Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# აკომა

აკომას პუებლო
**აკომა** (ინგლ. Acoma) — ინდიელთა პუებლო („დაბა“) ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიუ-მექსიკოს შტატის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. მდებარეობს რეზერვაციის ტერიტორიაზე ქალაქ ალბუკერკეს დასავლეთით, 89 კმ-ზე (﻿ / ﻿). ასევე ცნობილია სკაი-სიტის („Sky City“) სახელწოდებით. მოსახლეობა: 3 011 (2010).

აკომას პუებლო შედგება ქვიშაქვის ციცაბო გორაკზე (სიმაღლე — 109 მ) ტერასებად განლაგებული ქვითა და ალიზით ნაშენები ტრადიციული სახლებისგან. პირველი დასახლება აქ X საუკუნეში გაჩნდა და აშშ-ის ტერიტორიაზე უძველეს უწყვეტად დასახლებულ ადგილად ითვლება. 1540 წელს ესპანელი ფრანცისკო ვასკეს დე კორონადო მას მსოფლიოში ყველაზე კარგად გამაგრებულ თავდაცვით ადგილად მოიხსენიებდა. 1629-1641 წლებში მისიონერებმა სან-ესტებან-დელ-რეის სახელით ცნობილი ეკლესია ააგეს. პუებლო აშშ-ის ეროვნული ისტორიული ძეგლების ნუსხაშია შეტანილი.

* აკომას საერთო ხედი
* სან-ესტებან-დელ-რეის ეკლესია

## ლიტერატურა

* აკომა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
# მთავრობა

**მთავრობა** — ერთიანი სტრუქტურა, რომელსაც აქვს ძალა იძულების ან ნების წესით განახორციელოს საკუთარი უფლებამოსილება, მიიღოს კანონები.

ჩვეულებრივ მთავრობა აღნიშნავს სამოქალაქო ხელისუფლებას, რომელიც შეიძლება იყოს ადგილობრივი, ეროვნული ან საერთაშორისო. ასევე არსებობს საწარმოო, აკადემიური და რელიგიური ხელისუფლება. ასეთ სტრუქტურულ ერთეულებს შეიძლება ეწოდებოდეთ დირექტორთა საბჭო, მმართველები, გუბერნატორები, ან უბრალოდ ადმინისტრაცია, უხუცესთა საბჭო. ხელისუფლებათა მნიშვნელობა და შედგენილობა იცვლება ადგილისა და დანიშნულების მიხედვით.

ორგანიზაციის სტრუქტურის, აგებულების მიხედვით, რთულდება მთავრობის კომპლექსურობაც და იზრდება იერარქიული საფეხურები. ამგვარად, პატარა და მოზრდილ ქალაქებს ჰყავთ რამდენიმე მმართველი, მულტინაციონალურ კომპანიებს მთელი ჯაჭვი იერარქიისა.

მმართველობის ფორმებს შორის განირჩევა სახელმწიფო და კერძო ადმინისტრაცია.

მმართველობის კონცეფცია ჩამოყალიბდა ჯერ კიდევ პირველყოფილ თემური წყობილების დროს, როდესაც ადამიანები ერთიანდებოდნენ ტომებად საერთო მიზნების მისაღწევად.

## სახელმწიფო მთავრობის მაგალითები

**ლურჯი** ფერით მონიშნულია ქვეყნები წარმომადგენლობითი დემოკრატიით, რუკა შედგენილია Freedom House-ის 2010 წლის კვლევის მიხედვით.

## იხილეთ აგრეთვე

* პოლიტიკური ეკონომია
* პოლიტიკა
* სახელმწიფო

## ლიტერატურა

* Kjaer, Anne Mette (2004). *Governance*.  Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-7456-2979-7.
* (2005) *Foundations of Comparative Politics*.  Cambridge University Press. ISBN 0-521-53620-0.
* Sharma, Urmila & Sharma, S.K. (2000). „Forms of Government“, *Principles and Theory of Political Science*.  Atlantic Publishers & Distributors. ISBN 978-81-7156-938-0.
* Boix, Carles (2003). *Democracy and Redistribution*. New York:  Cambridge University Press.
* Bunce, Valerie. 2003. "Rethinking Recent Democratization: Lessons from the Postcommunist Experience." World Politics 55(2):167-192.

## რესურსები ინტერნეტში

* მთავრობა, საქმოქალაქო განათლების ლექსიკონი, სპებ.
* The Phrontistery Word List: Types of Government and Leadership
* What Are the Different Types of Governments? დაარქივებული 2013-03-23 საიტზე Wayback Machine.
* Types of Governments from Historical Atlas of the 20th Century
* Other classifications examples from Historical Atlas of the 20th Century
*
* Regime Types დაარქივებული 2012-04-26 საიტზე Wayback Machine.
* CBBC Newsround : types of government

## სქოლიო
# 1799

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XVII · **XVIII** · XIX |
| **წლები:** | 1796 · 1797 · 1798  **1799** 1800 · 1801 · 1802 |

**1799 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1799 *MDCCXCIX* |
| იულიანური კალენდარი | 1798—1799 (12 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 7307—7308 (12 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5559—5560  |
| ისლამური კალენდარი | 1213—1214 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7402—7403 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1799 (*ჩღჟთ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მოქცევა და 487 (*ჳპზ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 4291—4292 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 1248 *ԹՎ* *ՌՄԽԸ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1791—1792 |
| რომის დაარსებიდან | 2551—2552 (2 მაისიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1855—1856 |
| - *შაკა სამვატი* | 1721—1722 |
| - *კალი-იუგა* | 4900—4901 |
| ირანული კალენდარი | 1177—1178 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2342 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა | 11-й год Кансэй |
| ჩინური კალენდარი | 4495—4496 戊午 — 己未 ყვითელი ცხენი — ყვითელი ცხვარი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
17991799 (ათას შვიდას ოთხმოცდაცხრამეტი) წელი** — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-10 დეკადის მე-9 წელი.

## მოვლენები

* ეგვიპტეში ნაპოლეონის ჯარისკაცებმა მიაკვლიეს როზეტის ქვას. მუქი რუხი მოვარდისფრო გრანიტის ქვა.იდენტური შინაარსის ორენოვანი ტექსტით-ეგვიპტურ და ძველ ბერძნულ ენებზე.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

პუშკინი
* 20 მაისი : ონორე დე ბალზაკი — ფრანგი მწერალი (გ. 1850)
* 27 მაისი : ჟაკ ფრანსუა ალევი — ფრანგი კომპოზიტორი (გ. 1862)
* 6 ივნისი : ალექსანდრე პუშკინი — რუსი პოეტი (გ. 1837)
* 4 ივლისი : ოსკარ I — შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე (გ. 1859)
* შამილი — ხუნძი პოლიტიკური და რელიგიური მოღვაწე (გ. 1871)

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

* 14 დეკემბერი : ვაშინგტონი, ჯორჯ - აშშ-ს პირველი პრეზიდენტი (დ.1732)

### თარიღი უცნობია
# ანდალუსია

| ადმინისტრაციული ერთეული |
| --- |
| ანდალუსია ესპ. Andalucía |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  ესპანეთი |
| ადმ. ცენტრი | სევილია |
| შიდა დაყოფა | ალმერიის პროვინცია, კადისის პროვინცია, კორდობის პროვინცია, გრანადის პროვინცია, უელვის პროვინცია, ხაენის პროვინცია, მალაგის პროვინცია და სევილიის პროვინცია |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | ხუან მანუელ მორენო ბონილია |
| დაარსდა | 1835 |
| ფართობი |
87268 კმ² |
| ოფიციალური ენა | ესპანური ენა |
| მოსახლეობა | 8 619 616 (2024)  |
| სასაათო სარტყელი | UTC+1 და UTC+2 |
| საფოსტო ინდექსი | AN |
| ოფიციალური საიტი |  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **ანდალუსია** ვიკისაწყობში |

**ანდალუსია** (ესპ. Andalucía) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. შედგება 8 პროვინციისაგან : ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია.

* **ფართობი** — 87,3 ათასი კმ²
* **მოსახლეობა** — 8,388,107 მილიონი
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — სევილია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა

ანდალუსია იყოფა რვა პროვინციად (ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 68 კომარკად. ანდალუსიაში არის 770 მუნიციპალიტეტი.

| პროვინცია | ადმ. ცენტრი | მოსახლეობა (2011) | ფართობი, კმ² | კომარკები | მუნიციპალიტეტების რაოდენობა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ალმერია | ალმერია | 702 286 | 8774 | ალმერია, ალპუხარა-ალმერიენსე, ლოს-ფილაბრეს-ტაბერნასი, ლევანტე-ალმერიენსე, პონიენტე-ალმერიენსე, ვალიე-დელ-ალმანსორა, ლოს-ვალესი | 103 |
| კადისი | კადისი | 1 243 344 | 7436 | ბაია-დე-კადისი, კამპინია-დე-ხერესი, კოსტა-ნოროესტე-დე-კადისი, სიერა-დე-კადისი, ლა-ხანდა, კამპო-დე-გიბრალტარი | 44 |
| კორდობა | კორდობა | 805 375 | 13 550 | ალტო-გვადალკივირი, ვალიე-მედიო-დელ-გვადალკივირი, ვალიე-დე-ლოს-პედროჩესი, ვალიე-დელ-გუადიატო, კამპანია-სური, კამპანია-დე-ბაენა, კორდობა, სუბეტიკა | 76 |
| გრანადა | გრანადა | 922 375 | 12 531 | ალპუხარა-გრანადინა, ალამა, ბასა, ვალიე-დე-ლეკრინი, ვეგა-დე-გრანადა, გუადიქსი, კოსტა-ტროპიკალი, ლოს-მონტესი, ლოხა, პონენტე-გრანადინო, რიბერა-ბახა-დელ-ხენილი, უესკარი | 174 |
| უელვა | უელვა | 521 220 | 10 148 | ანდევალო, უელვა, კოსტა-ოქსიდენტალი, კუენკა-მინერა, სიერა-დე-უელვა, ელ-კონდადო | 80 |
| ხაენი | ხაენი | 669 636 | 13 489 | კამპინია-დე-ხაენი, ხაენი, ლა-ლომა, ლას-ვილიასი, სიერა-მახინა, სიერა-მორენა, სიერა-სური, სიერა-დე-კასორლა, სიერა-დე-სეგურა, ელ-კონდადო-დე-ხაენი | 97 |
| მალაგა | მალაგა | 1 624 145 | 7308 | ახარკია-კოსტა-დელ-სოლი, ანტეკერა, ვალიე-დელ-გუადალორსე, გუადალტრება, კოსტა-დელ-სოლ-ოქსიდენტალი, მალაგა-კოსტა-დელ-სოლი, ნორორიენტალ-დე-მალაგა, სერანია-დე-რონდა, სიერა-დე-ლას-ნიევესი | 103 |
| სევილია | სევილია | 1 927 109 | 14 042 | ბახო-გვადალკივირი, ვეგა-დელ-გვადალკივირი, კამპანია-დე-კარმონა, კამპანია-დე-მორონ-ი-მარეჩა, სევილია, ლოს-ალკორესი, სიერა-ნორტე-დე-სევილია, სიერა-სურ-დე-სევილია, ელ-ალხარაფე, ესიხა | 106 |

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ანდალუსია ანდალუსია, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* Andalucía Turismo(ესპანური)
* CICA(ესპანური)
* ანდალუსიის დაცული ტერიტორიები(ესპანური)
* Consejería de Cultura(ესპანური)
* Legado Andalusí(ესპანური)

## სქოლიო
# ბეკონი

ბეკონი ტაფაში
**ბეკონი** - საგანგებოდ გამოყვანილი, დამარილებული ან შებოლილი ღორის ხორცი. მისი დამზადება შეიძლება ღორის თითქმის ყველა ნაწილისგან, მაგრამ ძირითადად გამოიყენება ღორის მუცელი ან შედარებით ნაკლებად ცხიმიანი ნაჭრები. მისი ჭამა შეიძლება როგორც მარტო(განსაკუთრებით საუზმეზე), ისე სხვა საკვების თანხლებით. სიტყვა მოდის ძველი გერმანული სიტყვიდან *ბახო* - "*bacho*", რომელიც ნიშნავს "*საჯდომს*" ან "*ლორის ხორცს*"

სხვა ცხოველების ხორცითაც შეიძლება ბეკონის დამზადება სათანადო ხორცის ნაჭრის არჩევის შემთხვევაში, მაგალითად საქონლის, ცხვრის, ქათმის, თხის ან ინდაურის ხორცით. მსგავს ბეკონის ნაჭრებს აქვთ შესაბამისი სახელები, მაგალითად, "*ქათმის ბეკონი*". მსგავსი ბეკონი უფრო გავრცელებულია ისლამურ და ებრაულ კულტურაში, რადგან მათ რელიგია უზღუდავთ ღორის ხორცის ჭამას. არსებობს ვეგეტარიანული ბეკონიც.

### მომზადება

მოუმზადებელი ხორცის ნაჭერი
ბეკონის მომზადება იწყება ხორცის მარილწყალში მოთავსებით ან ჩვეულებრივი მშრალი მარილის გამოყენებით. მარილწყალს აქვს დამატებითი ინგრედიენტებიც, მაგალითად, ნატრიუმის ნიტრიტი, რომელიც აჩქარებს პროცესს და შესაბამის ფერს აძლევს ხორცს. შემდგომში, ბეკონი ცივ, მშრალ ჰარზე შრება კვირების ან თვეების განმავლობაში, ან იხარშება/შეიბოლება. გამშრალ ბეკონს ჭამამდე ძირითადად წვავენ. ბაქტერიების და სხვადასხვა გადამტანი დაავადებების თავიდან ასარიდებლად, ბეკონს სპეციალურ დამუშავებას უტარებენ.

ზურგის ბეკონი
### ნაჭრები

ყბის ხორცის ბეკონი
**ზოლებიანი (გვერდების) ბეკონი** - დამზადებულია ღორის მუცლის ხორცისაგან. აქვს ერთმანეთის პარალელული კუნთების და ცხიმის მასა, არის ყველაზე გავრცელებული სახის ბეკონი აშშ-ში.

**ზურგის ბეკონი** - დამზადებულია ღორის ზურგის შუაშ არსებული ხორცისგან. უფრო თხელი ნაჭერია და შეიცავს ნაკლებ ცხიმს. გავრცელებულია ბრიტანეთში და ირლანდიაში.

**ყელის ბეკონი** - დამზადებულია ღორის თავის ქვემოთ არსებული ხორცისგან.
მჭლე ბეკონი - დამზადებულია ღორის მხრების მჭლე ხორცისგან.

**ყბის ხორცის ბეკონი** - დამზადებულია ღორის ლოყების ხორცისაგან. მზადდება ძირითადად იტალიაში.

### გავრცელება

ამერიკის შეერთებული შტატებში და კანადაში უფრო და უფრო იზრდება ბეკონის მოხმარების სტატისტიკა. გაყიდვებმა ა.შ.შ-ში 9.5%-ით მოიმატა, რაც იმას ნიშნავს, რომ 5 ბილიონ .შ.შ დოლარს მიაღწია. ამერიკელების 65% ბეკონს თავიანთ ეროვნულ საჭმელად მიიჩნევს.

### კერძები

ბეკონს ძირითადად საუზმეზე მიირთმევენ კვერცხთან, პურთან, სალათის ფურცელთნ და/ან პომიდორთან ერთად, ამასთანავე ის შედის უამრავი ამერიკული სენდვიჩის ინგრედიენტებში. ასევე გვხვდება სალათებში. ბოლო დროს გავრცელდა შოკოლადით დაფარული ბეკონი და ბეკონის ჯემი. მას დებენ პიცაზე, ჰოთდოგზე, წვნიანებში და ა.შ.

### კვებითი ღირებულება

ბეკონის ერთი 10-გრამიანი ნაჭერი შეიცავს 4.5 გრამ ცხიმს, 3.0 გრამ ცილებს, 205 მილიგრამ ნატრიუმს.

სხვადასხვა კვლევების მიხედვით, ბეკონის და სხვა გადამუშავებული ხორცის მიღება ადრეულ სიკვდილიანობას აჩქარებს, ამასთანავე, შეიძლება გამოიწვიოს სიმსივნე, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები და მეორე ტიპის დიაბეტი.

## სქოლიო
# ბრჭყალები (სასვენი ნიშანი)

| „ “ |
| --- |
| ორმაგი ბრჭყალები (ტალღოვანი) |
|

| ‘ ’  | " "  | ' ' |
| --- | --- | --- |
| მარტივი ბრჭყალები (ტალღოვანი)  | საბეჭდი ორმაგი ბრჭყალები  | საბეჭდი მარტივი ბრჭყალები |

 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| პუნქტუაცია |
| აპოსტროფი | ( ’ ' ) |
| ფრჩხილები | ( [ ], ( ), { }, ⟨ ⟩ ) |
| ორწერტილი | ( : ) |
| მძიმე | ( , ، 、 ) |
| ტირე | ( ‒, –, —, ― ) |
| მრავალწერტილი | ( …, ..., . . . ) |
| ძახილის ნიშანი | ( ! ) |
| წერტილი | ( . ) |
| დეფისი | ( ‐ ) |
| დეფის-მინუსი | ( - ) |
| კითხვის ნიშანი | ( ? ) |
| ბრჭყალები | ( ‘ ’, “ ”, ' ', " " ) |
| წერტილ-მძიმე | ( ; ) |
| წილადის ნიშანი | ( /,  ⁄  ) |
| სიტყვის გამყოფი |
| ინტერპუნქტი | ( · ) |
| ნიშანსივრცე | ( ) ( ) ( ) |
| ზოგადი ტიპოგრაფია |
| ამპერსანდი | ( & ) |
| ვარსკვლავი | ( \* ) |
| @ ნიშანი | ( @ ) |
| უკუწილადი | ( \ ) |
| სიის მარკერი | ( • ) |
| კაერტის ნიშანი | ( ^ ) |
| † სიმბოლო  | ( †, ‡ ) |
| გრადუსის სიმბოლო | ( ° ) |
| გადაბრუნებული კითხვის და ძახილის ნიშანები | ( ¡ ) |
| გადაბრუნებული კითხვის ნიშანი | ( ¿ ) |
| ოქტოთორპი | ( # ) |
| ნომრის ნიშანი | ( № ) |
| გაყოფის ნიშანი | ( ÷ ) |
| რიგობითი ინდიკატორი | ( º, ª ) |
| პროცენტი, პრომილე | ( %, ‰ ) |
| პლუსი და მინუსი | ( + − ) |
| საბაზისო პუნქტი | ( ‱ ) |
| აბზაცის ნიშანი | ( ¶ ) |
| შტრიხი | ( ′, ″, ‴ ) |
| პარაგრაფის ნიშანი | ( § ) |
| ტილდა | ( ~ ) |
| ქვეტირე | ( \_ ) |
| ვერტიკალური ხაზი | ( ¦, ‖, | ) |
| ინტელექტუალური საკუთრება |
| საავტორო უფლების ნიშანი | ( © ) |
| დარეგისტრირებული სავაჭრო ნიშანი | ( ® ) |
| მომსახურების ნიშანი | ( ℠ ) |
| მომიჯნავე უფლებების ნიშანი | ( ℗ ) |
| სავაჭრო ნიშანი | ( ™ ) |
| ვალუტის ნიშნები |
| ვალუტის ნიშანი (საერთო) | ( ¤ ) |
| ვალუტის ნიშანი (კონკრეტული) |
| ( ₳ ฿ ₵ ¢ ₡ ₢ ₠ $ ₫ ৳ ₯ € ƒ ₣ ₲ ₴ ₭ ₺ ℳ ₥ ₦ ₧ ₱ ₰ £ ₹ ₨ ₪ ₸ ₮ ₩ ¥ ៛ ₾ ) |
| იშვიათი ტიპოგრაფია |
| ასტერიზმი | ( ⁂ ) |
| ფლერონი | ( ❧ ) |
| ინდექსი | ( ☞ ) |
| ინტერობანგი | ( ‽ ) |
| ირონული ნიშანი | ( ⸮ ) |
| რომბის ნიშანი | ( ◊ ) |
| შენიშვნა | ( ※ ) |
| კვანძი | ( ⁀ ) |
| სხვა |
| დიაკრიტიკული ნიშნები |
| ლოგიკური სიმბოლოები |
| ციტატების ნიშნები | ( « », „ ” ) |
| სხვა დამწერლობებში |
| ჩინური პუნქტუაცია |
| ებრაული პუნქტუაცია |
| იაპონური პუნქტუაცია |
| კორეული პუნქტუაცია |

 |
| * **წიგნი **კატეგორია **პორტალი**
 |
| ეს დაფა: * view
* talk
* edit
 |

**ბრჭყალები** (*წინწკლები*) — წყვილი სასვენი ნიშნები („“ და «») სხვისი ნათქვამის, ნაწარმოების სათაურის, ჟურნალ-გაზეთების სახელწოდებათა და მისთანების გამოსაყოფად ტექსტში. ბრჭყალებს შეიძლება ჰქონდეს არაპირდაპირი, მეტიც საპირისპირო, მნიშვნელობის დატვირთვაც. ამ დროს ბრჭყალები ირონიული ხასიათისაა. ბრიტანული ინგლისური და ამერიკული ინგლისური წერის სტილები არჩევენ ერთმაგ (‘…’) და ორმაგ (“…”) ბრჭყალებს შესაბამისად.

## სქოლიო

* **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ბრჭყალები
# Arduino

| Arduino |
| --- |
|  |
|  |
| მწარმოებელი |
arduino.cc |
| ტიპი |
ერთპლატიანი კომპიუტერი |
| ოპერაციული სისტემა |
არა |
| პროცესორი |
Atmel AVR (8-ბიტი), ARM Cortex-M0+ (32-ბიტი), ARM Cortex-M3 (32-ბიტი), Intel Quark (x86) (32-ბიტი) |
| მეხსიერება |
SRAM |
| მეხსიერების საცავი |
Flash, EEPROM |
| საიტი | arduino.cc |

**Arduino** — ღია-წყაროს მქონე კომპიუტერული პლატფორმა, კომპანია, პროექტი და სამომხმარებლო დაწესებულება, რომელიც აწარმოებს მიკროკონტროლერებს, გააჩნია პროგრამული უზრუნველყოფის გარემო (IDE), რაც ნიშნავს, რომ ის დაპროგრამებადია და შეიძლება მისი კოდით მართვა.

არდუინოს პროექტი დაიწყო 2003 წელს, როგორც პროგრამა იტალიელი სტუდენტებისთვის. ის სტუდენტებისთვის მიზნად ისახავდა მოწყობილობების შექმნის გამარტივებას. მას ძირითადად იყენებენ რობოტებისთვის, თერმოსტატებისთვისა და მოძრაობის დეტექტორებისთვის.

სახელი არდუინო მომდინარეობს იტალიის ქალაქ ივრეაში მდებარე ბარიდან, სადაც მისი დამფუძნებლები ერთმანეთს ხვდებოდნენ. ბარის სახელი კი მომდინარეობდა ივრეა არდუინოს სახელიდან, რომელიც იყო ივრეის მარკის მარკგრაფი და იტალიის მეფე 1002-1014 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში

* არდუინოს ოფიციალური საიტი
# 1128

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XI · **XII** · XIII |
| **წლები:** | 1125 · 1126 · 1127  **1128** 1129 · 1130 · 1131 |

**1128 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1128 *MCXXVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1127—1128 (8 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6636—6637 (8 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4888—4889  |
| ისლამური კალენდარი | 521—522 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 6731—6732 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1128 (*ჩრკჱ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XII* მოქცევა და 348 (*ტმჱ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3620—3621 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 577 *ԹՎ* *ՇՀԷ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1120—1121 |
| რომის დაარსებიდან | 1880—1881 (28 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1184—1185 |
| - *შაკა სამვატი* | 1050—1051 |
| - *კალი-იუგა* | 4229—4230 |
| ირანული კალენდარი | 506—507 |
| ბუდისტური კალენდარი | 1671 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3824—3825 丁未 — 戊申 წითელი ცხვარი — ყვითელი მაიმუნი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
11281128 (ათას ას ოცდარვა) წელი** — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-8 წელი.

## მოვლენები

* რომის პაპმა ჰონორიუს II-მ ტამპლიერთა ორდენი ცნო.
* სტეფანოს ორბელიანის ცნობით, ქართველებმა აიღეს ქ. ხუნანი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში მაჰმადიანთა ხელში იყო.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* აბსალონი — დანიის არქიეპისკოპოსი და პოლიტიკოსი (გ. 1201)

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* რანულფ ფლამბარდი — დურჰამის ეპისკოპოსი
# იაროსლავ ბრძენი

იაროსლავ ბრძენი
**იაროსლავ ბრძენი** (დ. 978 — გ. 1054) — კიევის დიდი მთავარი 1019 წლიდან, ვლადიმერ სვიატოსლავის ძის ვაჟი. მთავრობდა ნოვგოროდში. დიდი ბრძოლის შემდეგ იაროსლავ ბრძენმა დაამარცხა თავისი ძმა სვიატოპოლკი და კიევის დიდი მთავარი გახდა. იაროსლავ ბრძენმა შეძლო ქვეყნის ცენტრალიზაცია. მის დროს კიევის რუსეთში გაჩაღდა დიდი კულტურული საქმიანობა. განვითარდა დამწერლობა, ითარგმნებოდა ბერძნული ლიტერატურა. შეიქმნა რუსული სამართლის („რუსსკაია პრავდა“) უძველესი ნაწილი — „იაროსლავის სამართალი“, კიევში აიგო წმინდა სოფიას ტაძარი, „ოქროს ჭიშკარი“ და სხვა. 1051 წელს იაროსლავ ბრძენმა მიტროპოლიტად დანიშნა რუსი მღვდელი ილარიონი და ამით სცადა ბერძნული ეკლესიისაგან გათავისუფლება. იაროსლავ ბრძენის დროს კიევის რუსეთის საერთაშორისო კავშირი და ავტორიტეტი დიდად გაიზარდა.

## ლიტერატურა

* *Греков Б. Д.,* Киевская Русь, М., 1953;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 61.
# უმარ II

| უმარ იბნ აბდ ალ-აზიზი |
| --- |
| **عمر بن عبد العزيز‎** |
|  |
| ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა |
| მმართ. დასაწყისი: |
717 |
| მმართ. დასასრული: |
720 |
| წინამორბედი: |
სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი |
| მემკვიდრე: |
იაზიდ II |
| პირადი ცხოვრება |
| დაბ. თარიღი: |
2 ნოემბერი, 682 |
| დაბ. ადგილი: |
მედინა, თანამედროვე საუდის არაბეთი |
| გარდ. თარიღი: |
თებერვალი, 720 |
| გარდ. ადგილი: |
ალეპო, სირია |
| დინასტია: |
ომაიანები |
| მამა: |
აბდ ალ-აზიზ იბნ მარვანი |
| დედა: |
უმ ასიმ ლაილა ბინთ ასიმი |
| **უმარ II** ვიკისაწყობში |

**უმარ იბნ აბდ ალ-აზიზი** ან **უმარ II** (არაბ. عمر بن عبد العزيز‎; დ. 682 — გ. 720) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა 717-720 წლებში. წინამორბედის, სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქის ძმისა და ხალიფა აბდ ალ-მალიქის შვილის, აბდ ალ-აზიზის ვაჟი. დედის მხრიდან იყო მეორე მართლმორწმუნე ხალიფას, ომარ იბნ ალ-ხატაბის შვილთაშვილი. ხალხის სასარგებლოდ მიმართულმა მისმა რეფორმებმა უკმაყოფილება გამოიწვია ომაიან დიდგვაროვნებში. მათ მოისყიდეს ხალიფას მსახური, რომელმაც მას საჭმელში საწამლავი ჩაუყარა. უმარ II-მ ამის შესახებ სიკვდილის წინ შეიტყო, თუმცა დამნაშავეები შეიწყალა. ხალიფას სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ბიძაშვილი იაზიდ II.

## ლიტერატურა

* Muhammad ibn Jarir al-Tabari. The Empire in Transition, v. 24. transl. David Stephan Powers, SUNY, Albany, 1989.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი | **ხალიფა** 717–720 | შემდეგი: იაზიდ II |
# J2000.0

**J2000.0** — ეპოქის სახელწოდება ასტრონომიაში. ეპოქა — დროის განსაზღვრული მომენტი, რომელშიც ზუსტადაა განსაზღვრული ასტრონომიული კოორდინატები და ორბიტის ელემენტები, ასევე რომლისგანაც გამოთვლილია სხვა ორბიტალური პარამეტრები, ამა თუ იმ ობიექტის მდებარეობის მომავალში განსაზღვრის მიზნით.

დროთა განმავლობაში გროვდება გაზომვების უზუსტობები და შეცდომები, იქმნება სულ უფრო ბევრი შეცდომები ობიექტის მდებარეობის გამოთვლისას. ძველ დროში ასტრონომები და ასტრონომთა ჯგუფები ეპოქებს განსაზღვრავდნენ საკუთარი შეხედულებების მიხედვით, მაგრამ დღეისათვის ეპოქები განსაზღვრულია საერთაშორისო შეთანხმებაში. ასე რომ, მთელი მსოფლიოს ასტრონომებს შეუძლიათ უფრო ეფექტურად ითანამშრომლონ.

საერთაშორისო შეთანხმებით განსაზღვრული მიმდინარე ეპოქა — J2000.0.

იულიუსისეული პერიოდი:

* 2451545,0 იულიუსისეული დღე, ანუ შუადღე 2000 წლის 1 იანვარი.

ეს თარიღი და დრო ეკვივალენტურია:

* 2000 წლის 1 იანვრის 11:59:27,816 საერთაშორისო ატომური დროის მიხედვით (TAI).
* 2000 წლის 1 იანვრის 11:58:55,816 მსოფლიო კოორდინირებული დროის მიხედვით (UTC).

## სქოლიო
# ჰორიზონტი

ჰორიზონტი (კომპიუტერული გრაფიკა)
წყლის ჰორიზონტი, ჩრდილოეთი უისკონსინი, აშშ
**ჰორიზონტი** (ბერძნ. horizōn, ნათ. ბრ. horizontos < *horizō* — შემოვსაზღვრავ) — დედამიწის ზედაპირის ის ნაწილი, რომელიც დამკვირვებლის თვალისთვის მისაწვდომია ღია გარემოში.

*ხილული ჰორიზონტი* ეწოდება წირს, რომლითაც ცა თითქოს დედამიწის ზედაპირს ესაზღვრება. ხილული ჰორიზონტის სიშორე s, ე.ი. მანძილი დედამიწის ზედაპირის ყველაზე შორეულ ხილვად წერტილებამდე, იზრდება გარემოს მიმართ დამკვირვებლის h სიმაღლის მიხედვით და გამოისახება
ფორმულით: WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 .

ჭეშმარიტი ანუ მათემატიკური ჰორიზონტი არის ცის სფეროს დიდი წრეწირი, რომლის სიბრტყე მართობულია შვეული წრფისადმი. ხილული ჰორიზონტის ჩვეულებრივ ჭეშმარიტ ჰორიზონტზე დაბლაა ð კუთხით, რასაც ჰორიზონტის დაწევა ჰქვია. დაკვირვების ადგილის მერიდიანი ჭეშმარიტ ჰორიზონტს კვეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის წერტილებში, მათ შორის კი არის აღმოსავლეთისა და დასავლეთის წერტილები, სადაც ჰორიზონტს კვეთს ცის ეკვატორი.

## იხილეთ აგრეთვე

* ჩრდილოეთი
* სამხრეთი
* აღმოსავლეთი
* დასავლეთი

## რესურსები ინტერნეტში

* ჰორიზონტის შესახებ (ინგლისური)

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 689.
# ევროკომისიის პრეზიდენტი

ევროკომისიის მოქმედი პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი
**ევროკომისიის პრეზიდენტი** — ევროკავშირის ინსტიტუტებში ყველაზე მაღალი არაარჩევითი თანამდებობის პირი. იგი ინიშნება წევრი სახელმწიფოების მთავრობათა საერთო თანხმობის საფუძველზე და მტკიცდება ევროპარლამენტის მიერ.

## ევროკომისიის პრეზიდენტები

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **ნომერი** | **პრეზიდენტი** | **დაწყ. წელი** | **დასრ. წელი** | **ქვეყანა** |
| 1 |  ვალტერ ჰალშტაინი | 1958 | 1967 |  დასავლეთი გერმანია |
| 2 |  ჟან რეი | 1967 | 1970 |  ბელგია |
| 3 |  ფრანკო მარია მალფატი | 1970 | 1972 |  იტალია |
| 4 |  სიკო მასხოლტი | 1972 | 1972 |  ნიდერლანდი |
| 5 | ფრანსუა-ქსავიე ორტოლი | 1973 | 1977 |  საფრანგეთი |
| 6 |  როი ჯენკინსი | 1977 | 1981 |  დიდი ბრიტანეთი |
| 7 |  გასტონ ედმონტ ტორნი | 1981 | 1985 |  ლუქსემბურგი |
| 8 |  ჟაკ დელორი | 1985 | 1995 |  საფრანგეთი |
| 9 |  ჟაკ სანტერი | 1995 | 1999 |  ლუქსემბურგი |
| 10 |  მანუელ მარინი | 1999 | 1999 |  ესპანეთი |
| 11 |  რომანო პროდი | 1999 | 2004 |  იტალია |
| 12 |  ჟოზე მანუელ ბაროზუ | 2004 | 2014 |  პორტუგალია |
| 13 |  ჟან-კლოდ იუნკერი | 2014 | 2019 |  ლუქსემბურგი |
| 14 |  ურსულა ფონ დერ ლაიენი | 2019 | (დღემდე) |  გერმანია |

## იხილეთ აგრეთვე

* ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტები
* ევროპის კავშირის საბჭოს თავმჯდომარე სახელმწიფოები

## რესურსები ინტერნეტში

* Commission President (ოფიციალური საიტი)
* Terms of office
* Organisation of the European Commission