# აზერბაიჯან-ევროპის კავშირის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-ევროპის კავშირის ურთიერთობები** |  |
|  |  |
|  **ევროკავშირი** |  **აზერბაიჯანი** |

**აზერბაიჯან-ევროპის კავშირის ურთიერთობები** მოიცავს აზერბაიჯანსა და ევროკავშირს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს. აზერბაიჯანის რესპუბლიკამ და ევროკავშირმა წლების განმავლობაში შეინარჩუნეს პოზიტიური ურთიერთობა და უფრო მჭიდრო კავშირები მათ შორის 1991 წლიდან დამყარდა. ამჟამად აზერბაიჯანი არის ევროპის მეზობლური პოლიტიკის, აღმოსავლეთის პარტნიორობის და ევროპის საბჭოს ნაწილი. ევროკავშირი არის აზერბაიჯანის ყველაზე დიდი უცხოური საგრანტო დონორი და ინვესტორი, როგორც სამთავრობო სექტორში, ისე სამოქალაქო საზოგადოებაშიც, რაც 1992 წლიდან ევროკავშირის მხრიდან 600 მილიონ ევროზე მეტ დახმარებას ითვალისწინებს.

## ეკონომიკური ურთიერთობები

ევროკავშირისა და აზერბაიჯანის ეკონომიკური და სავაჭრო ურთიერთობები რეგულირდება პარტნიორობისა და თანამშრომლობის ხელშეკრულებით (PCA). ევროკავშირი არის პირველი სავაჭრო პარტნიორი, რომელიც წარმოადგენს აზერბაიჯანის მთლიანი ვაჭრობის 48,6% -ს. ევროკავშირი აზერბაიჯანითვის არის ყველაზე დიდი ექსპორტ-იმპორტის ბაზარი, შესაბამისად 60,7% და 31,8% წილებით. ევროკავშირის ექსპორტმა აზერბაიჯანში, რომელიც 2016 წელს 1,8 მილიარდი ევროდ შეფასდა, ძირითადად, მანქანებისა და სატრანსპორტო აღჭურვილობისგან შედგებოდა, ხოლო ევროკავშირში იმპორტი აზერბაიჯანიდან, 2016 წელს 7,6 მილიარდ ევროდ შეფასდ და, ძირითადად მოიცავდა ნავთობსა და ბუნებრივ აირს (შეადგენდა მთლიანი იმპორტის 98%). ევროკავშირი არის მნიშვნელოვანი უცხოური ინვესტორი აზერბაიჯანში. 2013 წელს ქვეყანაში მისი პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია (FDI) შეადგენდა 4,7 მილიარდ ევროს. „PCA“ ქმნის ეკონომიკურ თანამშრომლობას, რომელიც მიზნად ისახავს ბიზნეს კავშირების გაძლიერებას და საქონლისა და მომსახურების ვაჭრობაზე დაფუძნებული წესების პრაქტიკის შემუშავებას. აზერბაიჯანთან უფრო მჭიდრო ეკონომიკური ინტეგრაციას ასევე მოსდევს ევროპული სამეზობლო პოლიტიკის (ENP) და ევროკავშირის აღმოსავლეთ პარტნიორობის ინიციატივას. აზერბაიჯანი იღებს ევროკავშირისგან ტექნიკურ დახმარებას. ევროკავშირის დახმარება აზერბაიჯანისთვის წლიურად დაახლოებით 30 მილიონ ევროს შეადგენს. დაფინანსებას იღებენ არასამთავრობო ორგანიზაციების პროექტები ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და არასამთავრობო საბიუჯეტო ხაზებისთვის.

## პოლიტიკური ურთიერთობები

ევროკავშირი და აზერბაიჯანი ერთობლივად მუშაობდნენ სხვადასხვა პოლიტიკური ხელშეკრულების გასაფორმებლად, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია ევროკავშირ-აზერბაიჯანის პარტნიორობისა და თანამშრომლობისთვის. 1999 წლის შეთანხმების თანახმად, რომელსაც შემდგომში ძლიერი ურთიერთობები უნდა დაემყარებინა, მიზნად ისახავდა ვაჭრობის, ინსტიციების, ეკონომიკის, კანონმდებლობისა და კულტურის გაღრმავებას, ევროკავშირის და აზერბაიჯანის პარტნიორობისა და თანამშრომლობის ფარგლებში.აზერბაიჯანი ასევე არის ევროპული სამეზობლო პოლიტიკის (ENP) , აღმოსავლეთის პარტნიორობის ინიციატივის ნაწილი და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის (BSEC) წევრი.

ევროკავშირსა და აზერბაიჯანს შორის ასევე მიმდინარეობს დისკუსიები ურთიერთობების სამართლებრივი საფუძვლის განახლების შესახებ.

2026 წლის 3 მარტს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა მიიღო ენერგეტიკისა და საბინაო საკითხების ევროკომისრის, დენ იორგენსენის ხელმძღვანელობით დელეგაცია, რომელიც ბაქოში ჩავიდა სამხრეთის გაზის დერეფნის საკონსულტაციო საბჭოსა და მწვანე ენერგიის საკონსულტაციო საბჭოს მინისტერიალებში მონაწილეობის მისაღებად. შეხვედრის დროს მხარეებმა განიხილეს აზერბაიჯანის წვლილი ევროპის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაში, ბუნებრივი აირის ექსპორტის გეოგრაფიის გაფართოების პერსპექტივები და სუფთა ენერგიის სფეროში თანამშრომლობის შესაძლებლობები. დენ იორგენსენმა ხაზი გაუსვა აზერბაიჯანთან პარტნიორობის სტრატეგიულ მნიშვნელობას, ხოლო პრეზიდენტმა ალიევმა აღნიშნა, რომ აქტიური ერთობლივი მუშაობა და ევროკავშირის მაღალი რანგის წარმომადგენლების ვიზიტები აჩვენებს ორივე მხარის მტკიცე ერთგულებას ენერგეტიკისა და სატრანსპორტო კავშირების სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავების მიმართ.

2026 წლის 11 მარტს, ბაქოში გამართული შეხვედრების დროს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიო კოსტამ კიდევ ერთხელ დაადასტურეს პარტნიორობის სტრატეგიული ხასიათი და აღნიშნეს, რომ ევროკავშირი აზერბაიჯანის სავაჭრო პარტნიორია, რომლის წილი წლის დასაწყისში სავაჭრო ბრუნვის 50%-ს შეადგენდა. დიალოგის ძირითადი თემები იყო ევროპის ენერგეტიკული უსაფრთხოება, რომელსაც უზრუნველყოფს აზერბაიჯანული გაზის მიწოდება ევროკავშირის 10 ქვეყანაში და წარმოების მინიმუმ 10 მილიარდი კუბური მეტრით გაზრდის გეგმები მომდევნო წლებში, ასევე ტრანსპორტისა და ლოჯისტიკური პოტენციალის განვითარება შუა დერეფნის მეშვეობით და ნახიჩევანისკენ მიმავალი რკინიგზის აღდგენის პროექტი. მხარეებმა ხაზი გაუსვეს სომხეთთან პოლიტიკური ნებისა და რეალური ეკონომიკური კავშირების საფუძველზე მდგრადი მშვიდობის მიღწევის მნიშვნელობას და ასევე განიხილეს თანამშრომლობის ახალი სფეროები ციფრული ტრანსფორმაციის, ხელოვნური ინტელექტისა და განახლებადი ენერგიის სფეროში. გარდა ამისა, გამოითქვა ორმხრივი ვალდებულება რეგიონული სტაბილურობის მიმართ, მათ შორის ისეთი გარე საფრთხეების დაგმობა, როგორიცაა ნახიჩევანის აეროპორტზე თავდასხმა, და მზადება 2028 წელს აზერბაიჯანში ევროპის პოლიტიკური თანამეგობრობის სამიტის ჩასატარებლად.

## იხილეთ აგრეთვე

* აზერბაიჯან-ნატოს ურთიერთობები

## ლიტერატურა

* Fischer, Sabine: "European Policy towards the South Caucasus after the Georgia Crisis" in the *Caucasus Analytical Digest No. 1*
* Mammadli, Anar: "EU–Azerbaijan Relations: Enhancing Human Rights and Democracy within Eastern Partnership Initiatives" in the *Caucasus Analytical Digest No. 35-36*

## რესურსები ინტერნეტში

* Azerbaijan's gas policy: challenges and dilemmas
* Delegation of the European Union to Azerbaijan დაარქივებული 2016-09-16 საიტზე Wayback Machine.
* Azerbaijan
* Azerbaijan-European Union

## სქოლიო