# ეფი გრეი

ეფი გრეი, მხატვარ თომას რიჩმონდის პორტრეტი. ეფი თვლიდა, რომ ამ პორტრეტზე ის „საყვარელ თოჯინას“ ჰგავს
**ეფიმია (ეფი) ჩალმერს გრეი** (ინგლ. Euphemia 'Effie' Chalmers Gray, დ. 7 მაისი, 1828 — გ. 23 დეკემბერი, 1897) — კრიტიკოს ჯონ რასკინის მეუღლე, მას შემდეგ, რაც მათი ქორწინება ანულირებული იქნა, იგი მისივე პროტეჟე, პრერაფაელიტ მხატვარ ჯონ ევერეტ მილეზე დაქორწინდა. ვიქტორიანული ეპოქის ეს ცნობილი სასიყვარულო სამკუთხედი რამდენიმე პიესისა და ოპერის საფუძველი გახდა.

## რასკინთან და მილესთან ურთიერთობა

ეფი დაიბადა პერთში, შოტლანდიაში და ცხოვრობდა ბოუერსველში — სახლში, სადაც რესკინის ბაბუამ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. მისი ოჯახი იცნობდა რესკინის მამას, რომელიც ხელს უწყობდა მათ კავშირს. 1841 წელს რესკინმა თორმეტი წლის ეფისთვის დაწერა ფანტასტიკური ზღაპარი „ოქროს მდინარის მეფე“ (რომლის ორი რუსული თარგმანი არსებობს — ალექსეი სლობოჟანის და ბორის ვაინერის მიერ).

ქორწინების შემდეგ, 1846 წელს, წყვილი გაემგზავრა ვენეციაში, სადაც რესკინი აგროვებდა მასალას თავისი წიგნისთვის „ვენეციის ქვები“. თუმცა, განსხვავებული ტემპერამენტის გამო, კომუნიკაბელური და მხიარული ეფი თავს გრძნობდა დეპრესიულად რესკინის მკაცრი პიროვნული თვისებების გამო.

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ის სხვადასხვა მიზეზებს ასახელებს: ბავშვების სიძულვილს, რელიგიურ მოტივებს, ჩემი სილამაზის შენარჩუნების სურვილს და, საბოლოოდ, ამ წელს მან მითხრა ნამდვილი მიზეზი... რომ ქალი, რომელიც მან წარმოიდგინა, მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა იმისგან, რასაც ჩემში ხედავდა, და მიზეზი, რატომაც მან მე თავის მეუღლედ არ გამიხადა, იყო მისი ზიზღი ჩემი პიროვნების მიმართ პირველი საღამოიდან, 10 აპრილიდან.“ |

რასკინმა ეს განცხადებაში დაადასტურა თავის ადვოკატთან ქორწინების გაუქმების პროცესის დროს. „შეიძლება უცნაურად ჩანდეს, რომ მე თავი შევიკავო ქალთან, რომელიც უმრავლესობას ასე მიმზიდველი ეჩვენება. მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ მისი სახე ლამაზია, მისი პიროვნება არ ჩამოყალიბებულა ვნების გასაღვივებლად. პირიქით, მის პიროვნებაში იყო გარკვეული დეტალები, რომლებიც სრულიად ეწინააღმდეგებოდა ამას“. მისი ზიზღის მიზეზი შვილების მიმართ უცნობია. გამოთქმული იყო სხვადასხვა ვარაუდები, მათ შორის ეფის ბოქვენის თმის ან მისი მენსტრუალური სისხლისადმი სიძულვილი.

რასკინზე დაქორწინებული ეფი მილეს ნახატის „გათავისუფლების ბრძანება“ მოდელი იყო, სადაც ის გამოსახულია, როგორც შოტლანდიელი ამბოხებულის ერთგული მეუღლე, რომელიც ციხეს ტოვებს. შემდეგ იგი დაუახლოვდა მილეს, როდესაც ის ახლდა მათ შოტლანდიაში მოგზაურობისას, რათა დაეხატა რასკინის პორტრეტი კრიტიკოსის მხატვრული პრინციპების შესაბამისად. Brig o'Turk-ში, ტროსაქსში გატარებული დროის განმავლობაში, მათ ერთმანეთი შეუყვარდათ. ეფიმ დატოვა რასკინი და, თავისი ოჯახისა და რიგი გავლენიანი ნაცნობების მხარდაჭერით, განქორწინება მოითხოვა, რამაც დიდი საზოგადოებრივი სკანდალი გამოიწვია.

1854 წელს მათი ქორწინება ანულირებული იქნა. 1855 წელს ეფიმ და ჯონმა იქორწინეს. მათი ქორწინების განმავლობაში ეფიმ მილეს რვა ბავშვი გაუჩინა, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ცნობილი მებაღე და მხატვარი, ფრინველების გამომსახველი ჯონ გილ მილე. ასევე ის იყო მისი მრავალი ნამუშევრის მოდელი, კერძოდ, ნახატის „შეზღუდული სამყარო“ (1856), რომელიც ეფის სილამაზისა და ნაყოფიერების ხატს ასახავს.

როდესაც მოგვიანებით რასკინმა ახალგაზრდა გოგონასთან, როზა ლა ტუშთან, ნიშნობის სურვილი გამოთქვა, მისმა შეშფოთებულმა მშობლებმა ეფის წერილით მიმართეს, რომელმაც თავის პასუხში რასკინი დესპოტ მეუღლედ დაახასიათა. ეფის გულწრფელობაში ეჭვის შეტანის გარეშე, უნდა აღინიშნოს, რომ მისმა ჩარევამ ხელი შეუწყო ნიშნობის გაუქმებას, რამაც, თავის მხრივ, რასკინის ფსიქიკური აშლილობა გამოიწვია.

ეფი ზრდასრულ ასაკში, მილეს ნახატი. მას ხელში უჭირავს ჟურნალ „Cornhill Magazine“-ის ეგზემპლარი.
## ეფი და მილე

ქორწინების შემდეგ მილემ უფრო მკაფიო სტილში დაიწყო ხატვა, რაც რასკინმა „კატასტროფად“ შერაცხა. ქორწინებამ მას დიდი ოჯახი მოუტანა, რომელზეც უნდა ეზრუნა და, როგორც ამბობენ, ეფი უბიძგებდა მას „დაეშტამპა“ პოპულარულ ნამუშევრები შემოსავლის მისაღებად და მისი ინტენსიური საზოგადოებრივი ცხოვრების უზრუნველსაყოფად. თუმცა, არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ ეფი მასზე მსგავს ზეწოლას ახდენდა, თუმცა ის მისი კარიერის ეფექტური მენეჯერი იყო და ხშირად ეხმარებოდა თემების არჩევაში. ეფის დღიური მოწმობს მისი მზრუნველობის შესახებ მეუღლის ხელოვნების მიმართ, და მისი ნამუშევრები კვლავ ამოცნობადი პრერაფაელიტური სტილისაა, ქორწინებიდან რამდენიმე წლის შემდეგაც.

როგორც არ უნდა იყოს, მილემ საბოლოოდ დატოვა პრერაფაელიტებისთვის დამახასიათებელი აკვიატება დეტალებზე და უფრო თავისუფალ სტილში დაიწყო ხატვა. მრავალი ნამუშევრისთვის მან შთაგონება ეფისთან ოჯახური ცხოვრებიდან მიიღო, ხშირად საკუთარ ბავშვებსა და შვილიშვილებს მოდელებად იყენებდა.

## შემდგომი ცხოვრება

განქორწინება ეფის მრავალი საზოგადოებრივი ფუნქციის შესრულებაში უშლიდა ხელს. მას არ ჰქონდა დედოფალ ვიქტორიას თანდასწრებით ყოფნის უფლება, ამიტომ თუ სადმე მოსალოდნელი იყო დედოფლის გამოჩენა, ეფი იქ არ იყო მიწვეული. განქორწინებამდე ის აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებას ეწეოდა, რომლისგან მოწყვეტამაც ის დეპრესიაში ჩააგდო. საბოლოოდ, როდესაც მილე სიკვდილის პირას იყო, დედოფალმა შეიწყალა და ეფის ოფიციალურ ღონისძიებებში მონაწილეობის ნება დართო.

ეფი გარდაიცვალა ქმრის გარდაცვალებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, 1897 წლის შობის წინა დღეს. ის დაკრძალულია პერტში კინოულის სასაფლაოზე, რომელიც მილეს ნახატზე „მშვიდობის ხეობადაა“ გამოსახული.

## რესურსები ინტერნეტში

* Portraits of Effie in the National Portrait Gallery დაარქივებული 2008-03-23 საიტზე Wayback Machine.

* Birmingham Museums & Art Gallery's Pre-Raphaelite Online Resource დაარქივებული 29 May 2009 საიტზე Wayback Machine.
* An overview of the women involved in the Pre-Raphaelite circle

## სქოლიო