Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Freedom House

Freedom House-ს სათავო ოფისი
**Freedom House** (**FH**, „*თავისუფლების სახლი*“) — არასამთავრობო ორგანიზაცია ცენტრალური ოფისით ვაშინგტონში (აშშ). დაარსდა 1947 წ. დაკავებულია სამოქალაქო-პოლიტიკურ თავისუფლებათა და უფლებათა კვლევით (1978 წლიდან). ფინანსდება ძირითადად აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID — US Agency for International Development) და აშშ-ის საინფორმაციო სააგენტოს (USIA — US Information Agency) მიერ, ასევე რიგი ფონდების მიერ, მათ შორის „Soros Foundations“, „Ford Foundation“, „National Endowment for Democracy“, „Eurasia Foundation“ და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში

* Freedom House;
* საქ. განთლებისა და მეცნიერების სამინისტროს პრესრელიზი დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine.  - *„Freedom House“-ის შეფასება საქ. მიმდინარე რეფორმებისა*;

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
# ლაბუანი

| ფედერალური ტერიტორია |
| --- |
| ლაბუანის ფედერალური ტერიტორია Wilayah Persekutuan Labuan ولايه ڤرسكوتوان لابوان |
|  ლაბუანის ფინანსური პარკი, ვიქტორიაში. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  მალაიზია |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ლაბუანის კორპორაცია|ლაბუანის კორპორაციის თავმჯდომარე |
როზმან ჰჯ. ისლი |
| ფართობი |
91.64 კმ² |
| ოფიციალური ენა | მალაიური ენა |
| მოსახლეობა | 96,800 კაცი (2015) |
| სიმჭიდროვე |
1,100 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+8 |
| საფოსტო ინდექსი |
087 |
| ოფიციალური საიტი | pl.gov.my |
|  |
| **ლაბუანი** ვიკისაწყობში |

**ლაბუანი** (ჯავი: لابوان), ოფიციალურად **ლაბუანის ფედერალური ტერიტორია** (მალაიური: Wilayah Persekutuan Labuan, ჯავი: ولايه ڤرسكوتوان لابوان) — მალაიზიის ფედერალური ტერიტორია. ის შედგება ეპონიმური მალაის და კიდევ სხვა მცირე ექვსი კუნძულისგან. მდებარეობს აღმოსავლეთ მალაიზიაში, საბაჰის შტატის სანაპიროსთან. მისი დედაქალაქია ვიქტორია და წარმოადგენს ოფშორულ ფინანსურ ცენტრს. სახელი ლაბუანი მომდინარეობს მალაიური სიტყვა *labuhan*-დან, რაც ნავსადგურს ნიშნავს.

## ლიტერატურა

* *Labuan Story: Memoirs of a Small Island near the Coast of North Borneo* (1958) Maxwell Hall Jesselton, North Borneo: Chung Nam.
* *The history of Labuan Island (Victoria Island)* (1996) Stephen R. Evans, Abdul Rahman Zainal and Rod Wong Khet Ngee. Singapore: Calendar Print
* Chai Foh Chin (2007) *Early Picture Postcards of North Borneo and Labuan დაარქივებული 2012-04-07 საიტზე Wayback Machine.*
* Stephen R. Evans, Abdul Rahman Zainal and Rod Wong Khet Ngee (Reprint 2007) *The History of Labuan (Victoria Island) დაარქივებული 2012-04-07 საიტზე Wayback Machine.*

## რესურსები ინტერნეტში

* Labuan Corporation
* Labuan Tourism დაარქივებული 2017-08-27 საიტზე Wayback Machine.
* Labuan International Business and Financial Centre, Malaysia დაარქივებული 2014-05-02 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# მთა

მთა დემავენდი, ირანი
პტი-დრიუ, საფრანგეთის ალპებში
**მთა** — მნიშვნელოვანი სიდიდის იზოლირებული ბუნებრივი ამაღლება ხმელეთის მეტნაკლებად მოვაკებულ ზედაპირზე. მისი ელემენტებია: მწვერვალი — უმაღლესი წერტილის მიმდებარე ზედაპირი; ძირი — ფუძე ზედაპირის მკაფიოდ გამოსახული გარდატეხის ხაზი, რომელიც უწყვეტად შემოფარგლავს მთას; კალთები — მწვერვალიდან მთის ძირამდე დაშვებული ფერდობი.

განარჩევენ მაღალ (ალპურ), საშუალო სიმაღლისა და დაბალ მთებს რელიეფით, ფლორით და ფაუნით.
ასეთი დაყოფა პირობითია, რადგან სიმაღლითა ერთიანი, საყოველთაოდ მიღებული გრადიცია არ არსებობს, იგი იცვლება გეოგრაფიული განედისა კლიმატური პირობების (უმთავრესად თოვლის მიჯნის სიმაღლის) შესაბამისად. ასეთი დაყოფა მოსახერხებელია ერთნაირ გეოგრაფიულ პირობებში მდებარე მთების შესადარებლად და გამართლებულია იმით, რომ მათ ერთმანეთისაგან განსხვავებული მორფოლოგიური სახე აქვთ: მაღალ მთებს ახასიათებს ძველი და თანამედროვე გამყინვარებისა და ინტენსიური ფიზიკური გამოფიტვისაგან დაკბილული მწვერვალები, გაშიშვლებული ციცაბო კალთები (მის კალთებზე არ იზრდება არც მცენარეულობა და არც ცხოველები ბინადრობენ.), ხოლო საშუალო და დაბალ მთებს — მომრგვალებული მწვერვალები, გლუვი, დამრეცი კალთები, დაფარული გამოფიტვის ქერქით, ნიადაგითა და მცენარეულობით.

ერთმანეთზე გადაჯაჭვული ქედები და მთების მასივები ასეულ და ათასეულ კმ-ზე გაშლილ მთიან მხარეებს (მთებს) წარმოქმნიან (მაგ., კავკასიონი, ურალის მთები). წარმოშობის მიხედვით განასხვავებენ ტექტონიკურ, ეროზიულ და ვულკანურ მთებს. ტექტონიკური მთები ძირითადად წარმოიქმნება გეოსინკლინში შრეების ინტენსიური დანაოჭებისა და დედამიწის ქერქის აზევების შედეგად. ტექტონიკური სტრუქტურების შესაბამისად განარჩევენ ნაოჭა და ლოდა მთებს. ეროზიული მთები დედამიწის ქერქის მაღლა აზიდული ჰორიზონტული სტრუქტურების პლასტოსებრი ზედაპირის დანაწევრების შედეგია. ვულკანური მთები — ვულკანური კონუსების, ლავური ღვარების, ტუფური საფრის ერთობლიობაა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
Mountains

## ლიტერატურა

* *ტინტილოზოვი ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 662.
# სინგაპურის სამზარეულო

**სინგაპურის სამზარეულო** - სინგაპურში გავრცელებული კერძების და მათი მომხადების ტრადიციების ერთობლიობა, რომელიც განვითარდა საუკუნეების მანძილზე ქალაქ-სახელმწიფოში განვითარებული პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური მოვლენების ფონზე. სინგაპურის სამზარეულოზე აღინიშნება მალაიზიის, ჩინეთის, ინდოეთის, იაპონიის, კორეას, ტაილანდის, ინდონეზიის და დასავლეთის ქვეყნების, კერძოდ ამერიკის, ინგლისის და პორტუგალიის გავლენა. საკვები სინგაპურში კულტურის უდიდეს ნაწილად და ეროვნულ თვითცნობიერებასთან დაკავშირებულ ტრადიციად ითვლება. ყოველდღიურობაში სინგაპურელები რესტორნების მაგივრად ხშირად ქვეყანაში გავრცელებულ ქუჩის კვების ცენტრებში (ინგლ. Hawker center) დადიან. ასეთი ცენტრები უფრო ხელმისაწვდომია და გამოირჩევა უფრო ფართო არჩევანით. ორ ასეთი ლოკაციას მიშლენის ვარსკლავიც კი მიენიჭა , მათგან ერთ-ერთი დასახელდა "მსოფლიოში ყველაზე იაფ მიშლენის ვარსკლავიან ადგილად" . ქვეყანაში ბევრია როგორც სინგაპურის, ასევე სხვა ქვეყნების სამზარეულოებზე სპეციალიზებული რესტორნები.

## კერძები

სინგაპურის კერძები იყოფა ხუთ კატეგორიად: ხორცი, ზღვის პროდუქტი, ბრინჯი, ლაფშა და დესერტი ან წასახემსებელი. სინგაპური ცნობილია თავისი ზღვის პროდუქტებით - კრაბი შაბი წიწაკით და კრაბი ჩილით ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სინგაპურული კერძებია მსოფლიოში, მათ ხშირად ტურისტებს სთავაზობენ. ტროპიკული ხილი სინგაპურში მთელი წლის განმავლობაშია ხელმისაწვდომი, თუმცა მისი უმეტესობა იმპორტირებულია სხვა ქვეყნებიდან. ყველაზე პოპულარული ხილია დურიანი, მაგრამ მძაფრი სუნის გამო ის აკრძალულია საზოგადოებრივ ტრანსპორტში და ზოგ საზოგადოებრივი შეკრების ადგილას. ასევე გავრცელებული ჰაინანური ბრინჯის ქათამი - მოხარშული ქათამი ჩილის სოუზით და სხვადასხვა სახეობის ლაფშა - კვერცხით, ლორით, ბრინჯით, ქოქოსით, კრევეტით და ა.შ. აზიური, განსაკუთრებით ჩინური კერძების სახელები სინგაპურში შეიძლება სხვადასხვანაირად იწერებოდეს, რადგან იეროგლიფებიდან ლათინურ ასოებში გადაყვანის ზუსტი წესი კერძების გავრცელების დროს არ არსებობდა. სასმელებიდან გავრცელებულია ლუდი, რძიანი ჩაი და ყავა. ალკოჰოლის დიდი რაოდენობის შემცველი სასმელები არ არის გავრცელებული.

## ისტორია

სინგაპური მდებარეობს ინდოეთის და წყნარ ოკეამეს შორის და გარშემორტყმულია აზიის ბევრი ქვეყნით, რამაც განაპირობა მისი ეთნიკური და კულტურული მრავალფეროვნება . მსგავსი კლიმატის და მსგავსი ხელმისაწვდომი ინგრედიენტების გამო გარშემო ქვეყნების, კერძების ათვისება მარტივი იყო, თუმცა მათ რეცეპტებს უმეტესად ცვლიდნენ ადგილოვებრივების გემოვნებით. როდესაც სინგაპურში XIX საუკუნეში ვაჭრობის განვითარების მცდელობები დაიწყო, კუნძულზე დასახლდნენ მალაიზიელი, ჩინელი, ამერიკელი, მუსულმანი და ევროპელი იმიგრანტები, ასევე სინგაპური კოლონიზებული იყო ბრიტანეთის მიერ მეოცე საუკუნის შუამდე, რის შემდეგაც მეორე მსოფლიო ომის დროს იაპონიამ დაიპყრო. ყველაფერი ეს ქვეყნის მრავალფეროვანი კულტურის და სამზარეულოს საფუძველია.

## სხვა ქვეყნებში

2011 წელს CNN-ის გამოკითხვაში "მსოფლიოს 50 უგემრიელესი კერძეჰი" ხალხმა ოთხი სინგაპურული კერძი აირჩია - ჰაიკანური ბრინჯის ქათამი (მე-13 ადგილი), კრაბი ჩილით (29-ე ადგილი, კატონგ ლაქსა (44-ე ადგილი) და როტი პრატა (45-ე ადგილი) . ცნობილმა მზარეულმა გორდონ რამზიმ 2016 წელს მონაწილეონა მიიღო სინგაპურული კერძების კონკურსში. მისი კრაბი ჩილით საუკეთესოდ დასახელდა, მაგრამ მან წააგო დანარჩენ ორ კატეგორიაში.

## წყაროები

*
*
*
*
# ყურბან-ბაირამი

თბილისის მეჩეთის ხედი.
**ყურბან-ბაირამი** (ასევე **იდ ალ ადჰა** - არაბ. عيد الأضحى [ʿīd al-ʾaḍḥā] — „მსხვერპლშეწირვის დღესასწაული“) — ისლამის მეორე ყოველწლიური რელიგიური დღესასწაული, რომელიც რამადანის (გლოვის) თვის დამთავრებიდან 70-ე დღეს იწყება და სამ დღეს გრძელდება.

ყურბან-ბაირამი დაკავშირებული ბიბლიურ ამბავთან — იბრაჰიმის მიერ ღმერთისთვის წმინდა ცხოველის შეწირვასთან. იგი მთელ ისლამურ სამყაროშია გავრცელებული. ამ დღეს ყველა თავისუფლებაში მყოფი, ზრდასრული და მატერიალურად შეძლებული მუსლიმი პირუტყვის სახით მსხვერპლს სწირავს ალლაჰს. სიტყვა ყურბანი მომდინარეობს არაბული სიტყვა „კარაბა“ საგან, რომელიც ნიშნავს დაახლოებას, ღმერთთან დაახლოებას. ყურბანი ნაწილდება სამ ნაწილად: ერთი ნაწილი ოჯახში რჩება, დარჩენილი ორი ნაწილი კი მეზობლებში, ახლო ნათესავებსა და ღარიბებში ნაწილდება. მსხვერპლშეწირვის რიტუალი ტარდება მთვარის კალენდრით თვის მეათე დღეს.

თბილისში ყურბან-ბაირამს სამ დღეს ზეიმობდნენ (აქედან უნდა იყოს გავრცელებული გამოთქმა „ბაირამობა“, ანუ დროსტარება), კლავდნენ ცხვარს ან ძროხას, ხარშავდნენ ფლავს და უმასპინძლდებოდნენ ახლობლებსა და ღარიბ-ღატაკებს.

## ლიტერატურა

* ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 914, ISBN 99928-20-32-2.
# მეზოლითი

**მეზოლითი** (მეზო... და ...ლითი) — შუა ქვის ხანა, პალეოლითიდან ნეოლითზე გარდამავალი ეპოქა. ამ დროს პლეისტოცენი შეიცვალა ჰოლოცენით. მეზოლითის დასაწყისი ემთხვევა გამყინვარების უკანასკნელი სტადიის დასასრულს. დამახასიათებელია თანამედროვე ჰავა, მცენარეულობა და ცხოველთა სამყარო. ევროპაში მეზოლითი იყო 10-7 ათ. წლის წინ (დადგენილია რადიოლკარბონული მეთოდით), ჩრდილოეთ რაიონებში კი გრძელდებოდა 6-5 ათ. წლის წინათაც, ახლო აღმოსავლეთში — 12-9 ათ. წლის წინ.

საქართველოში თავისებური მეზოლითური თარიღები გვხვდება: მიკროწვეტანები, გვერდებდაბლაგვული მიკროლამელები, თავირიბრეტუშიანი ლამელები, სახერეტები. აგრეთვე თავამოღარული, გვერდამოღარული და დკბილული იარაღი. დიდი რაოდენობითაა ასიმეტრიული იარაღი. საქართველოს მეზოლითური ხანის ძეგლებია: ეძანი, ზურტაკეთი, საგვარჯილე, ახათი, წონა, კუდარი, შავი მღვიმე, ქვაჭარა, იაშთხვა, ჯამპალი, ცივი მღვიმე და სხვა.

## დაკრძალვის საქართველოს Théviec - მუზეუმი ტულუზა

*
*
*
*

## ლიტერატურა

* *გაბუნია მ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 546, თბ., 1983
# აღმოსავლეთი არაბეთი

აღმოსავლეთი არაბეთი (ისტორიული ბაჰრეინის რეგიონი) ფრანგი გეოგრაფის ბელინის 1745 წლის რუკაზე.
**აღმოსავლეთი არაბეთი** — არაბეთის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთი ნაწილი, რომელსაც XVIII საუკუნემდე ბაჰრეინი (არაბ. البحرين) ეწოდებოდა. რეგიონი იწყებოდა ბასრადან, სპარსეთის ყურის გასწვრივ მოიცავდა დღევანდელ: ბაჰრეინს, ქუვეითს, ელ-ჰასას, ელ-ქატიფს, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს და მთავრდებოდა ჩრდილოეთ ომანში.

## სქოლიო
# ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები (2011)

| ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები |
| --- |
| ადგილმდებარეობა |  ბაჰრეინი |
| თარიღი |
14 თებერვალი, 2011 – *მიმდინარე* |
| მახასიათებლები |
დემონსტრაციები, ამბოხებები. |
| გარდაცვლილი/ები |
10 |
| დაჭრილი/ები |
380 |

**ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები** – ანტისამთავრობო გამოსვლა ბაჰრეინში, დაიწყო 2011 წლის 14 თებერვალს.

გამოსვლების მიზეზად, რომელიც ეგვიპტეში გამართული დემონსტრაციებით არის ინსპირირებული, სახელდება უმუშევრობა და რელიგიური ნიშნით ადამიანის უფლებების დარღვევა. სამეფოს შიიტური უმრავლესობა დიდი ხანია უჩივის დისკრიმინაციას სუნიტური მონარქიის მიერ. დემონსტრანტებს რამდენიმე მოთხოვნა აქვთ, მათ შორის პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება, სამუშაო ადგილების შექმნა, სუნიტური უმცირესობის მიერ შიიტების დისკრიმინაციისთვის ბოლოს მოღება და ბაჰრეინის მთავრობის არჩევა ხალხის და არა მეფის მიერ.

## ქრონიკა

* 14 თებერვალი – დაიღუპა დემონსტრანტი
* 15 თებერვალი – დაიღუპა კიდევ ეთი მოქალაქე
* 16 თებერვალი – დაკრძალეს დემონსტრაციის დროს დაღუპულები. მანამაში კარვების ქალაქი გაიმართა.
* 17 თებერვალი – ხელისუფლებამ მთავარი მოედნის დემონსტრანტებისგან გაწმენდა დაიწყო. პოლიციამ ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა. ისმოდა აფეთქებების ხმას. დაიღუპა ორი მომიტინგე. მანამის ცენტრალურ უბნებს ჯარი აკონტროლებს. აიკრძალა შეკრებები.
* 18 თებერვალი – ათასობით ადამიანი დაესწრო საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის შედეგად დაღუპულთა დაკრძალვას. გნარისხებულ დემონსტრანტებს ხელთ ეპყრათ ბანერები და ანტისამთავრობო ლოზუნგებს გაჰყვიროდნენ.
* 19 თებერვალი – ბაჰრეინის მეფემ ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფამ თავის უფროს ვაჟს, კრონპრინც სალმას სთხოვა ეროვნული დიალოგის წარმართვა „ყველა პარტიასთან“, რათა გადაიჭრას პოლიტიკური კრიზისი, რაზედაც ოპოზიციამ უარი განაცხადა.
* 20 თებერვალი – ათასობით დემონსტრანტმა "მარგალიტის მოედანი" დაიკავა, რომელიც მანამის ცენტრში მდებარეობს. ბაჰრეინის პრინცმა ბრძანება გასცა მანამის ქუჩებიდან სამხედრო ტექნიკის გაყვანის შესახებ.
* 22 თებერვალი – შიიტური ოპოზიციის ათი ათასობით მომხრე დედაქალაქ მანამის ქუჩებშია მთავრობის გადადგომას მოითხოვს. ჯერჯერობით ყველაზე მასშტაბური აქცია გაიმართა მიუხედავად მეფე ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფას მიერ გაცემული ბრძანებისა პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების თაობაზე.
* 28 თებერვალი – ბაჰრეინში დემონსტრანტებმა დაბლოკეს პარლამენტის ზედა პალატის შესასვლელი, რის შედეგადაც ის დროებით დაიხურა.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები (2011) Live blog Bahrain
* Bahrain Protests 2011
* Bahrain Protests

## სქოლიო
# აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ბეჭედი
**აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი** (ინგლ. *The United States Department of State*) — ამერიკის შეერთებული შტატების აღმასრულებელი ხელისუფლების დეპარტამენტი, რომელიც საგარეო საქმეთა სამინისტროს ფუნქციებს ასრულებს. დაარსდა 1789 წლის 27 ივლისს. დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი. პირველი სახელმწიფო მდივანი გახდა ტომას ჯეფერსონი. 2018 წლის 26 აპრილიდან დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს მაიკ პომპეო, რომელმაც რექს ტილერსონი შეცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე

* აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი
* აშშ-ის სახელმწიფო მდივნების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* **აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ოფიციალური საიტი**
# ნავარის სამეფო

|  |
| --- |
| **ნავარის სამეფოReino de Navarra**  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | 905 — 1620 წწ. |  →    → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | დროშა | გერბი |  |

 |
|  ნავარის სამეფო 1400 წელს |
| **დედაქალაქი** | პამპლონა |
| **ენა** | ბასკური, ესპანური |
| **რელიგია** | რომის კათოლიკური ეკლესია |
| **მმართველობის ფორმა** | მონარქია |
| **მონარქი** |
|  - 905-925 | სანჩო I გარსია |
|  |

**ნავარის სამეფო** (ესპ. Reino de Navarra, ბასკ. Nafarroako Erresuma, ფრანგ. Royaume de Navarre) — შუა საუკუნეების სამეფო პირენეებში 905-1512 წლებში. დედაქალაქი — პამპლონა. ადრინდელი ისტორია ნაკლებადაა ცნობილი. IX საუკუნის შუა წლებში საგრაფო იყო. არაბებთან და ფრანკებთან ბრძოლაში დამოუკიდებლობას მიაღწია. ნავარის პირველი ისტორიულად ცნობილი მეფე იყო სანჩო I გარსია (905-925 წწ.). ნავარის მეფე სანჩო III დიდმა შეიერთა პირენეს ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი, მაგრამ მისმა მემკვიდრებმა ეს მიწები დაკარგეს. 1076-1134 წწ. ემორჩილებოდა არაგონს. 1234-1284 და 1328-1512 წლებში ნავარის სამეფო ტახტი საფრანგეთის გრაფებს, ხოლო 1285-1328 წლებში საფრანგეთის მეფეებს ეპყრათ. ნავარა ეკონომიკურად ჩამორჩენილი სახელმწიფო იყო. 1512 წელს ნავარის დიდი ნაწილი (ზემო ნავარა) დაიპყრო ფერდინანდ არაგონელმა და ესპანეთს შეუერთა. ნავარის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი (ქვემო ნავარა) 1589 წლამდე ფორმალურად დამოუკიდებელი სამეფო იყო. როდესაც ნავარის მეფე ანრი ნავარელი საფრანგეთის ტახტზე ავიდა, ნავარა საფრანგეთს შეუერთდა.

## რესურსები ინტერნეტში

* *Encyclopaedia Britannica*, 1911: ნავარა
# მაჰბუბნაგარის ოლქი

მაჰბუბნაგარის ოლქის მდებარეობა.
**მაჰბუბნაგარი** (ტელუგ. మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, ინგლ. Mahbubnagar) — ინდოეთის ოლქი, მდებარე ტელანგანის შტატში.

## მონაცემები

* შეიქმნა 1948 წელს.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მაჰბუბნაგარი.
* ფართობი — 18 432 კმ².
* მოსახლეობა 2011 წლის მდგომარეობით 4,053,028 ადამიანი.
* განათლების დონე 44,4 %.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
მაჰბუბნაგარის ოლქი Official website of Mahbubnagar district დაარქივებული 2018-10-23 საიტზე Wayback Machine.
# ანანტაპურის ოლქი

|  |
| --- |
| ანანტაპურის ოლქი ინგლ. Anantapur ტელუგ. అనంతపురం జిల్లా |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| ადმ. ცენტრი | Ananthapuram |
| შიდა დაყოფა | Singanamala mandal, Settur mandal, Vidapanakal mandal, Vajrakarur mandal, Raptadu mandal, Yadiki mandal, Brahmasamudram mandal, Bommanahal mandal, Beluguppa mandal, Bukkaraya Samudram mandal, Peddavadugur mandal, Peddapappur mandal, Putlur mandal, Pamidi mandal, Narpala mandal, D.Hirehal mandal, Gummagatta mandal, Garladinne mandal, Kudair mandal, Kundurpi mandal, Kambadur mandal, Kanekal mandal, Yellanur mandal, Atmakur mandal, Uravakonda mandal, Tadpatri mandal, Gooty mandal, Guntakal mandal, Kalyandurg mandal, Rayadurg mandal, Anantapur Urban Mandal და Anantapur Rural Mandal |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ფართობი |
19 130 კმ² |
| მოსახლეობა | 3 640 478 კაცი (2001) |
| სიმჭიდროვე |
190,30 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
[[UTCUTC+5:30]] |
| საფოსტო ინდექსი | 515001 |
| ოფიციალური საიტი | anantapur.gov.in |
|  |
| **ანანტაპურის ოლქი** ვიკისაწყობში |

**ანანტაპურის ოლქი** (ტელუგ. అనంతపురం జిల్లా, ინგლ. Anantapur) — ინდოეთის შტატის ანდჰრა-პრადეშის ფართობით უდიდესი ოლქი. შეიქმნა 1882 წელს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანანტაპური. ფართობი — 19 130 კმ². მოსახლეობა 2001 წლის მდგომარეობით 3 640 478 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ანანტაპურის ოლქი ანანტაპურის ოლქის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-09-14 საიტზე Wayback Machine.
# ვარანასი

| ქალაქი |
| --- |
| ვარანასი სანსკრ. वाराणसी |
|  ვარანასის ხედი მდინარე განგიდან |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
უტარ-პრადეშიუტარ-პრადეში |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ფართობი |
1550 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
80,71 მ |
| მოსახლეობა | 3 682 194 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
2 399 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი |
+0542 |
| საფოსტო ინდექსი | 221456 |
| საავტომობილო კოდი | UP |
| ოფიციალური საიტი | nnvns.org |
|  |
| **ვარანასი** ვიკისაწყობში |

**ვარანასი** (სანსკრ. वाराणसी), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ბარანასი**, **ბენარასი** ან **კაში** — ქალაქი ინდოეთში, უტარ-პრადეშის შტატში, მდინარე განგის ნაპირებზე, შტატის დედაქალაქ ლაქნაუდან 320 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ინდუისტებისთვის, ბუდისტებისა და ჯაინისტებისთვის იგი წმინდა ქალაქად მიიჩნევა. იგი ერთ-ერთი უძველესი უწყვეტად დასახლებული ქალაქია მსოფლიოში და უძველესი ინდოეთში.

ვარანასის კულტურული მფარველი და ყველა რელიგიური დღესასწაულის ნაწილია კაში-ნარეში. ქალაქის კულტურა მჭიდროდაა დაკავშირებული მდინარე განგთან და მის რელიგიურ მნიშვნელობასთან. მრავალი ათასეული წლის განმავლობაში ვარანასი ჩრდილოეთ ინდოეთის კულტურული და რელიგიური ცენტრი იყო. ვარანასიში განვითარდა ინდოეთის კლასიკური მუსიკის ბენარეს გჰარანა. ასევე, აქ დაიბადა მრავალი ინდოელი ფილოსოფოსი, მწერალი, პოეტი და მუსიკოსი. გაუტამა ბუდამ პირველად სარნატჰში იქდაგა, რომელიც ვარანასის სიახლოვეს მდებარეობს.

ხალხი ვარანასის ხშირად მოიხსენიებს, როგორც „ტაძრების ქალაქი“, „ინდოეთის წმინდა ქალაქი“, „ინდოეთის რელიგიური დედაქალაქი“, „სინათლის ქალაქი“, „სწავლის ქალაქი“ და „დედამიწის უძველესი ქალაქი“.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Varanasi, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* ოფიციალური საიტი
* Varanasi at the Open Directory Project დაარქივებული 2012-06-13 საიტზე Wayback Machine.
* Varanasi on Virtourist.com
* State Government Tourism Website დაარქივებული 2009-09-08 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფა

ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფა
**ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფა** (ჰინდი-ურდუ: हिन्दुस्तान का विभाजन (დევანაგარი), **ہندوستان کی تقسیم** (ნასთალიყი)) — 1947 წლის 14-15 აგვისტოს მოსახლეობის რელიგიური შეხედულებების საფუძველზე ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფა. რის შედეგადაც წარმოიშვა სუვერენული სახელმწიფოები: პაკისტანის დომინიონი (შემდგომში პაკისტანი) და ინდოეთის დომინიონი (შემდგომში ინდოეთი).

ხელისუფლების გადაცემა მოხდა ჯერ 14 აგვისტოს, კარაჩიში პაკისტანის დომინიონისთვის, ხოლო შემდეგ 15 აგვისტოს დელიში ინდოეთის კავშირისთვის, ისე რომ ინდოეთის ბოლო გენერალ-გუბერნატორს ლუის მაუნტბეტენს ორივე ცერემონიალზე შეეძლო დასწრება.

## იხილეთ აგრეთვე

* ბრიტანეთის ინდოეთი
* ინდოეთის ისტორია

## ლიტერატურა

* Chakrabarty; Bidyut. 2004. *The Partition of Bengal and Assam: Contour of Freedom* (RoutledgeCurzon, 2004) online edition
* Chatterji, Joya. 2002. *Bengal Divided: Hindu Communalism and Partition, 1932—1947*. Cambridge and New York: Cambridge University Press. 323 pages. ISBN 0-521-52328-1.
* Chester, Lucy P. 2009. Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab. დაარქივებული 2011-07-28 საიტზე Wayback Machine.  Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-7899-6.
* Gilmartin, David. 1988. *Empire and Islam: Punjab and the Making of Pakistan*. Berkeley: University of California Press. 258 pages. ISBN 0-520-06249-3.
* Gossman, Partricia. 1999. *Riots and Victims: Violence and the Construction of Communal Identity Among Bengali Muslims, 1905-1947*. Westview Press. 224 pages. ISBN 0-8133-3625-2

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფა Select Research Bibliography on the Partition of India, Compiled by Vinay Lal, Department of History, UCLA; University of California at Los Angeles list
* A select list of Indian Publications on the Partition of India (Punjab & Bengal); University of Virginia list დაარქივებული 2006-09-11 საიტზე Wayback Machine.
* South Asian History: Colonial India დაარქივებული 2007-02-21 საიტზე Wayback Machine.
* Indian Nationalism დაარქივებული 2007-02-04 საიტზე Wayback Machine.
# ალი იბნ აბუ ტალიბი

|  |
| --- |
| **ალი იბნ აბუ ტალიბი علي بن أبو طلب** |
|   |
| მე-4 მართლმორწმუნე ხალიფა |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 19 ივნისი 656 – 6 თებერვალი 661. |
| წინამორბედი | უსმან იბნ აფანი |
| მემკვიდრე | მუავია I. |
|

---

 |
| დაბადებული | 22 ოქტომბერი 599. მექა |
| გარდაცვლილი | 6 თებერვალი 661. ქუფა |
| მეუღლე | ფატიმა ბინთ მუჰამადი ფატიმა ბინთ ჰიზამი |
| რელიგია | ისლამი |

ალი იბნ აბი ტალიბის წამება. მხატვარი: იუსეფ აბდინეჯადი
**ალი იბნ აბუ ტალიბი** (არაბ. عَليْ بِنْ أَبُو طَالِبْ بِنْ عَبْدْ اَلْمُطَّلِبْ بِنْ هَاشِمْ بِنْ مَنَافْ مِنْ قُرَيشيِ; ალი იბნ აბუ ტალიბ იბნ აბდ ლ-მუტალიბ იბნ ჰაშიმ იბნ მანაფ მინ ყურაიში; დ. 22 ოქტომბერი, 598, მექა — გ. 6 თებერვალი, 661, ქუფა) — შიიტთა პირველი იმამი და სუნიტთა მეოთხე მართლმორწმუნე ხალიფა (656–661). წინასწარმეტყველ მუჰამადის ბიძაშვილი, სიძე და მემკვიდრე. იგი პირველი ბავშვი გახდა, რომელმაც მიიღო ისლამი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა

## რესურსები ინტერნეტში

* მართლმორწმუნე ხალიფები
# უეიკფილდის მღვდელი

| „უეიკფილდის მღვდელი“ |
| --- |
|   |
| ავტორი | ოლივერ გოლდსმითი |
| ქვეყანა | დიდი ბრიტანეთის სამეფო |
| ენა | ინგლისური ენა |
| გამოცემის თარიღი | 1766 |

**უეიკფილდის მღვდელი** (ინგლ. The Vicar of Wakefield) — ირლანდიელი მწერლის, ოლივერ გოლდსმითის რომანი. „უეიკფილდის მღვდელი“ არის სატირა XVIII საუკუნეში პოპულარულ სენტიმენტალურ რომანებზე. დაიწერა 1761-1762 წლებში, გამოქვეყნდა ლონდონში 1766 წელს. მიჩნეულია ინგლისური ლიტერატურის კლასიკად

## რესურსები ინტერნეტი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
The Vicar of Wakefield *The Vicar of Wakefield* at Internet Archive and Google Books (scanned books original editions color illustrated)
* „The Vicar of Wakefield“ — Project Gutenberg-ზე
# ბეჭდვა

ბეჭდვა
**ბეჭდვა** — ერთი დედნიდან მრავალი ასლის დამზადება. ამ დედნიდან საბეჭდი ფორმა მზადდება, რომლითაც ასობით, ათასობით და მილიონობით ასლიც კი იბეჭდება. თითქმის ყველა ნაბეჭდი პროდუქცია ტექსტის, ფოტოსურათებისა და ილუსტრაციებისაგან შედგება. მაგალითად, რომანის დასაბეჭდად შეიძლება მხოლოდ შრიფტი იყოს საჭირო, ხოლო მარკის დასაბეჭდათ – შრიფტი და ფოტოსურათი ან ნახატი.

ტექსტის აწყობა ჩვეულებრივ, კომპიუტერში, სპეციალური პროგრამების საშუალებით ხდება. კომპიუტერში სხვადასხვანაირი მოხაზულობის შრიფტები ინახება, რომლებსაც შემდგომ სასურველ ზომასა და ფერს ვანიჭებთ. კომპიუტერშივე ინახება ფოტოები, ილუსტრაციები და სხვა ვიზუალური მასალა. ამ ყველაფრის გამოყენებით დიზაინერი კომპიუტერში დასაბეჭდად გამზადებულ გვერდებს ქმნის.

დასრულებული გვერდები ციფრული სახით სპეციალურ ფაილებად ინახება კომპიუტერში. ამ ფაილებიდან საბეჭდი ფორმები მზადდება.

## ლიტერატურა

* *შ. გაგოშიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 349-350.
# ISO 8601

**ISO 8601** — საერთაშორისო სტანდარტი, გამოშვებული ორგანიზაცია ISO–ს მიერ, რომელიც განსაზღვრავს თარიღისა და დროის ფორმატს და საერთაშორისო კონტექსტში მათი გამოყენების რეკომენდაციებს იძლევა.

ნორმატივების დასახელებებია — *Data elements and interchange formats — Information interchange — Representation of dates and times*.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ISO 8601“** ვიკისაწყობში.
* ISO's catalog entry for ISO 8601:2004

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |