Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ჰენრი II

| ჰენრი II |
| --- |
|  |
|  |
| ინგლისის მეფე |
| კორონაცია: |
19 დეკემბერი, 1154 |
| მმართ. დასაწყისი: |
19 დეკემბერი, 1154 |
| მმართ. დასასრული: |
6 ივლისი, 1189 |
| წინამორბედი: |
სტეფან ბლუელი |
| მემკვიდრე: |
რიჩარდ I ლომგული |
| სხვა წოდებები: |
ანჟუსა და მენის ჰერცოგი (1170-1183) ნორმანდიის ჰერცოგი (1170-1183) აკვიტანიის ჰერცოგი (1152-1189) |
| პირადი ცხოვრება |
| დაბ. თარიღი: |
5 მარტი, 1133 |
| დაბ. ადგილი: |
ლე-მანი, საფრანგეთი |
| გარდ. თარიღი: |
6 ივლისი, 1189 (56 წლის) |
| გარდ. ადგილი: |
შინონი, საფრანგეთი |
| დაკრძ. ადგილი: |
ფონტევროს სააბატო, ანჟუ, საფრანგეთი |
| მეუღლე: |
ელეონორ აკვიტანიელი (ქ. 1152) |
| შვილები: |
ჰენრი, ინგლისის მეფე მატილდა, საქსონიის ჰერცოგინია რიჩარდ I, ინგლისის მეფე ჯეფრი II, ბრეტანის ჰერცოგი ელეონორა, კასტილიის დედოფალი ჯოანა, სიცილიის დედოფალი ჯონი, ინგლისის მეფე |
| დინასტია: |
პლანტაგენეტები |
| მამა: |
ჟოფრუა, ანჟუს ჰერცოგი |
| დედა: |
მატილდა, ინგლისის დედოფალი |
| რელიგია: |
კათოლიციზმი |
| **ჰენრი II** ვიკისაწყობში |

**ჰენრი II** პლანტაგენეტი (ინგლ. Henry II Plantagenet; დ. 5 მარტი, 1133, ლე-მანი — გ. 6 ივლისი, 1189, შინონი) — ნორმანდიის და აკვიტანიის ჰერცოგი, ანჟუს გრაფი და ინგლისის მეფე 1154–1189 წლებში. მცირე ხნის განმავლობაში მას დაპრობილი ჰქონდა უელსი, შოტლანდია, აღმ. ირლანდია და დას. საფრანგეთი. ჰენრი II პირველი პლანაგენეტი იყო ინგლისის ტახტზე. მისი მეტსახელები იყო: „მოკლე მოსასხამი“ (ფრანგ. Court-manteau), „იმპერატრიცას ძე“ (ინგლ. Fitz Empress) და „სამართილიანობის ლომი“ (ინგლ. The Lion of Justice).

## ბიოგრაფია

ჰენრი II ტახტზე ავიდა 1154 წელს. გამეფებისთანავე დაიწყო მეზობელი მიწების დაპყრობა.ხანმოკლე დროით დაიპყრო: უელსი, შოტლანდია და აღმოსავლეთი ირლანდია. ასევე დაიპყრო საფრანგეთის რეგიონებიც (ანჟუ, აკვიტანია, ბორდო). ეს მიწები მოგვიანებით თავის ვაჟებს დაურიგა. მის დროს გატარებულმა რეფორმამ საფუძველი ჩაუყარა 12 ნაფიცი მსაჯულის მონაწილეობას სასამართლო პროცესში. 1164 წელს მან გამოსცა კანონი, რომელიც ზღუდავდა ეკლესიას. ამან უთანხმოება გამოიწვია ჰენრი II-სა და კენტერბერის არქიეპისკოპოს წმინდა ტომას ბეკეტს შორის. ჰენრი II-მ ვერანაირად ვერ შეძლო ოპოზიციონერი მღვდლის მორჯულება. ბოლოს 1170 წელს თავის რაინდებს მოაკვლევინათ კენტერბერის მონასტერში. ამ მოვლენამ დიდი აღშფოთება გამოიწვია ინგლისელ პილიგრიმთა შორის. ჰენრი II-მ 1172 წელს თავისი ვაჟი რიჩარდი აკვიტანიის ჰერცოგად დანიშნა. ხოლო უმცროს ვაჟს ჯონს არ მისცა მიწა, რისთვისაც „უმიწაწყლო“ უწოდეს. ჰენრი II გარდაიცვალა 1189 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში

* Henry II World History Database დაარქივებული 2012-11-20 საიტზე Wayback Machine.
* Medieval Sourcebook: Angevin England დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.
* The Henry Projectდაარქივებული 2012-09-10 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# გუნდი (მუსიკა)

გუნდი
გუნდის სიმღერა ორგანის აკომპანემენტით
გუნდის სიმღერა აკომპანემენტის გარეშე
**გუნდი** — მომღერალთა, მგალობელთა, მომღერალ-მოცეკვავეთა კოლექტივი. ძველ საქართველოში მგალობელ-მომღერალთა ან მგალობელ-მროკველთა ჯგუფს (სიტყვიდან „ძნა", კრებითობის აღსანიშნავად), მწყობრს ან დასს უწოდებდნენ.

საგუნდო ნაწარმოები სრულდება დამოუკიდებლად (ა კაპელა) ფორტეპიანოს (უმთავრესად) ან საკრავთა ანსამბლისა და ორკესტრის თანხლებით. საგუნდო ნაწარმოები შეიძლება იყოს დიდი ფორმის ნაწარმოებთა (ოპერა, ორატორია, ოპერეტა, კანტატა, მესა) ნაწილი, რომელიც გამონაკლისის სახით გვხვდება სიმფონიასა (პირველად ბეთჰოვენის „IX სიმფონიაში“) და ბალეტში.

ხმათა რაოდენობის მიხედვით გუნდი შეიძლება იყოს: ერთხმიანი და მრავალხმიანი, ხმათა შემადგენლობის მიხედვით — ერთგვაროვანი (ვაჟთა, ქალთა, ბავშვთა,...) და შერეული (ქალ-ვაჟთა,...). არსებობს ხალხური, თვითმოქმედი, მოყვარულთა, პროფესიული, აკადემიური გუნდები. მონაწილეთა რაოდენობა 12-დან 120-მდე მერყეობს. ზოგჯერ სახალხო დღესასწაულებზე რამდენიმე გუნდს აერთიანებენ და მომღერალთა რაოდენობა ხანდახან რამდენიმე ათასსაც აღწევს.

ქართული ხალხური სიმღერებისათვის დამახასიათებელია ერთგვაროვანი გუნდები: ვაჟთა 2-3, იშვიათად 4-ხმიანი და ქალთა 2, და იშვიათად, 3-ხმიანი. ფუნქციის მიხედვით სხვადასხვა სიმღერაში შემდეგი ხმები მონაწილეობს: მთქმელი-დამწყები, მოძახილი, კრინი, გამყივანი, კრიმანჭული, შემხმობარი („ნადურებში"), მაღალი ბანი, ბანი. სასულიერო საგალობელს ასრულებს 3-ხმიანი გუნდი — მთქმელი, მოძახილი, ბანი. წერილობითი ცნობებით, არსებობდა 5 და 6-ხმიანი გალობაც (მთქმელი, მოძახილი ანუ მაღალი ბანი, ბანი, დვრინი, ზილი, კრინი). ქართული ხალხური საგუნდო სიმღერა უპირატესად კაპელით სრულდება. ქართული პროფესიული მუსიკაში ეს სახე ნიკო სულხანიშვილის საგუნდო ნაწარმოებებით XX საუკუნის 10-იან წლებში დამკვიდრდა.

## ლიტერატურა

* *ჟორდანია მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
* ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938.
* ჯამბაკურ-ორბელიანი ა., ივერიანელების გალობა, სიმღერა და ღიღინი, «ცისკარი», 1861, №1.
# კონოტოპის ბრძოლა

| კონოტოპის ბრძოლა |
| --- |
|
ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანია ნაწილი |
|  |
| თარიღი |
24–25 თებერვალი, 2022 |
| მდებარეობა | კონოტოპი, სუმის ოლქი, უკრაინა |
| შედეგი |
რუსეთის გამარჯვება
* 25 თებერვალს უკრაინულმა ძალებმა ქალაქზე კონტროლი დაკარგეს
* 3 აპრილს რუსულმა ძალებმა კონოტოპის რაიონის ტერიტორია დატოვეს
 |
| მხარეები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  რუსეთი |  უკრაინა |

 |
| სამხედრო ნაწილები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  რუსეთის შეიარაღებული ძალები |  უკრაინის შეიარაღებული ძალები |

 |
| დანაკარგები |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **უკრაინის მიხედვით**: 2 დაჭრილი |
| **უკრაინის მიხედვით**: სულ მცირე 3 მოკლული და 3 დაჭრილი სამოქალაქო პირი |

 |
|  **კონოტოპის ბრძოლა ვიკისაწყობში** |

**კონოტოპის ბრძოლა** — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის სამხედრო ძალებს შორის უკრაინის ქალაქ კონოტოპის მიმდებარედ. 2022 წლის რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი.

## ბრძოლა

24 თებერვალს 3:35 საათზე (UTC+2) ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მოსული რუსული ძალები გარს შემოერტყნენ ქალაქ კონოტოპს და ალყაში მოაქციეს იგი. ქალაქს შეტევისაგან უკრაინული ძალები იცავდნენ. 25 თებერვლის დილას კონოტოპში რუსული ტექნიკა დაწვეს. უკრაინის არმიამ განაცხადა, რომ ქალაქის მოალყე რუსული ძალები ცუდად იყვნენ მომარაგებულები და უკან დაიხიეს.

უკრაინის არმიის ცნობით, სამთავრობო ძალებმა ქალაქზე კონტროლი 25 თებერვალს დაკარგეს.

## შედეგები

2 მარტს, არტემ სემინიხინმა, კონოტოპის მერმა, განაცხადა, რომ ქალაქში მყოფი რუსული ძალები მას აფრთხილებდნენ, თუ მოსახლეობა წინააღმდეგობას გაწევდა, დაბომბავდნენ ქალაქს. თუმცა, გავრცელებული ვიდეოს მიხედვით, სემინიხინმა ქალაქის მაცხოვრებლებს ამის მაგივრად ჰკითხა, უნდოდათ ბრძოლა თუ დანებება, რის შემდეგაც მოსახლეობამ „უმრავლესობით“ უარი თქვა დანებებაზე.

მოგვიანებით, ამავე დღესვე, ქალაქის ხელისუფლებამ რუსულ ძალებთან მოლაპარაკებები დაიწყო, რაც 12 წუთს გაგრძელდა. მიაღწიეს შეთანხმებას, რომლის თანახმადაც რუსული ძალები დათანხმდნენ არ შეეცვალათ ქალაქის მმართველობა, არ განეთავსებინათ ქალაქში ჯარები, არ შეეფერხებინათ ტრანსპორტის გადაადგილება და არ ჩამოეხსნათ უკრაინის დროშები. სანაცვლოდ, ქალაქის ხელმძღვანელობა დათანხმდა, რომ მოსახლეობა არ დაესხმებოდა თავს რუსულ ძალებს.

უკრაინის გენერალური შტაბის 7 მარტის შეფასებით, კონოტოპში მოწინააღმდეგემ 50%-იანი დანაკარგები განიცადა და იძულებული გახდა გადაჯგუფებულიყო და მარაგები შეევსო. 15 მარტს უკრაინული და რუსული მხარეები კონოტოპის მოსახლეობის ევაკუაციისათვის ჰუმანიტარული დერეფნის გახსნაზე შეთანხმდნენ. 28 მარტს რუსებმა კონოტოპში ხიდი დაანგრიეს.

3 აპრილს უმაღლესი რადის დეპუტატმა ოლექსანდრ კაჩურამ ტვიტერში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ნაწილებმა მთლიანად დატოვეს კონოტოპის რაიონი. 4 აპრილს სუმის ოლქის გუბერნატორმა დმიტრო ჟიმიცკიმ აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგეს ოლქში არცერთი ქალაქი და სოფელი აღარ ჰქონდა ოკუპირებული და ძირითადად გავიდნენ ამ ტერიტორიიდან, დარჩენილი ნაწილების განდევნაზე კი უკრაინული ძალები მუშაობდნენ.

5 აპრილს ჟივიცკი იტყობინებოდა, რომ კონოტოპის რაიონში სულ მცირე სამი წამებით მოკლული მშვიდობიანი მოქალაქის ცხედარი აღმოაჩინეს.

## გალერეა

* 24.02.2022
* 25.02.2022
* 25.02.2022
* 25.02.2022

## სქოლიო
# გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია ES-11/1

|  გაეროს გა რეზოლუცია ES-11/1 |
| --- |
|  |
| თარიღი |
2 მარტი, 2022 |
| სხდომა № |
მეთერთმეტე საგანგებო სესია |
| კოდი |
A/RES/ES-11/1 (დოკუმენტი) |
| თემა | **აგრესია უკრაინის წინააღმდეგ** |
| კენჭისყრა | **მომხრე: 141წინააღმდეგი: 5თავი შეიკავა: 35**  არ მონაწილეობდა: 12 |
| შედეგი |
რეზოლუცია მიღებულია |

**გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია ES-11/1** — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის მეთერთმეტე საგანგებო სესიის რეზოლუცია, რომელიც მიღებულია 2022 წლის 2 მარტს. რეზოლუცია გმობდა რუსეთის შეჭრას უკრაინაში და მოითხოვდა რუსული ძალების სრულ გაყვანას და დონეცკისა და ლუგანსკის თვითგამოცხადებული სახალხო რესპუბლიკების აღიარების შესახებ გადაწყვეტილების გაწვევას. გაეროს გენერალური ასამბლეის 2022 წლის 2 მარტის რეზოლუციის მე-10 პუნქტმა დაადასტურა ბელარუსის ჩართვა უკრაინის წინააღმდეგ ძალის უკანონო გამოყენებაში. რეზოლუციას მხარი დაუჭირა 141-მა სახელმწიფომ, წინააღმდეგ მისცა ხმა 5-მა, თავი შეიკავა 35-მა, ხოლო სხდომაზე არ გამოცხადდა – 12.

## სქოლიო
# ტარაგონა

| ქალაქი |
| --- |
| ტარაგონა კატ. Tarragona |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ესპანეთი |
| ავტონომიური გაერთიანება |
კატალონიაკატალონია |
| პროვინცია |
ტარაგონის პროვინცია |
| კომარკა |
ტარაგონესის კომარკა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Rubén Viñuales  |
| დაარსდა | 1165  |
| ფართობი |
57.90 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
68±1 მეტრი |
| ოფიციალური ენა | კატალანური ენა  |
| მოსახლეობა | 143 649 (2025)  |
| სასაათო სარტყელი | UTC+1 |
| სატელეფონო კოდი | 977 |
| საფოსტო ინდექსი | 43001–43008 |
| საავტომობილო კოდი | T |
| ოფიციალური საიტი |  |
|

ესპანეთიტარაგონის პროვინციაყველას ჩვენება |
| **ტარაგონა** ვიკისაწყობში |

**ტარაგონა** (ესპ. Tarragona; კატ. Tarragona) — ესპანეთის ზღვისპირა ქალაქი და მუნიციპალიტეტი. კატალონიის ავტონომიური ოლქის ტარაგონის პროვინციის ცენტრი. ესპანეთის უძველესი ქალაქებიდან ერთ-ერთი. რომის იმპერიის პერიოდში იგი იყო ტარაკონური ესპანეთის ცენტრი. 2000 წელს ქალაქის ანტიკური ნანგრევები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა.

მუნიციპალიტეტი შედის ტარაგონესის კომარკის შემადგენლობაში. მოიცავს 61,91 კმ² ტერიტორიას. მოსახლეობა — 140 184 ადამიანი (2010). ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ერთ-ერთი მსხვილი საზღვაო პორტი, რომელსაც მნიშვნელოვანი როლი აქვს ესპანეთის ეკონომიკაში. მდებარეობს ბარსელონიდან 98 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ტარაგონა Official Website of Tarragona (in Catalan)
* Tarragona's Official Tourist Website
* Government data pages

## სქოლიო
# ბასკეთი

| ადმინისტრაციული ერთეული |
| --- |
| ბასკეთი ბასკ. Euskal Herria ბასკ. Euskadi ესპ. País Vasco ესპ. Euskadi |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ესპანეთი |
| ადმ. ცენტრი | ვიტორია |
| შიდა დაყოფა | ალავა, გიპუსკოა და ბისკაია |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Imanol Pradales |
| ფართობი |
7234 კმ² |
| ოფიციალური ენა | ესპანური ენა და ბასკური ენა |
| მოსახლეობა | 2 230 452 (2024)  |
| სასაათო სარტყელი | UTC+1 და UTC+2 |
| ოფიციალური საიტი |  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **ბასკეთი** ვიკისაწყობში |

ბასკეთი
**ბასკეთი** (ბასკ. Euskal Autonomia Erkidegoa, ესპ. País Vasco) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1979 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს – ბისკაია, გიპუსკოა და ალავა.

* *ფართობი* - 7,3 ათასი.
* *მოსახლეობა* - 2 100 000.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - ვიტორია (გასტეისი).

კულტურული ცენტრი – სან-სებასტიანი (დონოსტია) სადაც ყოველწლიურად ტარდება სან-სებასტიანის კინო-ფესტივალი.

* *ენები:* კასტილიური და ბასკური. ბასკურს სხვადასხვა ხარისხით ფლობენ: ალავაში 13 %, გიპუსკოაში 48 %, ბისკაიაში 27 %.
* *ეროვნული დღე*სასწაული – 28 მარტი, Aberri Eguna („სამშობლოს დღე“).
* *რეგიონული პარლამენტი* – 75 წევრი.

## უდიდესი ქალაქები

* ბილბაო (354 145)
* ვიტორია (226 490)
* სან-სებასტიანი (183 308)

## იხილეთ აგრეთვე

* ბასკების ქვეყანა
* ბასკები

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ბასკეთი Basque Government
* “La mezcla del pueblo vasco”

## სქოლიო
# ნათლისღება

ნათლისღების მართლმადიდებლური ხატი, კირილო-ბეროზელის მონასტერი, რუსეთი, 1497 წელი
**ნათლისღება** — ახალი აღთქმის ერთ-ერთი უმთავრესი საიდუმლო და ქრისტიანული დღესასწაული, რომელსაც მართლმადიდებელ ეკლესიათა ნაწილი (6) 19 იანვარს აღნიშნავს. ამ დღეს, სახარების თანახმად, იოანე ნათლისმცემელმა მდინარე იორდანეში მონათლა იესო ქრისტე. ნათლისღების დღესასწაულზე წყლის კურთხევის მსახურება (დიდი აიაზმა) სრულდება და ნაკურთხი წყალი მთელი წლის განმავლობაში ინახება. ნათლისღება ის ძირითადი აქტია, რომლითაც ადამიანი ქრისტიანად ითვლება.

ამ დღეს ასევე ღვთის განცხადება ეწოდება, რადგანაც სწორედ მაშინ განცხადდა პირველად წმინდა სამება: ძე ნათელს იღებდა, სულიწმიდა მტრედის სახით ჩანდა, ხოლო ციდან ისმოდა მამა ღმერთის ხმა: „ესე არს ძე ჩემი საყვარელი, რომელ მე სათნო ვიყავ”.

ნათლობის რიტუალს წინ უძღვის კათაკმევლობის პერიოდი, რომლის განმავლობაში ახალმოქცეული ემზადება ნათლისღებისთვის, ეცნობა ძირითად ჭეშმარიტებებს, სწავლობს მრწამსს, ესწრება საკვირაო ლიტურგიას, ოღონდ არა ბოლომდე. კათაკმევლობის პერიოდი განსაზღვრული არ არის. ასევე განუსაზღვრელია ასაკი ადამიანისა, რომელიც ინათლება. ნათლისღება ხდება წყალში სამჯერ შთაფვლით ან სხურებით, უკიდურეს გამონაკლის შემთხვევებში — ქვიშით. ნათლობის რიტალს აღავლენს მღვდელი. მართლმადიდებლური მოძღვრების მიხედვით, მონათლული განიწმინდება ცოდვებისგან და ხდება ქრისტეს ეკლესიის წევრი. მართლმადიდებლობა ნათლისღებას სულიერ შობად, მეორედ დაბადებად მიიჩნევს და ის მხოლოდ ერთხელ ხდება ადამიანის ცხოვრებაში.

## ლიტერატურა

* „რელიგიები საქართველოში“, თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 125, ISBN 978-9941-0-0902-0.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 299.

## სქოლიო
# ესპანეთის მეორე რევოლუცია

**ესპანეთის მეორე რევოლუცია** — ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეორე. მიმდინარეობდა 1820-1823 წწ. ამ რევოლუციის მთავარ მამოძრავებელ ძალას წარმოადგენდა არმია, რომელმაც 1808-1813 წწ. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ომის გავლენა განიცადა. რევოლუცია დაიწყო 1820 წლის იანვარში, სამხედრო გამოსვლით კადისში რაფაელ რიეგო ი ნუნიესის მეთაურობით, რასაც მოჰყვა აჯანყება მთელს ქვეყანაში. 1820 წლის 9 მარტს მეფე ფერდინანდ VII იძულებული გახდა აღედგინა 1812 წლის კონსტიტუცია, მარტ-აპრილში შეიქმნა კონსტიტუციური მთავრობა, რომელშიც შევიდნენ პირველი რევოლუციის ყოფილი მოღვაწეები - მოდერადოსის (ზომიერები) პარტიის წარმომადგენლები (ხელისუფლების სათავეში იყვნენ 1822 წლის აგვისტომდე).

1820 წლის დეკრეტით გაუქმდა მაიორატები, დაიხურა მონასტრების ნაწილი და მათი მიწები ნაციონალიზებულ იქნა. შემცირდა გადასახადები იმპორტულ მანქანებზე, გააძევეს იეზუიტები, დაარსდა ეროვნული მილიცია და აღდგენილ იქნა წინა რევოლუციის დროინდელი ადმინისტრაციული რეფორმები.

ექსალტადოსის (მემარცხენე ლიბერალები) პარტიის წარმომადგენლები მოითხოვდნენ ღონისძიებების გატარებას გლეხთა ფართო ფენების სასარგებლოდ. 1821, 1822 და 1823 წწ. კორტესმა განიხილა ექსალტადოსის პარტიის მიერ შეტანილი კანონპროექტი სენიორული მიწის დიდი ნაწილის გლეხებისათვის გადაცემის შესახებ. მეფემ ორჯერ დაადო მას ვეტო, როდესაც 1823 წელს იგი ძალაში შევიდა უკვე გვიანი იყო: საღვთო ალიანსის გადაწყვეტილებით ესპანეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი ოკუპირებულ იქნა ფრანგ ინტერვენტთა მიერ. აგრარული რეფორმა განუხორციელებელი დარჩა, რამაც ჩამოაშორა რევოლუციას გლეხთა ფენები.

1821 წლის შემოდგომასა და ზამთარში ქვეყანაში გამწვავდა კლასობრივი ბრძოლა, საღვთო ალიანსის მხარდაჭერით გამოცოცხლდა კონტრრევოლუცია. ფელიუს მთავრობამ (1821 წლის მარტი-დეკემბერი) გააძლიერა პროვოკაციები რევოლუციონერთა მიმართ. ასეთ პირობებში გამოსვლებმა ანტისამთავრობო ხასიათი მიიღო. 1822 წლის აგვისტოში ხელისუფლება მემარჯვენე ექსალტადოს-მასონთა (ე. სან-მიგელის მთავრობა) ხელში გადავიდა. მათ არ მიიღეს გადამწყვეტი ზომები კონტრევოლუციონერთა წინააღმდეგ, რამაც გამოიწვია ანტისამთავრობო 1822 წლის შემოდგომაზე გამოსვლების გაძლიერება კომუნეროსთა (მემარცხენეები) მიერ. მთავრობა გააძლიერა კომუნეროსთა რეპრესია, პარალელურად ებრძოდა ულტრაროიალისტებს, რომლებმაც წამოიწყეს აჯანყებები ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეებში.

ამ ვითარებაში საღვთო კავშირმა დაიწყო აშკარა ინტერვენცია. 1823 წლის 7 აპრილს საფრანგეთის არმია ესპანეთში შეიჭრა, მთავრობამ ვერ შეძლო თავდაცვის ორგანიზება, ხოლო მოსახლეობის დაბალმა ფენებმა არ გაუწია აქტიური წინააღმდეგობა ინტერვენციას. 1823 წლის 30 სექტემბერს კონსტიტუციურმა მთავრობამ, რომელიც ჯერ სევილიაში გადავიდა, ხოლო შემდეგ კადისში, კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1823 წლის 1 ოქტომბერს მეფე ფერდინანდ VII აღადგინა აბსოლუტისტური რეჟიმი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მესამე რევოლუცია
* ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია
* ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 230.
# ლეო XIII

ლეო XIII
**ლეო XIII** (ლათ. Leo Tertius Decimus; *ერისკაცობაში* **ჯოაკინო ვინჩენცო რაფაელე ლუიჯი პეჩი** იტალ. Gioacchino Vincenzo Raffaele Luigi Pecci; დ. 2 მარტი 1810, კარპინეტო, იტალია — გ. 20 ივლისი 1903, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1878–1903 წლებში.

ცდილობდა კათლიკური საქმიანობის შეგუებას ბურჟუაზიულ საზოგადოებასთან. ლეო XIII-მ სპეციალურ ენციკლიკა „რერუმ ნოვარუმში“ ჩამოაყალიბა კათოლიკური ეკლესიის სოციალური დოქტრინა: იგი ქადაგებდა კერძო საკუთრებისა და კლასების არსებობის მარადიულობას.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 191.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: პიუს IX | **რომის პაპი**  1878 — 1903  | შემდეგი: პიუს X |
# რეჯეფ თაიფ ერდოღანი

|  |
| --- |
| **რეჯეფ თაიფ ერდოღანი Recep Tayyip Erdoğan** |
|   |
|  თურქეთის პრეზიდენტი  |
| ამჟამინდელი თანამდებობა |
| დაიკავა | 28 აგვისტო, 2014 |
| ვიცე-პრეზიდენტი   | ფუატ ოქტაი |
| პრემიერ-მინისტრი   | აჰმედ დავუთოღლუ (2014-2016) ბინალი ილდირიმი (2016-2018) |
| წინამორბედი | აბდულა გიული |
|

---

 თურქეთის პრემიერ-მინისტრი  |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 14 მარტი, 2003 – 28 აგვისტო, 2014 |
| წინამორბედი | აბდულა გიული |
| მემკვიდრე | აჰმედ დავუთოღლუ |
|

---

სტამბოლის მერი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 27 მარტი, 1994 – 6 ნოემბერი, 1998 |
| წინამორბედი | ნურეთინ სეზენი |
| მემკვიდრე | ალი მიუფით ღურტუნა |
|

---

 |
| დაბადებული | 26 თებერვალი, 1954 (1954-02-26) სტამბოლი, თურქეთი |
| მოქალაქეობა |  თურქეთი |
| პოლიტიკური პარტია | სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის |
| მეუღლე | ემინე ერდოღანი |
| შვილები | აჰმედ ბურაქი, ნეჯმედდინ ბილალი, ესმა და სიუმეიე |
| განათლება | სტამბოლის ეკონომიკისა და კომერციულ მეცნიერებათა აკადემია |
| რელიგია | ისლამი (სუნიტი) |
| ხელმოწერა |  |

**რეჯეფ თაიფ ერდოღანი** (თურქ. Recep Tayyip Erdoğan; დ. 26 თებერვალი, 1954, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქეთის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. თურქეთის პრემიერ-მინისტრი 2003-2014 წლებში, სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის ლიდერი. 1994-1998 წლებში იყო სტამბოლის მერი. თურქეთის პრეზიდენტი, 2014 წლის 28 აგვისტოდან. ერდოღანი არის თურქეთის ევროინტეგრაციის მომხრე.

## ბიოგრაფია

ერდოღანი დაიბადა სტამბოლში, რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მამა, აჰმეთ ერდოღანი, „თაიპ ბაქათალად“ წოდებული თაიფ ეფენდის შვილია. 2004 წლის 11 აგვისტოს, საქართველოში ვიზიტის დროს რეჯეფ ტაიფ ერდოღანმა განაცხადა, რომ „მეც ქართველი ვარ, ჩვენი ოჯახი ბათუმიდან რიზეში გადავიდა საცხოვრებლად“. მაგრამ, ამის განცხადების შემდეგ, თურქული არხის *NTV*-ს ეთერში 2007 წელს, მან უარყო ეს და განაცხადა, რომ ქართული და სომხური წარმოშობა არ აქვს და თურქია. 2009 წელს, *Odatv*-ს ეთერში გაისმა ვერსია, რომ მისი პაპა „ბაქატალი“-ს მეტსახელს ატარებდა გამომდინარე იქიდან, რომ ის შიდა ქართლის სოფელ ბაგატადან იყო. აჰმეთ ერდოღანის დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია, საფლავის ქვაზე 1905-1906 ჩანაწერის მიუხედავად, პირადობაში წერია 1905 წელი.

ერთ-ერთ ინტერვიუში ერდოღანმა განაცხადა, რომ ბავშვობაში ის ყიდდა ბუბლებს და წყალს, ასევე მასზე მომზადებულ დოკუმენტურ ფილმში „ოსტატის ამბავი“ (თურქ. Ustanın Hikayesi), მოყვანილია ბავშვობის ის პერიოდი, სადაც ის ზაფხულში აგროვებდა ჩაის და თხილს რიზეში. დაწყებითი განათლება მიიღო ქასიმფაშას „ფიჰალეფაშას დაწყებით სკოლაში“, რომელიც დაამთავრა 1965 წელს, ხოლო ამის შემდეგ სწავლა განაგრძო სტამბოლის ფატიჰის რაიონის „იმამ ჰათიპის უმაღლესი განათლების სკოლაში“, რომელიც 1973 წელს დაამთავრა. სტამბოლის „იმამ ჰათიპის უმაღლესი განათლების სკოლაში“ სწავლის დროს სამოყვარულოდ თამაშობდა ფეხბურთს.

## რესურსები ინტერნეტში

|  |  |
| --- | --- |
|
 | რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ვიკიციტატებში |
|
 | რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ვიკისაწყობში |

* თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი (თურქული)
* რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ბიოგრაფია OECD-ზე (ინგლისური)

## სქოლიო
# CNN

The Cable News Network-ის ლოგო
**CNN** – **The Cable News Network** — ამერიკული ტელეკომპანია ახალი ამბების 24 საათიანი მაუწყებლობით (შტაბ-ბინა ქ. ატლანტაში, ევროპული სათავო ოფისი ქ. ლონდონში). დააარსა ტედ ტერნერმა 1980 წელს. მსოფლიოს ეს უმსხვილესი საინფორმაციო კომპანია მოიცავს 14 სხვადასხვა საკაბელო და თანამგზავრულ არხს, 2 რადიოსადგურს, 6 ინტერნეტ–საიტს და 40–მდე საზღვარგარეთულ ბიუროს. ახალ ამბებს სი–ენ–ენი–ი გადასცემს 38 კოსმოსური თანამგზავრის სიგნალების საშუალებით, რომელთა ხილვაც შესაძლებელია 1,5 მილიარდი მაყურებლისთვის მსოფლიოს 212 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე. სი–ენ–ენ–მა განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც 1991 წელს პირდაპირ რეპორტაჟებს გადასცემდა სპარსეთის ყურეში მიმდინარე საომარი ოპერაციებიდან.

## რესურსები ინტერნეტში

* კომპანია სი–ენ–ენ–ის ოფიციალური საიტი
# დიონისიუსი (პაპი)

დიონისიუსი (პაპი)
**დიონისიუსი** (ლათ. Dionysius) (გ. 26 დეკემბერი, 268, რომი, იტალია) — რომის პაპი 259–268 წლებში.

## ბიოგრაფია

პაპი დიონისიუსი საბერძნეთში უნდა დაბადებულიყო, პაპად აირჩიეს 259 წლის 22 ივლისს. მან დაიწყო რომის ეკლესიის რეორგანიზირება, ებრძოდა სუბორდინაციანიზმს, ფიანანსურად ეხმარებოდა კაპადოკიის ეკლესიებს, რომლებიც მაროდიორი გოთების თავდასხმებს განიცდიდნენ. ამ თანხებით ხდებოდა დანგრეული ეკლესიების აშენება და ტყვე ქრისტიანთა გამოსყიდვა.

პაპი დიონისიუსი პირველი პაპია, რომელიც მოწამეუბრივი სიკვდილით არ აღესრულა. იგი კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ბერძენი პაპების სია

## რესურსები ინტერნეტში

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: სიქსტუს II | **რომის პაპი**  259 — 268  | შემდეგი: ფელიქს I |
# ვალენტინუსი (პაპი)

ვალენტინუსი
**ვალენტინუსი** (ლათ. Valentinus PP.; დ. უცნობია — გ. 16 სექტემბერი, 827) — რომის პაპი 827 წლის 1 სექტემბერი — 16 სექტემბერი.

ვალენტინუსი აირჩიეს 827 წლის 1 სექტემბერ და რომის პაპი იყო დაახლოებით ორი კვირა 827 წლის 16 სექტემბრამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ პაპად აირჩიეს გრიგოლ IV. ვალენტინუსის პონტიფიკატი იმდენად მცირე იყო, რომ მან ვერ შეძლო რამე განსაკუთრებულის გაკეთება.

## რესურსები ინტერნეტში

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: ევგენი II | **რომის პაპი**  827, 1 სექტემბერი — 827, 16 სექტემბერი  | შემდეგი: გრიგოლ IV |
# ინოკენტი IV

ინოკენტი IV
**ინოკენტი IV** (ლათ. Innocentius PP. IV; ერისკაცობაში **სინიბალდო ფიესკო**; დ. 1195 — გ. 7 დეკემბერი, 1254) — რომის პაპი 1243–1254 წლებში.

სინიბალდო ფიესკო განაგრძობდა პაპ გრიგოლ IX-ის დროს დაწყებულ ბრძოლას გერმანელ იმპერატორ ფრიდრიხ II შტაუფენთან. ლიონის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე (1245) ფრიდრიხ II მწვალებლად და ტახტიდან გადაყენებულად გამოაცხადა. ფრიდრიხ II-ის გარდაცვალების (1250) შემდეგ ებრძოდა მის მემკვიდრეს კონრად IV-ს. მხარს უჭერდა ტევტონურ ორდენს და მის დამპყრობლურ პოლიტიკას დასავლეთ ევროპაში. 1245 წელს მონღოლთა დიდ ხანთან დიპლომატიური მისიით გაგზავნა პლანო კარპინი. ინოკენტი IV ცნობილი იურისტი იყო.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 166.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: ცელესტინ IV | **რომის პაპი**  1243 — 1254  | შემდეგი: ალექსანდრე IV |
# გრიგოლ XVI

პაპი გრიგოლ XVI
**გრიგოლ XVI** (ლათ. Gregorius Sextus Decimus) ერისკაცობაში **ბარტოლომეო ალბერტო ჩაპელარი** (იტალ. Bartolommeo Alberto Cappellari) (დ. 28 სექტემბერი, 1756, ბელუნო, იტალია — გ. 1 ივნისი, 1846, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1831–1846 წლებში.

## ლიტერატურა

* Petruccelli della Gattina, Ferdinando (1861). *Storia arcana del pontificato di Leone XII, Gregorio XVIe Pio IX ossia preliminari della questione romana di E. About con documenti diplomatici per F. Petruccelli de la Gattina* (it). Milan:  Francesco Colombo.  (critical)
* Sylvain, Charles (1889). *Grégoire XVI. et son pontificat*. Paris:  Desclée et de Brouwer.
* Nielsen, Fredrik Kristian (1906). „Chapter XVI: Gregory XVI“, *The History of the Papacy in the Nineteenth Century: Leo XII to Pius IX*. London:  J. Murray,   გვ. 51–101.
* Fitz-Hardinge Berkeley, George (1932). „Chapters VII, VIII, IX“, *Italy in the Making: 1815 to 1846*. Cambridge:  Cambridge University Press,   გვ. 90–138. ISBN 978-0-521-07427-8.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: პიუს VIII | **რომის პაპი**  1831 — 1846  | შემდეგი: პიუს IX |