Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# პოლიტიკური პარტია

ევროპის პარლამენტის არჩევნების პოსტერი იტალიაში
**პოლიტიკური პარტია** — ორგანიზაცია, რომელიც შექმნილია სახელმწიფოში პოლიტიკური ძალაუფლების მოსაპოვებლად, ჩვეულებრივ არჩევნების გზით. ხშირად, პარტია წარმოადგენდეს რაიმე იდეოლოგიას, მაგრამ ის ასევე შეიძლება იყოს სხვადასხვა ინტერესების მქონე ძალების კოალიცია.

პოლიტიკური პარტია არის საერთო მსოფლმხედველობრივ და ორგანიზაციულ საფუძველზე შექმნილი მოქალაქეთა ნებაყოფლობითი დამოუკიდებელი და რეგისტრირებული გაერთიანება, რომელიც, როგორც წესი, მიზნად ისახავს ხელისუფლებაში მოსვლას და საკუთარი სამოქმედო პროგრამის განხორციელებას. პარტია, როგორც თავისუფალი, დემოკრატიული საზოგადოების აუცილებელი კონსტიტუციური სამართლებრივი ნაწილი, არჩევნების მეშვეობით და კანონმდებლობით ნებადართული სხვა საშუალებებით მონაწილეობს მოქალაქეთა პოლიტიკური ნების ფორმირებასა და გამოხატვაში.

პირველი პოლიტიკური პარტიის ჩანასახებს ჯერ კიდევ მონათმფლობელურ და ფეოდალურ საზოგადოებებში ვხვდებით. ჯგუფად გაერთიანებული სხვადასხვა ფენის წარმომადგენლები ხელისუფლებისა ან მასზე ზეგავლენისთვის იბრძოდნენ. ასეთი დაჯგუფებების ტიპურ წარმომადგენლებად მიიჩნევიან ვიგები და ტორები, რომლებიც ინგლისში XVII ს-ის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდნენ. პირველი პარტია 1877 წელს ინგლისში შეიქმნა ლიბერალური პარტიის სახით. პარტიების კლასიფიკაციის საფუძვლად სხვადასხვა კრიტერიუმია მიღებული: სოციალური, იდეოლოგიური, ორგანიზაციის პრინციპი და სხვა. ამერიკელი პოლიტიკური მეცნიერის ჟოზეფ დე პალომბრას მიხედვით პოლიტიკური გაერთიანების პარტიად მიჩნევის 4 ძორითადი კრიტერიუმი არსებობს: 1) პარტიის ხანგრძლივობა (პარტია უნდა არსებობდეს დამფუძნებელზე დიდხანს) მას უნდა ქონდეს იდეოლოგია ან სულ მცირე პოლიტიკური კულტურა; 2) სტრუქტურული სიმტკიცე ( პარტიის ცენტრალური და რეგიონული ფილიალებიის არსებობა); 3) პარტიის მუდმივი მონაწილეობა პოლიტიკურ პროცესში (არჩევნები, მიტინგები, მანიფესტიები…) და ხესიუფლებაში მოსვლისთვის ბრძოლა; 4) პარტიის მასობრიობა (რიგითი წევრების, ამომრჩევლების და ფანების სიმრავლე).

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 694-695.
* მიხეილ ჭაბაშვილი (1989). რედ. ი. ქვაჩახია, დ. ოდიშარია: *უცხო სიტყვათა ლექსიკონი*. თბილისი:  განათლება,   გვ. 372.
* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
* *კუპატაძე, ბონდო,* პარლამენტარიზმის ისტორია (ნაწილი 1)

## რესურსები ინტერნეტში

* პოლიტიკური პარტია. *სპებ, Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი*.
* საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, საქართველოს პოლიტიკურ გაერთიანებათა რეესტრი დაარქივებული 2020-05-13 საიტზე Wayback Machine.
# მემარცხენეობა

**მემარცხენეობა** — ტერმინი თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ცხოვრებაში, რომელიც ვიწრო გაგებით აღნიშნავს პოლიტიკური კურსის გამოხატვის რადიკალურ ან პროგრესულ გზას, ხოლო ფართო გაგებით – პოლიტიკურ იდეოლოგიას, რომელიც ესწრაფვის სოციალურ თანასწორობასა და სოლიდარობას, სოციალური იერარქიის საწინააღმდეგოდ. ტერმინს *მემარცხენეობა* თავდაპირველად პირდაპირი მნიშვნელობა ჰქონდა, რომელიც საფრანგეთის რევოლუციის პერიოდიდან მოდის და მემარჯვენეობასთან ერთად გაჩნდა, როგორც 1789 წელს მოწვეული გენერალური შტატების კრებაზე წარმომადგენელთა სხდომის ადგილის აღმნიშვნელი (კრებაზე მეფისგან მარჯვნივ ისხდნენ თავად-აზნაურობა და სამღვდელოება, რომლებიც მონარქიას უჭერდნენ მხარს, ხოლო მარცხნივ – ბურჟუაზია და რიგითი მოქალაქეები, რომლებიც რევოლუციის, რესპუბლიკის შექმნისა და სეკულარიზმის მხარდამჭერები იყვნენ.

## რესურსები ინტერნეტში

* ედუარდ კოდუა და სხვ..  (2004) მემარცხენეობა. *სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი*. სპებ, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
# მემარჯვენეობა

**მემარჯვენეობა** — ტერმინი თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებასა და დისკურსში. იგი აერთიანებს პოლიტიკურ იდეოლოგიებსა და თეორიებს, რომლებიც გარკვეულ იერარქიებს და მათზე დაფუძნებულ წყობილებებს მიიჩნევენ გარდაუვლად, ბუნებრივად, ნორმალურად ან სასურველად, როგორც წესი ბუნებითი წესრიგის, ეკონომიკის ან ტრადიციის საფუძველზე.

მემარჯვენეობა, როგორც პოლიტიკური პლატფორმის აღმნიშვნელი ტერმინი, წარმოიშვა საფრანგეთის რევოლუციის დროს. დამფუძნებელი კრების პირველ ყრილობაზე (1789 წ.) დეპუტატებმა ადგილები გადაინაწილეს თავიანთი პოლიტიკური შეხედულებების შესაბამისად. მეფისგან მარცხნივ ადგილები დაიკავეს იაკობინელებმა, რომლებიც ყველაზე რევოლუციურად განწყობილი პარტიული დაჯგუფების წევრები იყვნენ. ისინი მხარს უჭერდნენ რადიკალურ გარდაქმნებს და რესპუბლიკის ჩამოყალიბებას. ცენტრალური ადგილები დაიკავეს ჟირონდისტებმა, რესპუბლიკის ზომიერმა მომხრეებმა. მეფისგან მარჯვნივ განლაგდნენ ფეიანები, რომლებიც არსებული წყობის (მონარქიის) შენარჩუნების მომხრეები იყვნენ. ადგილთა ასეთი განლაგება შენარჩუნდა მომდევნო თავყრილობებზეც.

ტერმინმა „მემარჯვენემ“ მალევე დაიმკვიდრა რეაქციულის ან კონსერვატიულის გაგება, ხოლო „მემარცხენემ“ — რევოლუციის ან რადიკალური გარდაქმნების მომხრე მიმართულების მნიშვნელობა. თუმცა, თანამედროვე პოლიტიკურ ცხოვრებაში მემარცხენედ და მემარჯვენედ დაყოფა სულ უფრო რთული ხდება და აღარ გამოხატავს უბრალო არჩევანს რევოლუციასა და რეაქციას შორის. ბევრი პოლიტიკური მეცნიერის აზრით, ასეთი დაყოფა სირთულეებს წარმოშობს, რადგან პოლიტიკური იდეების უაღრესად კომპლექსური სისტემების გამარტივებისა და განზოგადებისკენაა მიმართული.

ტრადიციულად მემარჯვენე იდეოლოგიებს მიაკუთვნებენ: კლასიკურ ლიბერალიზმს, ლიბერტარიანიზმს, ანარქო-კაპიტალიზმს, კონსერვატიზმს, ნაციონალიზმსა და მონარქიზმს. რადიკალურ მემარჯვენე (ულტრამემარჯვენე) იდეოლოგიებს მიეკუთვნება ფაშიზმი, ნაციონალ-სოციალიზმი, ფალანგიზმი და სხვა.

## აგრეთვე იხილეთ

* მემარცხენეობა

## სქოლიო

## ლიტერატურა

* „პოლიტიკური იდეოლოგიები, შესავალი კურსი“, ენდრიუ ჰეივუდი, ლოგოს პრესი, 2004 წ. ISBN 99928-928-4-6
# რევოლუცია

ეჟენ დელაკრუას „*თავისუფლება უძღვება ხალხს*“, რომელიც მხატვარმა ივლისის რევოლუციას მიუძღვნა - 1830 წლის საყოველთაო აჯანყებას პარიზში, რომელმაც დაამხო შარლ X.
**რევოლუცია** — რაიმე სფეროში დროის შედარებით მოკლე პერიოდში მომხდარი შესამჩნევი ცვლილებები, ძირფესვიანი გადატრიალება, ურთიერთობათა გარდაქმნა, ძველი, დრომოჭმული წყობილების ძალით დამხობა და ახალი წყობილების დამყარება, საზოგადოებრივი გარკვეული ჯგუფის მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების დაპყრობა.

რევოლუცია შეიძლება ნიშნავდეს:

* სწრაფ პოლიტიკურ ცვლილებებს. პოლიტიკური რეჟიმის ან ხელისუფლების ცვლილება, ძალადობრივი ან მშვიდობიანი გზით.
* სწრაფ ცვლილებებს სოციალურ სფეროში. საზოგადოების ქცევის, მსოფმხედველობის, მორალური პრინციპების შეცვლა.
* კულტურულ აღმავლობას.
* ტექნოლოგიურ პროგრესს.

## პოლიტიკური რევოლუციები

* პუტჩი
* მშვიდობიანი რევოლუცია
* პოლიტიკური რევოლუციების სია

## სოციალური, კულტურული და ტექნოლოგიური რევოლუციები

* რენესანსი
* განმანათლებლობის ხანა
* ინდუსტრიული რევოლუცია
* სექსუალური რევოლუცია
* ტექნოლოგიური რევოლუცია

## სქოლიო
# სახელმწიფო

ტომას ჰობზის ლევიათანის ფრონტისპირი
**სახელმწიფო** — საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციის ფორმა, რომელიც განსაკუთრებული აპარატისა და საჯარო ხელისუფლების მეშვეობით ახორციელებს თავის სუვერენულ უფლებამოსილებას, უზრუნველყოფს ქვეყნის ერთიანობას და მთლიანობას, ამყარებს საზოგადოებრივ წესრიგს, სამართალს ანიჭებს საყოველთაო სავალდებულო მნიშვნელობას, რომელიც არის მოქალაქეთა უფლებებისა და თავისუფლებების, კანონიერებისა და მართლწესრიგის გარანტი.

## ციტატები

* |  |  |
| --- | --- |
|  | „სახელმწიფო არის ორგანიზაცია, რომელსაც გააჩნია გარკვეულ ტერიტორიაზე ძალის გამოყენების ლეგიტიმური უფლება“ |
|  | (მაქს ვებერი) |

## იხილეთ აგრეთვე

* ქვეყანა
* ეტატიზმი

## ლიტერატურა

* Barrow, Clyde W. (1993). *Critical Theories of State: Marxist, Neo-Marxist, Post-Marxist*.  University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-13714-7.
* Bobbio, Norberto (1989). *Democracy and Dictatorship: The Nature and Limits of State Power*.  University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1813-5.
* Cudworth, Erika (2007). *The Modern State: Theories and Ideologies*.  Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-2176-7.