Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა

შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა
**შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა** — 1986 წლის 28 იანვარს 11:39 საათზე (16:39 UTC) აშშ-ის ცენტრალური ფლორიდის სანაპიროსთან, ატლანტის ოკეანის თავზე მომხდარი შატლ STS-51L-ის ავარიული განადგურება, რომელიც გამოწვეული იყო კოსმოსური ხომალდის გარე საწვავის ავზის ფრენის დაწყებიდან 73 წამში აფეთქებით. ავარიის შედეგად ეკიპაჟის შვიდივე წევრი დაიღუპა.

ეკიპაჟის წევრები:

1. ეკიპაჟის მეთაური — ფრენსის „დიკ“ რიჩარდ სკობი (ინგლ. Francis «Dick» R. Scobee);
2. მეორე პილოტი — მაიკლ ჯონ სმითი (ინგლ. Michael J. Smith);
3. სამეცნიერო სპეციალისტი — ელისონ შოჯი ონიძუკა (ინგლ. Ellison S. Onizuka, იაპონ. 鬼塚 承次);
4. სამეცნიერო სპეციალისტი — ჯუდით არლენ რეზნიკი (ინგლ. Judith A. Resnik);
5. სამეცნიერო სპეციალისტი — რონალდ ერვინ მაკნეირი (ინგლ. Ronald E. McNair);
6. სასარგებლო დატვირთვის სპეციალისტი — გრეგორი ბრუს ჯარვისი (ინგლ. Gregory B. Jarvis);
7. სასარგებლო დატვირთვის სპეციალისტი — შერონ კრისტა კორიგან მაკოლიფი (ინგლ. Sharon Christa Corrigan McAuliffe).

## რესურსები ინტერნეტში

* Как в НАСА допустили самую страшную катастрофу в истории космонавтики // Лента. Ру, 7 марта 2019
* NASA History Office. Challenger STS 51-L Accident en. NASA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-05.
* NASA Kennedy Space Center. Sequence of Major Events of the Challenger Accident. NASA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-05.
* Rogers Commission.  (1986)Report of the Presidential Commission on the Space Shuttle *Challenger* Accident.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-05.
* Harwood, William. ; Rob NaviasChallenger timeline en. Spaceflight Now.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-05.
* Rogers Commission Report (pdf, 9.85Mb) — compiled by Thomas ('thomasafb')
* *Challenger* disaster: remembered. *The Boston Globe*. January 28, 2011.
# სოციალური ქსელი (ფილმი)

| „სოციალური ქსელი“ |
| --- |
|  |
| რეჟისორი |
დევიდ ფინჩერი |
| პროდიუსერი |
დევიდ ფინჩერი სკოტ რუდინი დანა ბრუნეტი მაიკლ დე ლუკა სინ ჩეფინი კევინ სპეისი |
| სცენარის ავტორი |
აარონ სორკინი |
| ნაწარმოები | *შემთხვევითი მილიარდერები* — ბენ მეზრიჩი |
| როლებში |
ჯესი აიზენბერგი ენდრუ გარფილდი ჯასტინ ტიმბერლეიკი ბრენდა სონგი ამმი ჰამერი მაქს მინგელა რაშიდა ჯოუნსი ჯოზეფ მაზელო რუნი მარა |
| კომპოზიტორი |
ტრენტ რეზნორი, ატიკუს როსი |
| მონტაჟი |
კირკ ბაქსტერი, ანგუს ვოლი |
| სტუდია |
Relativity Media Trigger Street Productions |
| დისტრიბუტორი |
Columbia Pictures |
| გამოსვლის თარიღი |
1 ოქტომბერი, 2010 (2010-10-01) |
| ხანგრძლივობა |
120 წთ. |
| ქვეყანა |  აშშ |
| ენა |
ინგლისური |
| ბიუჯეტი |
$40 მილიონი |
| შემოსავალი |
$208,642,039 |

**სოციალური ქსელი** — 2010 წლის ამერიკული დრამა სოციალურ ქსელ „Facebook“-ის დაარსებისა და მასთან დაკავშირებულ სასამართლო პროცესების შესახებ. ფილმის რეჟისორია დევიდ ფინჩერი. აარონ სორკინის სცენარი დაფუნნებულია ბენ მეზრიჩის წიგნზე *შემთხვევითი მილიარდერები*. ფილმში თავად სორკინს, როგორც ერთ-ერთი შესაძლო ინვესტორს, აქვს კამეო. Facebook-ის პერსონალიდან, მარკ ცუკერბერგის ჩათვლით, არავინ ყოფილა ჩართული პროექტში, გარდა ედუარდო სავერინისა, რომელიც იყო მეზრიჩის კონსულტანტი.

## როლებში

* ჯესი აიზენბერგი - მარკ ცუკერბერგი
* ენდრუ გარფილდი - ედუარდო სავერინი
* ჯასტინ ტიმბერლეიკი - შონ პარკერი
* მაქს მინგელა - დივია ნარენდრა
* ამმი ჰამერი - ტაილერ ვინკელვოსი
* ბრენდა სონგი - კრისტი ლი
* რაშიდა ჯოუნსი - მერილინ დელპი
* ჯოზეფ მაზელო - დასტინ მოსკოვიცი
* რუნი მარა - ერიკა ოლბრაითი
* დაკოტა ჯონსონი - ამელია რიტერი

## ჯილდოები

აშშ-ში ფილმის პრემიერა გაიმართა 1 ოქტომბერს, რასაც მოჰყვა კრიტიკოსების პოზიტიური შეფასება. ოქროს გლობუსის 68-ე დაჯილდოებაზე ფილმმა მიიღო ყველაზე მეტი, სამი ჯილდო, მათ შორის ნომინაციაში საუკეთესო სურათი - დრამა. ასევე მან დაიმსახურა 8 ნომინაცია ოსკარზე, მათ შორის საუკეთესო სურათის კატეგორიაში.

**ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: აარონ სორკინი
* საუკეთესო მონტაჟი: ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი
* საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ტრენტ რეზონი, ატიკუს როსი

**BAFTA საუკეთესო რეჟისორი: დევიდ ფინჩერი
* საუკეთესო მონტაჟი: ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი

**ოქროს გლობუსი საუკეთესო რეჟისორი: დევიდ ფინჩერი
* საუკეთესო სცენარი: აარონ სორკინი

**სეზარი საუკეთესო უცხოური ფილმი: დევიდ ფინჩერი

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-10-01 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# ანტონ ბრუკნერი

*ანტონ ბრუკნერი*
**ანტონ ბრუკნერი** (გერმ. *Anton Bruckner*; 4 სექტემბერი, 1824 ანსფელდენი — 11 ოქტომბერი 1896, ვენა) — ავსტრიელი კომპოზიტორი, პედაგოგი და ორგანისტი, რომელიც ცნობილი გახდა მისი სიმფონიების, მესებისა და მოტეტების წყალობით.

დაიბადა პედაგოგის ოჯახში. პირველი განათლება მიიღო მამისგან და ორგანისტ ი.ბ.ბაისისგან. კომპოზიტორზე ორგანმა, რომელსაც ავსტრიის ეკლესიაში უსმენდა დიდი გავლენა იქონია.

## ლიტერატურა

* Bruckner, Anton. Symphony No. 8/2, C minor, 1890 version. Edited by Leopold Nowak. New York: Eulenberg, 1994.
* Gilliam, Bryan (1997). „The Annexation of Anton Bruckner: Nazi Revisionism and the Politics of Appropriation“, *Bruckner studies*. Cambridge:  Cambridge Univ. Press,   გვ. 72–91. ISBN 978-0-521-57014-5.

## რესურსები ინტერნეტში

* Anton Bruckner — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP)
* The Bruckner Society of America abruckner.com
# მცირე ჰიმალაი

**მცირე ჰიმალაი** — მთის მასივების და ქედების სისტემა ჰიმალაის მასივში, დიდი ჰიმალაის და სივალიკის ქედს შორის. სიგრძე დაახლოებით 2000 კილომეტრი, სიგანე 10-20 კილომეტიდან 100 კილომეტრამდე. სიმაღლე უმეტესად 3-3,5 ათასი მეტრი. დანაწევრებულია ვიწრო და ღრმა ხეობებით. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი. კალთები 3500 მეტრ სიმაღლემდე შემოსილია ტყით.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 255.
* მცირე ჰიმალაი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
# ბჰუტანის გეოგრაფია

**ბჰუტანი**|

|  |
| --- |
| ბჰუტანის სოფლები და ქალაქები |

 |
| **კონტინენტი** | აზია |
| **სუბრეგიონი** | სამხრეთი აზია |
| **გეოგრაფიული კოორდინატები** | ﻿ / ﻿ |
| **ფართობი** | 38,394 კმ² |
| **საზღვაო საზღვარი** | 0 კმ |
| **სახმელეთო საზღვარი** | 1,075 კმ |
| **საზღვრები ქვეყნებთან** | ჩინეთი 470 კმ, ინდოეთი 605 კმ |
| **უმაღლესი წერტილი** | განგკხარ პუენსუმი, 7,570 მ |
| **უდაბლესი წერტილი** | დრანგმე ჩუ 97 მ. |
| **უგრძესი მდინარე**  |  |
| **უდიდესი ტბა** |  |
| **მისიწ გამოყენება**  - სახნავი მიწა  - მუდმივადდამუშავებადი  - დანარჩენი |  2.3% 0.43% 97.27% (2005) |
| **ჰავა**: | სამხრეთში - ტროპიკული; ცხელი ზაფხული და ცივი ზამთარი - ცენტრალურში; მკაცრი ზამთარი და ცივი ზაფხული - ჩრდილოეთში. |
| **რელიეფი**: |  |
| **ბუნებრივი რესურსები** | ჰიდროელექტრული ძალა, ხე-ტყე, თაბაშირი, კალციუმის კარბონატი |
| **ბუნებრივი საშიშროებები** | შტორმები, მეწყერები |
| **გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული საკითხები** | ეროზია, სასმელად ვარგისი წყლის ხელმისაწვდომობა |

ბჰუტანის სამეფო არის დამოუკიდებელი ქვეყანა, რომელიც მდებარეობს ჰიმალაის მთიანეთის სამხრეთ ფერდობზე. ის მოქცეულია ორ ქვეყანას, ჩინეთსა და ინდოეთს შორის. ჩინეთთან მისი საზღვარი შეადგენს 470 კილომეტრს და მთლიანად გადის ტიბეტის ავტონომიური რეგიონთან, ხოლო ინდოეთთან საზღვარი არის 605 კმ. და გადის შემდეგ შტატებზე: არუნაჩალ-პრადეში, ასამი, დასავლეთი ბენგალი და სიკიმი. ის ასევე მცირედითაა დაშორებული ნეპალისა, ბანგლადეშისა და მიანმარისაგან.

## სქოლიო
# პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია

**პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები** (FDI – Foreign direct investment) — პირდაპირი ინვესტიცია ქვეყნის წარმოებასა და ბიზნესში უცხოური საწარმოს მიერ კომპანიის შეძენით ან არსებული ბიზნესის გაფართოებით. პირდაპირი უცხოური ინვესტიციის გარდა არსებობს პორთფელური ინვესტიცია. პორთფელური ინვესტიცია არის პასიური ინვესტიცია სხვა ქვეყნის ფასიან ქაღალდებში, როგორიცაა აქციები და ობლიგაციები.

## რესურსები ინტერნეტში

* Ott, Mack (2002). „Foreign Investment in the United States“. In David R. Henderson (ed.) (ed.). *Concise Encyclopedia of Economics* (1st ed.). Library of Economics and Liberty.CS1-ის მხარდაჭერა: დამატებითი ტექსტი: რედაქტორების სია (link) OCLC 317650570, 50016270 и 163149563
* Foreign Direct Investment in the United States. Transactions.
* Foreign Direct Investment in the United States Department of Commerce and Council of Economic Advisers
* OECD Benchmark Definition of Foreign Direct Investment (2008)
* IMF: How Countries Measure FDI (2001)
* Tracking cross-border investments using applied onomastics
# საინფორმაციო მეცნიერება

ტერმინი **საინფორმაციო მეცნიერება** ახალია, ისევე როგორც თვით ეს საქმიანობა, ამიტომ მისი ზუსტი განმარტება შეუძლებელია. იგი ორი მნიშვნელობით შეიძლება იქნეს გამოყენებული:

**ფართო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერება შეიძლება ეწოდოს ნებისმიერ სწავლებას, რომელიც იკვლევს ამა თუ იმ ფორმის და შინაარსის ინფორმაციას, მისი მოპოვების, შენახვის, გადამუშავების, გარდაქმნის და გადაცემის საკითხებს. ამ თვალსაზრისით საინფორმაციო მეცნიერებებს შეიძლება მივაკუთვნოთ როგორც ინფორმატიკა, ინფორმაციის თეორია, კომპიუტერული ტექნოლოგია, ასევე ჟურნალისტიკა, ბიბლიოთეკათმცოდნეობა, საარქივო საქმე და ა.შ.

**ვიწრო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერებაში იგულისხმება ინფორმატიკა, მაგრამ არ არსებობს თვით ამ ტერმინის ერთნაირი გაგება სხვადასხვა ენებში.

* Informatics ანუ Information Science ინგლისურში ჰქვია თეორიულ მეცნიერებას ინფორმაციის შესახებ, რომელიც თავის მხრივ ნაწილია ე.წ. კომპიუტერული მეცნიერებისა (Computer Science), რომლის სხვა ნაწილებია: Hardware Engineering (ტექნიკური აპარატი - მოწყობილობა) და Software Engineering (მათემატიკური აპარატი - პროგრამა).
* კომპიუტერული მეცნიერების (Computer Science) შესატყვისი ფრანგულში, გერმანულში და სხვა ევროპულ ენებში არის ინფორმატიკა (Informatique, Informatik, Informatica).
* ჩვენში დამკვიდრებული იყო საერთო ტერმინი - ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა, რაც მეცნიერების ამ დარგის ორივე მხარის, თეორიულის და ტექნოლოგიურის, გამომხატველი იყო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ალბათ უპრიანი იქნება, თუ ე.წ. საინფორმაციო მეცნიერების თეორიულ ნაწილს **ინფორმატიკად** მოვიხსენიებთ, ხოლო მის ტექნიკურ მხარეს - **კომპიუტერულ ტექნოლოგიად**.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინფორმატიკა;
* ინფორმაციის თეორია;
* კომპიუტერული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები.
# ინგლისელები

| ინგლისელები |
| --- |
| საერთო მოსახლეობა |
|
90 მილიონი |
| რეგიონები მნიშვნელოვანი მოსახლეობით |
|  გაერთ. სამეფო |
37.6 მილიონი |
|  აშშ |
25.9 მილიონი |
|  ავსტრალია |
7.8 მილიონი |
|  კანადა |
6.3 მილიონი |
|  სამხრ. აფრიკა |
1.6 მილიონი |
|  ახალი ზელანდია |
44,000–282,000 |
| ენები |
ინგლისური |
| რელიგიები |
ანგლიკანობა |

**ინგლისელები** — დიდი ბრიტანეთის ძირითადი მოსახლეობა. მიეკუთვნება ევროპეიდული რასის ატლანტურ-ბალტიურ შტოს. XVII–XIX სს-ის ინგლისური კოლონიზაციის დროს გადასახლდნენ ჩრდილოეთ ამერიკაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ აფრიკაში და აბორიგენ მოსახლეობასთან შერევის შედეგად სათავე დაუდეს ახალ ინგლისურენოვან ხალხებს — ამერიკელებს, ანგლო-კანადელებს, ანგლო-ახალზელანდიელებს, ანგლო-აფრიკელებს, ფოლკლენდელებს და სხვა.

## ინგლისელი ერის ჩამოყალიბება

1006 წელს დამთავრდა ბრიტანეთის დაპყრობების ეპოქა. მოსულმა ხალხმა — იბერებმა, კელტებმა, რომაელებმა, ანგლო-საქსებმა, დანიელებმა, ფრანგ-ნორმანდელებმა იქ თავიანთი ეთნიკური და კულტურული კვალი დატოვეს.
ინგლისელები ძირითადად ანგლო-საქსების, დანიელებისა და ფრანგ-ნორმანდელების საფუძველზე წარმოიშვნენ. მათი ენაც ანგლო-საქსურის, გერმანულისა და ნორმანდულ-ფრანგულის საინტერესო შერწყმის შედეგია.
შოტლანდიელები ძირითადად ბრიტებისა და ანგლო-საქსების, უფრო ნაკლებად კი დანიელების ნარევს წარმოადგენენ.

* **სახელები**: თვითწოდება — English
* **საერთო რაოდენობა**: 90 მლნ
* **ენა**: ინგლისური.
* **მორწმუნეები**: ძირითადად ანგლიკანები.

## რესურსები ინტერნეტში

* BBC Nations დაარქივებული 2006-06-17 საიტზე Wayback Machine.  Articles on England and the English
* The British Isles Information on England
* Mercator's Atlas დაარქივებული 2007-11-23 საიტზე Wayback Machine.  Map of England ("Anglia") circa 1564.
* Viking blood still flowing; BBC; 3 December 2001.
* UK 2001 Census showing 49,138,831 people from all ethnic groups living in England.
* Tory MP leads English protest over census; The Telegraph; 23 April 2001.
* On St. George's Day, What's Become Of England?; CNSNews.com; 23 April 2001.
* Watching the English დაარქივებული 2007-10-13 საიტზე Wayback Machine.  – an anthropologist's look at the hidden rules of English behaviour.
* The True-Born Englishman დაარქივებული 2005-03-25 საიტზე Wayback Machine.  by Daniel Defoe
* The Effect of 1066 on the English Language Geoff Boxell
* BBC "English and Welsh are races apart"
* New York Times, When English Eyes Are Smiling Article on the common English and Irish ethnicity
* Y Chromosome Evidence for Anglo-Saxon Mass Migration
* Origins of Britons – Bryan Sykes

## სქოლიო
# დჰარმა

|  |
| --- |
| სტატიები თემატიკაზე **ინდუიზმი** |
|  |
| ისტორია · პანთეონი |
| მიმართულებები · მითოლოგია |
| რწმენა და პრაქტიკა |
|  · მოკშა |
| კარმა · სამსარა |
| დჰარმა პუჯა · მაია |
| ნირვანა · |
| ვედანტა · |
| იოგა · აიურვედა |
| იუგა · ვეგეტარიანელობა |
| ბჰაკტი |
| მწერლობა |
| ვედები  · უპანიშადები  · არანიაკა  |
| მაჰაბჰარატა (ბჰაგავადგიტა)  · რამაიანა |
| პურანები |
| შიკშაპატრი · ვაჩანამრუტი |
| დაკავშირებული თემები |
| დჰარმული რელიგიები · |
| ინდუიზმი ქვეყნების მიხედვით |
| მასწავლებლები · მანდირი |
| ვარნები · მანტრა |
| ტერმინოლოგია |
| კამასუტრა |
| დღესასწაულები |
| მურტი |
|  |
|
ხ • გ • რ |

**დჰარმა** (სანსკ. धर्म dharma „კანონი“) — ცენტრალური ცნება ინდუიზმსა და ინდოეთის სხვა რელიგიებში, ღვთაებრივი კანონი, ბუნების კანონზომიერება, წეს-წყობილება, სამყაროს არსი.
 *დჰარმა* მარადიულია და მისი დარღვევა საწყისი ღვთიური სიკეთის დაკნინებას იწვევს. მის აღსადგენად და დასაცავად ვიშნუ „საუკუნიდან საუკუნეში ევლინება სამყაროს“, იხ. კრიშნა, ბჰაგავადგიტა.

## იხილეთ აგრეთვე

* კარმა
* მაატი
* მისტიციზმი
* თემიდა

## ლიტერატურა

1966, pp. 84–87.

* Radhakrishnan, S. (1923): "*Indian Philosophy Vol.1*" (*2nd Edition*). New Delhi: Oxford India Paperbacks (Oxford University Press).
* Hume, R.E.: (1921): "*The Thirteen Principal Upanishads*" (*2nd Edition, Revised*). Oxford: Oxford University Press.
* Easwaran, E. (1987): "*The Upanishads*" (Seventh Printing). Tomales, CA: Nilgiri Press.
* Sri Chandrasekharendra Saraswathi : "*Hindu Dharma: The Universal Way of Life*". Bharatiya Vidya Bhavan Press.
* Sâdhus, going beyond the dreadlocks, by Patrick Levy, published by Prakash Books, Delhi, 2010.

## რესურსები ინტერნეტში

* India Glossary – Dharma დაარქივებული 2010-02-28 საიტზე Wayback Machine.
* Buddhism A-Z: "D" Entries დაარქივებული 2012-12-28 საიტზე Wayback Machine.
# ლუკარნა

*რენესანსის ლუკარნა*, საფრანგეთი
**ლუკარნა** (ფრანგ. lucarne < ლათ. lux „სინათლე“) — სარკმლის ღიობი სხვენის სახურავსა და გუმბათურ გადახურვაში. ლუკარნს ხშირად დეკორატიული დანიშნულება აქვს. გარედან ჩვეულებრივ, შემკულია საპირეებით, ნაძერწი მორთულობით და სხვა.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 308.
# ბენგალურუ

| ქალაქი |
| --- |
| ბენგალურუ კანად. ಬೆಂಗಳೂರು |
|  |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
კარნატაკაკარნატაკა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა | 1537 |
| პირველი ხსენება |
890 |
| ფართობი |
741.0 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
920 მ |
| ოფიციალური ენა | კანადა |
| მოსახლეობა | 8 425 970 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
11 371 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი | 80 |
| საფოსტო ინდექსი | 560000–560107  |
| საავტომობილო კოდი | KA  |
| ოფიციალური საიტი | bbmp.gov.in |
|  |
| **ბენგალურუ** ვიკისაწყობში |

**ბენგალურუ**, ასევე **ბანგალორი** — ქალაქი ინდოეთში, კარნატაკის შტატის დედაქალაქი. მისი ბაღებისა და პარკების გამო ბენგალურუს ზედმეტსახელად *ქალაქ-ბაღს* უწოდებენ, ერთ დროს კი პენსიონერთა სამოთხეს ეძახდნენ. ბენგალურუ კარნატაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, დეკანის ზეგანზე მდებარეობს და იგი ინდოეთის მესამე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი, მსოფლიოში კი მეხუთე ყველაზე ხალხმრავალი ურბანული აგლომერაციაა. ცნობილია, როგორც ინდოეთის საინფორმაციო ტექნოლოგიების სექტორის კვანძი. იგი მსოფლიოს 10 რჩეულ სამეწარმეო ლოკაციას შორისაა.

ბენგალურუს რეგიონს სამხრეთ ინდოეთის დინასტია მართავდა, სანამ 1537 წელს ვიჯაიანაგარის დინასტიის ვასალურმა მმართველმა კემპე გოვდამ ციხესიმაგრე არ დააარსა, რაც თანამედროვე ბენგალურუს დაარსებად მიიჩნევა. შემდგომში მარათჰებისა და მოგოლების მიერ დაპყრობის შემდეგ, ქალაქი მაისურის სამეფოს დაქვემდებარებაში აღმოჩნდა. ბრიტანელების მმართველობისას ბენგალურუში სამხედრო დასახლება გაშენდა და წარმოადგენდა მაისურის სამეფო სახელმწიფოს მთავარ ქალაქს, რომელიც ბრიტანეთის ინდოეთის შემადგენლობაში მინიმალური სუვერენიტეტით არსებობდა. ინდოეთის დამოუკიდებლობის შემდეგ, 1947 წელს ბენგალურუ მაისურის შტატის, შემდეგ კი კარანატაკის შტატის დედაქალაქი გახდა.

დღეისათვის, როგორც მსხვილი ქალაქი და მზარდი მეტროპოლია, ბენგალურუ გამოირჩევა ინდოეთის მრავალი კარგად ცნობილი კოლეჯითა და კვლევითი ინსტიტუტით. ქალაქში მდებარეობს მრავალი მძიმე მრეწველობის, პროგრამული უზრუნველყოფის, აეროკოსმოსური, ტელეკომუნიკაციების კომპანია და თავდაცვითი ორგანიზაცია. ბენგალურუს ხშირად *ინდოეთის სილიკონის ველს* უწოდებენ, მისი მოწინავე პოზიციის გამო ქვეყნის IT ექსპორტში. დემოგრაფიულად მრავალფეროვანი ქალაქი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი და ინდოეთის მეორე ყველაზე სწრაფადმზარდი მეტროპოლიური არეალია.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Bangalore, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike – (Municipal government) დაარქივებული 2010-02-25 საიტზე Wayback Machine.
* Official website of Bangalore Development Authority დაარქივებული 2022-07-05 საიტზე Wayback Machine.
* Bangalore at the Open Directory Project დაარქივებული 2012-05-16 საიტზე Wayback Machine.

## ლიტერატურა

* Hasan, Fazlul. Bangalore Through The Centuries. Bangalore: Historical Publications, 1970.
* Plunkett, Richard. South India. Lonely Planet, 2001. ISBN 1-86450-161-8
* Vagale, Uday Kumar. "Public Space in Bangalore: Present and Future Projections". Digital Libraries and Archives. 2006. Virginia Tech. 27 April 2004.
* Hunter, Cotton, Burn, Meyer. "The Imperial Gazetteer of India", 2006. Oxford, Clarendon Press. 1909.
* "Bangalore." Encyclopædia Britannica. 1911 ed.
* C. Hayavadana Rao, The Mysore State Gazetteer, 1929

## სქოლიო
# ფასტფუდი

ჰამბურგერი
ქარივიურსთი
დონერ–ქაბაბი
ჰოთ–დოგი
სენდვიჩი
**ფასტფუდი** (ინგლ. fast food, სწრაფი კვება) — კერძი, მომზადებული სწრაფი კვებისთვის.

კერძის მომზადებასა და გაყიდვას შორის დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აჭარბებდეს 10 წუთს.

მართალია, ყველამ კარგად იცის, რომ სწრაფი კვების ნაწარმი მავნებელია, მაგრამ ბევრს წარმოდგენაც არ აქვს, რომ „ფასტ ფუდის“ სისტემატიური მირთმევა მნიშვნელოვნად ცვლის სისხლის და ცხიმების შემადგენლობას ორგანიზმში.

ჭარბი წონა – „ფასტ ფუდი“ დიდი ხანია სიმსუქნის სინონიმად ითვლება. საკმარისია შეხედოთ ბურგერის, ჩიფსების ან ჰოთ-დოგის შემადგენლობას და მიხვდებით, რომ შეუძლებელია ამგვარი საკვებით ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, თავის დაღწევა მისი „ტყვეობიდან“ კი საკმაოდ რთულია, რადგან სწრაფი ნახშირწყლები, რომელთაც „ფასტ ფუდის“ ცალკეული ინგრედიენტები შეიცავს, არასდროს ანაყრებს და რაც მეტს მიირთმევთ, მით უფრო მეტის ჭამა გინდათ.
# შინი (ებრაული ასო)

| ← რეში               შინი               თავი → |
| --- |
| ფინიკიური | ებრაული | არამეული | სირიული | არაბული |
|  | ש |  | ܫ | ﺵ |
| Alphabetic derivatives | ბერძნული | ლათინური | კირილიცა | ქართული |
| Σ | S | Ш | ს შ |
| Phonemic representation: | ʃ / s |
| ადგილი ანბანში: | 21 |
| რიცხვითი მნიშვნელობა: | 300 |

შინ
**შინი** — ოცდამეერთე ასო ებრაულ დამწერლობაში. გამოითქმის, როგორც ქართული „შ“ — რიცხვითი მნიშვნელობა — 400
# ნაგპური

| ქალაქი |
| --- |
| ნაგპური მარათჰი नागपूर |
|  ზერო მილის ობელისკი, რომელიც ინდოეთის გეოგრაფიულ ცენტრს აღნიშნავს. |
|

|  |
| --- |
| გერბი |
|  |

 |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
მაჰარაშტრამაჰარაშტრა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა |
1702 |
| ფართობი |
218 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
310 მ |
| ოფიციალური ენა | მარათჰი |
| მოსახლეობა | 2 405 421 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
11 034 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი |
+91-712 |
| საფოსტო ინდექსი | 440 001 – 440 037 |
| ოფიციალური საიტი | nagpur.nic.in |
|  |
| **ნაგპური** ვიკისაწყობში |

**ნაგპური** (მარათჰი नागपूर) — ქალაქი ინდოეთში, მაჰარაშტრის შტატის ზამთრის დედაქალაქი, უდიდესი ქალაქი ცენტრალური ინდოეთში და სიდიდით მესამე შტატში მუმბაისა და პუნას შემდეგ. 2 405 421 მცხოვრებით (2011), ნაგპურის მეტროპოლიური არეალი მე-13 უდიდესი ურბანული აგლომერაციაა ინდოეთში. ბოლო დროს, მას ინდოეთის ყველაზე სუფთა და ბენგალორეს შემდეგ მეორე ყველაზე მწვანე ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. ნაგპურში იმართება მაჰარაშტრის შტატის ასამბლეის წლიური ზამთრის სესია, ამავე დროს, იგი ვიდარბჰის რეგიონის კომერციული და პოლიტიკური ცენტრია, რომელიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ცნობილია როგორც *„ფორთოხლების ქალაქი“*, ვინაიდან იგი რეგიონში მოწეული ფორთოხლით ვაჭრობის მთავარი ცენტრია. ქალაქში განთავსებულია ინდუსი ნაციონალისტური ორგანიზაცია RSS-ის სათავო ოფისი, ასევე მოქმედებს დალიტის ბუდისტური მოძრაობა.

ნაგპური გაშენებულია ინდოეთის ზუსტ გეოგრაფიულ ცენტრში, რასაც აქ აღმართული „ნული მილის“ მონუმენტი აღნიშნავს. ქალაქი გონდებამა დააარსეს, მაგრამ მოგვიანებით ბჰონსლეს კლანის მართული მარათჰის იმპერიის ნაწილი გახდა. XIX საუკუნეში ნაგპური ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიამ აიღო და იგი ცენტრალური პროვინციისა და ბერარის დედაქალაქად აქცია. შტატების პირველი რეორგანიზაციის შემდეგ, ნაგპურმა დედაქალაქის სტატუსი დაკარგა, მაგრამ პოლიტიკურ ლიდერებს შორის დადებული არაოფიციალური „ნაგპურის პაქტის“ თანახმად, იგი მაჰარაშტრის შტატის მეორე დედაქალაქი გახდა. ნაგპურს ხშირად *„ინდოეთის ვეფხვების დედაქალაქს“* უწოდებენ, რადგან იგი ინდოეთის ვეფხვების მრავალ ნაკრძალს აკავშირებს მსოფლიოსთან.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Nagpur, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* Nagpur Life დაარქივებული 2021-01-21 საიტზე Wayback Machine.
* Nagpur Guide დაარქივებული 2017-06-03 საიტზე Wayback Machine.
* NIC page on Nagpur დაარქივებული 2019-08-21 საიტზე Wayback Machine.
* Gazetteer on the Nagpur District
* ნაგპური კათოლიკურ ენციკლოპედიაში

## სქოლიო
# კონექტიკუტი

| **კონექტიკუტი** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| კონექტიკუტის დროშა | კონექტიკუტის გერბი |

 |
| მეტსახელი: | The Constitution State, The Provisions State, The Nutmeg State და The Land of Steady Habits |
| დევიზი: | Qui transtulit sustinet |
|  |
| დედაქალაქი | ჰარტფორდი  |
| ოფიციალური ენა |  |
| გუბერნატორი | Ned Lamont |
| საკანონმდებლო ორგანო | კონექტიკუტის გენერალური ასამბლეა |
| ფართობი | 14 357 კმ² |
| მოსახლეობა | 3 605 944  კაცი |
| უმაღლესი წერტილი | ფრისელი |
| უდაბლესი წერტილი | ლონგ-აილენდი |
| შტატი გახდა | 9 იანვარი, 1788 |
| სასაათო სარტყელი | ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთი დრო და ამერიკა/ნიუ-იორკი |
| საფოსტო აბრევიატურა | CT  |
| მოსაზღვრე რეგიონები | მასაჩუსეტსი, როდ-აილენდი, ნიუ-იორკი და ლონგ-აილენდი |
| ადმინისტრაციული დაყოფა |

სია
* :::Capitol Planning Region, Greater Bridgeport Planning Region, Lower Connecticut River Valley Planning Region, Naugatuck Valley Planning Region, Northeastern Connecticut Planning Region, Northwest Hills Planning Region, South Central Connecticut Planning Region, Southeastern Connecticut Planning Region და Western Connecticut Planning Region
 |
| საიტი | portal.ct.gov |
| **კონექტიკუტი** ვიკისაწყობში |

**კონექტიკუტი** (ინგლ. Connecticut) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ახალი ინგლისის რეგიონში. სახელი ალგონკინების ენაზე ნიშნავს „გრძელი მდინარის სანაპიროს“. კონექტიკუტი 1635 წელს დააარსეს პურიტანმა კოლონისტებმა მასაჩუსეტსიდან; 1637 წელს აქ შეიქმნა თანამეგობრობა, რომელმაც 1639 წელს თანამედროვე მსოფლიოს პირველი კონსტიტუცია მიიღო; 1788 წლიდან აშშ-ს შტატია.

* **ფართობი** - 12,5 ათასი
* **მოსახლეობ**ა - 3,464 ათასი (თეთრი 86 %, აფროამერიკელი 8 %, ლათინურამერიკელი 6 %).
* **ქალაქის მოსახლეობა** - 78,8 %.
* **ქალაქები** – ჰარტფორდი (დედაქალაქი), 133 ათასი, ბრიჯპორტი, 138 ათასი, ნიუ-ჰეივენი, 125 ათასი
* **ცნობილი ადამიანები** – ჯორჯ ბუში, კეტრინ ჰეპბერნი, ჰარიეტ ბიჩერ სტოუ, მარკ ტვენი.
* **თავისებურებები** – იელის უნივერსიტეტი.

## სქოლიო