდოეთის ოკეანეზე — 20,9 მლნ. კმ² (14%). ტბებიდან უდიდესი წყალშემკრები აუზი აქვს კასპიის ზღვას (3,1 მლნ. კმ²-ზე მეტი), ხოლო მდინარეებიდან ამაზონს (7045 ათ. კმ²).

შესაძლებელია მომიჯნავე მდინარის აუზის გაერთიანება მდინარის ბიფურკაციის შედეგად.

## სქოლიო
# აპოლონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აპოლონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აპოლონი — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ერთ-ერთი უმთავრესი და უძველესი ღვთაება;
* აპოლონი — მცირე ცთომილი;
* აპოლონი — აშშ-ის კუთვნილი მთვარეზე გასაფრენი კოსმოსური ხომალდების სახელწოდება;
	+ აპოლონ 11;
* აპოლონი (პეპელა) — დღის პეპელა.
# პიტერ პენი (1953 წლის ფილმი)

| „პიტერ პენი“ |
| --- |
|  |
| რეჟისორი | * კლაიდ ჯერონიმი
* უილფრედ ჯექსონი
* ჰემილტონ ლასკი
 |
| პროდიუსერი |
უოლტ დისნეი |
| ეფუძნება | *პიტერი და ვენდი*, ჯეიმზ მეთიუ ბარი |
| ისტორია |
ჯეიმზ მეთიუ ბარი (პიესა) |
| მთხრობელი |
ტომ კონუეი |
| მუსიკა | * ოლივერ უოლესი (ორკესტრული)
* სემი ფეინი (ინსტრუმენტული)
* ფრენკ ჩერჩილი (ინსტრუმენტული)
* სემი კანი (ტექსტიანი)
* ედ პენერი (ტექსტიანი)
* უინსტონ ჰიბლერი (ტექსტიანი)
* ტედ სირსი (ტექსტიანი)
 |
| სტუდია |
Walt Disney Productions |
| დისტრიბუტორი |
RKO Radio Pictures |
| პრემიერა | * 5 თებერვალი, 1953 (1953-02-05) (აშშ)
 |
| ხანგრძლივობა |
76 წთ. |
| ქვეყანა |
აშშ |
| ენა |
ინგლისური  |
| ბიუჯეტი |
4 მილიონი აშშ დოლარი |
| შემოსავალი |
87,4 მილიონი აშშ დოლარი |

პიტერ პენი (ინგლ. Peter Pan) — Walt Disney Productions-ის 1953 წლის ანიმაციური ფილმი, რომლის დისტრიბუტორი იყო RKO Radio Pictures. იგი ეფუძნება ჯეიმზ მეთიუ ბარის რომანს „პიტერ პენი, ანუ ბიჭუნა, რომელიც არ იზრდებოდა“. „პიტერ პენი“ დისნეის სტუდიების რიგით მეთოთხმეტე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმია. იგი გამოვიდა 1953 წლის 5 თებერვალს და არის დისნეის უკანასკნელი სრულმეტრაჟიანი ნამუშევარი, რომელიც RKO-მ გამოუშვა - შემდგომში დისტრიბუციას Buena Vista Distribution ეწეოდა. „პიტერ პენი“ აგრეთვე დისნეის უკანასკნელი ფილმია, რომელზეც დამდგმელ მხატვრებად მუშაობდა დისნეის ცხრავე მოხუცი. იგი აგრეთვე დისნეის მეორე ფილმია, რომელშიც როლებს ახმოვანებენ კეთრინ ბომონი, ჰიზერ ენჯელი და ბილ თომპსონი („ალისას“ შემდეგ).

ფილმი პრემიერა გაიმართა 1953 წლის კანბის კინოფესტივალზე. DisneyToon Studios-მა 2002 წელს პირდაპირ ვიდეოს სახით მისი გაგრძელება, „დაბრუნება ნევერლენდში“, ხოლო 2008 წელს - წინარეისტორია „ტინკერ ბელი“.

## სიმღერები

* The Second Star to the Right
* You Can Fly!
* A Pirate's Life
* Following the Leader
* What Made the Red Man Red?
* Your Mother and Mine
* The Elegant Captain Hook
* You Can Fly! (რეპრიზა)
* Never Smile at a Crocodile

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* „პიტერ პენი“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში
* „პიტერ პენი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „პიტერ პენი“ — Rotten Tomatoes

## სქოლიო
# ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები

| „ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები“ |
| --- |
|  |
| რეჟისორი |
მანუელ სიცილია |
| სცენარისტი |
მეთიუ ჯეიკობსი მანუელ სიცილია |
| ისტორია |
მანუელ სიცილია |
| როლებში |
ფრედი ჰაიმორი ანტონიო ბანდერასი ჯეიმზ კოსმო ჩარლზ დენსი ტემსინ ეგერტონი რუპერტ ევერეტი ბარი ჰამფრისი ალფრედ მოლინა მარკ სტრონგი დეივიდ უოლიამსი ჯული უოლტერსი ოლივია უილიამსი სირშა რონანი |
| მუსიკა |
ილან ეშკერი |
| მწარმოებელი კომპანია |
Aliwood Mediterráneo Producciones Kandor Graphics Out Of The Box Features |
| დისტრიბუტორი |
Entertainment One Films (გაერთიანებული სამეფო) Sony Pictures Releasing de España (ესპანეთი) |
| გამოსვლის თარიღი | * 13 სექტემბერი, 2013 (2013-09-13) (ბრიტანეთი)
* 20 სექტემბერი, 2013 (2013-09-20) (ესპანეთი)
 |
| ხანგრძლივობა |
96 წუთი |
| ქვეყანა |  ესპანეთი  გაერთიანებული სამეფო |
| ენა |
ინგლისური |

**„ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები“** (ესპ. Justin y la espada del valor, ინგლ. Justin and the Knights of Valour) — ინგლისურ-ესპანური სრულმეტრაჟიანი 3D ანიმაციური ფენტეზი ფილმი. Kandor Graphics-სა და კინო-გაერთიანება Sony Pictures Releasing de España-ის ერთობლივი ნაწარმოები. ფილმის რეჟისორია მანუელ სიცილია, პროდიუსერები — მარსელინო ალმანსა, ანტონიო ბანდერასი, კერი ფულტონი და რალფ კემპი, სცენარისტები — მეთიუ ჯეიკობსი და მანუელ სიცილია, მუსიკა ეკუთვნის ილან ეშკერს. პერსონაჟებს ახმოვანებენ ფრედი ჰაიმორი, ანტონიო ბანდერასი, ჯეიმზ კოსმო, ჩარლზ დენსი, ტემსინ ეგერტონი, რუპერტ ევერეტი, ბარი ჰამფრისი, ალფრედ მოლინა, მარკ სტრონგი, დეივიდ უოლიამსი, ჯული უოლტერსი, ოლივია უილიამსი და სირშა რონანი. ფილმში მოთხრობილია თინეიჯერი ბიჭის, ჯასტინის ისტორია, რომელსაც მისი ბაბუის, სერ როლანდის მსგავსად სურს გახდეს რაინდი.

პრემიერა გაიმართა 2013 წლის 13 სექტემბერს გაერთიანებულ სამეფოში. ფილმს წილად ხვდა უარყოფითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისაგან. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე მისი საერთო რეიტინგი შეადგენს 13% (15 მიმოხილვაზე დაყრდნობით). 2014 წელს Paramount Home Media Distribution-მა ფილმი DVD და Blu-ray ფორმატებში გამოსცა.

## ახმოვანებენ

* ფრედი ჰაიმორი — ჯასტინი
* სირშა რონანი — ტალია
* ჩარლზ დენსი — ლეგანტირი
* ტემსინ ეგერტონი — ლარა
* ანტონიო ბანდერასი — სერ კლორაქსი
* რუპერტ ევერეტი — სოტა
* ბარი ჰამფრისი — ბრაულიო
* ალფრედ მოლინა — რეჯინალდი
* მარკ სტრონგი — ჰერაკლიო
* ანჯელა ლენსბერი — ჯადოქარი
* დეივიდ უოლიამსი — მელქიადები
* ჯული უოლტერსი — გრანი
* ოლივია უილიამსი — დედოფალი

## რესურსები ინტერნეტში

* „ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები“ — Allmovie-ზე
* „ჯასტინი და სიმამაცის რაინდები“ — Rotten Tomatoes

## სქოლიო
# ჯამშედპური

| ქალაქი |
| --- |
| ჯამშედპური ჰინ. जमशेदपुर ბენგ. জামশেদপুর |
|  |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
ჯარხანდიჯარხანდი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა | 1919 |
| ფართობი |
149,23 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
159 მ |
| ოფიციალური ენა | ჰინდი ენა და ინგლისური ენა |
| მოსახლეობა | 1 337 131 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
1 404 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი |
+0657 |
| საფოსტო ინდექსი | 831001 |
| ოფიციალური საიტი |  |
|  |
| **ჯამშედპური** ვიკისაწყობში |

**ჯამშედპური** (ჰინ. जमशेदपुर, ბენგ. জামশেদপুর) — ქალაქი ინდოეთში, უდიდესი ურბანული კონგლომერაცია და ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი ჯარხანდის შტატში. ჯამშედპური ინდოეთის მოწინავე ინდუსტრიული ქალაქია და იგი ინდუსტრიალისტმა ჯამშედჯი ტატამ დააარსა. მას ხშირად ფოლადის ქალაქსაც უწოდებენ.

ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის მონაცემებით 1 337 131 ადამიანია და ამ მხრივ ის მესამეა აღმოსავლეთ ინდოეთში კოლკატისა და პატნას შემდეგ. ინდოეთის იმ 53 ქალაქს შორის, რომელთა მოსახლეობაც 1 მლნ-ს აღემატება, იგი 36-ე ადგილზეა. მდებარეობს ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოზე და გარსშემორტყმულია პეიზაჟური დალმას ბორცვებით. ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაწილებს ესაზღვრებიან მდინარეები — სუბარნარეხა და ხარკაი.

ჯამშედპური აღმოსავლეთ ინდოეთის მთავარი ინდუსტრიული ცენტრია. აქ განთავსებულია მრავალი სამრეწველო საწარმო, ასევე უდიდესი ინდური სამრეწველო ზონა ადიტიაპური, რომელიც 1 200 პატარა თუ საშუალო ზომის წარმოებას მოიცავს.

ინდოეთის მთავრობამ, 2010 წლის მოხსენებაში ჯამშედპური ქვეყნის მე-7 ყველაზე სუფთა ქალაქად დაასახელა. 2007 წლის მოხსენებაში, იგი ინდოეთის მე-7 უმდიდრესი ქალაქი იყო. ასევე, მიჩნეულია 2006-2020 წლების მსოფლიოში 84-ე ყველაზე სწრაფად მზარდ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Jamshedpur, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* Tatanagar დაარქივებული 2009-02-21 საიტზე Wayback Machine.
* MyJamshedpur.com
* Website of the District Administration
* Fact File on Jamshedpur დაარქივებული 2005-03-06 საიტზე Wayback Machine.
* -Satellite Images of Jamshedpur

## სქოლიო
# მაურიების იმპერია

მაურიების იმპერია მეფე აშოკას დროს
**მაურიების იმპერია** — სახელმწიფო ძველ ინდოეთში ძვ.წ. 317-180 წლებში დედაქალაქით პატალიპუტრაში (დღევ. პანტა)

მაურიების სახელმწიფომ ისტორიული მნიშვნელობა შეიძინა ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობების შემდეგ ნანდას იმპერიის მეფეებთან ჩანდრაგუპტა მაურიას ბრძოლის შედეგად. ჩანდრაგუპტა ბერძენი ავტორების მიერ მოხსენებულია, როგორც *სანდრაკოტი*. ის წარუმატებლად ცდილობდა ალექსანდრე მაკედონელის ყურადღება მიეპყრო თავისკენ და საბოლოოდ ბერძენთა დაუხმარებლად შეძლო თავისი სამეფოს გაფართოება. მის მიერ შექმნილი მაურიების იმპერია მუდმივ კონტაქტში იყო სელევკიდების სირიასთან და ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოსთან.

მაურიების იმპერიამ ძლიერების ზენიტს მიაღწია იმპერატორ აშოკას დროს, როდესაც დაიქვემდებარა უზარმაზარი ტერიტორია და განავრცო ბუდიზმი. აშოკამ დაიპყრო კალინგის სახელმწიფო და ისწრაფვოდა ხელისუფლების ცენტრალიზაციისკენ. ძვ. წ. II საუკუნის დასაწყისში დაიწყო მაურიების იმპერიის დასუსტება. იმპერია დაეცა შუნგას აჯანყების შედეგად, როდესაც მოკლეს მაურიების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი ბრიჰადრათჰა ძვ. წ. 180 წელს.

## მაურიების იმპერიის მეფეები

| მმართველობის წლები | მეფეთა სია |
| --- | --- |
| 317—298 ძვ.წ. | ჩანდრაგუპტა მაურია |
| 298—272 ძვ.წ. | ბინდუსარა |
| 272—232 ძვ.წ. | აშოკა (აშოკავარდჰანა პიადასი) |
| 232—225 ძვ.წ. | კუნალა ჯარმავივარდჰანი (დასავლეთში) |
| 232—225 ძვ.წ. | დაშარათა დევანამპია (აღმოსავლეთში) |
| 225—215 ძვ.წ. | სამპრატი |
| 212—202 ძვ.წ. | სალისუკა |
| 202—195 ძვ.წ. | დევავარმანი |
| 195—187 ძვ.წ. | შატადჰანი |
| 187—180 ძვ.წ. | ბრიჰადრათჰა |

## ლიტერატურა

* Лелюхин Д.Н.Структура державы Маурьев по сведениям эдиктов Ашоки // Вестник древней истории. 1998, № 2.

## რესურსები ინტერნეტში

* მაურიების იმპერია — ინდოეთის ისტორია
* ბუდიზმი და მაურიების სახელმწიფო
# ჰაშიმიდები

**ჰაშიმიდები** — მმართველი დინასტია აღმოსავლეთ არაბეთის ზოგიერთ ქვეყანაში. სახელი ეწოდა ლეგენდარული ჰაშიმის სახელის მიხედვით, რომელიც კურაიშთა ტომის ფუძემდებელი (კურაიშთა ტომს ეკუთვნოდა მაჰმადი) იყო. დინასტიის დამაარსებელია მექის შერიფი, ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი, რომელიც 1916 წელს ჰიჯაზის მეფედ გამოაცხადეს.

## ჰაშიმიდები ჰიჯაზში

* ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი (1916-1924)
* ალი იბნ ჰუსეინ ალ-ჰაშიმი (1924-1925)

## ჰაშიმიდები სირიაში

* ფაისალ იბნ ჰუსეინი (1920 მარტი-ივლისი)

## ჰაშიმიდები ერაყში

* აბდ ალ-ლაჰ იბნ ჰუსეინი (1920—1921)
* ფაისალ იბნ ჰუსეინი (ფეისალ I) (1921-1933)
* ღაზი იბნ ფაისალი (1933-1939)
* ფაისალი იბ ღაზი (ფეისალ II) (1939-1958)

## ჰაშიმიდები იორდანიაში

* აბდ ალ-ლაჰ იბნ ჰუსეინი (1921-1946 ამირა) (1946-1951 წლებში მეფე)
* ტალალ იბნ აბდ ალ-ლაჰი (1951-1952)
* ჰუსეინ იბნ ტალალი (1952-1999)
* აბდულა ატ-ტანი იბნ ალ-ჰუსეინი (1999-დღემდე)

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 609.
# სან-ანტონიო

| ქალაქი |
| --- |
| სან-ანტონიო San Antonio |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
ტეხასიტეხასი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი | Gina Ortiz Jones |
| დაარსდა |
1718 |
| ფართობი |
1 067,3 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
198 მ |
| მოსახლეობა | 1 296 682 კაცი (2006) |
| სიმჭიდროვე |
1 084,4 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
1 942 217 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-6, ზაფხულში UTC-5 |
| სატელეფონო კოდი |
210, 830 |
| საფოსტო ინდექსი | 78201, 78202, 78203, 78204, 78205, 78206, 78207, 78208, 78209, 78210, 78211, 78212, 78213, 78214, 78215, 78216, 78217, 78218, 78219, 78220, 78221, 78222, 78223, 78224, 78225, 78226, 78227, 78228, 78229, 78230, 78231, 78232, 78233, 78235, 78237, 78238, 78239, 78240, 78241, 78242, 78243, 78244, 78245, 78246, 78247, 78248, 78249, 78250, 78251, 78252, 78253, 78254, 78255, 78256, 78257, 78258, 78259, 78260, 78261, 78263, 78264, 78265, 78266, 78268, 78269, 78270, 78278, 78279, 78280, 78283, 78284, 78285, 78288, 78289, 78291, 78292, 78293, 78294, 78295, 78296, 78297, 78298 და 78299 |
| ოფიციალური საიტი | sanantonio.gov |
|
აშშ

ტეხასი |
| **სან-ანტონიო** ვიკისაწყობში |

**სან-ანტონიო** (ინგლ. San Antonio) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს ტეხასის შტატის სამხრეთ ნაწილში. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 296 682 კაცი. მოსახლეობის რაოდენობით, შტატში მესამე უდიდესი ქალაქია დალასისა და ჰიუსტონის შემდეგ, აშშ-ში კი მეშვიდე.

## დაძმობილებული ქალაქები

* ლას-პალმასი, ესპანეთი
* სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, ესპანეთი
* გაოსიუნი, ტაივანი
* კუმამოტო, იაპონია
* გვადალახარა, მექსიკა
* მონტერეი, მექსიკა
* კვანჯუ, სამხრეთი კორეა

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* ქალაქის ტურიზმის დეპარტამენტი დაარქივებული 2011-01-28 საიტზე Wayback Machine.
# მედია

**მედია** (მასმედია) — მასობრივი კომუნიკაციის ბეჭდვითი ან ელექტრონული საშუალებების ერთობლიობა, როგორიცაა ჟურნალ-გაზეთები, რადიო, ტელევიზია, კინო, ინტერნეტი, რეკლამა და ა.შ. მედიის მეშვეობით ხდება საზოგადოების რეგულარული ინფორმირება მიმდინარე პროცესებზე. თავდაპირველად მასობრივი კომუნიკაციის საშუალებების ანალოგად მიიჩნეოდა ტერმინი „პრესა“, რომელიც ბეჭდვით მედიას აღნიშნავდა. ეს ბუნებრივია, რამდენადაც ბეჭდვითი პრესა გაჩნდა XIX ს-ში, როდესაც სხვა ტიპის მედია-საშუალებები არ არსებობდა. მედიის შემდგომი განვითარება დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესთან.

მედიის სპეციფიკას შეადგენს სხვადასხვაგვარ აუდიტორიაზე ერთდროული ზემოქმედება, ასევე, ინფორმაციის გადაცემის სიხშირე და რეგულარულობა. თანამედროვე ეტაპზე მედია, მასობრივი კომუნიკაციის ტრადიციულ საშუალებებთან ერთად, მოიცავს უახლესი ტექნოლოგიის ფართო სპექტრს კომპიუტერების, ვიდეო საშუალებების, თანამგზავრული ტელევიზიისა და ინტერნეტის ჩათვლით.

## ლიტერატურა

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
# ტექნოლოგია

ნიუკომენის ორთქლის მანქანა.
**ტექნოლოგია** (ძვ. ბერძნ. τεχνολογια < τέχνη [tékhnē] — „ხელოვნება“, „ოსტატობა“, „უნარი“ და λόγος [lógos] — „სიტყვა“, „მოძღვრება“) — ნედლეულის, მასალის, ნახევარფაბრიკატების ან ნაკეთობების მიღების, დამუშავებისა და გადამუშავების საშუალებათა და წესების ერთობლიობა, რომელიც ხორციელდება მრეწველობის სხვადასხვა დარგში, მშენებლობაში და ა. შ. სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც ამუშავებს და სრულყოფს ასეთ საშუალებებსა და წესებს. ტექნოლოგია (ანუ ტექნოლოგიური პროცესები) ეწოდება აგრეთვე ნედლეულის მოპოვების, დამუშავების, გადამუშავების, საწყობში მოთავსების, შენახვის ოპერაციებს, რომლებიც საწარმოო პროცესის ძირითადი შემადგენელი ნაწილებია. თანამედროვე ტექნოლოგია მოიცავს წარმოების ტექნიკურ კონტროლსაც. ტექნოლოგიას უწოდებენ აგრეთვე საწარმოო პროცესების აღწერას, ტექნოლოგიურ წესებს, მოთხოვნებს, გრაფიკებს და სხვას. ტექნოლოგიას განიხილავენ წარმოების კონკრეტულ დარგთან დაკავშირებით (მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგია, მშენებლობის ტექნოლოგია) ან განსაზღვრული მასალის მიღების ან დამუშავების ხერხებზე დამოკიდებულებით (ლითონთა ტექნოლოგია, ქსოვილთა ტექნოლოგია და სხვა). ტექნოლოგიურ პროცესის განხორციელების შედეგად დასამუშავებელი ობიექტი ხარისხობრივად იცვლება. მაგალითად, სხვადასხვა ლითონის მიღების ტექნოლოგია ემყარება საწყისი მასალის ქიმიურ შედგენილობის, ქიმიურ და ფიზიკურ თვისებების ცვლილებას. მექანიკურ დამუშავების ტექნოლოგია დაკავშირებულია დასამუშავებელი დეტალის ფორმისა და ზოგიერთი ფიზიკური თვისების ცვლილებასთან.

ტექნოლოგიის, როგორც მეცნიერების, ამოცანაა ფიზიკური, ქიმიური, მექანიკური და სხვა კანონზომიერებათა გამოვლინება ყველაზე მეტად ეფექტური და ეკონომიკური საწარმოო პროცესების განსაზღვრისა და პრაქტიკაში გამოყენების მიზნით. მაგალიტად, მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგია იკვლევს დასამუშავებელ ტექნოლოგიური პროცესების დაპროექტების საფუძვლებს, ზედაპირის დამუშავების მექანიკურ ხერხებს, ტიპობრივი დეტალების დამზადების მეთოდებს, მათი აწყობის პროცესებს, სამარჯვებისა და იარაღის კონსტრუირების საფუძვლებს. სხვადასხვა წარმოების ტექნოლოგია ტექნიკის განვითარებასთან ერთად მუდმივად განახლებადი და ცვალებადია. ყველა დარგისა და სახეობის წარმოების ტექნოლოგიის სრულყოფა სახალხო მეურნეობის ტექნიკური პროგრესის დაჩქარების მნიშვნელოვანი პირობაა. თანამედროვე ტექნოლოგიის განვითარების ძირითადი მიმართულებებია წყვეტილი ტექნოლოგიურ პროცესებიდან უწყვეტ ნაკადურ პროცესებზე გადასვლა, რომელიც უზრუნველყოფს წარმოების მასშტაბის გაზრდასა და მანქანებისა და მოწყობილობების ეფექტურად გამოყენებას, „შეკრული“ ტექნოლოგიის დანერგვას (ნარჩენების გარეშე).

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 706.
# კოსმოსური ხომალდი

**კოსმოსური ხომალდი** — ადამიანთა ფრენისათვის განკუთვნილი კოსმოსური საფრენი აპარატი. აქვს კოსმონავტების სიცოცხლის უზრუნველმყოფი სისტემების მქონე ჰერმეტული კაბინა. გეოცენტრულ ორბიტებზე ფრენისათვის გათვალისწინებულ კოსმოსურ ხომალდს თანამგზავრი კოსმოსური ხომალდი ეწოდება, სხვა ციური სხეულებისკენ გაფრენისათვის განკუთვნილს კი — საპლანეტათშორისო (საექსპედიციო) კოსმოსური ხომალდი. არსებობს მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდი, რომელსაც მრავალჯერ გამოიყენებენ დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე ტვირთისა და ხალხის ტვირთისა და ხალხის მისაყვანად და უკან დასაბრუნებლად. უფრო მაღალ ორბიტებზე გადასვლისათვის გამოიყენებენ ავტომატურ რაკეტა-ბუქსირებს, ხოლო გეოცენტრულიდან სელენოცენტრულ, პლანეტოცენტრულ და სხვა ორბიტაზე გადასასვლელად იქმნება კოსმოსური ხომალდი — ბუქსირების პროექტები.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 695.

## რესურსები ინტერნეტში

* NASA: Space Science Spacecraft Missions დაარქივებული 2005-11-08 საიტზე Wayback Machine.
* NSSDC Master Catalog Spacecraft Query Form დაარქივებული 2014-08-01 საიტზე Wayback Machine.
* Early History of Spacecraft
* Basics of Spaceflight tutorial from JPL/Caltech
* International Spaceflight Museum