Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ჰიმალაი

| ჰიმალაი
  |
| --- |
|  მწვერვალი კ2 |
| კოორდინატები: ﻿ / ﻿  |
| **ქვეყანა** |  ავღანეთი  პაკისტანი  ინდოეთი  ჩინეთი  ნეპალი  ბჰუტანი  მიანმარი
 |
| **უმაღლესი წერტილი** | ევერესტი
 |
| **სიმაღლე** | 8848 მ
 |
| **ფართობი** | 650 კმ²
 |
| **სიგრძე** | 2400 კმ |
| **სიგანე** | 350 კმ
 |
|  |

**ჰიმალაი** (სანს. हिमालयः, himālayaḥ IAST „თოვლის სავანე“, ჰინ. हिमालय, ნეპ. हिमालय, ჩინ.: 喜馬拉雅山脈) — მსოფლიოს უმაღლესი მთათა სისტემა აზიაში. განფენილია ავღანეთის, პაკისტანის, ინდოეთის, ჩინეთის, ნეპალის, ბჰუტანისა და მიანმარის ტერიტორიებზე. მოქცეულია ტიბეტის მთიანეთსა და ინდ-განგის ვაკეს შორის. სიგრძე 2400 კილომეტრზე მეტი, სიგანე 180 კილომეტრიდან 350 კილომეტრამდე. ფართობი დაახლოებით 650 ათასი კმ². საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 6000 მ. ჰიმალაიზე აღმართულია დედამიწის უმაღლესი მწვერვალი ევერესტი (8848 მ). 11 მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 8000 მ-ს, რომელთაც სხვანაირად რვაათასიანებს უწოდებენ. ჰიმალაი არის დიდი ოროგრაფიული, კლიმატური და ფლორისტიკული ზღუდე ცენტრალური აზიის უდაბნოებსა და სამხრეთ აზიის ტროპიკულ ლანდშაფტებს შორის.

ჰიმალაი ინდ-განგის ვაკიდან 3 უზარმაზარ ციცაბო საფეხურებად მაღლდება, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია რღვევის ხაზებითა და მთათაშორისი ტექტონიკური ქვაბულებით. I საფეხურს ქმნის ხეობებით ძლიერ დანაწევრებული ჰიმალაის სამხრეთი მთისწინეთი — სივალიკის ქედი. II საფეხურია მცირე ჰიმალაი — ცალკეული მთის მასივებისა და ქედების სისტემა. მთები ძლიერ დანაწევრებულია, სამხრეთი კალთები ციცაბოა, ჩრდილოეთი დამრეცი. აქ არის პირ-პანჯალის, დჰაოლადჰარის, მაჰაბჰარატის ქედები. III საფეხურია დიდი ჰიმალაი, ანუ ჰიმალაის მთავარი ქედი. იგი ჩრდილო-დასავლეთით ნანგაპარბატის მასივიდან იწყება. სატლეჯის ხეობიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით აღმართულია მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით დაფარული ჰიმალაის უმაღლესი მთის მასივები და მწვერვალები.

ჰიმალაი ფართობით თითქმის ათჯერ აღემატება საქართველოს ფართობს. შედარებისთვის შესაძლებელია მწვერვალ აკონკაგუას მოყვანა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 6962 მ-ია და უმაღლესი მწვერვალია აზიის ფარგლებს გარეთ, მაშინ როდესაც ჰიმალაის სისტემა შეიცავს 100-ზე მეტ მწვერვალს, რომელთა სიმაღლე 7 200 მეტრს აღემატება. მათი დაპყრობის მცდელობა და ისტორია XIX საუკუნის ბოლოდან იწყება. ჰიმალაის მწვერვალებზე მოწყობილმა ექსპედიციებმა ბევრი ცნობილი ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა.

## იხილეთ აგრეთვე

* რვაათასიანები

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ჰიმალაი ტრეველ-ჰიმალაი
* The making of the Himalaya and major tectonic subdivisions დაარქივებული 2013-12-23 საიტზე Wayback Machine.
* Geology of the Himalayan mountains დაარქივებული 2010-06-16 საიტზე Wayback Machine.
* Birth of the Himalaya
* Some notes on the formation of the Himalaya დაარქივებული 2010-06-12 საიტზე Wayback Machine.
* Pictures from a trek in Annapurna (film by Ori Liber) დაარქივებული 2012-10-25 საიტზე Wayback Machine.
* Geology of Nepal Himalaya დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* South Asia's Troubled Waters Journalistic project at the Pulitzer Center for Crisis Reporting
# ჰოისალა

ჰოისალა ინდოეთის რუკაზე
**ჰოისალა** — დინასტია და სახელმწიფო სამხრეთ ინდოეთის ტერიტორიაზე XI-XIV საუკუნეებში. დედაქალაქი დორასამუდრა (ახლანდელი ჰალებიდი).

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 677.
# დიდი ოცეული

დიდი ოცეულის წევრები
**დიდი ოცეული** (ინგლ. Group of Twenty, G-20) — საერთაშორისო ფორუმის ფორმატი, როდესაც ერთმანეთს ფინანსთა მინისტრები და ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელები ხვდებიან. 2009 წელს უმაღლეს დონეზე მიღებული გადაწყვეტილების მიხედვით, დიდი ოცეული მსოფლიო ეკონომიკის მთავარი სტრატეგიული ეკონომიკური ფორუმია. დიდი ოცეული, აერთიანებს მსოფლიოში ეკონომიკურად წამყვან და სწრაფად განვითარებად ქვეყნებს. ოცეულის წევრები არიან აშშ, კანადა, ავსტრალია, არგენტინა, ბრაზილია, მექსიკა,რუსეთი, ჩინეთი, იაპონია, სამხრეთი კორეა, სამხრეთი აფრიკა, თურქეთი, საუდის არაბეთი, ინდოეთი, ინდონეზია, იტალია, ბრიტანეთი, გერმანია და საფრანგეთი. დიდი ოცეული მსოფლიოს შიდა პროდუქტის 80%-ს, მსოფლიო ვაჭრობის 80%-ს და მსოფლიო მოსახლეობის 2/3-ს მოიცავს.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიდი ოცეული“** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი.
* დიდი ოცეულის საინფორმაციო ცენტრი დაარქივებული 2013-02-16 საიტზე Wayback Machine. , ტორონტოს უნივერსიტეტი.

## სქოლიო
# შეშლილი მაქსი (ფრენჩაიზი)

| შეშლილი მაქსი |
| --- |
|  |
| შემქმნელი | * ჯორჯ მილერი
* ბაირონ კენედი
 |
| ორიგინალური ნამუშევარი |
„შეშლილი მაქსი“ (1979) |
| გამოცემები |
| კომიქსები | *შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზა* (2015) |
| კინო და ტელევიზია |
| ფილმ(ებ)ი | * *შეშლილი მაქსი* (1979)
* *შეშლილი მაქსი 2* (1981)
* *შეშლილი მაქსი 3* (1985)
* *შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზა* (2015)
 |
| თამაშები |
| ვიდეო თამაშ(ებ)ი |
„შეშლილი მაქსი“ (1990) *შეშლილი მაქსი* (2015) |
| აუდიო |
| საუნდტრეკ(ებ)ი | * *შეშლილი მაქსი* (1980)
* *შეშლილი მაქსი 2* (1981)
* *შეშლილი მაქსი 3* (1985)
* *შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზა* (2015)
 |
| სხვადასხვა |
| ფესტივალები |
Wasteland Weekend |

„**შეშლი მაქსი**“ (ინგლ. Mad Max) — ავსტრალიური ანტიუტოპიური მოქმედებითი მედია-ფრენჩაიზი, რომლის ავტორები არიან ჯორჯ მილერი და ბაირონ კენედი. იგი დაიწყო 1979 წელს ფილმით „შეშლილი მაქსი“ და გაგრძელდა სამი ფილმით – „შეშლილი მაქსი 2“ (1981), „შეშლილი მაქსი 3“ (1985) და „შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზა“ (2015). პირველ სამ ფილმში მაქსის როლს ასრულებს მელ გიბსონი, ხოლო მეოთხეში – ტომ ჰარდი.

სერიის მთავარი პერსონაჟია მაქს როკატანსკი, მომავალის ავსტრალიაში პოლიციის ოფიცერი, რომელიც ცხოვრობს საზოგადოების ნგრევის პერიოდში, რომელიც, თავის მხრივ, გამოწვეულია ომებით და რესურსების კრიტიკული სიმწირით. როდესაც ბაიკერების სასტიკი რაზმი კლავს მის ცოლს და შვილს, მაქსი შურისძიების მიზნით მათ ანადგურებს და იწყებს უდაბნოებში ხეტიალს. ავსტრალიას მოიცავენ ბარბაროსები, მაგრამ მაქსი ცდილობს, დაეხმაროს ცივილიზებულ საზოგადოებას – თავდაპირველად საკუთარი ინტერესების გამო, მაგრამ მოგვიანებით უფრო იდეალისტური მიზნით.

კრიტიკოსებმა სერია დადებითად შეაფასეს. მეორე და მესამე ფილმი ყველა დროის საუკეთესო ფილმების სიებში ადგილებს იკავებენ. ფრენჩაიზმა გავლენა იქონია პოპულარულ კულტურაზე, მეტწილად – პოსტ-აპოკალიფსურ ჟანრზე, ისევე, როგორც სხვა მედიაზე – ვიდეო თამაშებზე და კომიქსებზე. 2016 წელს „მრისხანების გზა“ იქცა სერიის პირველ ფილმად, რომელმაც მიიღო ოსკარი, იყო რა ნომინირებული ათ ნომინაციაში და მიენიჭა ექვსი.

## სქოლიო
# Walt Disney Pictures

Walt Disney Pictures|  |
| ტიპი |
უოლტ დისნეის სტუდიების შვილობილი |
| დარგი |
ფილმები |
| დაფუძნდა |
1929 (როგორც **Walt Disney Productions**) 1983 (როგორც **Walt Disney Pictures**) |
| დამაარსებელი |
Walt Disney Motion Pictures Group |
| სათავო ოფისი |
ბერბანკი, კალიფორნია |
| პროდუქცია |
ფილმები |
| შემოსავალი |
 |
| მფლობელი |
The Walt Disney Company |

**Walt Disney Pictures** — ამერიკული კინოსტუდია, რომელსაც ფლობს უოლტ დისნეის კომპანია. იგი არის უოლტ დისნეის სტუდიების შვილობილი კომპანია და ძირითადი კომპანია, რომელიც აწარმოებს მხატვრულ ფილმებს Walt Disney Motion Pictures Group-ის ბაზაზე. მდებარეობს ბერბანკში (კალიფორნია). კომპანიის კომერციულად წარმატებული ფილმები შეიქმნა სხვა სტუდიებთან ერთად, რომელთა შორის არიან Pixar, Caravan Pictures, Studio Ghibli, ჯერი ბრუკჰაიმერის ფილმები, Marvel Studios, Spyglass Entertainment, Starz Media, Walden Media, Mandeville Films, Gunn Films, Jim Henson Pictures და Saturn Films.

Walt Disney Pictures-თან თანამშრომლობენ უოლტ დისნეის ანიმაციური სტუდია, Pixar Animation Studios, DisneyToon და Studio Ghibli. მათ მიერ წარმოებული ფილმების დისტრიბუციას როგორც წესი, Walt Disney Studios Motion Pictures უწევს, Walt Disney Pictures-ის სახელით.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* Walt Disney Pictures — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
# ბიჭუნა (1921 წლის ფილმი)

| „ბიჭუნა“ |
| --- |
|  |
| რეჟისორი |
ჩარლზ ჩაპლინი |
| პროდიუსერი |
ჩარლზ ჩაპლინი |
| სცენარისტი |
ჩარლზ ჩაპლინი |
| როლებში | * ჩარლზ ჩაპლინი
* ჯეკი კუგანი
* ედნა პერვიენსი
 |
| კომპოზიტორი |
ჩარლზ ჩაპლინი |
| ოპერატორი |
როლი ტოტეოჰი |
| მონტაჟი |
ჩარლზ ჩაპლინი |
| სტუდია |
Charles Chaplin Productions |
| დისტრიბუტორი |
First National |
| ხანგრძლივობა | * 68 წუთი(ორიგინალი)
* 53 წუთი (1971 ხელახალი გამოცემა)
 |
| ქვეყანა |
აშშ |
| ენა |
მუნჯი ფილმი |
| ბიუჯეტი |
250 ათასი აშშ დოლარი |
| შემოსავალი |
5,450,000 აშშ დოლარი |

**ბიჭუნა** (ინგლ. The Kid) — ჩარლი ჩაპლინის 1921 წელს გამოსული კომედიურ-დრამატული მუნჯი ფილმი, რომლის რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მთავარი როლის შემსრულებელია ჩარლი ჩაპლინი. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ ჯეკი კუგანი, ედნა პერვიენსი და სხვები. ეს იყო ჩაპლინის მიერ გადაღებული პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი.. ჩაპლინი ასრულებს როლს მაწანწალისა, რომელიც იშვილებს ბიჭუნას.

ფილმს დიდი წარმატება ჰხვდა წილად და იქცა 1921 წლის მეორე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად. 2011 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ ფილმს კულტურული მნიშვნელობა მიანიჭა და დაიცვა ფილმების ეროვნული რეესტრში. ინოვაციური კომედიური და დრამატული ელემენტების წყალობით, ფილმი მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო მუნჯ ფილმად.

2017 წელს ცნობილი გახდა, რომ კომპანია FilmNation Entertainment აპირებს „ბიჭუნას“ ანიმაციური რიმეიკის გადაღებას.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბიჭუნა“** ვიკისაწყობში.
* „ბიჭუნა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ბიჭუნა“ — Rotten Tomatoes
* „ბიჭუნა“ — Allmovie-ზე
* ბიჭუნა YouTube-ზე
* „ბიჭუნა“ — უფასო გადმოწერა ხელმისაწვდომია Internet Archive-დან

## სქოლიო
# დოქტორანტურა

**დოქტორანტურა** — უმაღლესი აკადემიური განათლების მესამე საფეხური და მიზნად ისახავს სამეცნიერო-პედაგოგიური კადრის მომზადებას. დოქტორანტურაში სწავლა მთავრდება ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს მიერ დოქტორანტისათვის დოქტორის აკადემიური ხარისხის მინიჭებით დარგის, ქვედარგის/სპეციალიზაციის მიხედვით.

საქართველოში უმაღლესი განათლება სამი საფეხურისგან შედგება: ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და დოქტორანტურა.

სწავლების მესამე საფეხური — დოქტორანტურა შედგება არანაკლებ 180 კრედიტისაგან. დოქტორანტურაში სწავლის უფლება აქვს არანაკლებ მაგისტრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირს.

სწავლის ყოველი საფეხურის გავლის შემდეგ გაიცემა სათანადო დიპლომი.

## იხილეთ აგრეთვე

* დოქტორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

## რესურსები ინტერნეტში

* განათლების სამინისტრო. უმაღლესი განათლების სისტემა. დაარქივებული 2020-03-03 საიტზე Wayback Machine.
# ფარმაცია

XIV საუკუნის აფთიაქი.
**ფარმაცია** (ლათ. pharmacia < ძვ. ბერძნ. φαρμακεία [pharmakeia] — „წამალი“, „წამლის გამოყენება“) — იმ სამეცნიერო-პრაქტიკული დისციპლინების კომპლექსი, რომლებიც შეისწავლის საწამლე საშუალებათა ძიების, მოპოვების, გამოკვლევის, დამზადების, შენახვისა და გაცემის პრობლემებს. ფარმაკოლოგიასთან ერთად ფარმაცია შეადგენს მეცნიერებას წამლების შესახებ. ფარმაციას განეკუთვნება ფარმაცევტული ქიმია, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და საწამლე ფორმების ტექნოლოგია, სასამართლო ქიმია, ფარმაკოგნოზია, ფარმაციის ორგანიზაცია და ეკონომიკა და სხვა. ფარმაციის პერსპექტული მიმართულებაა ბიოფარმაცია, რომელიც შეისწავლის, თუ რამდენად დამოკიდებულია წამლის ეფექტი მისი გამოყენების ფორმაზე და წამლის დამზადების ტექნოლოგიურ თავისებურებებზე.

ფარმაციის სფეროს სპეციალისტებს ფარმაცევტებს უწოდებენ. ფარმაცევტულ დაწესეჯულებებს განეკუთვნება სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები, ლაბორატორიები და საწარმოები, რომლებიც ამზადებენ საწამლე საშუალებებს; დაწესებულებები, რომლებიც განაგებენ სამკურნალო მცენარეულის მოგროვებასა და დამუშავებას; აფთიაქები, საწყობები, საანალიზო ლაბორატორიები და სხვა.

სამკურნალო მცენარეების მოშენება და წამლების დამზადება საქართველოში უძველესი დროიდან იყო ცნობილი. ქართული ფარმაციის უნიკალური ძეგლებია „უსწორო კარაბადინი“, „წიგნი სააქიმოი“, „სამკურნალო წიგნი – კარაბადინი“ და „იადიგარ დაუდი“. XIX საუკუნეში იწყება ფარმაცევტული დაწესებულებების დაარსება, 1912 წელს საქართველოში 161 აფთიაქი იყო. 1922 წელს თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტზე შეიქმნა ფარმაცევტული განყოფილება 1932 წელს დაარსდა ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი, ხოლო 1937 წელს თბილისის ფარმაცევტული ინსტიტუტი. 1951 წელს შეიქმნა საქართველოს ფარმაცევტთა სამეცნიერო საზოგადოება. საქართველოში ფარმაციის განვითარების საქმეში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ი. ქუთათელაძეს, ნ. მასხულიას, ვ. ჭუმბურიძეს, ე. აბოლს, ვ. შოთაძეს, ა. მშვიდობაძეს და სხვებს.

## ლიტერატურა

* *ჭუმბურიძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 231-232.
* Watkins, Elizabeth Siegel (2009). „From History of Pharmacy to Pharmaceutical History“. *Pharmacy in History*. **51** (1): 3–13. PMID 20027914.
* Asai, T. (1985). *Nyokan Tūkai*. Tokyo: Kōdan-Sha.
* Pharmacy Consulting Services | McKesson დაარქივებული 2019-12-14 საიტზე Wayback Machine. – A landmark study in hospital pharmacy performance based on an extensive literature review and the collective experience of the Health Systems Pharmacy Executive Alliance.
# პაჰარპურეს ბიჰარა

| პაჰარპურეს ბიჰარა |
| --- |
|
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |
|  |
| სტატუსი | მსოფლიო მემკვიდრეობა  |
| ქვეყანა |
{{ქვეყნის მონაცემები  ბანგლადეში
| ქვეყნის დროშა2
| name =  ბანგლადეში
| variant =
| size =
}} |
| მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ტიპი |
კულტურული |
| კრიტერიუმები |
i, ii, vi |
| რეგიონი |
აზია და ოკეანეთი |
| გაწევრიანების ისტორია |
| გაწევრიანება |
1985  (მე-9 სესია) |
| ნომერი |
322 |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 322 ინგლ. • რუს. • ფრ. |

**პაჰარპურეს ბიჰარა** (ბენგ. সোমপুর মহাবিহার) — თავისი ზომით უდიდესი ბუდისტური ბიჰარა ინდოეთის სუბკონტინენტზე. მდებარეობს ბანგლადეშის ჩრდილოეთ ნაწილში. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლია ქვეყანაში. 1985 წელს პაჰარპურეს ბიჰარა შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## გალერეა

*
*
*

## იხილეთ აგრეთვე

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში

* პაჰარპურეს ბიჰარა ,ბანგლადეში დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine.
* ფოტოები და ვიდეობი დაარქივებული 2011-10-17 საიტზე Wayback Machine.
# მინაკშის ტაძარი

მინაკშის ტაძარი
**მინაკშის ტაძარი** — სამხრეთ ინდოეთის სატაძრო კომპლექსი. მადურაიში მდებარე მინაკშის ტაძარი ინდუიზმის ათასობით მიმდევარს იზიდავს. ტაძარი ეძღვნება მინაკშის, მადურაის პრინცისა და ინდუისტების ღმერთ შივას მეგობარს. სატაძრო კომპლექსში შედის 12 კოშკი-კარიბჭე, რომელთაც მრავალი ქანდაკება ამშვენებს. ყველაზე მაღალ ტაძარში მდებარეობს ათასი სვეტის დარბაზი, რომელიც ღმერთებისა და ქალღმერთების ფერადად მოხატული ფიგურებითაა მორთული. აქვეა უძველესი ტბა, სადაც მლოცველები წმინდა წყალში განიბანებიან.

## ლიტერატურა

* „მსოფლიოს უდიდესი საოცრებანი“, გამომცემლობა „გლობუსი“, თბ., 2002 – გვ.47
# SuperHeavy

| SuperHeavy |
| --- |
|   |
| ბიოგრაფია |
| წარმოშობა |
ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია |
| ჟანრ(ებ)ი |
როკ-მუსიკა, რეგი |
| ლეიბლ(ებ)ი |
Mute, Sire (აშშ) |
|  |
| წევრები |
მიკ ჯაგერი ჯოს სტოუნი ალა რახმანი დეივ სტიუარტი დემიან მარლი |
|  |
| საიტი |
superheavy.com |

**SuperHeavy** — ამერიკული სუპერჯგუფი, ჩამოყალიბებული 2011 წელს. მასში შედიან ცნობილი მუსიკოსები — მიკ ჯაგერი, ჯოს სტოუნი, ალა რახმანი, დეივ სტიუარტი და დემიან მარლი. ჯგუფი სხვადასხვა ჟანრის მუსიკას ასრულებს, როგორიც არის როკ-მუსიკა და რეგი.

## დისკოგრაფია

* *SuperHeavy* (2011)

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
# 1,000,000

**1,000,000**, **ერთი მილიონი** (ფრანგ. million; შემოკლებული ფორმა — მლნ.; ციფრობრივი ნიშანი: 1,000,000) — ნატურალური რიცხვი 1,000,000, ათასჯერ ათასი, 10⁶. წარმოადგენს ლუწ, შედგენილ, შვიდნიშნა რიცხვს.

ერთეულთა SI სისტემაში მილიონს შეესაბამება თავსართები: მეგა — მილიონის გამსოახატავად (10⁶) და მიკრო — ერთი მემილიონედის გამოსახატად (10⁻⁶).

## ისტორია

სიტყვა „მილიონი“ პირველად შემოიღეს იტალიაში XIV საუკუნეში, რომელიც ნიშნავდა „დიდ ათასს“, ე. ი. 1,000². XV-XVI საუკუნეებში ეს სიტყვა გავრცელდა ევროპის სხვა ქვეყნებშიც. ფრანგმა მათემატიკოსმა შუკემ 1484 წელს შემოიღო სიტყვები: „ბილიონი“, „ტრილიონი“, „კვადრილიონი“, „კვინტილიონი“, „სეპტილიონი“, „სექსტილიონი“, „ნონილიონი“ აღსანიშნავად ხარისხებისა: 1,000,000², 1,000,000³ ,..., 1,000,000⁹. დაახლოებით XVII საუკუნეში საფრანგეთში დაიწყეს რიცხვების დაყოფა პერიოდებად, თითოეულში სამ-სამი ციფრით. ამასთანავე, ბილიონმა ძველი 10¹² მნიშვნელობის მაგივრად მიიღო ახალი 10⁹ მნიშვნელობა; ტრილიონს, კვადრილიონს და ა. შ. ასე აღნიშნავდნენ: 10¹², 10¹⁵ ,.... თუმცა, ინგლისში, გერმანიაში და ზოგიერთ ჩრდილო-ევროპულ ქვეყანაში სიტყვები „მილიონი“, „ტრილიონი“, „კვადრილიონი“ და ა. შ, ახლაც ნიშნავს შესაბამისად რიცხვებს: 10¹², 10¹⁸, 10²⁴, ...

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 697.

## რესურსები ინტერნეტში

* nplg.gov.ge // მილიონი
* genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები
* yell.ge // დიდი რიცხვები

## სქოლიო
# კიფოზი

22 წლის მამაკაცი სტრუქტურული კიფოზის ნაირსახეობით, რომელსაც „შოიერმანის დაავადება“ ეწოდება.
**კიფოზი** (ბერძნ. kyphos – მოხრილი, მოღუნული) — ადამიანის ხერხემლის გამრუდება, უკან გადაღუნვა. ამ მდგომარეობას მრგვალი მუცელი ანუ კუზი ეწოდება. ამ დროს ადამიანი მოხრილია, თავი და მხრები წინ აქვს დაშვებული. კიფოზის დროს, ჩავარდნილი მკერდი შინაგანი ორგანოების მუშაობას აძნელებს, განსაკუთრებით სუნთქვას, ფერხდება გულის მუშაობა. შეიძლება განვითარდეს რაქიტის, ხერხემლის ტუბერკულოზის, ზოგჯერ ოჯახობრივი ან სხვა რაიმე დაავადების შედეგად და სხვ.

## სქოლიო
# რომეო და ჯულიეტა

| „რომეო და ჯულიეტა“ |
| --- |
| *ინგლ. Romeo and Juliet* |
|  1870 წლის ნახატი |
| ავტორი |
უილიამ შექსპირი |
| ქვეყანა |  გაერთიანებული სამეფო |
| ენა |
ინგლისური |
| ჟანრი |
ტრაგედია |
| მედია |
ნაბეჭდი |

**რომეო და ჯულიეტა** (ინგლ. Romeo and Juliet) — უილიამ შექსპირის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ტრაგედია, რომელიც ჰამლეტთან და მაკბეტთან ერთად ყველაზე ხშირად იდგმება მსოფლიოში.

## სიუჟეტი

რომეო და ჯულიეტას სიუჟეტი, როგორც ახალგაზრდა შეყვარებულების ტრაგიკული ბედი, რომელთა ოჯახებს მტრობა აქვთ , სხვადასხვა ფორმით ცნობილია ანტიკური პერიოდიდან. (ოვიდიუსის მეტამორფოზები და სხვ.)

შექსპირის პიესაში მოქმედება ხდება ვერონაში. ტრაგედიაში მოთხრობილია ორი ახალგაზრდა შეყვარებულის ისტორია, რომლებიც იღუპებიან მათი ოჯახების საგვარეულო მტრობის გამო. რომეო (მონტეგი) და ჯულიეტა (კაპულეტი) საიდუმლოდ დაიწერენ ჯვარს, თუმცა ცოტა ხნის შემდეგ რომეოს შემოაკვდება კაპულეტების ნათესავი ტიბალტი. ამის შემდეგ რომეოს აძევებენ ვერონიდან, ხოლო ჯულიეტას მამა გადაწყვეტს ქალიშვილი მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ მიათხოვოს პარისს. ჯულიეტა სვამს ძილის წამალს, რათა ის მკვდარი ეგონოთ, მაგრამ რომეოს, რომელმაც არაფერი იცის ამ ოინის შესახებ, ის ნამდვილად მკვდარი გონია, ის საწამლავით თავს იკლავს მის საფლავზე. გამოფხიზლებული ჯულიეტაც იკლავს თავს, როცა შეხედავს მკვდარ რომეოს. მოხუცი მშობლები მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვეტენ დაამთავრონ უაზრო ქიშპი.

## იხილეთ აგრეთვე

* რომეო და ჯულიეტა (1968 წლის ფილმი)
* რომეო და ჯულიეტა (ჩაიკოვსკი)

## რესურსები ინტერნეტში

* რომეო და ჯულიეტა დაარქივებული 2017-01-10 საიტზე Wayback Machine.  the British Library-ზე
# პონტიფექს მაქსიმუსი

ავგუსტუსი, როგორც პონტიფექს მაქსიმუსი
*(ვია ლაბიკანა ავგუსტუსი)*
პონტიფექს მაქსიმუსი (ლათ. Pontifex Maximus; სიტყვასიტყვით: „უდიადესი პონტიფი“ ან „ხიდების უდიადესი მშენებელი“) — ფონტიფიკების კოლეგიის (*Collegium Pontificum*) უმაღლესი ქურუმი ძველ რომში. წარმოადგენდა ყველაზე მნიშვნელოვან თანამდებობას ძველრომაულ რელიგიაში, რომლის დაკავების უფლებაც ძვ. წ. 254 წლამდე მხოლოდ პატრიციებს ჰქონდათ. თუმცაღა მკაფიოდ გამოკვეთილი რელიგიური თანამდებობა იყო, პონტიფექს მაქსიმუსობა ადრეული იმპერიის პერიოდში თანდათანობით პოლიტიზებული გახდა, რამდენადაც ავგუსტუსიდან მოყოლებული მას იმპერატორები იკავებდნენ. უკანასკნელი იმპერატორი, რომელიც მას ფლობდა იყო გრაციანე (ზეობდა 375-383 წლებში), თუმცა მან მოგვიანებით გადაწყვიტა, რომ სიტყვები „პონტიფექს მაქსიმუსი“ თავისი ტიტულისათვის მოეშორებინა. მიუხედავად იმისა, რომ რომაულ სამღვდელოებაში ყველაზე გავლენიანი თანამდებობა იყო, რომის უმაღლეს ქურუმებს (*ordo sacerdotum*) შორის მას მხოლოდ მეხუთე ადგილი ეკავა „რექს საკრორუმისა“ და სამი მთავარი ფლამენის შემდეგ.

სიტყვა „პონტიფექსს“, მოგვიანებით, ქრისტიან ეპისკოპოსებთან დაკავშირებით იყენებდნენ, რომის ეპისკოპოსის ჩათვლით. ტიტული „პონტიფექს მაქსიმუსი“ რომის კათოლიკურმა ეკლესიამ მიანიჭა პაპს, როგორც მთავარ ეპისკოპოსს. იგი არ შედის პაპის ოფიციალურ ტიტულატურაში, თუმცა გვხვდება რენესანსისა და თანამედროვე პერიოდის პაპების შენობებზე, მონუმენტებსა და მონეტებზე.

## იხილეთ აგრეთვე

* პონტიფიკები

## სქოლიო
# Telemundo

| Telemundo  |
| --- |
|  |
| სლოგანი |
"Atrévete a más" (გაბედე მეტი) |
| ქვეყანა |
აშშ |
| მაუწყებლობის ზონა |
თანამგზავრული, საერთაშორისო |
| დაფუძნდა |
1954 |
| დამფუძნებელი |
ანხელ რამოსი |
| მფლობელი |
Comcast |
| საიტი |
telemundo.com |

**Telemundo** (ქართ. ტელემუნდო) — ესპანურენოვანი სატელევიზიო ქსელი აშშ-ში, მეორე უდიდესი ესპანურენოვანი ტელემწარმოებელი მსოფლიოში და ასევე მეორე უდიდესი ესპანურენოვანი სატელევიზიო ქსელი აშშ-ში უნივისიონის (Univision) შემდეგ. ტელემუნდოს მფლობელია Comcast-ი, თუმცა NBCUniversal Telemundo Enterprises-ის დანაყოფ NBCUniversal-ის გავლით.

ტელემუნდო 142 საჰაერო გადამცემის, საკაბელო და თანამგზავრული მაუწყებლობით ფარავს ესპანური და ლათინოამერიკული მოსახლეობის 58%-ს. 2007 წელს, მის საკვირაო პრაიმ-ტაიმის ეთერს 1 035 000 ადამიანი უყურებდა. ტელემუნდო ერთადერთი ესპანურენოვანი ქსელია, რომელიც ამ სამყაროს ყველაზე მეტ ტელენოველას აწარმოებს. ტელეარხის მრავალი პროგრამა სუბ-ტიტრებით გადის როგორც ინგლისურ, ისე ესპანურ ენებზე.

ტელემუნდო 1954 წელს სატელევიზიო სადგურითურთ ანხელ რამოსმა დააარსა პუერტო-რიკოს დედაქალაქ სან-ხუანში. კომპანიის მფლობელი, ტელემუნოდს კომუნიკაციების ჯგუფი (Telemundo Communications Group) NBC Universal-ის ნაწილია. ტელემუნდოს ამჟამინდელი პრეზიდენტია ლუის სილბერვასერი. ტელეარხში დასაქმებულია 1 900 ადამიანი; სათავო ოფისი მდებარეობს ფლორიდის შტატში, მაიამის გარეუბან ჰაიალიაში. შოუებისა და პროგრამების ძირითადი ნაწილი მაიამის სტუდიებში იწარმოება. 2011 წლის მონაცემებით, ტელემუნდოს ტელენოველების 85% ასევე მაიამიში იწარმოებოდა.

მისი ყველაზე გახმაურებული სერიალებია *შტორმი* (*La Tormenta*, უჩვენეს 150 ქვეყანაში), *Bella Calamidades* (110 ქვეყანა), *ფარული ვნება* (*Pasión De Gavilanes,* 102 ქვეყანა), *Zorro: La Espada y la Rosa* (98 ქვეყანა), *სად არის ელისა?* (*¿Dónde Está Elisa?*, 90 ქვეყანა), *დონა ბარბარა* (*Doña Bárbara*, 80 ქვეყანა), *Más Sabe el Diablo* (75 ქვეყანა), *ელენას მოჩვენება* (*El Fantasma de Elena*, 70 ქვეყანა), *სამხრეთის დედოფალი* (*La Reina del Sur*, 70 ქვეყანა), *El Rostro de Analía* (60 ქვეყანა).

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-01-17 საიტზე Wayback Machine.
* ოფიციალური Facebook-გვერდი
* Telemundo Mobile Site, available only on Mobile Devices დაარქივებული 2011-12-17 საიტზე Wayback Machine.
* Crossover: Telemundo's Bilingual Online Site
* Telemundo International
* Telemundo დაარქივებული 2013-09-15 საიტზე Wayback Machine. , from the Museum of Broadcast Communications website
* NBC Universal's media village website
* iPhone and iPad Telemundo Novelas Application
* iPhone and iPad Deportes Telemundo Application
* Telemundo Mobile Page Online დაარქივებული 2012-02-28 საიტზე Wayback Machine.
* Telemundo On Demand Page დაარქივებული 2012-02-28 საიტზე Wayback Machine.
* Club De Noveleras (Bilingual )
* lo mejor de lo mejor დაარქივებული 2011-09-13 საიტზე Wayback Machine.  (Bilingual )

## სქოლიო
# ტრიშულა

ტრიშულა
შივას უპყრია ტრიშულა
**ტრიშულა** (სანს. त्रिशूल triṣūla) არის ტრადიციული ინდური სამკბილა, აგრეთვე გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სხვა ქვეყნებშიც. ინდუიზმსა და ბუდიზმში არის რელიგიური სიმბოლო. სანსკრიტიდან პირდაპირ თარგმანში ტრიშულა ნიშნავს „სამ შუბს“. ტრიშულა შივას ერთ-ერთი მთავარი ატრიბუტია. ტრიშულა აგრეთვე ერთ-ერთ ხელში უკავია ქალღმერთ დურგას. შაკტიზმში ითვლება, რომ მან ტრიშულა შივასგან მიიღო.

ტრიშულას სამივედან თითოეული კბილის რამდენიმე ინტერპრეტაცია არსებობს. ყველაზე გავრცელებულის მიხედვით, განასახიერებენ სამყაროს შექმნას, შენარჩუნებასა და განადგურებას; წარსულს, აწმყოსა და მომავალს; მატერიალური ბუნების სამ გუნას. ნეპალში ტრიშულა არის კომუნისტური პარტიის სიმბოლო.

## იხილეთ აგრეთვე

* ტრირატნა

## სქოლიო