# შენადნობი

**შენადნობი** — ორი ან მეტი კომპონენტისაგან (ქიმიურად ინდივიდუალური ნივთიერებებისაგან) შემდგარი ნადნობის გამყარებით მიღებული სხეულები. ლითონის შენადნობი შეიძლება შედგებოდეს მხოლოდ ლითონებისაგან (მაგალითად, თითბერი არის სპილენძისა და თუთიის შენადნობი) ან ისეთი ლითონებისაგან რომელთა შედგენილობაში მცირე რაოდენობითაა არალითონი (მაგალითად, თუჯი და ფოლადი — რკინისა და ნახშირბადის შენადნობი). არალითონური შენადნობი შედგება არალითონური ნივთიერებებისაგან. მაგალითად, ბუნებრივი (გრანიტი, ბაზალტი) და ხელოვნური (მინა, წიდები) სილიკატები, მარილებისა და ორგანული ნივთიერებების შენადნობი.

ცნობილია ლითონური და არალითონური შენადნობის სახეები: ადვილდნობადი, ალუმინის, ალუმინ-მაგნიუმის, ალუმინ-მანგანუმის, ალუმინ-სილიციუმის, ამორფული, ამორფული ბორშემცველი, ამორფული ინვარული, ამორფული ლითონური, ამორფული მაგნიტური, ამორფული რეზისტიული, ამორფული საკონსტრუქციო, ანტიფრიქციული, არამაგნიტური, ბგერათგამტარი, ბერილიუმის, ბისმუთის, გამხურებლის, დაბალეგირებული, დაძველებადი, დისპერსიულად განმტკიცებული, დისპერსიულად გასალებადი, დეფორმირებადი, ეგზოთერმული, ევტექტიკური, ესტექტოიდური, ენდოთერმული, ვანადიუმის, ვოლფრამის, ვუდის, ზეგამტარი, ზემსუბუქი, ზეპლასტიკური, ზესალი, თერმომაგნიტური, თერმოწყვილის, თუთიის, იშვით მიწათა ლითონების, კალის, კბილსაპროთეზო, კეთილშობილი, კობალტის, კოროზიამედეგი, კრიოგენული, ლეგირებული, ლითონური, ლითონ-კერამიკული, მაგნიტური, მაგნიტურ-რბილი, მაგნიტურსალი, მაგნიტსტრიქციული, მაგნიუმის, მადფემპფირებელი, მაღალლეგირებული, მინერალურ-კერამიკული, მოლიბდენის, მოსამზადებელი, მოწესრიგებადი, მოცემული დრეკადი თვისებებით, მოცემული ხაზობრივი გაფართოების ტემპერატურული კოეფიციენტით, მსუბუქი, მხურვალმედეგი, მხურვალმტკიცე, მძიმე, ნიპელის, ნიობიუმის, ორმაგი, პრეცეზიული, პროტექტორის, რეზისტორებისათვის, რენიუმის, რკინის, საზამბარე, საკონსტრუქციო, სალი, სამკომპონენტიანი, სამსხმელო, სასაკისრე, სასტამბო, საშუალოლეგირებული, სპილენძის, სპილენძ-კალის, სპილენძ-ნიკელის, საიუველირო, ტიტანის, ტიტან-ვოლფრამის, ტუტე ლითონების, ტუტე მიწათა ლითონების, ფერადი, ფერომაგნიტური, ფხვნილოვანი მძიმე, ქრომიანი, შუალედური, ცვეთამედეგი, ცირკონიუმის, ძნელდნობადი, ჰეტეროგენული, ჰომოგენური და სხვ.

* ამორფული შენადნობი — თხევადი მდგომარეობიდან ზესწრაფი გაცივების შედეგად (106 კელვ./წმ.) მიღებული ამორფული სტრუქტურის მქონე შენადნობი.
* არამაგნიტური შენადნობი — შენადნობი, რომლის მაგნიტური შეღწევადობა ახლოსაა ერთთან.
* დაბალლეგირებული შენადნობი — შენადნობი, რომელშიც მალეგირებელი ელემენტების ჯამი არ აღემატება 2,5%-ს.
* კეთილშობილი შენადნობი — შენადნობი, მიღებული კეთილშობილი ლითონების (ვერცხლი, ირიდიუმი, ოსმიუმი, ოქრო, პალადიუმი, პლატინა, რუთენიუმი, როდიუმი) ფუძეზე.
* მაგნიტური შენადნობი — შენადნობი, რომლის მაგნიტური შეღწევადობა მნიშვნელოვნად აღემატება ერთს.
* მაღალლეგირებული შენადნობი — შენადნობი, რომელშიც მალეგირებელი ელემენტების ჯამური შედგენილობა 10%-ზე მეტია.
* მსუბუქი შენადნობი — დაბალი სიმკვრივის (5000 კგ/მ3) შენადნობი, მიღებული ალუმინის, მაგნიუმის, ტიტანისა და ბერილიუმის ფუძეზე. ახასიათებს შედარებით მაღალი კუთრი სიმტკიცე (მასალის სიმტკიცის მახასიათებლის ფარდობა სიმკვრივესთან).
* მძიმე შენადნობი — დაძველებადი შენადნობი ვოლფრამის ფუძეზე (76-97%), რომლის სიმკვრივე 16500 კგ/მ3-ზე მეტია. მიიღება მხოლოდ ფხვნილთა მეტალურგიით. მის შემადგენლობაში ვოლფრამის გარდა შეიძლება შედიოდეს: ნიკელი, რკინა, სპილენძი, მოლიბდენი, კობალტი, ქრომი, ვერცხლი. ყველაზე გავრცელებული მძიმე შენადნობებია: ვოლფრამი-ნიკელი-რკინა და ვოლფრამი-ნიკელი-სპილენძი.
* სალი შენადნობი — შენადნობები, რომლებიც ძნელდნობადი ლითონების (ვოლფრამი, ტიტანი, ტანტალი) კარბიდებისა და პლასტიკური ლითონური (კობალტი, მოლიბდენი) შემკვრელისაგან შედგება. ხასიათდება მაღალი სისალითა და ცვეთამედეგობით.
* საშუალოლეგირებული შენადნობი — შენადნობი, რომელშიც მალეგირებელი ელემენტების ჯამური შედგენილობა 2,5-დან 10%-მდეა.
* ფერადი შენადნობი — შენადნობი, რომლის ფუძეს ფერადი ლითონები წარმოადგენს.
* ძნელდნობადი შენადნობი — შენადნობი, რომლის დნობის ტემპერატურა რკინის დნობის ტემპერატურას (1538,85°C) აღემატება.

## იხილეთ აგრეთვე

* ალუმინის შენადნობები
* ვოლფრამის შენადნობები
* რკინის შენადნობები

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 713.
* *ხმელიძე თ., გურგენიძე დ., კლიმიაშვილი ლ., ხმელიძე კ.*, „სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, ტ. V, თბილისი: „ტექნიკური უნივერსიტეტი“, 2019. — გვ. 137-138, ISBN 978-9941-28-496-0.