Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ა კაპელა

**ა კაპელა** (იტალ. a cappella) — მრავალხმიანი გუნდური სიმღერა მუსიკალურ საკრავთა თანხლების გარეშე. როგორც პროფესიული საგუნდო ხელოვნების სტილი. ა კაპელა ჩამოყალიბდა შუა საუკუნეების მიწურულს საკულტო პოლიფონიაში. უდიდეს განვითარებას მიაღწია აღორძინების ხანის ნიდერლანდში და კლასიკური გამოხატულება ჰპოვა რომის პოლიფონიური სკოლის მამამთავრის ჯოვანი პალესტრინას შემოქმედებაში. ა კაპელას იყენებენ საერო საგუნდო ხელოვნებაშიც. განსაკუთრებით გავრცელებულია ხალხურ შემოქმედებაში. ქართული ხალხური საგუნდო სიმღერა უპირატესად ა კაპელით სრულდება. ქართულ პროფესიულ მუსიკაში იგი XX საუკუნის 10-იან წლებში მკვიდრდება (ნიკო სულხანიშვილის საგუნდო ნაწარმოებები).

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 247.
# Rotten Tomatoes

| Rotten Tomatoes |
| --- |
|  |
| საიტი |
rottentomatoes.com |
| საიტის ტიპი |
ფილმების შეფასებათა დამჯამებელი და ინტერნეტ-ფორუმი |
| რეგისტრაცია |
არასავალდებულო |
| ხელმისაწვდომი ენა |
ინგლისური |
| მფლობელი |
Fandango (Warner Bros./Time Warner (30%) Comcast/NBCUniversal (70%) |
| შემქნელი |
სენ დონგი |
| გაეშვა |
12 აგვისტო, 1998 (1998-08-12) |
| შემოსავალი |
კომერციული |
| Alexa-ს რეიტინგი |  594 (2017) |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
მოქმედი |

**Rotten Tomatoes** (ქართ. გაფუჭებული პომიდვრები) — საიტი, სადაც განთავსებულია ინფორმაცია და ახალი ამბები ფილმების შესახებ, ასევე მათი შეფასებები. საიტი პოპულარულია თავისი შეფასებების დაჯამების ფუნქციით. სახელი მომდინარეობს ცუდი მსახიობებისთვის პომიდვრების სროლის ჩვეულებიდან. ამჟამად საიტის მთავარი რედაქტორია მეტ ეჩიტი.

კომპანია დაარსდა 1998 წლის აგვისტოში კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) სტუდენტების, სენ დიონგის, პატრიკ ლის და სტივენ უონგის მიერ.

2010 წელს Rotten Tomatoes შეიძინა კომპანია Flixster-მა, რომელსაც, თავის მხრივ ფლობდა Warner Bros.. 2016 წლის თებერვალში, Rotten Tomatoes და მისი მფლობელი Flixster შეიძინა კომპანია Fandango-მ.

## იხილეთ აგრეთვე

* Metacritic
* Internet Movie Database (IMDb)

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# მსოფლიო კოორდინირებული დრო

ნულოვანი UTC ამ კონკრეტულ მომენტში| ივნისი 20, 2026 16:38:18 (UTC) – განახლება  |

მსოფლიო დროის სარტყელები
**მსოფლიო კოორდინირებული დრო** (ინგლ. *Universal Coordinated Time* — UTC, *უნივერსალური კოორდინირებული დრო*) — მაღალი სიზუსტის ატომური დროის სტანდარტი, სამოქალაქო დროის საფუძველი. ატომური დროისგან განსხვავდება წამის მთელი ოდენობით, ხოლო UT1-სგან წილადი ოდენობით.

UTC შემოღებულ იქნა მოძველებული გრინვიჩის შუალედური დროის (GMT) ნაცვლად. დროის ახალი საზომი UTC შემოღებულ იქნა, GMT საზომის არათანაბარობის გამო, რაც გამოწვეული იყო დედამიწის დღე-ღამური ბრუნვით. UTC საზომი დაფუძნებულია ატომური დროის თანაბარ საზომზე (TAI) და უფრო მოსახერხებელია სამოქალაქო მოხმარებისთვის.

იმის გამო, რომ UTC-სა და UT1-ს შორის სხვაობა არ აღემატება 0,9 წმ-ს, შესაძლებელი უფრო ფართო გაგების ტერმინის ხმარება - მსოფლიო დრო (UT), თუ რა თქმა უნდა მაღალი სიზუსტის საჭიროება არ არსებობს. თანამედრო ყოფაში, როდესაც წამის წილადი ოდენობა უმნიშვნელოა, გრინვიჩის შუალედური დრო (GMT) შეიძლება განვიხილოთ UTC-ის ან UT1-ის ექვივალენტად. სხვა შემთხვევაში, როდესაც UTC-სა და UT1-ს შორის სხვაობა არსებითია, გრინვიჩის შუალედური დროის (GMT) გამოყენებას ერიდებიან. აღსანიშნავია, რომ UTC დრო არ იცვლება ზამთარ-ზაფხულობით.

## რესურსები ინტერნეტში

* BIPM UTC/TAI დროის სერვერი
* thetimeNOW — მიმდინარე დრო ყველა სასაათო სარტყელში
* თარიღის და დროის ფორმატები. W3C.
* G. Klyne, C. Newman. RFC 3339. Date and Time on the Internet: Timestamps. IETF.
# ტამილნადუ

**ტამილნადუ**  (Tamil Nadu, tn) — შტატი ინდოეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. შეიქმნა 1950 წელს. მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი გამოეყო ანდჰრა-პრადეშის შტატის სახით 1953 წელს, გარკვეული ტერიტორიები გადავიდა კერალას, კარნატაკისა და ლაქშადვიპის შემადგენლობაში.

* **მოსახლეობა**  - 64.554 ათასი;
* **ფართობი**  - 130 ათასი;
* **ქალაქები (ათ.)**  – ჩენაი (C, 4.299), კოიამპატტური (941), მადურაი (941), ტირუჩირაპალი (761), სელამი (707).
* **ენა**  – ტამილური.

## იხილეთ აგრეთვე

* ტამილური ენა
* ტამილები

## ლიტერატურა

* „India sets up classical languages“. *BBC*. 17 August 2004. `|access-date=` საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე `|url=` (დახმარება)
* „Radhakrishnan Stadium to have new turf“. *The Hindu*. 20 October 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 ოქტომბერი 2004. ციტირების თარიღი: 10 September 2012.
* „Tamil Nadu ranks third in FDI, favoured destination“. *The Hindu*. 22 April 2005. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 აპრილი 2005. ციტირების თარიღი: 10 September 2012.
* „Skeletons dating back 3,800 years throw light on evolution“. *The Times of India*. 1 January 2006. ციტირების თარიღი: 11 June 2008.

## რესურსები ინტერნეტში

* Tamil Nadu Government Website
* Department of Tourism, Government of Tamil Nadu
# კრიკეტი

კრიკეტი|  |
| უმაღლესი ორგანო | International Cricket Council |
| მახასიათებლები |
| ტიპი | სპორტის სახეობა |
| წევრები |
11 მოთამაშე |
| შერეული სქესი |
ორივე |
| აღჭურვილობა |
კრიკეტის ბურთი, კრიკეტის ჩოგანი, |
| არენა |
კრიკეტის მინდორი |
| ოლიმპიადა |
არა. ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1900 მხოლოდ |
| ქვეყანა/რეგიონი |
ინგლისი |

**კრიკეტი** — ორ გუნდს შორის კრიკეტის ჩოგნითა და ბურთით თამაში. იგი წარმოიშვა XVI საუკუნის ინგლისში და XVIII საუკუნეში ჩამოყალიბდა როგორც სპორტის ერთ-ერთი ეროვნული სახეობა. თამაში მიმდინარეობს ბალახიან მინდორზე, რომელსაც ელიფსის ფორმა აქვს. მოედნის შუაგულში არის მართკუთხედის ფორმის მიწის 20 მეტრიანი მოედანი, სიგანით 3 მეტრი. გუნდები მორიგეობით ისვრიან ბურთს და თამაშობენ მოედანზე. ისინი ცდილობენ კრიკეტის ჯოხის ბურთზე დარტყმით (ან მიწოდების დროს), მოაგროვონ ქულების მაქსიმალური რაოდენობა ან ხელი შეუშალონ მოწინააღმდეგეებს ქულების დაგროვებაში.

თამაშის მმართველი ორგანოა კრიკეტის საერთაშორისო საბჭო (ICC), რომელსაც ჰყავს 100-ზე მეტი წევრი, რომელთა სრულუფლებიანიანი თორმეტი წევრი თამაშობს ტესტ-მატჩებს. თამაშის წესები დაცულია კოდში, სახელად კრიკეტის წესები, რომელსაც ფლობს და აკონტროლებს მარილბონის კრიკეტის კლუბი (MCC) ლონდონში. კრიკეტს ძირითადად თამაშობენ ინდოეთის ნახევარკუნძულზე, ავსტრალიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, ირლანდიაში, სამხრეთ აფრიკასა და დასავლეთ ინდოეთში. მისი გლობალიზაცია მოხდა ბრიტანეთის იმპერიის გაფართოების თანადროულად და 21-ე საუკუნეშიც პოპულარულია.

ქალთა კრიკეტმა, რომელიც ორგანიზებულია ცალკე სათამაშოდ, ასევე მიაღწია საერთაშორისო სტანდარტებს. საერთაშორისო კრიკეტის სათამაშოდ ყველაზე წარმატებული მხარეა ავსტრალია. რომელმაც შვიდი ერთდღიანი საერთაშორისო ტურნირი მოიგო, მათ შორის ხუთი მსოფლიო თასი, ყველაზე მეტი, ვიდრე რომელიმე სხვა ქვეყანამ, და ყველაზე რეიტინგული სატესტო მხარე იყო, ვიდრე ნებისმიერ სხვა ქვეყანა.

## რესურსები ინტერნეტში

* კრიკეტის საერთაშორისო საბჭოს საიტი
* [ ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
# ტელუგები

**ტელუგები** — ხალხი ინდოეთში, ანდჰრა-პრადეშის შტატის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ აგრეთვე ტამილნადუსა და კარნატაკის შტატებში; მიეკუთვნება სამხრეთინდურ რასას. ტელუგების ეთნოგენეტიკური ბაზა იყო დრავიდული ტომები - ანდჰრა, კალინგა და ტელუგუ. ძვ. წ. მე-2 ს. - ახ. წ. მე-3 ს-ში ისინი ერთმანეთს შეერწყნენ.

* **სახელები**: თვითწოდება - *ანდჰრა*;
* **საერთო რაოდენობა**: 74,5 მლნ.
* **ენა**: ტელუგუ.
* **მორწმუნეები**: ძირითადად ინდუისტები, ნაწილი - სუნიტი მუსლიმები.
# ჰაიდარაბადი

| ქალაქი |
| --- |
| ჰაიდარაბადი ტელუგ. హైదరాబాదు  |
|  საათის ისრიმ მიხედვით ზემო მარცხენა კუთხიდან: ჩარმინარი, ბირლა-მანდირი, ჰუსეინ საგარი, ჰოლკონდის ციხესიმაგრე, მაღლივი შენობები, ჩოვმაჰალას სასახლე |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
ანდჰრა-პრადეშიანდჰრა-პრადეში |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| დაარსდა | 1592  |
| ფართობი |
650 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
536 მ |
| ოფიციალური ენა | ტელუგუ , ურდუ ენა  და ინგლისური ენა |
| მოსახლეობა | 6 809 970 კაცი (2011) |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი |
+91–40, 8413, 8414, 8415, 8417, 8418, 8453, 8455 |
| საფოსტო ინდექსი | 500001 |
| საავტომობილო კოდი | TG09 , TG10, TG11 , TG12, TG13  და TG14  |
| ოფიციალური საიტი | ghmc.gov.in |
|  |
| **ჰაიდარაბადი** ვიკისაწყობში |

**ჰაიდარაბადი** (ტელუგუ హైదరాబాదు; ურდუ حیدر آباد; ინგლ. Hyderabad) — ქალაქი ინდოეთში, ანდჰრა-პრადეშისა და ტელანგანის შტატების დედაქალაქი . მეტსახელად მას *მარგალიტების ქალაქსაც* უწოდებენ. იგი ინდოეთის ერთ-ერთი უდიდესი მეტროპოლიაა 650 კმ² ფართობითა და 6 809 970 მცხოვრებით ქალაქში, მეტროპოლიურ არეალში კი 7 749 334-ით. შედეგად, ჰაიდარაბადი მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია ინდოეთში და მეექვსე ყველაზე დიდი აგლომერაცია მსოფლიოში.

ჰაიდარაბადი ახ. წ. 1591 წელს სულთანმა მუჰამედ ქული ქუთბ შაჰმა დააარსა მდინარე მუსის ნაპირებზე, დეკანის ზეგნის ჩრდილოეთ კიდეზე.

ერთ დროს ჰაიდარაბადი ბრილიანტებითა და მარგალიტებით ვაჭრობის გლობალური ცენტრი იყო. ბოლო დროს ქალაქი წარმოჩნდა როგორც საინფორმაციო ტექნოლოგიების ინდუსტრიის (IT), ფარმაცევტული და ბიოტექნოლოგიების ცენტრი, რის გამოც მას „ინდოეთის გენომის ველს“ უწოდებენ. ქალაქში მდებარეობს ტელუგუური ფილმების ცენტრი *ტოლივუდი*.

2012 წლის მარტის მონაცემებით, ჰაიდარაბადი „ინდოეთის საუკეთესო მემკვიდრეობის ქალაქადაა აღიარებული“, სადაც განთავსებულია მრავალი ისტორიული ძეგლი, რომელთა შორისაცაა იუნესკოს აზია-ოკეანიის მემკვიდრეობის სიაში შესული ჩოვმაჰალის სასახლე. ქალაქს ტურისტების განსაკუთრებით დიდი რაოდენობა სტუმრობს. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ინდოეთის გზაჯვარედინზე მდებარე ეს ქალაქი გამოირჩევა თავის უნიკალური კულტურით, ხელოვნებითა და არქიტექტურით.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Hyderabad, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* Hyderabad, India at the Open Directory Project დაარქივებული 2012-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* რუკა

## სქოლიო
# ტელუგუ ენა

|  |
| --- |
| **ტელეგუ** తెలుగు |
| გავრცელებულია | ინდოეთი |
| მოლაპარაკეთა რაოდენობა | 66 მლნ. მშობლიური, 88 მლნ. სულ |
| ოფიციალური სტატუსი | ოფიციალური სტატუსი ინდოეთში |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | დრავიდული ოჯახი:
სამხრეთ ცენტრალური
**ტელეგუ** |
| დამწერლობის სისტემა | ტელეგუს დამწერლობა |
| ენის კოდები | SO 639-1: te ISO 639-2: tel ISO/FDIS 639-3: tel |

გავრცელების არეალი
**ტელუგუ**, იგივე **ანდჰრა** — ტელუგუს ენა, მიეკუთვნება დრავიდულ ენებს.

## ეტიმოლოგია

ტელუგუს ეტიმოლოგია არ არის ზუსტად განსაზღვრული, ის, სავარაუდოდ, უნდა მომდინარეობდეს *ტრილინგა დესა* -დან, რაც „სამი ლინგა ქვეყანას“ ნიშნავს. ინდუისტური ლეგენდის მიხედვით შივამ სამ მთაზე ჩამოუშვა სამი ლინგამი: კალესვარა, სრისაილა და ბიმესვარა რომლებმაც შექმნეს ტელუგუს ქვეყნის საზღვრები.

## ზოგადი ცნობები

უძველესი წერილობითი ძეგლები (რენატი-ჩოდას დინასტიის წარწერები) დათარიღებულია 575-600 წლებით. ლიტერატურული ენა ჩამოყალიბდა IX-XI სს-ში და საკუთარი ნორმები გამოიმუშავა XIV-XVII საუკუნეებში. ტელუგუს ენაზე დიდია სანსკრიტისა და პრაკრიტების ზეგავლენა. იგი იყენებს ტელუგუს ანბანს, რომელიც მომდინარეობს ბრაჰმისაგან.

## სტატუსი

**ოფიციალური ენა: ინდოეთი - სხვა 15 ენასთან ერთად.
	+ ანდჰრა-პრადეში

**გავრცელების არეალი**:
ტელუგუ-ენოვანი ხალხი ცხოვრობს აგრეთვე შრი-ლანკაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მიანმარში, მალაიზიაში, სინგაპურში, მავრიკის და ფიჯის კუნძულებზე.

## ლექსიკა

**ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Namaskaaram
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Suswaagatam
* გმადლობთ - Dhanyavaadaalu; Tamara krutagntha
* კი / არა - Avunu
* გეთაყვა - Dayachesi
* ნახვამდის - Selavu; Namaskaaram

**რიცხვები 1 - okati, 2 - rendu, 3 - mu:du, 4 - na:lugu, 5 - ayidu, 6 - a:ru, 7 - e:du, 8 - enimidi:, 9 - tommidi:, 10 - padi

## ლიტერატურა

* Albert Henry Arden, *A Progressive Grammar of the Telugu Language* (1873).
* Charles Philip Brown, *English–Telugu dictionary* (1852; revised ed. 1903; online edition)
* Charles Philip Brown, *A Grammar of the Telugu Language* (1857)
* P. Percival, *Telugu–English dictionary: with the Telugu words printed in the Roman as well as in the Telugu Character* (1862, google books edition)
* Gwynn, J. P. L. (John Peter Lucius). *A Telugu–English Dictionary* Delhi; New York: Oxford University Press (1991; online edition).
* Uwe Gustafsson, *An Adiwasi Oriya–Telugu–English dictionary*, Central Institute of Indian Languages Dictionary Series, 6. Mysore: Central Institute of Indian Language (1989).
* Vēlcēru Nārāyaṇarāvu, David Dean Shulman, Velcheru Narayana Rao, *Classical Telugu Poetry: An Anthology* (2002).
* Callā Rādhākr̥ṣṇaśarma, *Landmarks in Telugu Literature: A Short Survey of Telugu Literature* (1975).

## რესურსები ინტერნეტში

* **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ტელუგუ ენა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ტელუგუ ენა Ethnologue report for Telugu
* Hints and resources for learning Telugu დაარქივებული 2013-10-19 საიტზე Wayback Machine.
* English to Telugu online dictionary
* 'Telugu to English' & 'English to Telugu' Dictionary

## სქოლიო
# ჩენაი

| ქალაქი |
| --- |
| ჩენაი ტამილ. சென்னை |
|  |
| ქვეყანა |  ინდოეთი |
| შტატი |
ტამილნადუტამილნადუ |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | M. K. Stalin |
| დაარსდა | 1639 |
| ფართობი |
426,7 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
6 მ |
| ოფიციალური ენა | ტამილური ენა |
| მოსახლეობა | 4 681 087 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
13 666 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+5:30 |
| სატელეფონო კოდი |
+91-44-XXXX XXXX |
| საფოსტო ინდექსი |
600 xxx, |
| ოფიციალური საიტი | chennaicorporation.gov.in |
|  |
| **ჩენაი** ვიკისაწყობში |

**ჩენაი** (ტამილ. சென்னை), აგრეთვე ცნობილი როგორც **მადრასი** — ქალაქი ინდოეთში, ტამილნადუს შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს კორომანდელის სანაპიროზე, ბენგალის ყურეზე. იგი სამხრეთ ინდოეთის მთავარი კომერციული, კულტურული და საგანმანათლებლო ცენტრია, მისი ნავსადგური კი მეორე უმსხვილესია ინდოეთში. 2011 წლის მონაცემებით, ჩენაის მოსახლეობა 4,68 მლნ ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ მეექვსე ქალაქია ქვეყანაში. მისი ურბანული აგლომერაცია, რომელიც თავად ქალაქსა და მის გარეუბნებს მოიცავს, 8,9 მლნ მოსახლით ინდოეთის მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი მეტროპოლიური არეალია.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერიტორია საუკუნეთა განმავლობაში სამხრეთ ინდოეთის სამეფოებს შორის ხელიდან ხელში გადადიოდა, ქალაქის წერილობითი ისტორია კოლონიური ხანიდან იწყება, განსაკუთრებით ბრიტანეთის აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიის შემოსვლის შემდეგ, როდესაც 1644 წელს ინგლისური დასახლება ფორტ-სენ-ჯორჯი დაარსდა. ბრიტანელებმა საფრანგეთის კოლონიური ძალებისა და მაისურის სამეფოს რამდენიმე შემოტევა მოიგერიეს და XVIII საუკუნის გვიან წლებში ჩენაი მთავარი საზღვაო პორტი გახდა. ინდოეთის დამოუკიდებლობის შემდეგ, ჩენაი ტამილნადუს შტატის დედაქალაქი და რეგიონის კულტურისა და პოლიტიკის მთავარი კერა ხდება.

ჩენაის ეკონომიკას გააჩნია ფართო საავტომობილო, კომპიუტერული, ტექნოლოგიური და სამედიცინო ინდუსტრიების ბაზა. ქალაქი ინდეოთის საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა (IT) და ბიზნეს-პროცესების აუტსორსინგის სერვისის მეორე უმსხვილესი ექსპორტიორია. ინდოეთის საავტომობილო მრეწველობის მთავარი წილი ჩენაისა და მის შემოგარენზე მოდის და აქედან გამომდინარე, მას ხშირად *ინდოეთის დეტროიტსაც* ეძახიან. ქალაქში საკმაოდ განვითარებულია მუსიკის კულტურა, მასპინძლობს მსხვილ კულტურულ ღონისძიებებს. ფუნქციონირებს ტამილური ფილმების ინდუსტრია.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* Chennai, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-04-29 საიტზე Wayback Machine.
* Official website of the Corporation of Chennai დაარქივებული 2012-12-02 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო