Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ქუშანის სამეფო

ქუშანის სამეფოს ტერიტორია, რომელმაც მაქსიმუმს მიაღწია კანიშკას მეფობის პერიოდში
**ქუშანის სამეფო** — ძველი მსოფლიოს სახელმწიფო, რომელიც ბაქტრიის ტერიტორიაზე აღმოცენდა. თავისი აყვავების პერიოდში (I-III საუკუნე) იგი მოიცავდა ახლანდელ შუა აზიის მნიშვნელოვან ნაწილს, ავღანეთს, პაკისტანს, ინდოეთის ჩრდილოეთ ნაწილს.

ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში ბერძნულ-ბაქტრიულმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა მომთაბარე ტომების თავდასხმების შედეგად, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩეოდნენ „დიდი იუჯები“. იუჯებმა შექმნეს 5 სამთავრო, რომელთაგან ყველაზე ძლიერი იყო გუიშუანი ანუ ქუშანი ბაქტრიაში. ქუშანის მთავარმა კუჯულა კადფიზმა დაიმორჩილა დანარჩენი იუჯები და ხელთ იგდო ახალი მიწები, მ. შ. ჩრდილო-დასავლეთ ინდოსტანის ნაწილი. მისმა მემკვიდრემ ვიმა კადფიზმა კიდევ უფრო განავრცო ქუშანის სამეფოს საზღვრები — დაიპყრო ჩრდილოეთ ინდოეთის სხვადასხვა ოლქები ქაშმირამდე, გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. ქუშანის სამეფომ აყვავებას მიაღწია კანიშკას მეფობის (დაახლ. 78–123 წწ.) დროს. მას უკავშირდება წელთაღრიცხვის ახალი სისტემის შემოღება (ე. წ. „კანიშკას ერა“). პირველად მის დროს გაჩნდა მონეტებზე „ქუშანური დამწერლობით“ შესრულებული ლეგენდები.

III საუკუნის II ნახევარში და IV საუკუნის დამდეგს ქუშანის სამეფომ დაკარგა თავისი სამფლობელოები მდინარე განგის ხეობაში, აღმოსავლეთ თურქესტანში, ხვარაზმში, მარგიანეში და სხვ. IV საუკუნის II ნახევრიდან ქუშანის სამეფოს მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიტაცეს სასანიანებმა, რომლებიც საბოლოოდ ბაქტრიასაც დაეპატრონენ. სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება ჩვენამდე მოღწეული ქუშანურ-სასანური და სასანურ-ქუშანური მონეტები, რომელთა გამოშვება შეწყდა V საუკუნის დასასრულს.

## ლიტერატურა

* *ბერაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 578.
# მაჰარაშტრა

| დასახლებული პუნქტი |
| --- |
| მაჰარაშტრა მარათ. महाराष्ट्र |
|  |
|

|  |
| --- |
| გერბი |
|  |

 |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შიდა დაყოფა | Amravati division, Sambhajinagar division, Konkan division, Nagpur division, Nashik division და Pune division |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Devendra Fadnavis |
| დაარსდა | 1 მაისი, 1960 |
| ფართობი |
307713±1 კმ² |
| ოფიციალური ენა | მარათჰი |
| მოსახლეობა | 112 372 972 (2011)  |
| სასაათო სარტყელი | UTC+05:30 |
| ოფიციალური საიტი |  |
|  |
| **მაჰარაშტრა** ვიკისაწყობში |

 **მაჰარაშტრა**  (მარათ. महाराष्ट्र, ინგლ. Maharashtra) — შტატი დასავლეთ ინდოეთში, შეიქმნა 1960 წელს ბომბეის შტატის სამხრეთ ნაწილისაგან.

* **მოსახლეობა**  - 126,189,673 (2011);
* **ფართობი**  - 307,713;
* **ქალაქები (ათ.)**  – მუმბაი (C, 12.147), პუნი (2.590), ნაგპური (2.091), ტანა (1.286), კალიანი (1.217), ნაშიკი (1.098), პიმპრი (1.026).
* **ენა**  – მარათჰი (50%).
* **რელიგია**  – ინდუიზმი (80%), პარსი, ჯაინიზმი, სიქიზმი.
* **თავისებურებები**  — აჯანტის მღვიმური ტაძრები, სადაც შემონახულია უძველესი ბუდისტური ნამარხები და სკულპტურები. VI-IX სს-ის ელორის მღვიმური ტაძრები ბუდისტური, ინდუისტური და ჯაინისტური სკულპტურებით.

## რესურსები ინტერნეტში

* მაჰარაშტრა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

## სქოლიო
# განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი

**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** (ინგლ. The Standard International Standard Classification of Education - შემოკლ, ISCED [*აი-ეს-სი-ი-დი*]) წარმოადგენს გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის მიერ შემუშავებულ სტანდარტს სკოლის ტიპებისა და სასკოლო სისტემების საკლასიფიკაციოდ და დასახასიათებლად. სტანდარტი განასხვავებს სხვადასხვა დონეს. საერთაშორისო მასშტაბით ხსენებული სტანდარტი გამოდგება ქვეყნების, ან ქვეყნების მოქალაქეების განათლების დონის დასადგენად.

## განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის ჩამოყალიბების ისტორია

**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** (ინგლ. International Standard Classification of Education) პირველად 1970-იან წლებში გამოიყენეს მსოფლიო მასშტაბით განათლების სფეროში სტატისტიკის შემუშავების მიზნით.

სტანდარტი 1975 წელს ოფიციალურად მიიღეს ჟენევაში ჩატარებულ „განათლების მსოფლიო კონფერენციაზე“ (International Conference on Education), ხოლო 1978 წელს, პარიზში იგი მიესადაგა პედაგოგიური სტატისტიკების ე.წ. ნორმირებებს.

დროთა განმავლობაში, მრავალმხრივი განათლების გაზრდილ შესაძლებლობათა გამო გაჩნდა სხვა ადაპტაციების საჭიროებაც.

ახლანდელი **განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის** ხელახლა შემუშავებული ვერსია მიიღეს 2011 წლის ნოემბერში იუნესკოს გენერალური კონფერენციის 36-ე სხდომაზე და მომდევნო წლებში იგი გამოდგება საერთაშორისო მასშტაბით მთავარ ოფიციალურ საზომად განათლების სისტემათა შედარების საქმეში.

## განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი - 97

### ნულოვანი დონე (სკოლამდელი აღზრდა)

**ნულოვანი დონე** მოიცავს სკოლამდელ აღზრდას (ინგლ. pre-primary education). სკოლამდელ აღზრდაში შედის ბავშვთა ბაღი და მოსამზადებელი კლასი. ასაკობრივად იგულისხმება 3/5-დან 5/7-მდე წლები.

### პირველი დონე (საბაზისო განათლება)

**საბაზისო განათლება** (ინგლ. primary education, ანდა first step of basic education) - სასწავლო და სასკოლო ვალდებულება. ეყრდნობა კლასის მასწავლებელთა სისტემას, ანუ ცალკე მასწავლებელი ასწავლის კლასს უმეტეს საგნებს. უმეტეს საგნებს გარდა რელიგიისა და შრომისა.

### მეორე დონე (მეორე საფეხურის განათლება I / ქვესაფეხური, შუასაფეხური)

## რესურსები ინტერნეტში

(ინგლისური) \* International Standard Classification of Education ISCED 1997

(ინგლისური) \* Levels of education and training in the EU Labour Force Survey. Classification ISCED 1997 დაარქივებული 2013-06-17 საიტზე Wayback Machine.

(ინგლისური) \* ISCEDmaps

(ინგლისური) \* Levels of Education დაარქივებული 2013-01-04 საიტზე Wayback Machine.
# 4 აპრილი

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **აპრილი** |  >>  |
| ორშ | სამ | ოთხ | ხუთ | პარ | შაბ | კვი |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |
| **2026** |

**4 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-94 დღე (ნაკიან წლებში – 95-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 271 დღე.

## დღის მოვლენები

მაიკროსოფტი
* 1814 : ნაპოლეონ I ტახტიდან გადადგა.
* 1841 : უილიამ ჰარისონი აშშ-ის მე-9 პრეზიდენტი გახდა.
* 1945 : საბჭოთა არმიამ დაასრულა უნგრეთის განთავისუფლება.
* 1949 : ვაშინგტონში ხელი მოეწერა ჩრდილოატლანტიკურ შეთანხმებას ნატოს შექმნის შესახებ.
* 1960 : გამოცხადდა სენეგალის დამოუკიდებლობა საფრანგეთისაგან.
* 1968 : აშშ-ში გაშვებულ იქნა კოსმოსური ხომალდი „აპოლონ 6“.
* 1968 : მემფისში რასისტების ხელით მოკლულ იქნა მარტინ ლუთერ კინგი.
* 1975 : ბილ გეიტსმა და პოლ ალენმა ნიუ-მექსიკოს შტატის ქალაქ ალბუკერკეში, კომპანია **Microsoft-ი** დააფუძნეს.
* 2023 : ფინეთი ნატოს 31-ე წევრი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი

* 186 : კარაკალა — რომის იმპერატორი
* 1738 : ჯორჯ III — დიდი ბრიტანეთის მეფე
* 1817 : მასენა, ანდრე — ფრანგი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე
* 1818 : ტომას მაინ რიდი — ირლანდიელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე
* 1868 : ანდრია ბენაშვილი — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე
* 1899 : ბადრიძე, დავით — ქართველი მომღერალი
* 1932 : ტარკოვსკი, ანდრეი — რუსი კინორეჟისორი
* 1932 : პენკინსი, ენტონი — მსახიობი
* 1965 : რობერტ დაუნი უმცროსი — მსახიობი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი

* 1617 : ნეიპირი, ჯონ — შოტლანდიელი მათემატიკოსი
* 1817 : ანდრე მასენა — საფრანგეთის მარშალი
* 1841 : ჰარისონი, უილიამ ჰენრი — აშშ-ის პრეზიდენტი
* 1929 : ბენცი, კარლ — გერმანელი ინჟინერი
* 1933 : ჯაბადარი, ალექსანდრე — ქართველი საზოგადო მოღვაწე
* 1991 : ფრიში, მაქს — შვეიცარიელი მწერალი
* 2019 : გიორგი დანელია — ქართველი და რუსი კინორეჟისორი

## დღესასწაულები

* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

* + ბასილი ანკვირიელი
	+ წმინდა დროსიდა
	+ ისააკ მონაზონი

* აგრეთვე:
	+ დანია : დედოფლის დაბადების დღე (1940)
	+ უნგრეთი : განთავისუფლების დღე (1945)
	+ სენეგალი : დამოუკიდებლობის დღე (1960)

## იხილეთ აგრეთვე

სხვა თვეები
* |  |
| --- |
|
	+ იანვარი
	+ თებერვალი
	+ მარტი
	+ აპრილი
	+ მაისი
	+ ივნისი
	+ ივლისი
	+ აგვისტო
	+ სექტემბერი
	+ ოქტომბერი
	+ ნოემბერი
	+ დეკემბერი |