Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ფიურერპრინციპი

„ფიურერი ყოველთვის მართალია“ - პოსტერი „ნაცისტური პარტიის ყოველკვირეული ციტატების" გამოცემიდან, 16 თებერვალი, 1941
**ფიურერპრინციპი** (*Führerprinzip*)(ლიდერის პრინციპი) — აღმასრულებელი ორგანოს საფუძველი ფაშისტური გერმანიის მმართველობაში. ის ფიურერის სიტყვას ყველა დაწერილ კანონზე მაღლა აყენებდა, და გულისხმობდა, რომ ყველას და ყველაფერს, მათ შორის მთავრობის პოლიტიკას, გადაწყვეტილებებს და თანამშრომლებს, მმართველის სურვილის რეალიზაცია უნდა მოეხდინათ. პრაქტიკაში, ფიურერპრინციპი ადოლფ ჰიტლერს აძლევდა ერთპიროვნულ კონტროლს საკუთარი პოლიტიკური პარტიის იდეოლოგიასა და პოლიტიკაზე; მსგავსი მმართველობა ფაშიზმის უმთავრესი მახასიათებელი იყო. პარლამენტი „პოლიტიკურ უფლებამოსილებას" ჰიტლერისაგან იღებდა, და ფიურერპრინციპი გულისხმობდა, რომ მხოლოდ ის, რასაც ფიურერი „ბრძანებს, ნებას დართავს, ან აკრძალავს არის ჩვენი ცნობიერება". ამასთან ერთად, პარტიის ლიდერები ფიცს „ადოლფ ჰიტლერის სამუდამო ერთგულებაზე“ დებდნენ.

## სქოლიო
# ვალტერ ფუნკი

| ვალტერ ფუნკი |
| --- |
| *გერმ. Walther Funk* |
|  |
| დაბადების თარიღი |
18 აგვისტო, 1890 |
| დაბადების ადგილი |
ტრაკენენი, გერმანიის იმპერია |
| გარდაცვალების თარიღი |
31 მაისი, 1960 |
| გარდაცვალების ადგილი |
დიუსელდორფი, გფრ |
| მოქალაქეობა |  გერმანია |
| განათლება | ლაიფციგის უნივერსიტეტი და ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტი |
| ეროვნება |
გერმანელი |
| პარტია |
ნსდაპ |
| მამა |
ვალტერ ფუნკ უფროსი |
| დედა |
სოფია ურბაშტი |
| მეუღლე/ები |
ლუიზა შმიტ-ზიბენი |
| ჯილდოები | ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის ოქროს პარტიული ნიშანი |
|  |
| **ვალტერ ფუნკი** ვიკისაწყობში |

**ვალთერ ემანუელ ფუნკი** (გერმ. Walther Funk; 18 აგვისტო, 1890, ტრაკენენი (დღ. იასნაია პოლიანა), გერმანიის იმპერია — 31 მაისი, 1960, დიუსელდორფი, გფრ) — გერმანელი ჟურნალისტი, ნაცისტური გერმანიის ეკონომიკის მინისტრი და რაიხსბანკის პრეზიდენტი. მესამე რაიხის დამარცხების შემდეგ ნაცისტური პარტიის სხვა წევრებთან ერთად მოხვდა ნიურნბერგის პროცესზე. ნიურნბერგის სასამართლო პროცესმა ფუნკი დამნაშავედ მიიჩნია და პატიმრობა მიუსაჯა. იგი შპანდაუს ციხეში ჩასვეს. გამოუშვეს 1957 16 მაისს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო. გარდაიცვალა 1960 წლის 31 მაისს.
# Spies Like Us (სიმღერა)

| „Spies Like Us“ |
| --- |
|  |
| სინგლი — პოლ მაკ-კარტნი |
| B-მხარე |
"My Carnival" (Paul McCartney & Wings) |
| გამოსვლის თარიღი |
18 ნოემბერი 1985 |
| ჩაიწერა |
სექტემბერი 1985 |
| ჟანრი |
პოპი, როკი |
| ხანგრძლივობა |
4:25 |
| ხმისჩამწერი ლეიბლი |
Parlophone/EMI |
| ავტორ(ებ)ი |
პოლ მაკ-კარტნი, ჰიუ პეჯემი, ფილ რემოუნი |
| პოლ მაკ-კარტნის სინგლების ქრონოლოგია |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „We All Stand Together“ (1984) | „**Spies Like Us**“ (1985) | „Press“ (1986) |

 |

"**Spies Like Us**" — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის სიმღერა, გამოცემული სინგლის სახით 1985 წლის 18 ნოემბერს. იგი ჟღერს Warner Bros.-ის ამავე სახელწოდების ფილმში. სიმღერა აშშ-ში 1986 წლის დასაწყისში დიდი წარმატებით სარგებლობდა, მოხვდა რა სინგლების ჩარტის #7 პოზიციაზე. იგი აშშ-ში დღემდე პოლის უკანასკნელი ჰიტია, რომელიც 10-ეულში მოხვდა. ბრიტანეთში მან ჩარტის #13 პოზიცია დაიკავა.

## სიმღერების სია

7" სინგლი (R 6118)
1. "Spies Like Us" - 4:40
2. "My Carnival" - 3:56
	* პოლ მაკ-კარტნი და Wings

12" სინგლი (12R 6118)
1. "Spies Like Us" (Party Mix) - 7:10
	* ჯონ პოტოკერის რემიქსი
2. "Spies Like Us" (ალტერნატიული მიქსი) - 3:56
	* Art of Noise-ის რემიქსი
3. "Spies Like Us" (DJ-ის ვერსია) - 3:46
4. "My Carnival (Party Mix)" - 6:00
	* გერი ლენგენის რემიქსი

## სქოლიო
# ჯორჯ მაიკლი

| ჯორჯ მაიკლი |
| --- |
|  ჯორჯ მაიკლი 2011 წელს |
| ბიოგრაფია |
| ნამდვილი სახელი |
გეორგიოს კირიაკოს პანაიოტოუ |
| დაბ. თარიღი |
25 ივნისი, 1963 |
| დაბ. ადგილი |
ლონდონი, ინგლისი |
| გარდ. თარიღი |
25 დეკემბერი, 2016 (53 წლის) |
| გარდ. ადგილი |
ოქსფორდშირი, ინგლისი |
| დასაფლავებულია | ჰაიგეიტის სასაფლაო |
| ჟანრ(ებ)ი |
პოპ-მუსიკა რიტმ-ენდ-ბლუზი საცეკვაო პოპი პოპ-როკი |
| საქმიანობა |
მუსიკოსი მუსიკალური პროდიუსერი |
| ინსტრუმენტ(ებ)ი |
ვოკალი სხვადასხვა ინსტრუმენტი |
| აქტიური |
1981 — 2016 |
| ლეიბლ(ებ)ი | * Columbia
* Virgin
* Sony
 |
| ხელმოწერა |  |
|  |
| საიტი | georgemichael.com |
| **ჯორჯ მაიკლი** ვიკისაწყობში |

**გეორგიოს კირიაკოს პანაიოტოუ** (ბერძ. Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου; , აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჯორჯ მაიკლი** დ. 25 ივნისი, 1963, ლონდონი — გ. 25 დეკემბერი, 2016, ოქსფორდშირი) — *გრემის* ორგზის გამარჯვებული ინგლისელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, რომელმაც სახელი გაითქვა დუეტში Wham! მონაწილეობით,

თავისი კარიერის მანძილზე ჯორჯ მაიკლმა გაყიდა 110 მილიონი ჩანაწერი, მათ შორის 12 ბრიტანული #1 სინგლი, 7 ბრიტანული #1 ალბომი, 10 აშშ #1 სინგლი და 2 აშშ #1 ალბომი. მისი 1987 წლის სადებიუტო ალბომი *Faith* იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ გაყიდვად დისკად, რომლის წარმატებაც უზრუნველყო აშშ-ში გამოცემულმა ხუთმა სინგლმა. ალბომი გაიყიდა 20 მილიონი ასლის ოდენობით.

მისი ოთხი სოლო-ალბომი სხვადასხვა დროს იმყოფებოდა ბრიტანული ჩარტების #1 ადგილზე. ოთხივემ ასევე მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება.

## დისკოგრაფია

*აგრეთვე იხილეთ Wham!-ის დისკოგრაფია*
* *Faith* (1987)
* *Listen Without Prejudice Vol. 1* (1990)
* *Older* (1996)
* *Songs from the Last Century* (1999)
* *Patience* (2004)
* *Symphonica* (2014)

## რესურსები ინტერნეტში

* ჯორჯ მაიკლის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ჯორჯ მაიკლი
# მეოცე საუკუნე (ფილმი)

| „მეოცე საუკუნე“ |
| --- |
|  |
| ჟანრი |
ეპიკური ფილმი |
| დამდგმელი რეჟისორი |
ბერნარდო ბერტოლუჩი |
| პროდიუსერი |
ალბერტო გრიმალდი |
| სცენარის ავტორი |
ფრანკო არკალი, ბერნარდო ბერტოლუჩი, ჯუზეპე ბერტოლუჩი |
| როლებში |
რობერტ დე ნირო, ჟერარ დეპარდიე, დომინიკ სანდა |
| მუსიკა |
ენიო მორიკონე |
| ოპერატორი |
ვიტორიო სტორარო |
| მონტაჟი |
ფრანკო არკალი |
| სტუდია |
Produzioni Europee Associati |
| დისტრიბუტორი |
United Artists |
| გამოსვლის თარიღი |
15 აგვისტო 1976 |
| ხანგრძლივობა |
115 წუთი |
| ქვეყანა |
იტალია |
| ენა |
იტალიური |
| ბიუჯეტი |
$9 მლნ |

**მეოცე საუკუნე** (იტალ. Novecento) — ბერნარდო ბერტოლუჩის 1976 წლის ეპიკური ფილმი.

## სიუჟეტი

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1900 წლის ზაფხულში, ვერდის გარდაცვალების დღეს იტალიის პროვინცია ემილია-რომანიაში ორი ბავშვი იბადება. ერთი, ოლმო დალკო ღარიბი გლეხის გლეხის ქალისა და უცნობი მამის შვილია, ხოლო მეორე, ალფრედო ბერლიგნერი, მდიდარი მემამულის ერთადერთი მემკვიდრეა. მიუხედავად სოციალური განსხვავებისა, ბავშვები დამეგობრდებიან და მთელი ცხოვრების მანძილზე ინარჩუნებენ მეგობრობას. ოლმოსა და ალფრედოს მეგობრობა გამოივლის პირველ მსოფლიო ომს, იტალიაში ფაშისტებისა და ბენიტო მუსოლინის გაბატონებას, მეორე მსოფლიო ომსა და იტალიის გათავისუფლებას. მიუხედავად საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მიმდინარე ცვლილებებისა, ოლმო და ალფრედო მაინც მეგობრებად რჩებიან სიკვდილამდე.

## როლებში

* რობერტ დე ნირო — ალფრედო ბერლინგერი
* ჟერარ დეპარდიე — ოლმო დალკო
* დომინიკ სანდა — ადა
* დონალდ სადერლენდი — ატილა მელანჩინი
* ლორა ბეტი — რეჯინა
* სტერლინგ ჰეიდენი — ლეო დალკო
* ალიდა ვალი — სინიორა პიოპი
* ბერტ ლანკასტერი — ალფრედოს პაპა
* ფრანჩესკა ბერტინი — და დესოლატა
* სტეფანია კაზინი — ნევე
* რომოლო ვალი — ჯოვანი ბერლინგერი

## რესურსები ინტერნეტში

* „1900“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „1900“ — Box Office Mojo-ზე
* „1900“ — Rotten Tomatoes
* Interview with Bernardo Bertolucci about "1900" დაარქივებული 2014-03-12 საიტზე Wayback Machine.
# Emerson, Lake & Palmer

| Emerson, Lake & Palmer |
| --- |
|  ჯგუფი ტორონტოში, 2018 |
| ბიოგრაფია |
| წარმოშობა |
ინგლისი |
| ჟანრ(ებ)ი |
პროგრესული როკი |
| აქტიური |
1970–1979 1991–1998 (2010 წელს გაერთიანდა) |
| ლეიბლ(ებ)ი |
Manticore, Atlantic, Cotillion, Island, Sanctuary, Rhino, Shout! Factory, Victor |
|  |
| წევრები |
კით ემერსონი გრეგ ლეიკი კარლ პალმერი |
|  |
| საიტი |
ოფიციალური საიტი |
| **Emerson, Lake & Palmer** ვიკისაწყობში |

**Emerson, Lake & Palmer** (შემოკლებით - **ELP**) — ინგლისური პროგრესული როკ-სუპერჯგუფი, რომელმაც დიდი წარმატება მოიპოვა 1970-იან წლებში. მას გაყიდული აქვს 40 მილიონი დისკი და გამართული აქვს დიდი მასშტაბის სასტადიონო კონცერტები. ჯგუფის შემადგენლობაში შედიან კით ემერსონი (კლავიშები), გრეგ ლეიკი (ვოკალი, გიტარა) და კარლ პალმერი (დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია). Emerson, Lake & Palmer არის მსოფლიოს ერთ-ერთი პოპულარული და კომერციულად წარმატებული პროგრესული როკ-ჯგუფი.

## დისკოგრაფია

* *Emerson, Lake & Palmer* (1970)
* *Tarkus* (1971)
* *Pictures at an Exhibition* (1971)
* *Trilogy* (1972)
* *Brain Salad Surgery* (1973)
* *Works, Vol. 1* (1977)
* *Works, Vol. 2* (1977)
* *Love Beach* (1978)
* *Black Moon* (1992)
* *In the Hot Seat* (1994)

## რესურსები ინტერნეტში

* ჯგუფის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-02-25 საიტზე Wayback Machine.
* კით ემერსონის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-10-22 საიტზე Wayback Machine.
* გრეგ ლეიკის ოფიციალური საიტი
* კარლ პალმერის ოფიციალური საიტი
* ELP დაიჯესტი

## სქოლიო
# The Night Before

**The Night Before** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Help!, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში

* The Beatles Bible - ინფორმაცია ჩანაწერებზე

## სქოლიო
# NASDAQ

ნასდაქის რეკლამა ტაიმს სქვერზე.
**ნასდაქი** (NASDAQ, მომდინარეობს აკრონიმიდან National Association of Securities Dealers Automated Quotations — ფასიან ქაღალდთა დილერების ავტომატური კოტირებების ეროვნული ასოციაცია) — აშშ-ის ელექტრონული სააქციო ბირჟა. დაფუძნდა ფასიან ქაღალდთა დილერების ეროვნული ასოციაციის (NASD) მიერ, რომელმაც იგი შემდგომში 2000-2001 წლებში გაყიდვათა სერიებით გაასხვისა. ამჟამად იგი კორპორაცია *ნასდაქის სააქციო ბაზრის* მფლობელობაშია. ნასდაქი უდიდესი ელექტრონული კომპიუტერული ფასიან ქაღალდთა ბაზარია აშშ-ში. დაახ. 3300 კომპანიით მის სიაში საშუალოდ უფრო მეტი კომპანია და უფრო მეტ აქციათა გაყიდვის ოპერაცია ტარდება ყოველდღიურად ვიდრე ნებისმიერ სხვა ამერიკულ აქციათა ბაზარზე. კორპორაციის ამჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორია რობერტ გრიფილდი.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
# მანგა

**მანგა** (იაპონ. 漫画) — კომიქსის იაპონური შესატყვისია. მანგას სტილი მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ჩამოყალიბდა.

სიტყვა „მანგა“ (kanji: 漫画; hiragana: まんが; katakana: マンガ), როგორც მისი დასავლური შესატყვისი „კომიქსი“, გულისხმობს არა მარტო კარიკატურას, არამედ მულტფილმსაც. მანგას მიხედვით შექმნილ იაპონურ ანიმაციურ ფილმებს ანიმე ეწოდება.

იაპონიაში ნებისმიერი ასაკის და სქესის ადამიანისთვის გამოდის მანგა და მოიცავს ჟანრებს, რომელთა შორის არის მოქმედებითი, თრილერი, საშინელებათა, სპორტი, მუსიკა, ფენტეზი და სამეცნიერო ფანტასტიკა, დრამა, ისტორიული, დეტექტივი, კომედია და ა.შ. მანგა ძირითადად იბეჭდება შავ-თეთრად, თუმცა ფერადი მანგებიც გვხვდება. მანგას ავტორია მანგაკა (漫画家).

1950-იანი წლებიდან იაპონიის საგამომცემლო ინდუსტრიაში მანგას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. დღესდღეობით ბევრი მანგა ითარგმნება სხვადასხვა ენაზე, ძირითადად ინგლისურად, და მათი ელექტრნული ვერსიები ხელმისაწვდომია თითქმის მთელ მსოფლიოში.

მსოფლის ზოგიერთ ქვეყანაში გვხვდება მანგას გავლენით შექმნილი სტილები, მაგალითად: ჩინეთი, ჰონგ-კონგი, ტაივანი — („manhua“); სამხრეთ კორეაში („manhwa“); საფრანგეთში „manfra“ და „la nouvelle manga“.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მანგა“** ვიკისაწყობში.
* მანგა საიტზე Curlie
# ხიდი

დაკიდული ხიდის ნაირსახეობა
**ხიდი** — ხელოვნური ნაგებობა, გადაჭიმული მდინარეზე, ხეობაზე, ტბაზე ან ნებისმიერ სხვა ფიზიკურ დაბრკოლებაზე; კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი საინჟინრო გამოგონება. გზაზე გადადებულ ხიდს გზაგამტარს უწოდებენ, ხოლო ხეობაზე ან ვარდნილზე გადაჭიმულს - ვიადუკს. ხიდის კონსტრუქცია დამოკიდებულია მის ფუნქციაზე და ლანდშაფტის ბუნებაზე, სადაც ეს ხიდი უნდა გაიდოს.
# პროექტი გუტენბერგი

პროექტი გუტენბერგის სტატიების რაოდენობის ზრდა 1994 წლიდან
**პროექტი „გუტენბერგი“** (ინგლ. Project Gutenberg, ან PG) — ელექტრონული უნივერსალური ბიბლიოთეკის შექმნისა და გავრცელების საზოგადოებრივი ინიციატივა. 1971 წლის 1 დეკემბერს დაფუძნებული პროექტი ითვალისწინებს მსოფლიო ლიტერატურის ნაწარმოებთა ციფრულ ფორმატში გადატანასა და გავრცელებას - ძირითადად ეს ეხება ტექსტებს, რომლებზეც საავტორო უფლებებს ვადა გაუვიდა. 2010 წლისთვის პროექტს 34,000 ტექსტი გააჩნდა მონაცემთა ბაზაში.

## რესურსები ინტერნეტში

* პროექტის საიტი.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
# პოლ დიუკა

| პოლ დიუკა |
| --- |
|   |
| ბიოგრაფია |
| დაბ. თარიღი | 1 ოქტომბერი, 1865(1865-10-01)  |
| დაბ. ადგილი | პარიზის I რაიონი  |
| გარდ. თარიღი | 17 მაისი, 1935(1935-05-17) (69 წლის) |
| გარდ. ადგილი | პარიზი  |
| დასაფლავებულია | პერ-ლაშეზის კრემატორიუმ-კოლუმბარიუმი  |
| ხელმოწერა |   |
| **პოლ დიუკა** ვიკისაწყობში |

**პოლ დიუკა** (ფრანგ. Paul Abraham Dukas; დ. 1 ოქტომბერი, 1865 – 17 მაისი, 1935) — ფრანგი კომპოზიტორი, კრიტიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. იგი ძალზე თვითკრიტიკული იყო და გაანადგურა თავისი არაერთი კომპოზიცია. მისი მოწაფე იყო ოლივიე მესიანი. მისი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია: სიმფონიური სკერცო „ჯადოქრის მოწაფე“ (1897), ოპერა „არიანა და ლურჯწვერა“ (1907) და ქორეოგრაფიული პოემა „პერი“ (1912).

## რესურსები ინტერნეტში

* ბიბილიოვიკი

## სქოლიო
# ჰუდსონი

| ჰუდსონი Hudson River |
| --- |
|  |
|  |
| ქვეყანა |
აშშ |
| ქალაქები |
ტროა, ოლბანი, ჰუდსონი, კინგსტონი, ნიუ-იორკი |
|  |
| სათავე |
ადირონდაკის მთები ﻿ / ﻿ |
| შესართავი |
აპერ-ნიუ-ორკ-ბეი ﻿ / ﻿ |
| შესართავის მდებარეობა |
ნიუ-იორკი |
| შესართავის სიმაღლე |
0 მ |
|  |
| სიგრძე |
507 კმ |
| აუზის ფართობი |
36 კმ² |
|
 — სათავე,  — შესართავი |
|  ჰუდსონი Hudson River ვიკისაწყობში |

**ჰუდსონი** (ინგლ. Hudson River, მოჰიკან. Muh-he-kun-ne-tuk) — მდინარე აშშ-ის აღმოსავლეთში, ეკუთვნის ატლანტის ოკეანის აუზს. სიგრძე 507 კმ, აუზის ფართობი 36 ათ. კმ².

მდინარე სათავეს იღებს ადირონდაკის მთებში, მიედინება ძირითადად ნიუ-იორკის შტატის ტერიტორიაზე, ქვემო წელში ქმნის ვრცელ გავაკებას, რომელიც ნიუ-იორკსა და ნიუ-ჯერსის შორის საზღვარს წარმოადგენს. ჩაედინება ატლანტის ოკეანის ლოუერ-ბეის უბეში.

მდინარე სანაოსნოდ გამოიყენება ქვემო წელში, სადაც მას მთავარი შენაკადი - მდ. მოჰავკი - უერთდება. დაკავშირებულია ტბებთან ერი (ერის არხი), ონტარიო და შამპლეინი სანაოსნო არხებით, რომელიც სამდინარო გზას ქმნის მდ. წმ. ლავრენტისთან. ჰუდსონზე დგას ქალაქები ტროა, ოლბანი, ჰუდსონი, კინგსტონი, ხოლო უბის შესართავთან — ქ. ნიუ-იორკი.

ევროპელთაგან პირველმა ჰუდსონი აღმოაჩინა იტალიელმა ჯოვანი და ვერაძანომ 1524 წელს. 1609 წელს მდინარე გამოიკვლია ინგლისელმა ჰენრი ჰუდსონმა, რომლის პატივსაცემადაც მას ეს სახელი დაერქვა.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 693.

## რესურსები ინტერნეტში

* Historic Hudson River Towns, Inc.
* Hudson River PCB Dreddging Project
* Hudson Riverkeeper
* Hudson River Sloop Clearwater
* Scenic Hudson
* Hudson River Foundation
* The River Project
* HudsonWatch.net
# თონე

ტრადიციული ქართული თონე
თონესთან მდგომი ხაბაზები. ჯემალ ხუციშვილის „პურის მცხობელები“ (1956), თელავის ქეთევან იაშვილის სახელობის სამხატვრო გალერეა.
**თონე**, *თორნე* (ძველ ქართულში გვხვდება *თურნე*, *საცხობელი* პურისაჲ, *საცხობელი* კეცისაჲ) — მიწაში ჩადგმული უძირო და ცილინდრული ფორმის თიხის ნაკეთობა. გავრცელებულია საქართველოს ბარსა და ზეგანზე მაღალი წებოვანების მქონე პურის საცხობად. ქართული მეთონეობა, ძირითადად, ორნაირი სახის თონებს იცნობს: საოჯახო ანუ სოფლურ თონეს და პროფესიული მეპურის თონეს. სოფლად გავრცელებულია პატარა, საშუალო და დიდი ზომის პირმოხვეული და პირგანური თონეები. საოჯახო თონის მაქსიმალური სიმაღლე, როგორც წესი, მეტრია. გამოსაწვავ ქურაში თონის მოსათავსებლად და მისი მოხერხებულად ტრანსპორტირების მიზნით, მას ხშირად რამდენიმე ნაჭრად ჭრიდნენ და მიწაში ჩადგმის დროს აწყობდნენ. ნაჭრებად არ იჭრება ჯერ კიდევ შემორჩენილი თონის სახე, რომელსაც ქალები ამზადებენ.

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში თონე მიწაში სხვადასხვა სიღრმით იდგმება: მთლიანად, სანახევროდ ან მხოლოდ ძირით. თონის მიწისზედა ნაწილის გასამაგრებლად და სიმხურვალის შესანარჩუნებლად თონე ირგვლივ წნელით შემოიწვნება (ყავრით, ტკეჩით, ფიცრით მოპირკეთება), წნულისა და თონის კედელს შუა არსებული ცარიელი ადგილი მიწით ამოივსება და დაიტკეპნება. კარმიდამოიან სამოსახლოში თონე დაფარულია და უმთავრესად ეზოშია გამართული. თონე გვხვდება აგრეთვე სამეურნეო ნაგებობების დერეფანში. დარბაზულ სახლში თონე საცხოვრებლის შიდა კომპლექსში იყო მოქცეული. თონეს იყენებდნენ აგრეთვე პროდუქტების „ჩათუთქვის“, ხის ნაწილების გამოშრობის, გათბობის მიზნითაც. პროფესიული მეპურის თონე სოფლად გავრცელებული თონისაგან სიდიდითაც განსხვავდება (გაცილებით დიდია) და მოყვანილობითაც. საქართველოში ცნობილია ურბნისის (V-VII სს.), თბილისის (XI, XII სს.), რუსთავის (XII-XIII სს.), უფლისციხის (XIV-XVI სს.) და სხვა განათხარი თონეები. ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე ყველაზე ძველია ძვ. წ. VIII საუკუნის ურარტული თონე.

## ლიტერატურა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
თონე *თოდუა რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 692.
# უკრაინის გერბი

| უკრაინის გერბი |
| --- |
|  |
| დეტალები |

**უკრაინის სახელმწიფო გერბი** (უკრ. Державний Герб України) — უკრაინის დროშასთან, ჰიმნთან და კონსტიტუციასთან ერთად, უკრაინის სახელმწიფო სიმბოლო. არსებობს დიდი და მცირე სახელმწიფო გერბების სახით, თუმცა ამჟამად იხმარება მხოლოდ მცირე გერბი, რომელიც შემოღებულია 1992 წლის 19 თებერვალს. დიდი სახელმწიფო გერბი მხოლოდ კანონპროექტის სახით არსებობს.

უკრაინის გერბი იმეორებს დროშის ფერებს: ლურჯ ფონზე ყვითლად არის გამოსახული უკრაინაში მცხოვრები ძველი სლავური ტომების, შემდეგ კი კიევის დიდი მთავრების სიმბოლო - სამკაპი (უკრ. тризуб).

უფრო გვიანდელ პერიოდებში იგი ფიგურირებდა დასავლეთ-უკრაინულ და კაზაკურ სიმბოლიკაში.

ეროვნული სიმბოლოს როლი მიენიჭა 1917 წელს, უკრაინელი ისტორიკოსის მიხაილო ჰრუშევსკის შემოთავაზებით.

---
# იადვიგა

დედოფალი იადვიგა
**წმინდა იადვიგა** (პოლ. Jadwiga; დ. 18 თებერვალი, 1374 — გ. 17 ივლისი, 1399) — პოლონეთის მონარქი 1383–1399 წლებში, რომის კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდა დედოფალ იადვიგად არის შერაცხილი; დედოფლებისა და გაერთიანებული ევროპის მფარველი წმინდანი.

გერმანელებისთვის ცნობილია როგორც Hedwig, ლიტველებისთვის როგორც Jadvyga, უნგრელებისთვის — Hedvig, ხოლო ლათინურად — Hedvigis.

## წინაპრები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | კარლ II |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | კარლ მარტელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | მარია უნგრელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | კარლ I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | რუდოლფ I |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | კლემენტია ჰაბსბურგი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | გერტრუდა ჰოჰენბურგი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ლუი I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | კაზმირ I |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ვლადისლავ I ლოკეტეკი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ეფროსინე ოპოლელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეტა პოლონელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ბოლესლავ ღვთისმოშიში |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ედვიგ კალისიზელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | იოლენტა პოლონელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | **იადვიგა** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | პრიჟეზდა I |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | სტეფან I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | სტეფან II |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | სტეფან დრაგუტინი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეტა სერბი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | კატერინა უნგრელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეტა ბოსნიელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ჟიმომისლ კუიავიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | კაზიმირ II |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | სალომე პომერანიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეტა კუივიაველი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

## Gallery

* იადვიგას მიერ იაგელონის უნივერსიტეტის აღდგენა.
* დედოფალ იადვიგას სამ ენოვანი (ლათინური, პოლონური და გერმანული) ფსალმუნები.
* დოდოფალ იადვიგას თასი წმინდა სტანისლავის და წმინდა ვაცლავის კათედრალში.
* იადვიგას ბეჭედი

## სქოლიო

## ლიტერატურა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
იადვიგა Heinze, Karl (8 December 2003). *Baltic Sagas*.  Virtualbookworm Publishing. ISBN 1-58939-498-4.
* Lukowski, Jerzy; Hubert Zawadzki (20 September 2001). *A Concise History of Poland*.  Cambridge University Press. ISBN 0-521-55917-0.
* Turnbull, Stephen; Richard Hook (30 May 2003). *Tannenberg 1410*.  Osprey Publishing. ISBN 1-84176-561-9.
# მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

| მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია |
| --- |
| *ინგლ. World Trade Organization ფრანგ. Organisation mondiale du commerce ესპ. Organización Mundial del Comercio* |
|  |
|  |
| შეიქმნა |
1995 |
| ტიპი | საერთაშორისო ორგანიზაცია  |
| წევრები |
164 ქვეყანა |
| ენა |
ინგლ., ფრანგ., ესპ. |
| მდივანი |
ნგოზი ოკონჯო-ივეალა |
| ქვეყანა | შვეიცარია |
| თავმჯდომარე | ნგოზი ოკონჯო-ივეალა  |
| მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია რუკა |
|   მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრები  მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციისა და ევროკავშირის წევრები  დამკვირვებელი ქვეყნები |
| www.wto.int |

**მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია** (ინგლ. World Trade Organization, აკრონიმი WTO) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შექმნილი 1995 წელს, რომელიც გლობალური სავაჭრო სისტემის კანონებს აწესებს და აგვარებს უთანხმოებებს მის წევრ ქვეყნებს შორის, რომელთა უმრავლესობა დაახლოებით 30 ერთობლივი შეთანხმების ხელმომწერნი არიან.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა ჟენევაში (შვეიცარია) მდებარეობს. 2005 წლის 1 სექტემბრიდან, მიმდინარე გენერალური დირექტორია ნგოზი ოკონჯო-ივეალა. 2016 წლის მდგომარეობით 164 ქვეყანაა გაწევრიანებული. დაარსების შემდეგ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია გლობალიზაციის მოწინააღმდეგე საზოგადოებრივ გაერთიანებათა ძირითად ფოკუსშია მრავალ ქვეყანაში.

საქართველო არის მსო-ს 137-ე სრულუფლებიანი წევრი 2000 წლის 14 ივნისიდან.

2012 წლის 22 აგვისტოს, 19-წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას შეუერთდა რუსეთის ფედერაცია.

ორგანიზაციის წესდება გულისხმობს წევრი ქვეყნების მიერ ერთმანეთისათვის „უპირატესი ხელშეწყობის რეჟიმის“ მინიჭებას, ეროვნული რეჟიმის დაცვას იმპორტული და ადგილობრივი საქონლისათვის თანაბარი უფლებებისა და პირობების უზრუნველყოფის საშუალებით, მასზე თანაბარი ადგილობრივი გადასახადების დაწესების დაცვით. ამდენად, მცირე ეკონომიკის მქონე ქვეყნისათვის ასეთი ორგანიზაციის წევრობა საკმაოდ მომგებიანია.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას აქვს სამი ძირითადი მიზანი:

1. ხელი შეუწყოს ვაჭრობას;
2. მიაღწიოს თანდათანობით ლიბერალიზაციას მოლაპარაკებების გზით;
3. დანერგოს დავების სამართლიანი მოგვარების მექანიზმები.

მისი ერთ-ერთი მიზანია, აგრეთვე, პროტექციონიზმთან ბრძოლა.

## ლიტერატურა

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* WTO-ს მე-10 იუბილე
* Glossary of terms—a guide to 'WTO-speak'
* International Trade Centre — joint UN/WTO agency

## სქოლიო
# ამადუ ტუმანი ტურე

|  |
| --- |
| **ამადუ ტუმანი ტურე** |
|   |
| მალის პრეზიდენტი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 8 ივნისი, 2002 – 22 მარტი, 2012 |
| წინამორბედი | ალფა უმარ კონარე |
| მემკვიდრე | ამადუ სანოგო |
|

---

მალის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 26 მარტი, 1991 – 8 ივნისი, 1992 |
| წინამორბედი | მუსა ტრაორე |
| მემკვიდრე | ალფა უმარ კონარე |
|

---

 |
| დაბადებული | 4 ნოემბერი, 1948 მოპტი, მალი |
| გარდაცვლილი | 10 ნოემბერი, 2020 (72 წლის) თურქეთი |
| პოლიტიკური პარტია | უპარტიო |
| რელიგია | სუნიტური ისლამი |

**ამადუ ტუმანი ტურე** (ფრანგ. Amadou Toumani Touré; დ. 4 ნოემბერი, 1948, მოპტი, მალი — გ. 10 ნოემბერი, 2020, თურქეთი) — მალელი პოლიტიკური მოღვაწე. მალის პრეზიდენტი 2002 წლიდან. მანამდე პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა 1991 წლის 26 მარტიდან, ამავე წლის 8 ივნისამდე.

დაამხეს 2012 წლის სამხედრო გადატრიალების შედეგად. ამავე წლის 20 აპრილს გადატრიალების შედეგად ქვეყნის სათავეში მოსულმა სამხედროებმა ნება დართეს ამადუ ტუმანი ტურეს და ქვეყანა დატოვა. გაემგზავრა სენეგალში.

## იხილეთ აგრეთვე

* მალის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში

* Son portrait დაარქივებული 2004-09-10 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო