# 1991

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წლები:** | 1988 · 1989 · 1990  **1991** 1992 · 1993 · 1994 |

**1991 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1991 *MCMXCI* |
| იულიანური კალენდარი | 1990—1991 (14 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 7499—7500 (14 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5751—5752  |
| ისლამური კალენდარი | 1411—1412 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7594—7595 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1991 (*ჩშჟა*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მოქცევა და 147 (*რმზ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 4483—4484 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 1440 *ԹՎ* *ՌՆԽ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1983—1984 |
| რომის დაარსებიდან | 2743—2744 (4 მაისიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2047—2048 |
| - *შაკა სამვატი* | 1913—1914 |
| - *კალი-იუგა* | 5092—5093 |
| ირანული კალენდარი | 1369—1370 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2534 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა | 3-й год Хэйсэй |
| ჩინური კალენდარი | 4687—4688 庚午 — 辛未 თეთრი ცხენი — თეთრი ცხვარი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
19911991 (ათას ცხრაას ოთხმოცდათერთმეტი) წელი** — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-10 დეკადის 1-ლი წელი.

## მოვლენები

### მარტი

* 15 მარტი : გერმანია ფორმალურად იბრუნებს სრულ დამოუკიდებლობას ოთხი პოსტ-მმო ოკუპაციური ძალებისგან (საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები და საბჭოთა კავშირი).
* 31 მარტი : საქართველოში ჩატარდა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი. შედეგად, რეფერენდუმში მონაწილეთა 99,08%-მა მხარი დაუჭირა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენას.

### აპრილი

* 9 აპრილი : საქართველოს რესპუბლიკამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობის აღდგენა

### მაისი

* 13 მაისი : საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი გარდაიქმნა აგრარულ უნივერსიტეტად.
* 21 მაისი : ეთიოპიის პრეზიდენტი მენგისთუ ჰაილე მარიამი გადადგა და ქვეყნიდან გაიქცა.
* 21 მაისი : ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი რაჯივ განდი თავდასხმის მსხვერპლი გახდა.
* 26 მაისი : საქართველოს პირველ საპრეზიდენტო არჩევნებში დიდი უპირატესობით იმარჯვებს ზვიად გამსახურდია.

### ივნისი

* 1 ივნისი : ოფიციალურად გაუქმებულ იქნა ვარშავის ხელშეკრულების ორგანიზაცია.
* 25 ივნისი : ხორვატიამ და სლოვენიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს იუგოსლავიისაგან.

### აგვისტო

* 5 აგვისტო : ლიეტუვაში შემოიღეს გარდამავალი საგადამხდელო კუპონები „ვაგნორკა“.
* 20 აგვისტო : ესტონეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 21 აგვისტო : ლატვიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 24 აგვისტო : უკრაინამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 30 აგვისტო : აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 31 აგვისტო : ყირგიზეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

### სექტემბერი

* 1 სექტემბერი : უზბეკეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 6 სექტემბერი : სსრ კავშირმა აღიარა ესტონეთის, ლავტიისა და ლიტვის დამოუკიდებლობა.
* 6 სექტემბერი : ქალაქ ლენინგრადს დაუბრუნეს ძველი სახელი – სანქტ-პეტერბურგი.
* 23 სექტემბერი : სომხეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

### დეკემბერი

* 21 დეკემბერი: ალმა‑ათაში ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების (ლიტვის, ლატვიის, ესტონეთისა და საქართველოს გარდა) ლიდერებმა ხელი მოაწერეს დსთ-ს შექმნის შესახებ შეთანხმების ოქმს, რომლის მიხედვითაც სომხეთი, აზერბაიჯანი, მოლდოვა, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი და ტაჯიკეთი შეუერთდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობას. იმავე დღეს, 11 ქვეყნის ლიდერმა ხელი მოაწერა ალმა-ათის დეკლარაციას, რომელმაც დაადასტურა დსთ-ს ძირითადი მიზნები და პრინციპები.
* 22 დეკემბერი : ზვიად გამსახურდიას მომხრეებსა და ოპოზიციას შორის დაიწყო სამოქალაქო ომი.
* 25 დეკემბერი : სსრ კავშირის პრეზიდენტი მიხალ გორბაჩოვი თანამდებობიდან გადადგა.
* 26 დეკემბერი : ოფიციალურად დაიშალა სსრ კავშირი.

## დაიბადნენ

### იანვარი

* 1 იანვარი : ალექსანდრე ივანიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
* 6 იანვარი : აზამატ ჯიოევი — რუსი ფეხბურთელი
* 7 იანვარი : ედენ აზარი — ბელგიელი ფეხბურთელი
* 7 იანვარი : რობერტო პერეირა — არგენტინელი ფეხბურთელი
* 7 იანვარი : კლემან გრანიე — ფრანგი ფეხბურთელი
* 11 იანვარი : ანდრეა ბერტოლაჩი — იტალიელი ფეხბურთელი
* 15 იანვარი : მარკ ბარტრა — ესპანელი ფეხბურთელი
* 26 იანვარი : ალექს სანდრო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი
* 31 იანვარი : ლაშა შავდათუაშვილი — ქართველი ძიუდოისტი

### თებერვალი

* 1 თებერვალი : ვაჟა ტაბატაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* 11 თებერვალი : ნიკოლა მიროტიჩი — მონტენეგროელი კალათბურთელი
* 12 თებერვალი : გიორგი ბეგაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
* 15 თებერვალი : სტეფან ბუკორაცი — სერბი ფეხბურთელი
* 16 თებერვალი : სერხიო კანალესი — ესპანელი ფეხბურთელი
* 16 თებერვალი : ზებედა რეხვიაშვილი — ქართველი ძიუდოისტი
* 17 თებერვალი : ედ შირანი — ინგლისელი მომღერალი
* 19 თებერვალი : კრისტოფ კრამერი — გერმანელი ფეხბურთელი
* 24 თებერვალი : ემილი დიდონატო — ამერიკელი მოდელი

### მარტი

* 7 მარტი : გიორგი არაბული — ქართველი პოეტი, რეჟისორი
* 11 მარტი : ალესანდრო ფლორენცი — იტალიელი ფეხბურთელი
* 18 მარტი : ავთანდილ ჭრიკიშვილი — ქართველი ძიუდოისტი

### აპრილი

* 18 აპრილი : ვლადიმერ ხინჩეგაშვილი — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე

### მაისი

* 23 მაისი : ლენა მაიერ-ლანდრუტი — გერმანელი მომღერალი

### ივნისი

* 25 ივნისი : სიმონე ძაძა — იტალიელი ფეხბურთელი

### ივლისი

* 12 ივლისი : ხამეს როდრიგესი — კოლუმბიელი ფეხბურთელი

### აგვისტო

### სექტემბერი

* 9 სექტემბერი : ოსკარი — ბრაზილიელი ფეხბურთელი

### ოქტომბერი

* 2 ოქტომბერი : რობერტო ფირმინო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი

### ნოემბერი

* 15 ნოემბერი : შეილინ ვუდლი — ამერიკელი მსახიობი

### დეკემბერი

* 24 დეკემბერი : ლუი ტომლინსონი — ინგლისელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ჯგუფ „One Direction“-ის წევრი

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

* 2 მარტი : გენზბური, სერჟ — ფრანგი მუსიკოსი (დ. 1928)

### აპრილი

* 4 აპრილი : ფრიში, მაქს — შვეიცარიელი მწერალი (დ. 1911)

### მაისი

* 21 მაისი : განდი, რაჯივ — ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი 1984-1989 (დ. 1944)

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

* 26 სექტემბერი : დეივისი, მაილს — ამერიკელი ჯაზის მუსიკოსი (დ. 1926)

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

* 26 დეკემბერი : ინანიშვილი, რევაზ — ქართველი მწერალი
* 22 დეკემბერი : ფარჯიანი, ირაკლი — ქართველი მხატვარი

## ნობელის პრემიის ლაურეატები

* ფიზიკა : დე ჟენი, პიერ-ჟილ
* ქიმია : ერნსტი, რიჩარდ
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : ნეჰერი, ერვინ; ზაკმანი, ბერტ
* ლიტერატურა : გორდიმერი, ნადინე
* მშვიდობა : აუნგ სან სუ კი
* ეკონომიკა : კოასი, რონალდ