Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ტონი ებოტი

|  |
| --- |
| **ტონი ებოტი** |
|   |
| ავსტრალიის 28-ე პრემიერ-მინისტრი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 18 სექტემბერი, 2013 – 15 სექტემბერი, 2015 |
| მონარქი   | ელისაბედ II |
| წინამორბედი | კევინ რადი |
| მემკვიდრე | მალკოლმ ტერნბული |
|

---

ავსტრალიის ლიბერალური პარტიის ლიდერი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 1 დეკემბერი 2009 – დღემდე |
| წინამორბედი | მალკოლმ ტერნბული |
| მემკვიდრე | მალკოლმ ტერნბული |
|

---

ოპოზიციის ლიდერი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 1 დეკემბერი 2009 – 18 სექტემბერი 2013 |
| წინამორბედი | მალკოლმ ტერნბული |
| მემკვიდრე | კრის ბოუენი |
|

---

ჯანდაცვის მინისტრი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 7 ოქტომბერი 2003 – 3 დეკემბერი 2007 |
| პრემიერ-მინისტრი | ჯონ ჰოვარდი |
| წინამორბედი | კეი პეტერსონი |
| მემკვიდრე | ნიკოლა როქსონი |
|

---

 |
| დაბადებული | 4 ნოემბერი, 1957 (1957-11-04) ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო |
| მეუღლე | მერგი ებოტი (1988–დღემდე) |
| შვილები | 3 |
| რელიგია | რომის კათოლიკური ეკლესია |
| საიტი | პრემიერ-მინისტრის საიტი ოფიციალური საიტი |

**ანთონი ჯონ „ტონი“ ებოტი** (ინგლ. *Anthony John "Tony" Abbott*; დ. 4 ნოემბერი, 1957) — ავტრალიის 28-ე პრემიერ-მინისტრი 2013 წლის 18 სექტემბრიდან 2015 წლის 15 სექტემბრამდე. მან ლიბერალური პარტიის ლიდერის პოსტი დაიკავა 2009 წელს.

აბოტი დაიბადა ლონდონში, გაერთიანებული სამეფოში, ავსტრალიელი დედის და ბრიტანელი მამის ოჯახში, რომლებიც 1960 წელს საცხოვრებლად სიდნეიში გადავიდნენ. იმისათვის, რომ პარლამენტში შესულიყო, ებოტი სწავლობდა ეკონომიკისა და სამართლის ბაკალავრის ფაკულტეტებზე სიდნეის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ხელოვნების ბაკალავრის ფაკულტეტზე ფილოსოფიას, პოლიტიკას და ეკონომიკას ოქსფორდის დედოფლის კოლეჯში როდსის სტიპენდიით. მოგვიანებით მას მიენიჭა ხელოვნების ოსტატის ტიტული.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ებოტი სწავლობდა რომის კათოლიკური ეკლესიის სემინარიაში, მოგვიანებით კი მუშაობდა ჟურნალისტად, მენეჯერად და პოლიტიკურ მრჩეველად. 1992 წელს დანიშნული იქნა ავსტრალიელები კონსტიტუციური მონარქიისთვის დირექტორად, რომელიც 1994 წლამდე, პარლამენტში შესვლამდე ეკავა. პირველად ის დაინიშნა 1998 წლის არჩეული კაბინეტი მეორე ჰოვარდის მინისტრად, შემდეგ დასაქმების მინისტრად, 2003 წელს კი ჯანდაცვის მინიტრად. ლიდერობის მოპოვების შედეგად მან დაამარცხა ტარნბელი 42 ხმით და გახდა ოპზიციის ლიდერი. 2013 წლის 18 სექტემბერს ებოტი აირჩიეს ავსტრალიის 28-ე პრემიერ-მინისტრად.

## რესურსები ინტერნეტში

* პრემიერ-მინისტრის საიტი
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# რემბრანდტი

| რემბრანდტი |
| --- |
|  |
| დაიბადა | 15 ივლისი, 1606(1606-07-15)  |
| დაბადების ადგილი | ლეიდენი  |
| გარდაიცვალა | 4 ოქტომბერი, 1669(1669-10-04) (63 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | ამსტერდამი  |
| ჟანრი | საპორტრეტო ფერწერა, რელიგიური ფერწერა, მითოლოგიური ფერწერა, საჟანრო ფერწერა , ისტორიული ფერწერა , ავტოპორტრეტი, პეიზაჟი , პორტრეტი , tronie , ნატურმორტი , ვანიტასი , hunting still life , mythological art  და winter landscape  |

**რემბრანდტ ჰარმენს ვან რეინი** (ნიდერლ. Rembrandt Harmenszoon van Rijn; დ. 15 ივლისი, 1606 — გ. 4 ოქტომბერი, 1669) — ნიდერლანდელი მხატვარი, ფერწერისა და გრავიურის ოსტატი. ჰოლანდიური ფერწერის ოქროს ხანის ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. საყოველთაოდ აღიარებულია მსოფლიოს ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მხატვრად.

დაიბადა 1606 წლის 15 ივლისს ლეიდენში, მეწისქვილის ოჯახში. რემბრანდტი 1626 წელს ბრუნდება ლეიდენში და იწყებს დამოუკიდებელ შემოქმედებით მოღვაწეობას. როგორც მოსალოდნელი იყო, პირველი წლები გამოცდილების დაგროვების პერიოდია. იგი ხატავს ყველაფერს რაც მის გარშემოა, რათა ჩასწვდეს ფორმათა და ფერთა საიდუმლოებას.

63-წლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში მის მიერ შექმნილი ნამუშევრების აბსოლუტური უმრავლესობა, დღეს მსოფლიოს კულტურულ მემკვიდრეობას წარმოადგენს. რემბრანდტის სახატავი თემა ამოუწურავი იყო, თუმცა ძირითად აქცენტებს ის მაინც რელიგიურ თემაზე აკეთებდა. შემორჩენილია მისი უამრავი ავტოპორტრეტი. დახატული აქვს საკუთარი მეუღლის სასკია ვან ეილენბურგის რამდენიმე პორტრეტი, რომელთანაც მან 1634 წელს იქორწინა.

## გალერეა

### ავტოპორტრეტები

* *ავტოპორტრეტი მოლბერტთან*, 1660, ლუვრი 1232
* *ავტოპორტრეტი*, 1630, სტოკჰოლმის ნაციონალური მუზეუმი

### სხვა ნამუშევრები

* *ექიმ ნიკოლას ტულპის ანატომიის გაკვეთილი*, 1632
* *აბრაამი და ისააკი*, 1634
* *ბელშაცარის ნადიმი*, 1636-8
* *იაკობი ლოცავს იოსების შვილებს*, 1656

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 353.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„რემბრანდტი“** ვიკისაწყობში.
* რემბრანდტი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* The Rembrandt Database
* A biography of the artist Rembrandt Harmensz. van Rijn from the National Gallery, London
* Works and literature on Rembrandt from PubHist.com
* რემბრანდტი

## სქოლიო
# ტარო (ბანქო)

XV საუკუნის ტარო
**ტაროს** — სისტემათა სიმბოლო, 78 კარტისგან შემდგარი ბანქოს დასტა. გაჩნდა სავარაუდოდ შუა საუკუნეებში, კერძოდ, XIV—XVI ასწლეულებში. ჩვენს დროში გამოიყენება მკითხაობისთვის. ტაროს ბანქოზე არსებულ გამოსახულებას ასტროლოგიის, ოკულტიზმისა და ალქიმიის თვალსაზრისით რთული ახსნა აქვს, ამიტომაც „საიდუმლო ცოდნასა“ და იდუმალ საქმიანობას უკავშირებენ.

## ლიტერატურა

* ტარო: თეორია და პრაქტიკა. ართურ ედვარდ უაითის სისტემის სრული აღწერილობა.
* *ს. ლ. მაქგრეგორ მატერსი*. ტარო. ოკულტური მნიშვნელობა, გამოყენება წინასწარმეტყველებაში, თამაშის მეთოდები. 1888 წ.
* *ჰაიო ბანცჰაფი*. ტარო და გმირის მოგზაურობა.
# განგი

| განგი |
| --- |
|  განგი საღამოს |
|  |
| ქვეყანა |  ინდოეთი  ბანგლადეში |
|  |
| სათავე |
ჰიმალაები ﻿ / ﻿ |
| შესართავი | ﻿ / ﻿ |
|  |
| სიგრძე |
2 510 კმ კმ |
| აუზის ფართობი |
907 000 კვ. კმ კმ² |
|
 — სათავე,  — შესართავი |
|  განგი ვიკისაწყობში |

**განგი** (სანსკ. **गङ्गा**,*Gaṅgā*) - ინდოეთის მთავარი მდინარე, ინდუიზმის სულიერი წყარო, საწყისს იღებს ჰიმალაებში, სადაც ორი მდინარის შეერთება ხდება: ბაგირათხი-განგი და ალანკანდა-განგი.

მდინარე განგს თავისი დელტა აქვს. განგის დელტაში მდებარეობს სახელმწიფო ბანგლადეში.

## იხილეთ აგრეთვე

* ინდოეთის მდინარეების სია

## ლიტერატურა

* Alley, Kelly D. (2002), *On the banks of the Gaṅgā: when wastewater meets a sacred river*, University of Michigan Press, ISBN 978-0-472-06808-1,  წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011
* Alter, Stephen (2001), *Sacred waters: a pilgrimage up the Ganges River to the source of Hindu culture*, Harcourt, ISBN 978-0-15-100585-7,  წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011
* Blurton, T. Richard (1993), *Hindu art*, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-39189-5,  წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
განგი ON THINNER ICE 如履薄冰: signs of trouble from the Water Tower of Asia, where headwaters feed into all the great rivers of Asia (by GRIP, Asia Society and MediaStorm)
* Ganges in the Imperial Gazetteer of India, 1909 დაარქივებული 2021-02-10 საიტზე Wayback Machine.
* Melting Glaciers Threaten Ganges
# სიკვდილით დასჯა

სიკვდილით დასჯა თანამედროვე სამყაროში.
  გაუქმებულია
  ჩვეულებრივ სამართალწარმოებაში გაუქმებულია, თუმცა შემონახულია განსაკუთრებული სამართალწარმოებისათვის
  არსებობს, თუმცა არ არის დაწესებული პრაქტიკაზე
  დაწესებულია
ჩეზარე ბეკარია, *Dei delitti e delle pene*
**სიკვდილით დასჯა** — სასჯელის უმაღლესი ზომა — ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, რაც გათვალისწინებულია კანონით ყველაზე უფრო მძიმე დანაშაულის ჩადენისათვის. ამჟამად საერთაშორისო სამართალი არაორაზროვნად გმობს სიკვდილით დასჯას. XX საუკუნის დასასრულისთვის პოლიტიკური გარემო უკვე ისეთი იყო, რომ საერთაშორისო უწყებათა უმრავლესობამ მიიღო სიკვდილით დასჯის გაუქმებასთან დაკავშირებული ოქმები და კონვენციები. თუმცა ამგვარი ქმედება ჯერ არ განუხორციელებია ყველა სახელმწიფოს. მაგალითად, სიკვდილით დასჯა ჯერ კიდევ მოქმედებს ამერიკის შეერთებული შტატების ზოგიერთ ნაწილში, საუდის არაბეთსა და ჩინეთში.

ძველ საქართველოში სიკვდილით დასჯის განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის დროს მიმართავდნენ, უფრო მეფისა და სახელმწიფოს ღალატისთვის, აგრეთვე მეფის პირადი საჯარო შეურაცხყოფისათვის, მეკობრეობისათვის. გიორგი III-ის 1170 სიგელის მიხედვით, სიკვდილით დასჯა „მრავალჯერ“ პარვისთვისაც ყოფილა დაწესებული. სიკვდილით დასჯის სხვადასხვა ფორმით სრულდებოდა: ჩამოხრჩობა, მოშთობა, კლდიდან გადმოგდება, ცეცხლზე დაწვა.

## სიკვდილით დასჯა სხვადასხვა ქვეუნებში

### ბელარუსში

### მონტენეგროში

### რუსეთში

რუსეთში სიკვდილით დასჯა გაუქმდა 1753-1754 წლებში, მაგრამ მალევე აღდგა, როგორც სასჯელის უმაღლესი ზომა სახელმწიფო, სამხედრო და სხვა დანაშაულებების გამო. განსაკუთრებით ხშირად მიმართავდნენ მას 1860-იან წლებში.

### საფრანგეთში

საფრანგეთში სისხლის სამართლის დამნაშავეთა სიკვდილით დასჯა XIX საუკუნის ბოლომდე სრულდებოდა საჯაროდ, გამოიყენებოდა გილიოტინა.

### საქართველოში

## სქოლიო
# ვიტრუვიუსის ადამიანი

„ვიტრუვიუსის ადამიანი“
**ვიტრუვიუსის ადამიანი** — ლეონარდო და ვინჩის მიერ 1490 წელს შესრულებული წარწერებიანი ნახატი. მასზე გამოსახულია შიშველი მამაკაცის ფიგურა ორ ერთმანეთზე დადებულ პოზიციაში — წრეში ჩასმული გაშლილი ხელებითა და ფეხებით და კვადრატში ჩასმული შერწყმული ფეხებითა და გაშლილი ხელებით. თვითონ სურათს და მის აღწერილობას ხშირად **კანონიკურ პროპორციებსაც** უწოდებენ. იგი ინახება ვენეციის აკადემიის გალერეის კოლექციაში ვენეციაში. თავისი სახელი ნახატმა მიიღო მარკუს ვიტრუვიუსის საპატივსაცემლოდ, მისი ათტომიანი ნაშრომისთვის, რომელშიც მან ადიდა „საღვთო პროპორცია“.

## რესურსები ინტერნეტში

* Gallerie dell’Academia website დაარქივებული 2007-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Willamette University site on Vitruvian man დაარქივებული 2004-06-22 საიტზე Wayback Machine.
* Stanford University site on Vitruvian man
* Mathematics of the Vitruvian man დაარქივებული 2009-02-18 საიტზე Wayback Machine.
* Витрувианский человек (проект «Под знаком Leonardo da Vinci»)
# ხალხური მუსიკა

| ხალხური მუსიკა |
| --- |
|  ბელა ბარტოკი იწერს სლოვაკელ მომღერლებს, 1908 წელი |
| ტრადიციები |
ხალხური მუსიკის ტრადიციების სია |
| მუსიკოსები |
ხალხური მუსიკოსების სია |
| ინსტრუმენტები |
ხალხური ინსტრუმენტები |

**ხალხური მუსიკა** აღნიშნავს მუსიკალურ ფოლკლორს. ეს ტერმინი ჩამოყალიბდა XIX საუკუნეში და სხვადასხვა ახსნა აქვს. მასში ძირითადად იგულისხმება როგორც ვოკალური, ასევე უცნობ კომპოზიტორთა მიერ შექმნილი ინსტრუმენტული ნაწარმოებები. XX საუკუნის შუა წლებიდან ხალხურ მუსიკას უწოდებენ პოპულარული მუსიკის ისეთ ტიპს, რომელიც ეფუძნება ტრადიციულ მუსიკას. აღრეულ ჟანრებს შორის არის: ფოლკ როკი, ელექტრონული ფოლკი, ფოლკ მეტალი, პროგრესული ფოლკი, ფსიქოდელიური ფოლკი, ფრიკ ფოლკი და ნეოფოლკი.

## რესურსები ინტერნეტში

* მსოფლიო და ხალხური მუსიკის სექცია ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის აუდიოსაცავში დაარქივებული 2007-02-02 საიტზე Wayback Machine.
* მსოფლიოს ხალხური სიმღერების ტექსტები დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine.
* www.traditional-songs.com დაარქივებული 2011-04-23 საიტზე Wayback Machine.  მსოფლიოს ხალხური სიმღერების ნოტები
# ჯასპერ ჯოუნზი

*დროშა* (ფრაგმენტი). თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ნიუ-იორკი). ეს სურათი გამოსახავს ჯოუნზის ადრეულ ხატვის ტექნიკას სქელი თხევადი ცვილით კოლაჟზე, რომელიც შექმნილია ნაპოვნი მასალით, როგორიცაა გაზეთი. თუმცა ნამუშევრის ამგვარი კონსტრუქცია ზოგადად თითქმის შეუმჩნეველია მისი ნამუშევრების რეპროდუქციებში.
**ჯასპერ ჯოუნზი, უმც.** (Jasper Johns, Jr.; დ. 15 მაისი, 1930, აუგუსტა, ჯორჯია) — თანამედროვე ამერიკელი მხატვარი. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია "დროშა" (1954-55). მის შემოქმედებას ხშირად აღწერენ როგორც „ნეოდადაიზმს“ და არა როგორც „პოპარტს“ მიუხედავად იმისა, რომ მისი ნამუშევრების სუბიექტები თანამედროვე კულტურის ობიექტები და გამოსახულებებია.
# იოზეფ ჰაიდნი

იოზეფ ჰაიდნი
**ფრანც იოზეფ ჰაიდნი** (გერმ. Franz Joseph Haydn; დ. 31 მარტი, 1732, რორაუ, ქვემო ავსტრია — გ. 31 მაისი, 1809, ვენა) — ავსტრიელი კომპოზიტორი, ვენის კლასიკური სკოლის პირველი წარმომადგენელი.

## შემოქმედება

1740-1749 წლებში ჰაიდნი ვენაში მღეროდა წმ. სტეფანეს ტაძრის გუნდში. აქვე სწავლობდა სხვადასხვა საკრავზე დაკვრას. ერთხანს იტალიელი კომპოზიტორისა და სიმღერის მასწავლებლის ნ. პორპორას აკომპანიატორი იყო. XVIII საუკუნის 50-ან წლებში ჰაიდნმა დაწერა ზინგშპილი „კოჭლი ეშმაკი“ (დაიდგა 1752 ვენაში) და მთელი რიგი სხვა ნაწარმოებები, რომელთაც პირველად მოუპოვეს მას სახელი. 1759-1761 წლებში ჰაიდნი გრაფ მორცინის კარის კაპელმაისტერი იყო. აქ შექმნა მან თავისი პირველი სიმფონიები. 1761-1790 წლებში მსახურობდა უნგრელი თავადების ესტერჰაზების კარზე, რომელთა ორკესტრისა და საშინაო თეატრისათვის დაწერა მრავალი სიმფონია (მათ შორის ცნობილი „გამოსათხოვარი“, 1772) და ოპერა. ჰაიდნის შემოქმედებითი მოღვაწეობა აღმავლობას განიცდის XVIII საუკუნის 80-90-იან წლებში, როდესაც შექმნა საუკეთესო კვარტეტები (დაწყებული ოპუს 33-ით), 6 პარიზული (1785-1786) და 12 ლონდონური (1791-1792, 1794-1795) სიმფონია, ორატორიები, მესები და ა. შ. ინგლისში მოგზაურობამ გააფართოვა ჰაიდნის შემოქმედებითი თვალსაწიერი, 1791 წელს მიანიჭეს ოქსფორდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდება.

ჰაიდნის უაღრესად დემოკრატიული ხელოვნება დაკავშირებულია ხალხურ შემოქმედებასთან. მისი მუსიკა გამსჭვალულია ავსტრიული, სლავური, უნგრული ფოლკლორის რიტმებითა და ინტონაციებით, ხალხური იუმორით, ცხოველმყოფლობით. ცენტრალური ადგილი ჰაიდნის შემოქმედებაში უკავია სიმფონიებსა (100-ზე მეტი) და სიმებიან კვარტეტებს (83); ორივე ამ ჟანრში ჰაიდნის მოღვაწეობას ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ზოგიერთი თავისი მხატვრული თვისებით, ფილოსოფიური გააზრებითა და კომპოზიციური ხერხებით (მოტივურ-თემატიკური დამუშავება) ჰაიდნმა შეამზადა ბეთჰოვენის შემოქმედება. განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ჰაიდნის შემოქმედებაში მის ორატორიებს „სამყაროს შექმნა“ (1798) და „წელიწადის დრონი“ (1801). ჰაიდნს ეკუთვნის 24 ოპერა, მრავალი საკრავიერი კონცერტი და ანსამბლი (200-მდე), 52 საფორტეპიანო სონატა, საკრავიერი პიესები და სხვა.

### ჰაიდნის ძირითადი ნაწარმოებები

* 104 სიმფონია
* 83 კვარტეტი
* 21 სიმებიანი ტრიო
* 41 საფორტეპიანო ტრიო
* 52 საფორტეპიანო სონატა
* 24 ოპერა
* 14 მესა და კანტატები

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 590.
# ეთიკა

სოკრატე
**ეთიკა** (ბერძ. ἠθικόν, ძვ. ბერძნ. ἦθος-დან — ეთოსი, „ზნე“) — ფილოსოფიური მეცნიერება ზნეობის, მორალის შესახებ. ტერმინი „ეთიკა“ პირველად იხმარა არისტოტელემ, რომელმაც ზნეობის საკითხებს მიუძღვნა სპეციალური შრომა - „ნიკომაქეს ეთიკა“. უფრო ადრე ეთიკის საკითხები გაარჩია პლატონმა. მანვე შემოგვინახა არსებითი ცნობები სოკრატეს ეთიკურ შეხედულებებზე. სწორედ სოკრატეს მიიჩნევენ პირველ ფილოსოფოსად, რომელიც მთავარ ყურადღებას აქცევდა ზნეობის პრობლემების დასმასა და გადაწყვეტას.

## ეთიკის ძირითადი პრობლემები

* სიკეთის და ბოროტების კრიტერიუმების პრობლემა.
* სიცოცხლის არსის პრობლემა და ადამიანის დანიშნულება.
* სამართლიანობის განსაზღვრება.
* კუთვნილის პრობლემა.

ეთიკური გზა შემდეგშია, ყოველი არსების უზენაესი საბოლოო მიზანი სრულქმნილების მიღწევაა, რაც იმას გულისხმობს რომ ღმერთს დავემსგავსოთ. ადამიანისთვის სრულქმნილება დაკავშირებულია ნეტარებასთან, რადგან ერთიცა და მეორეც განპირობებულია ადამიანის ბუნების შესაბამისი სიკეთის დაუფლებით.

მოქმედება რომელსაც ეფუძნება ადამიანის ნეტარება, ერთი მხრივ, ყველაზე კეთილშობილური და ამაღლებული უნდა იყოს, იმდენად, რამდენადაც ამის უნარი საერთოდ შესწევს ადამიანს. მეორე მხრივ კი ის ყველაზე კეთილშობილური და ამაღლებული საგნისკენ უნდა იყოს მიმართული. ეთიკური მიდგომით ადამიანი არ არის უსასრულო, მისი საბოლოო ფაზა განვითარებისა არის ღმერთის შემეცნება და ამაღლებული სიკეთე.

## რესურსები ინტერნეტში

* An Introduction to Ethics დაარქივებული 2013-06-03 საიტზე Wayback Machine.
* *Ethics*
* Ethics Bites დაარქივებული 2011-11-22 საიტზე Wayback Machine.
* National Reference Center for Bioethics Literature დაარქივებული 2007-06-21 საიტზე Wayback Machine.
* Ethics დაარქივებული 2010-03-27 საიტზე Wayback Machine.
* The Philosophy of Ethics დაარქივებული 2010-04-13 საიტზე Wayback Machine.
* Kirby Laing Institute for Christian Ethics დაარქივებული 2010-10-27 საიტზე Wayback Machine.
* International Association for Geoethics (IAGETH)
* International Association for Promoting Geoethics (IAPG) დაარქივებული 2016-03-15 საიტზე Wayback Machine.
# რობინ ჰუდი

რობინ ჰუდის ძეგლი ნოტინგემში.
**რობინ ჰუდი** (ინგლ. Robin Hood) — ინგლისური ხალხური ბალადების გმირი, მისი სახელი პირველად გვხვდება უილიამ ლენგლენდის პოემაში „პეტრე მხვნელის ხილვა“ (დაახლოებით 1377). შემდეგ ე. უინტოუნის „შოტლანდიის ჭეშმარიტ ქრონიკებში“ (დაახლოებით 1420). ბალადების პირველი კრებული რობინ ჰუდის შესახებ „რობინ ჰუდის მცირე სიმღერები“ გამოქვეყნდა 1495 წელს; ცნობილია დაახლოებით 36 ორიგინალური ბალადა. მისი სახე განსაკუთრებით პოპულარული იყო აღორძინების ეპოქაში. გვხვდება შექსპირის, ბ. ჯომსონის, აგრეთვე უ. სკოტის და სხვათა ნაწარმოებებში. ქართულად რობინ ჰუდის ბალადები 1957 წელს გამოქვეყნდა (გ. გაჩეჩილაძის თარგმანი).

## ლიტერატურა

* ქსე, ტ. 8, გვ. 418, თბ., 1984
# კვენტინ ბრაისი

|  |
| --- |
| **კვენტინ ბრაისი** |
|   |
| 25-ე ავსტრალიის გენერალ-გუბერნატორი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 5 სექტემბერი, 2008 – 28 მარტი, 2014 |
| მონარქი   | ელისაბედ II |
| პრემიერ-მინისტრი   | კევინ რადი |
| წინამორბედი | მაიკლ ჯეფერი |
|

---

24-ე კვინსლენდის გუბერნატორი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 29 ივლისი, 2003 – 29 ივლისი, 2008 |
| მონარქი   | ელისაბედ II |
| პრემიერ-მინისტრი | პიტერ ბიტი ანა ბლაი |
| წინამორბედი | პიტერ არნისონი |
| მემკვიდრე | პენელოპა უენსლი |
|

---

 |
| დაბადებული | 23 დეკემბერი, 1942 ბრისბენი, კნისნლენდი, ავსტრალია |
| მეუღლე | მაიკლ ბრიუსი |

**კვენტინ ბრაისი** (ინგლ. Quentin Bryce; დ. 23 დეკემბერი, 1942) — ავსტრალიელი იურისტი. 2008 წლის 5 სექტემბრიდან 2014 წლის 28 მარტის ჩათვლით იყო ავსტრალიის გენერალ-გუბერნატორი (იგი პირველი ქალბატონია ამ თანამდებობაზე), ხოლო 2003 წლის 29 ივლისიდან 2008 წლის 29 ივლისამდე კვინსლენდის გუბერნატორი.

## რესურსები ინტერნეტში

* კვენტინ ბრაისი
# მაუნტ-სტრომლოს ობსერვატორია

**მაუნტ-სტრომლოს ასტრონომიული ობსერვატორია** (ინგლ. Mount Stromlo Observatory) ― ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, კანბერიდან 11 კმ-ზე, ზ. დ. 750 მ. პირველი ტელესკოპი (23 სმ-იანი რეფრაქტორი) დაიდგა 1925 წელს. ამჟამად აქვს 188, 127, 102, 75, 40 სმ-იანი რეფლექტორები, 66-სმ-იანი რეფრაქტორი, 13.5-მ-იანი კოშკურა სამზეო ტელესკოპი და სხვა. იკვლევს გალაქტიკებს, ვარსკვლავებს, ნისლეულებს, ჩვენი გალაქტიკის აგებულებას, მზეს, პლანეტებს და სხვას.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 497-498.
# სხივური თერაპია

**სხივური თერაპია**, *რადიოთერაპია* — რადიოლოგიის ნაწილი, რომელსაც იყენებენ ავთვისებიანი სიმსივნისა და ანთებითი პროცესების სამკურნალოდ, აერთიანებს რენტგენოთერაპიას და გამა-თერაპიას. კონტაქტური გამა-თერაპია ითვალისწინებს დახურული რადიოაქტიური პრეპარატების ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) სპეციალური დანადგარით ან ხელით დისტანციური ინსტრუმენტების საშუალებით შეყვანას ორგანიზმის ღრუებში. გარდა ამისა ხდება დასალევად ღია რადიოაქტიური იზოტოპების გამოყენება.

## ლიტერატურა

* *ვეფხვაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 630-631.
# მანჰეტენი

მანჰეტენის რაიონი, აღნიშნულია ყვითლად, მდებარეობს მდინარეებს ისტსა და ჰუდზონს შორის.
**მანჰეტენი** (ინგლ. Manhattan) — მიუთითებს ამავე სახელწოდების კუნძულზე და ნიუ-იორკის ხუთიდან ერთ-ერთ რაიონზე (Borough), რომელიც თავის მხრივ მოიცავს თავად მანჰეტენის კუნძულს და სხვა რამდენიმე მცირე კუნძულსა და კონტინენტის მცირე ნაწილს. ამ რაიონს ასევე ნიუ-იორკის ქაუნთი ჰქვია და მისამართები მანჰეტენის რაიონში ტიპურად აღინიშნება, როგორც New York, NY. 2015 წლის აშშ-ის აღწერის მიხედვით რაიონის მოსახლეობა შეადგენდა 1,644,518 ადამიანს, თუმცა ეს ქაუნთი გეოგრაფიულად ყველაზე მცირეა აშშ-ში მხოლოდ 61.4 კმ² მიწით. 27,812.2 ადამიანით კვ. კმ-ზე ეს ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქაუნთია როგორც თავად ნიუ-იორკში, ასევე მთელ შეერთებულ შტატებშიც.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
მანჰეტენი Lower East Side Preservation Initiative
* Manhattan Borough President official site
* New York City Government with links to Manhattan specific agencies
# დოიჩე გუგენჰაიმი

დოიჩე გუგენჰაიმი
**დოიჩე გუგენჰაიმი** (გერმ. Deutsche Guggenheim) — ბერლინის, გერმანიის სამხატვრო მუზეუმი, რომელიც მუშაობდა 1997 წლიდან 2013 წლამდე. იგი მდებარეობდა უნტერ დენ-ლინდენის ბულვარზე განლაგებული დოიჩე ბანკის შენობის პირველ სართულზე.

მუზეუმი წარმოადგენდა თანამშრომლობას სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდსა და დოიჩე ბანკს შორის, რომელიც ფლობს მსოფლიოში ყველაზე დიდ კორპორაციულ ხელოვნების კოლექციას. 350 მ²-ის საგამოფენო სივრცე შექმნილი იყო რიჩარდ გლუკმანის, ამერიკელი არქიტექტორის მიერ.

## ისტორია

1993 წელს, ამერიკული ჯარების ქალაქიდან გაყვანამდე ერთი წლით ადრე, სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მაშინდელ დირექტორს, თომას კრენსს, მუზეუმის ბერლინის ფილიალის იდეა შესთავაზა რიჩარდ ჰოლბრუკმა, რომელიც იმ დროს გერმანიაში ამერიკის ელჩი იყო. მუზეუმი გაიხსნა 1997 წლის ნოემბერში, გუგენჰაიმის მუზეუმის ბილბაოში გახსნიდან მხოლოდ ერთი თვის შემდეგ.

ბერლინის გალერეა იკავებდა დოიჩე ბანკის შენობის პირველი სართულის კუთხეს, ქვიშაქვის შენობაში, რომელიც 1920 წელს აშენდა. საგამოფენო სივრცე შედგებოდა ერთი გალერეისგან, რომელიც იყო 50 მეტრი სიგრძით, 8 მეტრი სიგანით და 6 მეტრი სიმაღლით. გლუკმანმა გალერეა მინიმალისტური სტილით დააპროექტა.

15 წლიანი მუშაობის შემდეგ, დოიჩე გუგენჰაიმი დაიხურა 2013 წლის თებერვალში. ორი თვის შემდეგ, დოიჩე ბანკმა ეს ადგილი ხელახლა გახსნა როგორც დოიჩე ბანკ კუნსტჰალე, რათა ჩაეტარებინა თანამშრომლობითი თანამედროვე ხელოვნების პროექტები დამოუკიდებელ კურატორებთან, საერთაშორისო პარტნიორ მუზეუმებთან და კულტურულ ინსტიტუტებთან. იტალიის კულტურის სამინისტროს მფარველობით, 2016 წელს დოიჩე ბანკმა „pptArt“-ისგან მიიღო კორპორაციული ხელოვნების ჯილდო საუკეთესო „კორპორაციული კოლექციისთვის“.. დოიჩე ბანკ კუნსტჰალე დაიხურა 2018 წელს, ხოლო ხელოვნების კოლექცია გადაიტანეს „პალეპოპულერში“ პრინცესინენპალეში.

## გამოფენები

მთლიანად დოიჩე ბანკის დაფინანსებით, გალერეაში წელიწადში ოთხი გამოფენა იმართებოდა, რომელსაც ერთვოდა საგანმანათლებლო პროგრამები. მისი პირველი გამოფენა, 1997 წელს ჩატარდა, რომელსაც ეწოდა - „პარიზის ხედვები“. მისი ძირითადი მიზანი კი იყო თანამედროვე მხატვრების მნიშვნელოვანი ახალი ნამუშევრების შეკვეთა, რომლებიც შემდეგ გუგენჰაიმის კოლექციაში შევიდოდა. წელიწადში მინიმუმ ერთხელ, ერთ მხატვარს ევალებოდა ახალი ნამუშევრის შექმნა სპეციალურად საგამოფენო სივრცისთვის. შეკვეთებში შედიოდა ჯეიმს როზენკვისტისა და ჯეფ კუნსის ნახატები, ჰიროში სუგიმოტოს, ჯონ ბალდესარისა და ჯეფ უოლის ფოტოები, რეიჩელ უაიტრიდის ქანდაკებები და დიდი მასშტაბის ინსტალაციები გერჰარდ რიხტერის, ჰანე დარბოვენის, ლოურენს ვაინერის, ფიბი უოშბერნის, გაბრიელ ოროსკოსა და ანიშ კაპურის მიერ.

მუზეუმის ბოლო გამოფენა, 2012 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის თებერვლამდე გაგრძელდა. იგი მოიცავდა პაბლო პიკასოსა და პოლ სეზანის ნატურმორტებს, ვინსენტ ვან გოგისა და კლოდ მონეს პეიზაჟებს, ფრანც მარკისა და ვასილი კანდინსკის აბსტრაქტულ ნახატებს და ედგარ დეგას, ალექსანდრე კალდერისა და კონსტანტინ ბრანკუზის ქანდაკებებს. გამოფენა, რომელსაც ეწოდა „მოდერნიზმის ხედვები“ და ასევე მოიცავდა დელონეს ნამუშევრებს, მიზნად ისახავდა „დოიჩე გუგენჰაიმის ყველაზე პირველი გამოფენისთვის კლამერის შეთავაზებას“.

## იხილეთ აგრეთვე

* გუგენჰაიმის მუზეუმი

## რესურსები ინტერნეტში

* A visitor's description of the museum and the Wangechi Mutu exhibition (2010)

## სქოლიო