Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# წყნარი ოკეანის კამპანიები

**წყნარი ოკეანის კამპანიები** — მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი, შეიარაღებული დაპირისპირება აშშ-სა და იაპონიას შორის 1941-1945 წლებში. საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა წყნარ ოკეანეში, ინდოჩნეთში, ბირმასა და ჩინეთში.

## 1941-1942 წლები

1941 წლის 8 დეკემბერს (ტოკიოს დროით) იაპნიის ავიაცია თავს დაესხა აშშ-ის წყნარი ოკეანის ფლოტს პერლ ჰარბორსა და ფილიპინებზე. ასევე იაპონიის შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ ტაილანდსა და მალაიაში. იაპონიამ ხელში ჩაიგდო ჰონგ-კონგი, ასევე 1942 წლის იანვარში ახალი გვინეის დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილები, სოლომონის კუნძულების დიდი ნაწილი, ალეუტის კუნძულები, აწარმოეს წარმატებული შეტევები სინგაპურში (1942 წლის მაისამდე), ბირმაში 1942 წლის იანვარ-მაისში და კუნძულ იავაზე 1942 წლის თებერვალ-მარტში. 4-5 ივნისს იაპონია დამარცხდა მიდუეიზე აშშ-ის ბაზის აღებისთვის ბრძოლაში. ივნისის ბოლოდან იაპონია გადავიდა თავდაცვაზე.

## 1942-1943 წლები

1942 წლის მეორე ნახევარში ორივე მხარე ცალკეულ ოპერაციებს აწარმოებდა ფრონტის ხაზზე საკუთარი მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, თუმცა ფართო კამპანიის ძალები არ ჰქონდათ. მოკავშირეების ძალები ფართო შეტევაზე გადავიდნენ 1943 წლის ზაფხულში, რის შედეგადაც დაიკავეს გილბერტის, სოლომონის, ახალი ბრიტანეთის, ალეუტის კუნძულები, ახალი გვინეის დასავლეთ ნაწილი. აშშ-მ და გაერთიანებულმა სამეფომ შეცვალეს ძალთა თანაფარდობა და აიღეს ინიციატივა.

## 1944-1945 წლები

1944 წლის 17 ოქტომბერს მოკავშირეებმა დესანტი გადასხეს ფილიპინებზე, რაც მაისში მათი გამარჯვებით დასრულდა. აშშ-მ 1945 წლის თებერვალ-მარტში აიღო კუნძული ივოძიმა და აპრილ-ივნისში ოკინავა. 6 და 9 აგვისტოს აშშ-მ გამოიყენა ბირთვული იარაღი ჰიროსიმასა და ნაგასაკიში. 9 აგვისტოს იაპონიის წინააღმდეგ ომში ჩაერთო საბჭოთა კავშირი და მანჯურიის ოპერაციაში დაამარცხა იაპონიის კვანტუნის არმია. 2 სექტემბერს იაპონიამ გამოაცხადა კაპიტულაცია, რითაც დასრულდა მეორე მსოფლიო ომი.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 372.
* წყნარი ოკეანის კამპანიები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
# იაპონიის იმპერია

|  |
| --- |
| **იაპონიის იმპერია დიდი იაპონიის იმპერია大日本帝国 (დაი ნიპონ ტეიკოკუ)**  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←    ←   ←   ←    ←   ←   ←   ← | 1868 — 1945 |  →    →    →    →    →    →    → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | დროშა | საიმპერატორო ბეჭედი |  |

 |
|
* საკუთრივ იაპონია
* კოლონიები / სამანდატო ტერიტორიები
* მარიონეტული სახელმწიფოები / პროტექტორატი / ოკუპირებული ტერიტორიები

 |
| **დედაქალაქი** | ტოკიო |
| **ენა** | ოფიციალური: იაპონური |
| **მმართველობის ფორმა** | დაიძიოკანი (1868–1885) კონსტიტუციური მონარქია (1890–1947) ერთპარტიული სისტემა (1940–1945) |
| **იმპერატორი** |
|  - 1926–1947 | მეიძი |
|  - 1868–1912 | ტაისიო |
|  - 1926–1947 | სიოვა |
| **პრემიერ-მინისტრი** |
|  - 1885–1888 | იტო ჰირობუმი (პირველი) |
|  - 1946–1947 | სიგერუ იოსიდა (უკანასკნელი) |
|  |

**იაპონიის იმპერია** (იაპონ. 大日本帝国; ოფიციალურად **დიდი იაპონიის იმპერია**; ასევე ცნობილია როგორც **იმპერიული იაპონია** და **იაპონური იმპერია**) — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1868 წლიდან 1945 წლამდე, მეიძის რესტავრაციიდან მეორე მსოფლიო ომში იაპონიის დამარცხებამდე. იმპერიას მართავდნენ იყვნენ იმპერატორი მუცუჰიტო, იმპერატორი ტაისიო და იმპერატორი ჰიროჰიტო.

იმ წლებში იაპონია ძალიან შეიცვალა. ის გახდა ერთ-ერთი უძლიერესი ქვეყანა მსოფლიოში. იაპონიამ შექმნა ძლიერი ჯარი და საზღვაო ფლოტი, განვითარდა სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო ეკონომიკა. ქვეყანამ დაიწყო მასთან ახლოს მდებარე ქვეყნების (კორეა, ტაივანი და ჩინეთის ნაწილი) დაპყრობა და ოკუპირება.

1945 წლის 2 სექტემბერს იაპონიის იმპერია დანებდა ანტიჰიტლერული კოალიციას, მას შემდეგ, რაც ჰიროშიმასა და ნაგასაკიში ბირთვული იარაღი გამოიყენეს. ალიანსმა მოახდინა ქვეყნის ოკუპირება და მასში ცვლილებების შეტანა, კონსტიტუციის ჩათვლით. ქვეყნის ოკუპირება და რეკონსტრუქცია გაგრძელდა 1950 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში

* Imperial Japan დაარქივებული 2007-04-09 საიტზე Wayback Machine.
* Death of the Father: Hirohito & Imperial Japan

## სქოლიო
# ინდოჩინეთის მეორე ომი

| ვიეტნამის ომი |
| --- |
|
ცივი ომის ნაწილი |
|  |
| თარიღი |
1959 – 30 აპრილი, 1975 |
| მდებარეობა | ვიეტნამი, კამბოჯა და ლაოსი |
| შედეგი |
ჩრდილოეთ ვიეტნამის გამარჯვება |
| ტერიტორიული ცვლილებები |
ჩრდ. ვიეტნამისა და სამხ. ვიეტნამის გაერთიანება |
| მხარეები |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ანტი-კომუნისტური ძალები:**
 სამხრეთი ვიეტნამი
 აშშ
 სამხრეთ კორეა
 ავსტრალია
 ახალი ზელანდია
 ტაილანდი
 ქმერების რესპუბლიკა
 ლაოსის სამეფო
*მხარს უჭერდნენ:*
 ფილიპინები
 ესპანეთი
 ტაივანი | **კომუნისტური ძალები:**
 ჩრდილოეთი ვიეტნამი
 ვიეტ კონგი
 წითელი ქმერები
 პატეტ ლაო
*მხარს უჭერდნენ:*
 საბჭოთა კავშირი
 ჩინეთი
 ჩრდილოეთი კორეა
 ჩეხოსლოვაკია
 კუბა
 ბულგარეთი |

 |
| ძალები |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ~1 200 000 (1968) | 520 00 (1968) |

 |
|  **ინდოჩინეთის მეორე ომი ვიკისაწყობში** |

**ინდოჩინეთის მეორე ომი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ვიეტნამის ომი** — 1964-1975 წლებში ინდოჩინეთში მიმდინარე ომი: ერთი მხრივ სახმელეთო ომი სამხრეთ ვიეტნამსა და სასაზღვრო რეგიონებში, კამბოჯასა და ლაოსში და მეორე მხრივ ჩრდილოეთ ვიეტნამის დაბომბვა (ოპერაცია როლინგ სანდერი).

კონფლიქტს ვიეტნამში **ამერიკის ომი** ეწოდება. სინამდვილეში ამერიკის ვიეტნამში ინტერვენცია იყო 30 წლის განმავლობაში მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის მწვერვალი, რომელიც 1945-1946 წლებში საფრანგეთის კოლონიალური ჯარების ქვეყანაში დარჩენამ გამოიწვია.

ერთ მხარეზე იბრძოდა აშშ-ის, სამხრეთი ვიეტნამის, ავსტრალიისა და სამხრეთი კორეის სამხედრო კავშირი; მეორეზე კი — ჩრდილოეთი ვიეტნამი (ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკა) და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი (*დასავლეთის ქვეყნებში ცნობილი, როგორც ვიეტკონგი*), რომელიც სამხრეთ ვიეტნამის კომუნისტურ პარტიზანულ ორგანიზაციას წარმოადგენდა. სსრკ და ჩინეთი ჩრდილოეთ ვიეტნამს სამხედრო დახმარებას აწვდიდნენ, თუმცა კონფლიქტში ღიად არ ერეოდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე

* სამოქალაქო ომების სია
* ინდოჩინეთის პირველი ომი

## ლიტერატურა

* Ronald Spector: *After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam* . The Free Press, New York 1993, ISBN 0-02-930380-X (ინგლისური)
* Paul Elliott: *Vietnam – Conflict & Controversy.* 1998, ISBN 1-85409-320-7 (ინგლისური)
* Oriana Fallaci: *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht.* Econ-Verlag, Düsseldorf/Wien 1970, ISBN 3-430-12603-7; zuletzt *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht aus dem Vietnamkrieg.* dtv, München 1988, ISBN 3-423-10259-4 (გერმანული)
* Gilles Férier: *Les trois guerres d'Indochine.* Presses Universitaires de Lyon, 1994, ISBN 2-7297-0483-3 (ფრანგული)

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ინდოჩინეთის მეორე ომი Dr. Karl-Reiner Fabig: Neuberechnung über den Einsatz von Agent Orange in Vietnam (გერმანული)
* Vietnam War Bibliography von Edwin E. Moïse (ინგლისური)

## სქოლიო
# Heads-up display

SuperTuxKart-ის HUD დისპლეი, რომელზეც ნაჩვენებია პერსონაჟის სისწრაფე, პოზიცია და ნიტროს ოდენობა, ასვე ნაჩვენები არის მცირე ზომის რუკა ქვედა მარცხენა კუთხეში.
**Heads-up display**, (აბრ. **HUD**) — ინდიკატორი, რომელიც განუწყვეტლივ წარმოაჩენს საჭირო ინფორმაციას ეკრანზე ვიდეო თამაშების თამაშისას. ინფორმაცია, რომელიც გამოსახულია ინდიკატორზე დამოკიდებული არის თამაშის ჟანრზე:

* სიცოცხლე
* მაგიის ქულები
* გამოცდილების ქულები, დონე
* გამძლეობის ქულები
* დრო
* ხელმისაწვდომი შესაძლებლობები
* სამიზნე
* ვაზნების ოდენობა
* რუკა, გეგმა, რადარი

და სხვა.

## სქოლიო
# პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი

Heckler & Koch-ის MP5, დღეისთვის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მსოფლიოში.
**პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი** — მჭიდიანი ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელიც პისტოლეტის ტყვიებს ისვრის. ამ ტიპის იარაღის აღმნიშვნელი პირველი ტერმინი — „submachine gun“ (პირდაპირი თარგმანით „ქვეტყვიამფრქვევი“) თავდაპირველად დაამკვიდრა ამერიკელმა ჯონ ტ. ტომპსონმა, ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიაფმრქვევის გამომგონებელმა, რათა საკუთარი გამოგონება დაეხასიათებინა, როგორც ავტომატური იარაღი, რომელიც ტყვიამფრქვევზე ბევრად ნაკლები სიძლიერის იყო, თუმცა ტყვიამფრქვევის მსგავსად, ავტომატურ რეჟიმში ისროდა. ზოგ ენაში, მათ შორის გერმანულში, რუსულსა და ქართულში, ეს სახელი დამკვიდრდა არა როგორც „ქვეტყვიამფრქვევი“, არამედ, როგორც „პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი“. რადგანაც სტანდარტული ტყვიამფრქვევი იყენებს შაშხანის ვაზნას და არა პისტოლეტისას, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები არ ითვლება ტყვიამფრქვევებად.

აშშ-ს ელიტური „ზღვის ლომების“ ორი წევრი, შეიარაღებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით.
პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა პირველი მსოფლიო ომის დროს, როგორც ახლო მანძილზე საიერიშო იარაღი, რომელიც გამოიყენებოდა სანგრების მოწინააღმდეგეთაგან გასაწმენდად. დღევანდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების პირველი წინაპარი იყო გერმანული MP 18. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გამოყენებამ პიკს მიაღწია მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, როცა მილიონობით პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მზადდებოდა რეგულარული არმიების, კომანდოსებისა და პარტიზანებისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი გამორჩეული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები და მათი სხვადასხვა ვარიანტები იყო ამერიკული ტომპსონი, გერმანული MP 40 და საბჭოთა PPSh-41, რომლებიც ბრძოლის ველზე ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები იყო. ომის შემდეგ ბევრი ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა, როგორებიცაა, მაგალითად, გერმანული Heckler & Koch-ის MP5 და მისი სხვადასხვა ვარიანტები, თუმცა 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული დღემდე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გამოყენება შემცირდა, რადგან უპირატესობა მიენიჭა საიერიშო შაშხანებს, რომლებსაც გააჩნიათ სროლის უფრო დიდი ეფექტური მანძილი და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან განსხვავებით, შეუძლიათ ჩაფხუტისა და ჯავშანჟილეტის გახვრეტა. ამის მიუხედავად, დღეისთვის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები მაინც გამოიყენება ელიტური სამხედრო დანაყოფებისა და პოლიციის სპეცრაზმების მიერ ახლო მანძილზე ბრძოლებში, განსაკუთრებით შენობებში, ვინაიდან პისტოლეტის კალიბრიანი ავტომატური იარაღი კომპაქტური, სროლისას ადვილად გასაკონტროლებელი და მაღალი საცეცხლე სიხშირისაა.

## რესურსები ინტერნეტში

* The Thompson submachine gun
* Submachine Guns (SMG’s): Outpaced by Today’s Modern Short-Barreled Rifles (SBR’s)/Sub-Carbines, or Still a Viable Tool for Close Quarters Battle/Close Quarters Combat (CQB/CQC)?

## ლიტერატურა

* Military Small Arms Of The 20th Century. Ian Hogg & John Weeks. Krause Publications. 2000. გვ. 93
# არტილერია

**არტილერია** (ფრანგ. artillerie) — სახმელეთო ჯარების ერთ-ერთი უძველესი და ძირითადი გვარეობა, რომელიც შეიარაღებულია ქვემეხებით (ზარბაზნებით, ჰაუბიცებით, ნაღმსატყორცნებით, მორტირებით, უკუუგორებო ქვემეხებით, ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი რაკეტების გამშვები დანადგარებით და სხვ.) თანამედროვე შეიარაღებული ძალების ძირითად დამრტყმელ ბირთვს წარმოადგენს. არტილერიას გააჩნია მრავალფეროვანი კალასიფიკაცია თავისი საბრძოლო დანიშნულების, შეიარაღების ტიპებისა და ორგანიზაციული სტრუქტურის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
არტილერია Portsmouth Action Field Gun Pictures and Video
* Naval Weapons of the World
* Cannon Artillery - The Voice of Freedom's Thunder
* Modern Artillery დაარქივებული 2006-05-04 საიტზე Wayback Machine.