Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ჯიდუ კრიშნამურტი

| ჯიდუ კრიშნამურტი |
| --- |
|  J. Krishnamurti cir. 1920s |
| დაბადების თარიღი |
12 მაისი, 1895 მადანაპალე, ბრიტანეთის ინდოეთი |
| გარდაცვალების თარიღი |
17 თებერვალი, 1986 (90 წლის ასაკში) კალიფორნია, აშშ |
| საქმიანობა |
ფილოსოფოსი, მისტიკოსი, ავტორი |

**ჯიდუ კრიშნამურტი** (ინგლ. Jiddu Krishnamurti, ტელუგ. జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి; დ. 12 მაისი, 1895 — გ. 17 თებერვალი, 1986) — ინდოელი ფილოსოფოსი. იგი წერდა და საუბრობდა ისეთ თემებზე როგორებიცაა, ფსიქოლოგიური (შინაგანი) რევოლუცია, მედიტაცია, გონება და მისი ბუნება, ადამიანური ურთიერთობები, ადამიანის და ზოგადად საზოგადოების რადიკალური ცვლილება. მას მიაჩნდა რომ ის აუცილებელი რევოლუცია, რაც ადამიანის ფსიქიკას უნდა განეცადა, ვერ განხორციელდებოდა გარეგანი ჩარევის საშუალებით, იქნებოდა ეს პოლიტიკური, რელიგიური თუ სოციალური.

ჯიდუ კრიშნამურტი დაიბადა ბრიტანეთის ინდოეთში მკაცრად ვეგეტარიანელ ბრაჰმანთა ოჯახში. საუბრობდნენ ტელუგურ ენაზე. კრიშნამურტი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როდესაც გამოჩენილმა ოკულტისტმა და მაღალი რანგის თეოსოფმა ჩარლზ ვებსტერ ლედბიტერმა აღმოაჩინა ის და მიიჩნია მომავალი მსოფლიო მასწავლებლის "ჭურჭლად". ამის შემდეგ ახალგაზრდა კრიშნამურტის აღზრდა და მისი მსოფლიო მასწავლებლის მიღებისთვის მომზადება თეოსოფიურმა საზოგადოებამ ითავა. მაგრამ შემდგომში თავად მან უარყო ეს იდეა და დაშალა ორდენი, რომელიც მას, როგორც მსოფლიო მასწავლებელს ემსახურებოდა, უარყო ყველანაირი რელიგიური, ეროვნული და სხვა სახის კუთვნილება და დაიწყო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით მოგზაურობა, რათა როგორც თვითონ ამბობდა ადამიანებს დახმარებოდა თავისუფლების მოპოვებაში. ის საუბრობდა დიდ და მცირე აუდიტორიათა წინაშე. არსებობს მისი საჯარო საუბრების ვიდეო და აუდიო ჩანაწერები. ის ასევე არის ავტორი მრავალი წიგნისა, მათ შორის: "პირველი და უკანასკნელი თავისუფლება", "ინტელექტის გამოღვიძება", "კრიშნამურტის დღიური" და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ჯიდუ კრიშნამურტის ოფიციალური ინტერ-ორგანიზაციული საიტი. დაარქივებული 2009-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* ჯიდუ კრიშნამურტი და ოჯაის ხეობა
* ბომ-კრიშნამურტის პროექტი: დეივიდ ბომისა და ჯიდუ კრიშნამურტის ურთიერთობათა მემკვიდრეობის კვლევა
# მსოფლიო

| მსოფლიო World, Welt, Мир, Mundo, 世界 მსოფლიო |
| --- |
|  |
| ოფიციალური ენა | მსოფლიო ენები |
| ფართობი |
|  -  | სულ | 149 000 000 კმ2  |
| მოსახლეობა |
|  -  | 2012 შეფასება | 7 120 000 000 |
|  -  | სიმჭიდროვე | 45 კაცი/კმ2  |
|  **მშპ** (მუპ) | 2008 შეფასება |
|  -  | სულ | USD $70.650 ტრილიონი (USD $55 ტრილიონი) |
|  -  | ერთ სულ მოსახლეზე | USD $9.600 (USD $8.100) |
| **აგი** (2006) | 0.747 მაღალი |
| თარიღის ფორმატი | დდ/თთ/წწწწ |

**მსოფლიო** — პლანეტა დედამიწის გავრცელებული სახელი ადამიანთა გადმოსახედიდან, როგორც ადამიანებით დასახლებული ადგილი. სიტყვა ხშირად გამოიყენება კაცობრიობის მთლიანი გამოცდილებისა და ისტორიის აღსანიშნავად, ან ზოგადად კაცობრიობის ყოფის გამოსახატად.

მეტაფიზიკურ კონტექსტში, *მსოფლიო* შეიძლება აღნიშნავდეს სამყაროს, ყველაფერს რაც რეალობას ქმნის.

## რესურსები ინტერნეტში

* World დაარქივებული 2010-01-05 საიტზე Wayback Machine. , *მსოფლიო ცნობარი*. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. (ინგლისური);
* მსოფლიო პორტალი დაარქივებული 2010-04-07 საიტზე Wayback Machine. , *ერთად თავმოყრილი საჭირო ბმულების ერთობლიობა*. (ინგლისური);
* მსოფლიო საათი. (ინგლისური);

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
# Facebook

| Facebook |
| --- |
|   |
| გაშლასურათი  |
| საიტი | facebook.com |
| საიტის ტიპი |
სოციალური ქსელი |
| რეგისტრაცია |
აუცილებელი, უფასო |
| ხელმისაწვდომი ენა |
მრავალენოვანი |
| მფლობელი |
Meta Platforms |
| შემქნელი |
მარკ ცუკერბერგი კრის ჰიუზი დასტინ მოსკოვიცი ედუარდო სავერინი |
| გაეშვა |
4 თებერვალი, 2004 |
| შემოსავალი |
5.1 მილიარდი აშშ დოლარი (2012 წლის მონაცემებით) |

**Facebook** — სოციალური ქსელი, რომელსაც ფლობს კომპანია Meta Platforms. მომხმარებლებს შეუძლიათ დაამატონ მეგობრები და გაგზავნონ გზავნილები, შექმნან და განაახლონ პერსონალური პროფილები. გარდა ამისა, მომხმარებელს შეუძლია შეუერთდეს ქსელს ქალაქის, სამუშაო ადგილის, სკოლისა ან რეგიონის მონაცემების მიხედვით.

Facebook დააარსა მარკ ცუკერბერგმა თავის კოლეჯის მეგობრებსა და საინფორმაციო მეცნიერების სტუდენტებთან, ედუარდო სავერინსა, დასტინ მოსკოვიცსა და კრის ჰაგისისთან ერთად, ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტუდენტობის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Facebook“** ვიკისაწყობში.
* facebook.com

## სქოლიო
# თაობა Z

**თაობა Z** (*ჯენზი*, ინგლ. **Gen**eration **Z**) ანუ **ზუმერები** (Zoomers) — დემოგრაფიული კოჰორტა, რომელიც მოსდევს თაობა Y-ს (ათასწლეულის თაობას) და წინ უსწრებს თაობა ალფას. მკვლევრები და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები თაობა Z-ის დასაწყისად თვლიან 1990-იანი წლების შუა-ბოლოს, ხოლო დასასრულად — 2010-იანების დასაწყისს. თაობა Z-ის წარმომადგენელთა უმრავლესობა თაობა X-ის ან Y-ის შვილია.

თაობა Z პირველი სოციალური კატეგორიაა, რომლის წარმომადგენლები ადრეული წლებიდან იზრდებოდნენ ინტერნეტთან და პორტატულ ციფრულ ტექნოლოგიებთან ერთად, ამიტომ მათ „ციფრულ აბორიგენებსაც“ (digital native) უწოდებენ. ეკრანთან გატარებული დროის უარყოფითი შედეგები უფრო მეტად გამოხატულია მოზარდებში, ვიდრე მცირე ასაკის ბავშვებში. წინა თაობებთან შედარებით, თაობა Z-ის წარმომადგენლები, როგორც წესი, ცხოვრობენ უფრო ნელი ტემპით, აქვთ მოზარდთა ორსულობის უფრო დაბალი მაჩვენებელი და უფრო იშვიათად მოიხმარენ ალკოჰოლს (თუმცა არა აუცილებლად სხვა ფსიქოაქტიურ ნივთიერებებს). უფროს თაობებზე მეტად არიან დაინტერესებული აკადემიური მიღწევებით და სამუშაოს პერსპექტივებით. გაზრდილია სექსტინგის (სექსუალური შინაარსის მიმოწერის) გავრცელებულობა მოზარდებს შორის, თუმცა მისი შედეგება კარგად შესწავლილი არ არის. ახალგაზრდული სუბკულტურები ამ თაობაშიც შენარჩუნდა, თუმცა უფრო მშვიდი ხასიათის გახდა.

მთელ მსოფლიოშია იმის დამადასტურებელი მონაცემები, რომ ქალთა შორის სქესობრივი სიმწიფის საშუალო ასაკი მნიშვნელოვნად შემცირდა XX საუკუნესთან შედარებით, რაც გავლენას ახდენს მათ კეთილდღეობასა და მომავალზე. მთლიანი მოსახლეობის საშუალო მაჩვენებელზე მაღალია მოზარდებსა და ახალგაზრდებს შორის ალერგიის გავრცელებულობა. ამაღლებულია ცნობიერება ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ და მისი დიაგნოსტიკის მაჩვენებლები, გაზრდილია ძილის დეპრივაციის შემთხვევები. ბევრ ქვეყანაში თაობა Z-ის ახალგაზრდობას უფრო ხშირად აღენიშნება გონებრივი ჩამორჩენილობა და ფსიქიკური აშლილობები, ვიდრე უფროს თაობას.

თაობა Z-ის წარმომადგენლები ადრინდელ პერიოდთან შედარებით უფრო მეტ დროს ატარებენ ელექტრულ მოწყობილობებთან და უფრო ნაკლებს — წიგნებთან, რაც გავლენას ახდენს ყურადღების კონცენტრაციაზე, ლექსიკურ მარაგზე, აკადემიურ მიღწევებსა და სამომავლო ეკონომიკურ წვლილზე.

## სქოლიო
# გირვანქა სტერლინგი

| გირვანქა სტერლინგი ინგლ. Pound sterling ირლ. Punt steirling შოტ.-გელ. Punnd Sasannach უელს. Punt sterling |
| --- |
| კოდი ISO 4217 | GBP |
| ოფიციალური მომხმარებლები |  გაერთიანებული სამეფო  ფოლკლენდის კუნძულები  გიბრალტარი  გერნსი  კუნძული მენი  ჯერსი  წმინდა ელენეს კუნძული თარგი:ქვეყნის მონაცემები სამხრეთი ჯორჯია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები სამხრეთი ჯორჯია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები |
| არაოფიციალური მომხმარებლები |  ზიმბაბვე |
| შედგება | 100 პენისაგან |
| სიმბოლო | £ |
| მონეტები | 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50 პენი, 1, 2, 5 გირვანქა სტერლინგი |
| ბანკნოტები | 1, 5, 10, 20, 50, 100 გირვანქა სტერლინგი |
|  |
| ცენტრალური ბანკი | ინგლისის ბანკი |
| საიტი |  |
| **გაცვლითი კურსი** (11 ნოემბერი 2009 თვის) |
| 1 USD | = 0.604 GBP |
| 1 EUR | = 0.9029 GBP |
| 1 GEL | = 0.3588 GBP |

**გირვანქა სტერლინგი** (ინგლ. pound sterling) — გაერთიანებული სამეფოს ფულის ერთეული. 1 ფუნტი = 100 პენსს (1971 წლიდან). სიმბოლო: £ (ლათ. Libra — ფუნტი). მიმოქცევაშია 5, 10, 20, 50 ფუნტის დენომინაციის ბანკნოტები, მონეტები 1/2 (თითქმის არ გვხვდება), 1, 2, 5, 10, 20, 50 პენსი, 1, 2, ფუნტი. ბრიტანეთის შემადგენელი ცალკეული ტერიტორიები (შოტლანდია, ოლსტერი, უელსი და ა. შ.) ბანკნოტებს საკუთარი დიზაინით ბეჭდავენ.

თავდაპირველად გირვანქა უტოლდებოდა 1 გირვანქა წმინდა ვერცხლს. ფულის ნიშნად იქცა ინგლისის ბანკის მიერ 1694 წელს ბანკნოტების გამოშვების შემდგომ. კაპიტალიზმის განვითარებასთან ერთად გირვანქა განმტკიცდა. XIX საუკუნეში იქცა მსოფლიო ვალუტად. მეორე მსოფლიო ომმა და აშშ-ის სწრაფვამ, განემტკიცებინა დოლარი]ს საერთაშორისო პოზიცია, გირვანქა საგრძნობლად შეარყია.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 166.

## რესურსები ინტერნეტში

* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი - ბანკნოტები (გაერთიანებული სამეფო)
* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი (შოტლანდია)
* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი (ჩრდილოეთ ირლანდია)
* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი (ჯერსი)
* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი (გერნსი)
* (ინგლისური) (გერმანული) ფუნტი სტერლინგი (გიბრალტარი)
# აიდაჰო

| **აიდაჰო** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|   |   |
| აიდაჰოს დროშა | აიდაჰოს გერბი |

 |
| მეტსახელი: | Gem State |
| დევიზი: | Esto perpetua |
|  |
| დედაქალაქი | ბოისე |
| ოფიციალური ენა | ინგლისური ენა |
| გუბერნატორი | ბრედ ლიტლი |
| საკანონმდებლო ორგანო | აიდაჰოს საკანონმდებლო ორგანო |
| ფართობი | 216 699 კმ² |
| მოსახლეობა | 1 839 106  კაცი |
| უმაღლესი წერტილი | ბორა-პიკი |
| უდაბლესი წერტილი | ლიუისტონი |
| შტატი გახდა | 3 ივლისი, 1890 |
| სასაათო სარტყელი | UTC−7, UTC−8 და ამერიკა/დენვერი |
| საფოსტო აბრევიატურა | ID და Idaho |
| მოსაზღვრე რეგიონები | ბრიტანეთის კოლუმბია, მონტანა, ვაიომინგი, იუტა, ნევადა, ორეგონი და ვაშინგტონი |
| ადმინისტრაციული დაყოფა | გაშლა
სია
* :::ეიდის ოლქი, ადამსის ოლქი, ბანოკის ოლქი, ბეარ-ლეიკის ოლქი, ბენევის ოლქი, ბინგემის ოლქი, ბლეინის ოლქი, ბოისეს ოლქი, ბონერის ოლქი, ბონევილის ოლქი, ბაუნდერის ოლქი, ბატის ოლქი, კამასის ოლქი, კანიონის ოლქი, კარიბუს ოლქი, კასიის ოლქი, კლარკის ოლქი, კლირუოტერის ოლქი, კასტერის ოლქი, ელმორის ოლქი, ფრანკლინის ოლქი, ფრიმონტის ოლქი, ჯემის ოლქი, გუდინგის ოლქი, აიდაჰოს ოლქი, ჯეფერსონის ოლქი, ჯერომის ოლქი, კუტენეის ოლქი, ლეიტის ოლქი, ლემჰაის ოლქი, ლიუისის ოლქი, ლინკოლნის ოლქი, მედისონის ოლქი, მინიდოკის ოლქი, ნეზ-პერსის ოლქი, ონაიდის ოლქი, ოვაიჰის ოლქი, პეიეტის ოლქი, პაუერის ოლქი, შოშონის ოლქი, ტეტონის ოლქი, ტვინ-ფოლსის ოლქი, ველის ოლქი და ვაშინგტონის ოლქი
 |
| საიტი | idaho.gov |
| **აიდაჰო** ვიკისაწყობში |

**აიდაჰო** (ინგლ. Idaho) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს მთიან რეგიონში. სახელი ეწოდა ორაგულზე (Ida) მოთევზავე ინდიელთა ტომისაგან (Ho). 1803 წელს ლუიზიანასთან ერთად შევიდა აშშ-ს შემადგენლობაში. 1860 – შეიქმნა პირველი დასახლებები მას შემდეგ, რაც აღმოაჩინეს ოქრო. 1863 - ტერიტორია; 1890-დან აშშ-ს შტატია.

* **ფართობი** - 214 ათასი.
* **მოსახლეობა** - 1,376 ათასი (თეთრი 94,4 %, აფროამერიკელი 0,3 %, ლათინურამერიკელი 5,3).
* **ქალაქის მოსახლეობა** - 54 %.
* **ქალაქები** – ბოისე (დედაქალაქი), 153 ათასი, პოკატელი, 51 ათასი, აიდაჰო ფოლსი, 48 ათასი.

## სქოლიო

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: ვაშინგტონი | **აშშ-ის შტატად გახდომის თარიღი** 3 ივლისი, 1890 (43-ე) | შემდეგი: უაიომინგი |