Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ლეჩე

| ქალაქი |
| --- |
| ლეჩე Lecce |
|  პიაცა-დელ-დუომო |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  იტალია |
| რეგიონი |
აპულიააპულია |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Mauro Gattinoni |
| ფართობი |
398 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
49 მ |
| მოსახლეობა | 95 764 კაცი (2011) |
| სიმჭიდროვე |
240,6 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+1, ზაფხულში UTC+2 |
| სატელეფონო კოდი | 0832 |
| საფოსტო ინდექსი |
73100 |
| საავტომობილო კოდი | LE |
| ოფიციალური საიტი | comune.lecce.it/comunelecce/ |
|  |
| **ლეჩე** ვიკისაწყობში |

**ლეჩე** (იტალ. Lecce) — ისტორიული ქალაქი სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში, ლეჩეს პროვინციის დედაქალაქი. 2011 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 95 764 ადამიანს შეადგენს. იგი სალენტინის ნახევარკუნძულის მთავარი ქალაქია და მისი ასაკი 2 000 წელს მოითვლის.

ქალაქში ბაროკოს სტილის არქიტექტურის სიმდიდრით გამოირჩევა, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „სამხრეთის ფლორენციასაც“ უწოდებენ. მას ასევე ხანგრძლივი ტრადიციული მონათესაობა აქვს ბერძნულ კულტურასტან, რაც სათავეს მისი დაარსებიდან იღებს. ქალაქის დამაარსებელი მესაპები, როგორც ბერძნული ჩანაწერები იუწყება, აცხადებდნენ, რომ ისინი კრეტიდან იყვნენ. ნახევარკუნძულის ერთ-ერთ არეალში, გრესია-სალენტინოში, რომელიც დასახლებების ჯგუფს მოიცავს და ლეჩეს შორიახლოს მდებარეობს, დღემდე ლაპარაკობენ გრიკოზე — ბერძნული ენის ერთ-ერთ ფორმაზე.

ქალაქის მთავარი საექსპორტო საქონელია „ლეჩეს ქვა“, რომელიც საკმაოდ რბილი და ჭედადია, შესაბამისად სკულპტურებისთვის გამოსადეგი. იგი კირქვის ერთ-ერთი ნაირსახეობაა. ამავე დროს, ლეჩე მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია, ლიდერობს ზეთისხილი და მევენახეობა. გარდა ამისა, განვითარებულია კერამიკის წარმოებაც.

## დაძმობილებული ქალაქები

* მურსია, ესპანეთი, 2002-დან
* სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია, 2005-დან
* ოსტრუვ-ველიკოპოლსკი, პოლონეთი, 2006-დან
* ბრისტოლი, გაერთიანებული სამეფო, 2011-დან
* პრაღა, ჩეხეთი, 2011-დან
* მელბურნი, ავსტრალია
* პალერმო, იტალია
* ვალიადოლიდი, ესპანეთი
* ვერონა, იტალია
* ბარანკილია, კოლუმბია

## იხილეთ აგრეთვე

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში

* Calendar of events in Lecce and Province დაარქივებული 2013-10-25 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)
* Photos of Lecce on flickr (იტალიური)
* Lecce, una città da bere? დაარქივებული 2014-02-25 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)

## სქოლიო
# NEC

NEC Corporation
日本電気|  |
|  |
| ტიპი |
საზოგადო |
| დარგი |
ელექტრონიკა საინფორმაციო ტექნოლოგიები |
| დაფუძნდა |
17 ივლისი, 1899 (1899-07-17) |
| სათავო ოფისი |
ტოკიო, იაპონია |
| მმართველი |
ნაბუჰირო ენდო (თავმჯდომარე) ტაკაში ნიინო (პრეზიდენტი) |
| პროდუქცია |
სატელეკომუნიკაციო აღჭურვილობა, სერვერები, სამომხმარებლო ელექტრონიკა |
| შემოსავალი |  ¥3.0716 ტრილიონი (2013) |
| მთლიანი შემოსავალი |  ¥ 114.647 ტრილიონი (2013) |
| თანამშრომელი |
102,375 |
| შვილობილ(ებ)ი |
NEC Corporation of America |
| საიტი | nec.com |

**NEC Corporation** (იაპონ. 日本電気株式会社 *ნიპონ დენკი კაბუსიკი-გაისა*) — საინფორმაციო ტექნოლოგიური სერვისებისა და პროდუქტების პროვაიდერი იაპონური ტრანსნაციონალური კომპანია, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ტოკიოს მინატოს რაიონში. იგი მსოფლიოში სატელეკომუნიკაციო მოწყობილობების ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელია. 1983 წლამდე კომპანია ცნობილი იყო Nippon Electric Company, Limited-ის სახელწოდებით. ის ასევე Sumitomo Group-ის წევრია.

დაარსდა 1889 წელს ტოკიოში. მისი უცხოური პარტნიორი იყო Western Electric Company of Illinois. თავდაპირველად კომპანია დაკავებული იყო სატელეფონო მოწყობილობების წარმოებით. თუმცა 1920-იანი წლებიდან მოყოლებული მოიცვა პრაქტიკულად სატელეკომუნიკაციო სფეროს ყველა მიმართულება.

2013 წლის მონაცემით კომპანიის შემოსავალი 3.0716 ტრილიონ იაპონურ იენას შეადგენდა, ხოლო იმავე წლის მდგომარეობით თანამშრომლების რაოდენობა 102 000-ს აღწევდა. NEC Corporation თავისი შვილობილი კომპანიების მეშვეობით საქმიანობას ეწევა მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყანაში.

## იხილეთ აგრეთვე

* PC Engine
* PC-FX

## ლიტერატურა

* Mark Mason, *Foreign Direct Investment and Japanese Economic Development, 1899–1931, Business and Economic History, Second Series, Volume Sixteen, 1987*.
* NEC Corporation, *NEC Corporation, The First 80 Years, 1984, ISBN 4-931172-01-6*.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„NEC“** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# 11 (რიცხვი)

| 11 (რიცხვი) |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ← 10  |  11  |  12 → |

 |
| ჩაწერის ფორმები |
| მარტივი მამრავლები | თვით მარტივია |
| ქართული | ია |
| რომაული | 000011XI |
| ბერძნული | ΙΑ´ |
| ორობითი | 1011 |
| ოქტალური (რვაობითი) | 13 |
| თორმეტობითი | B |
| თექვსმეტობითი | B |
| მორზეს კოდი | **· – – – –  · – – – –** |
| მათემატიკური დახასიათება |
| ნიშანი | დადებითი |
| ლუწ-კენტოვნება | კენტი |

**თერთმეტი** — მეთერთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ათის მომდევნო და თორმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **11**. 11 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. არის რთული შედგენილობის და მისი პირვანდელი ვარიანტია ათ-ერთ-მეტი.

## რესურსები ინტერნეტში

* Grimes, James. Eleven. *Numberphile*. Brady Haran.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-15. ციტირების თარიღი: 2018-07-25.
# სერბები

| სერბები Срби |
| --- |
|  პირველი რიგი ივან ვლადიმირი • სტეფან ნემანია • საბა I • სტეფან დუშანი • ლაზარე სერბი • მეჰმედ-ფაშა სოკოლოვიჩი
მეორე რიგი: ზახარიე ორფელინი • დოსიტეი ობრადოვიჩი • კარაგეორგი • მილოშ ობრენოვიჩი • ვუკ კარაჯიჩი • პიორტ II პეტროვიჩი
მესამე რიგი: პიოტრ I კარაგეორგიევიჩი • ნიკოლა პაშიჩი • ჟივოინ მიშიჩი • სტევან მოკრანიაცი • ნიკოლა ტესლა • მიხაილ პუპინი
მეოთხე რიგი: პაია იოვანოვიჩი • იოვან ცვიიჩი • ნადეჟდა პეტროვიჩი • იოვან დუდიჩი • მილუტინ მილანკოვიჩი • ივო ანდრიჩი
მეხუთე რიგი: ალექსანდრე I კარაგეორგიევიჩი • მარინა აბრამოვიჩი • ემირ კუსტურიცა • იასნა შეკარიჩი • ვლადე დივაცი • ნოვაკ ჯოკოვიჩი |
| საერთო მოსახლეობა |
|
დაახ. *11 მილიონი* |
| რეგიონები მნიშვნელოვანი მოსახლეობით |
|  სერბეთი, (კოსოვოს ჩათვლით) | **5,988,150** (2011) |
| **სერბეთის მეზობელი ქვეყნები** |
დაახ. **1.87 მილიონი** |
|  ბოსნია და ჰერცეგოვინა; (ძირითადად  სერბთა რესპუბლიკა) |
1,437,893 (2013) |
|  ხორვატია |
186,634 (2011) |
|  მონტენეგრო |
205,370 (2023) |
|  ჩრდილოეთი მაკედონია |
36,000 (2002) |
|  რუმინეთი |
18,076 (2011) |
|  უნგრეთი |
7,210 (2011) |
| **დანარჩენი ევროპა** |
დაახ. **1.7 მილიონი** |
|  გერმანია |
700,000 (2011) |
|  ავსტრია |
350,000 (2008) |
|  შვეიცარია |
186,000 (2008) |
|  შვედეთი |
120,000 (2008) |
|  საფრანგეთი |
200,000 (2022) |
| ენები |
სერბული |
| რელიგიები |
მართლმადიდებლობა (სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესია) |

**სერბები** (სერბ. Срби / Srbi) — ბალკანეთზე და ცენტრალურ ევროპაში მცხოვრები სლავი ერი (დაახლ. 6.5 მილიონი). სერბები კომპაქტურად ცხოვრობენ სერბეთის ტერიტორიაზე, ისინი აგრეთვე ბოსნია და ჰერცეგოვინაში (1.5 მილიონი), გერმანიაში (507 ათასი), მონტენეგროში (200 ათასი), ხორვატიაში (200 ათასი), ავსტრიაში (177 ათასი), ამერიკის შეერთებულ შტატებში (169 ათასი) და კიდევ სხვა რამდენიმე ქვეყანაში ცხოვრობენ და გააჩნიათ მეტ-ნაკლები სიდიდის დიასპორები.

## ენა

სერბები ლაპარაკობენ სერბულ-ხორვატულ ენაზე, რომელსაც სერბეთში ასევე სერბულ ენას უწოდებენ. ამავე სერბულ-ხორვატულ ენას ხორვატიაში ხორვატული, ხოლო ბოსნიაში ბოსნიური ჰქვია. შესაბამისად ქართულ ვიკიპედიაშიც მოიპოვება სტატიები ე.წ. სერბული, ხორვატული და ბოსნიური ენების შესახებ, მაგრამ აქაც ძირითადი და უფრო ვრცელი ინფორმაციის მოპოვება ამ ენისა და მისი დიალექტების შესახებ სწორედ სტატიაში სათაურით „სერბულ-ხორვატული ენა“ შეიძლება.

## რელიგია

სერბ მორწმუნეთა უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია, ნაწილი - კათოლიკე, ხოლო სერბეთის მოქალაქეთა კიდევ უფრო მოკრძალებული რიცხვი თავს პროტესტანტად და მუსლიმად მიიჩნევს. რელიგიური განსხვავება ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე წამოშობილ სახელმწიფოებში ხშირად ეთნიკურობის განმსაზღვრელიცაა.

*
*
*
*

## სქოლიო
# ზანგი

**ზანგი**, მრავლობითში **ზანგები** — ტროპიკული და სამხრეთ აფრიკის აბორიგენი მოსახლეობის, ანუ ნეგროიდული რასის, წარმომადგენლის აღმნიშვნელი ტერმინი.

## ეტიმოლოგია

არაბულ ენაში სიტყვა „ზანჯი“ (არაბ. زَنْج) გამოიყენებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკის ნაწილის (ძირითადად სუაჰილის სანაპიროს) და მისი ადგილობრივი ბანტუს ხალხის აღსანიშნავად. სხვა ტრანსლიტერაციებია „ზენჯი“, „ზინჯი“ და „ზანგი“. ის აღნიშნავდა „შავების ქვეყანას“. ბრიტანელი ორიენტალისტი ენტონი კრისტი მიიჩნევდა, რომ სიტყვა „ზანჯი“ ან „ზანგი“ არ იყო არაბული წარმოშობის, რადგან ჩინური ფორმა (僧祇 sēngqí) დაფიქსირებულია ჯერ კიდევ ახალი წელთაღრიცხვით 607 წელს. კრისტი ამტკიცებდა, რომ სიტყვა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიური წარმოშობის იყო. იავურ ენაში სიტყვა *jenggi* ნიშნავს აფრიკელ ხალხს, სპეციფიურად კი ზანზიბარის მოსახლეობას.

## გამოყენება

პირველად ტერმინ „ზანგს“ ქართულ ენაში შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანში“ ვხვდებით:

ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,

იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.

შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა **ზანგი**,

მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.

„ზანგის“, როგორც საერთო ეთნიკური სახელწოდების აღმნიშვნელი ტერმინის ხმარება არასწორია, რადგანაც აფრიკის ზანგებს განეკუთვნებიან ბანტუ, აღმოსავლეთ ბანტოიდური, გური, ატლანტური, ნილოტური და სხვ. ენათა ოჯახისა და ჯგუფის ენებზე მოლაპარაკე ხალხები და ტომები.

## ამერიკის ზანგები

ამერიკის ზანგები — XVI–XIX საუკუნეებში აფრიკიდან შემოყვანილი სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის მონათა შთამომავლები. მათი დიდი ნაწილი თეთრი, ნაწილობრივ ინდიელი მოსახლეობის ნარევია. ლაპარაკობენ ინგლისურ, პორტუგალიურ, ესპანურ, ფრანგულ, ნიდერლანდურ ენებზე. მათგან 2/3-ზე მეტი მულატია. აშშ-ში მოსახლეობის (325 719 178 მლნ., 2017) დაახლ. 13,3 %-ია ზანგი, ბრაზილიაში — 50 %-მდე. დანარჩენი უმეტესად კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებშია თავმოყრილი. ზოგიერთ ქვეყანაში ზანგები შედიან ძირითადი მოსახლეობის — ამერიკელების (აშშ), ბრაზილიელების, კუბელების, ვენესუელელების, კოლუმბიელების, პუერტორიკელების და სხვ. ხალხთა შემადგენლობაში. XX საუკუნეში ამერიკის ქვეყნების ზანგები (სოციალისტური კუბის გარდა) წარმოადგენდნენ მშრომელთა ყველაზე დაჩაგრულ ფენას. მიუხედავად იმისა, რომ 60-იან წლებში თანასწორი სამოქალაქო უფლებებისთვის ბრძოლაში ზანგებმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწიეს, ფაქტობრივად მაინც განიცდიდნენ სეგრეგაციას (უმეტესობა ცხოვრობდა ე. წ. შავ გეტოში) და დისკრიმინაციას როგორც სამუშაოზე მიღებისას, ისე შრომის ანაზღაურების, განათლების, სამედიცინო მომსახურების და სხვა სფეროში.

## ლიტერატურა

* Народы Америки, т. 1–2, М., 1959;
* Фостер У. З., Негритянский народ в истории Америки, пер. с англ., М., 1955;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 480.

## სქოლიო
# ბოხუმის რურის უნივერსიტეტი

| ბოხუმის რურის უნივერსიტეტი |
| --- |
| გერმ. Ruhr-Universität Bochum |
|  |
|  |
| დაფუძნდა |
1962 |
| ტიპი | საჯარო უნივერსიტეტი , local Internet registry  და comprehensive university |
| რექტორი | Axel Schölmerich |
| სტუდენტი | 42 954  |
| მისამართი | Universitätsstraße 150  |
| ქალაქი |
ბოხუმი |
| პროვინცია |  ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია |
| ქვეყანა |  გერმანია |
| ტელეფონი | +49-234-32201 |
| კავშირები | Utrecht Network, ORCID , Verein zur Förderung eines Deutschen Forschungsnetzes , University Alliance Ruhr, Hochschulrektorenkonferenz , German University Sports Federation , ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაცია , Informationsdienst Wissenschaft , Franco-German University , Réseaux IP Européens (RIPE) Network Coordination Centre (NCC) , arXiv , Nationale Forschungsdateninfrastruktur , Coalition for Advancing Research Assessment , ELIXIR Germany, Worldwide Universities Network და UNIC |
|  |
|  |

**ბოხუმის რურის უნივერსიტეტი ბოხუმში** (გერმ. Ruhr-Universität Bochum შემოკლებით RUB) — გერმანიის ერთ-ერთი უდიდესი უნივერსიტეტია. იგი 1962 წელს ბოხუმის სამხრეთ ბორცვზე დაარსდა და წარმოადგენს პირველ საჯარო უნივერსიტეტს გერმანიაში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გაიხსნა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
# სოფია ვერგარა

| სოფია ვერგარა |
| --- |
|  |
| დაბადების სახელი | სოფია მარგარიტა ვერგარა ვერგარა |
| დაბადების თარიღი |
10 ივლისი, 1972 (1972-07-10) ბარანკილია, კოლუმბია |
| საქმიანობა |
მსახიობი, კომიკოსი, მოდელი, პროდიუსერი, ტელეწამყვანი |
| აქტიური |
1995-დღემდე |

**სოფია ვერგარა** (ინგლ. Sofía Vergara; დ. 10 ივლისი, 1972, ბარანკილია) — კოლუმბიელი მსახიობი, კომიკოსი, მოდელი, პროდიუსერი და ტელეწამყვანი. კოლუმბიაში. ცნობილი გახდა 1990-იანი წლების ბოლოს ორი ესპანურენოვანი სატელევიზიო შოუს წამყვანობით. 2000-იანი წლებიდან აქტიურად მოღვაწეობს ჰოლივუდში.

## ფილმოგრაფია

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2009–2020 | ს | *ამერიკული ოჯახი*  | *Modern Family* | გლორია დელგადო-პრიჩეტი
 |
| 2013 | ფ |  *მაჩეტე კლავს*  | *Machete Kills* | მადამ დეზდემონა |
| 2014 | ფ |  *უიღბლო ჟიგოლო*  | *Fading Gigolo* | სელიმა |
| 2014 | ფ |  *შეფ-მზარეული* | *Chef* | ინეზი |

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სოფია ვერგარა“** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* Sofía Vergara კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

## სქოლიო
# კურაში

კურაში საბანტუის დროს
**კურაში** (ასევე კურეში, კორეში, კულეში და მსგავსი ვარიანტები) — შუა აზიაში გავრცელებული ხალხური ჭიდაობის მრავალი სტილი. ინგლისური სახელი ზოგიერთ თურქულ ენათა ჯგუფში შემავალ ენებში არსებული ტერმინიდან „ჭიდაობა“ მოდის.

კურაშის მოჭიდავეები (თათრულად köräşçelär) იყენებენ პირსახოცებს მეტოქის დასაჭერად და მათი მიზანია მეტოქის ფეხზე გადაგდება, წაქცევა. ჭიდაობა ფოლკლორული ფესტივალის, საბანტუის ერთ-ერთი მთავარი შეჯიბრია.
აზერბაიჯანულ ენაზე სპორიტ იწოდება როგორც گولش / ҝүләш / güləş in Azerbaijani, көрәш ბაშკირულ ენაზე,, кӗрешӳ ჩუვაშურად, күрес / küres ყაზახურად, күрөш / küröş in ყირგიზულად, кӱреш / küreş in Shor, küreş / күреш / көрәш / kөrəş თათრულ ენაზე, güreş in თურქულად, göreş in თურქმენულად და kurash უზბეკურად. ყველა ეს ტერმინი მოდის ძველთურქული keriš. კურეშში პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი 1999 წელს ჩატარდა. ამის შემდეგ მსოფლიოს ჩემპიონატი კიდევ თერთმეტჯერ გაიმართა 2000 (ანტალია, 2001 (ბუდაპეშტი), 2002 (ერევანი) , 2005 (ტაშკენტი), 2007 (ულან-ბატორი), 2009 (ალუშტა), 2011 (ტერმეზი), 2013 (სტამბოლი), 2015 (ხორემაბადი), 2017 (სტამბოლი) და 2019 (ჩუნგ-ჯუ) წლებში. 8-ჯერ გაიმართა კურეშში მსოფლიო ახალგაზრდული, 20 წლამდელთა ჩემპიონატი. პირველად ტურნირი 2000 წელს, რუსეთის ქალაქ ტვერში ჩატარდა. ამის შემდეგ ტურნირი კიდევ შვიდჯერ, 2002, 2004, 2006, 2008, 2010, 2012 და 2016 წლებში გაიმართა. 2019 წლის 27 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქართველმა ძიუდოისტმა გურამ თუშიშვილმა მიიღო ორთვიანი დისკვალიფიკაცია, რომლის ათვლაც 29 მარტიდან დაიწყო, ამის მიზეზი გახდა ის, რომ მან მიიღო მონაწილეობა კურეშის მსოფლიო ჩემპიონატზე, რაც გამოწვეული იყო იმით რომ ძიუდოს საერთაშორისო რეიტინგში მყოფ ძიუდოისტებს ეკრძალებათ სპორტის სხვა ძალისმიერ სახეობებში მონაწილეობა. კურეშის საერთაშორისო დებიუტი შედგა 2018 წლის აზიურ თამაშებზე რომელიც ინდონეზიის დედქალაქ ჯაკარტასა და ქალაქ პალემბანგში ჩატარდა. კურეში ასევე იყო 2019 წლის 30-ე სამხრეთ აზიის თამაშებზე, რომელსაც 2019 წელს ფილიპინებმა უმასპინძლა.

## სქოლიო
# საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი

**საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი** (ფრანგ. Comité international olympique) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შექმნილი 1894 წელს ბარონი პიერ დე კუბერტენის მიერ ოლიმპიური თამაშების აღორძინებისთვის. კომიტეტის შტაბ-ბინა მდებარეობს ლოზანაში, შვეიცარია. ამჟამად კომიტეტი ყველაზე გავლენიანი სპორტული ორგანიზაციაა მსოფლიოში.

კომიტეტი ორგანიზებას უკეთებს თანამედროვე ოლიმპიურ თამაშებს ზაფხულსა და ზამთარში, ყოველ ოთხ წელიწადში. პირველი ზაფხულის ოლიმპიადა, რომელსაც ორგანიზება კომიტეტმა გაუწია, გაიმართა ათენში, საბერძნეთი, 1896 წელს. პირველი ზამთრის ოლიმპიადა კი — შამონიში, საფრანგეთი, 1924 წელს. 1992 წლამდე საზაფზულო და ზამთრის ოლიმპიადები ერთსადაიმავე წელს იმართებოდა. 1994 წლიდან კომიტეტმა ზამთრის ოლიმპიადები ზაფხულის ოლიმპიადებს შორის გადაიტანა ღონისძიებების ორგანიზების დაგეგმვის გამარტივების მიზნით.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
# კავაგოე

**კავაგოე**, (იაპ. 川越市) ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, საიტამის პრეფექტურაში, ტოკიოს ჩრდილო-დასავლეთით. 333.377 ათ. მცხოვრებით (2007). სარკინიგზო კვანძი და სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრი. ავეჯის, საფეიქრო (ბამბისა და სინთეზური ქსოვილები), კვების მრეწველობა, საავიაციო ქარხანა. კავაგოეს რაიონში არის საკვალსათბურე მეურნეობა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ქ. კავაგოეს მუზეუმი დაარქივებული 2007-02-13 საიტზე Wayback Machine.

## ლიტერატურა

* ქსე, ტ. 5, გვ. 297, თბ., 1980
# აბასირის ქვეპრეფექტურა

აბასირის ქვეპრეფექტურა
**აბასირის ქვეპრეფექტურა** (網走支庁) — ქვეპრეფექტურა იაპონიაში, ჰოკაიდოს კუნძულზე. ფართობი შეადგენს 10,690.09 კვადრატულ კილომეტრს. 2004 წლის 31 ივლისის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა არის 329,446. ქვეპრეფექტურა დაარსებულია 1897 წელს.

აბასირის ქვეპრეფექტურაში არის შემდეგი ქალაქები:

* აბასირი (დედაქალაქი)
* კიტამი
* მომბეცუ

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი (იაპონური)
# ვიოლინო

ვიოლინო
**ვიოლინო** — ხემიან-სიმებიანი საკრავი. ის ყველაზე პატარა და წვრილხმიანია ხემიან ინსტრუმენტებში. ვიოლინო უძველესი საკრავია. იგი დიდი ხნის მანძლიზე ვითარდებოდა. მხოლოდ XVII-XVIII საუკუნეებში საბოლოოდ ჩამოყალიბდა ვიოლინოს საუკეთესო ნიმუშები. ამ დროს იტალიის ქალაქებში ბრეშიასა და კრემონაში ვიოლინოებს აკეთებდნენ ისეთი დიდოსტატები, როგორებიც იყვნენ: ამატი, სტრადივარიუსი, გვარნერი და მაჯინი. მათ მიერ გაკეთებული საკრავები დღემდე საუკეთესოდაა მიჩნეული მთელ მსოფლიოში.

ვიოლინოს 4 სიმი აქვს. თოთოეულ სიმს თავისი სახელი ჰქვია: სოლ, რე, ლა, მი.

ვიოლინო ზომით სხვადასხვაგვარია: პატარა ზომის საბავშვო ვიოლინო „ნახევარია“, „სამი მეოთხედია“, მე-18 საუკუნეში არსებობდა ძალიან პატარა ვიოლინო, მას ერქვა „პოშეტა“. ის ქურთუკის ჯიბეშიც კი ეტეოდა. საქართველოში ვიოლინო პირველად შემოიტანეს 1841 წელს.

საქართველოს ბევრი სახელგანთქმული მევიოლინე ჰყავს: ანდრია ყარაშვილი (პირველი ქართველი მევიოლინე), ლუარსაბ იაშვილი, ლეო შიუკაშვილი და მათი აღზრდილები: მარინე იაშვილი, ლიანა ისაკაძე და სხვები.

## განთქმული (ვირტუოზი) მევიოლინეები

* არქანჯელო კორელი
* ანტონიო ვივალდი
* ჯუზეპე ტარტინი
* ჟან-მარი ლეკლერი
* ნიკოლო პაგანინი
* ლუდვიგ შპორი
* ლეონიდ კოგანი
* იაშა ხეფეცი
* ულე ბული
* ალესანდრო როლა
* შლომო მინცი
* იცხაკ პერლმანი

## საინტერესო ფაქტები

* XVII საუკუნის 60–იან წლებში თბილისელებისათვის ვიოლინო უკვე ცნობილი იყო, ამ ინსტრუმენტს თავის ნაშრომში ჟან შარდენი მოიხსენიებს.

## იხილეთ აგრეთვე

* მევიოლინე

## სქოლიო
# სიგრძე

| სიგრძე |
| --- |
|  ერთი კილომეტრი უდრის იმპერიული ზომის 0.62137 მილს |
| სიმბოლოს აღნიშვნა |
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| SI სისტემა |
მეტრი (მ) |
| ექსტენსიურია? |
კი |
| განზომილება |
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
|  სურათები ვიკისაწყობში |

**სიგრძე** (აღნიშვნა: WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც რაიმე წირის სიგრძეს აღნიშნავს. ვიწრო გაგებით სიგრძის ქვეშ იგულისხმება სხეულის ზომა გრძივი მიმართულებით, ანუ ჰორიზონტალური მიმართულებით სხეულის ორ ყველაზე დაშორებულ წერტილს შორის მანძილი, განსხვავებით ვერტიკალური ზომისგან (სიმაღლე). ფიზიკაში სიგრძე ხშირად მანძილის სინონიმად გამოიყენება და აღინიშნება ლათინური ასოთი WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ან WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 .

სიგრძის ერთეული SI სისტემაში არის მეტრი (მ), ხოლო CGS სისტემაში არის სანტიმეტრი (სმ).

## სიგრძის ერთეულები

### მეტრული სისტემა

მეტრულ სისტემაში სიგრძის ერთეულად გამოიყენება შემდეგი სიდიდეები

* კილომეტრი = 10 3 მ = 10 5;
* მეტრი = 10 2 სმ;
* დეციმეტრი = 0.1 მ = 10 სმ;
* სანტიმეტრი = 0.01 მ;
* მილიმეტრი = 10 –3 მ = 10 –1 სმ;
* მიკრონი = 10 –6 მ = 10 –4 სმ;
* ნანომეტრი = 10 –9 მ = 10 –7 სმ;
* ანგსტრემი = 10 –10 მ = 10 –8 სმ.

### ბრიტანული (იმპერიული) სისტემა

იმპერიული (ბრიტანული) სიგრძის ერთეულებია მილი, იარდი, ფუტი და დუიმი. მილი ბრიტანეთში გავრცელდა ძველი რომიდან, სადაც ის განიმარტებოდა როგორც *შეიარაღებული რომაული ჯარის 1000 ორმაგი ნაბიჯი*.

### საზღვაო სისტემა

სიგრძის გაზომვის საზღვაო სისტემა მიბმულია დედამიწის ზომასთან. საბაზისო ერთეულად აღებულია საზღვაო მილი, რომელიც განიმარტება, როგორც დედამიწის ელიფსოიდის მერიდიანის ერთი გრადუსის 1/60-ედის სიგრძე. საზღვაო მილის ზომა არ არის მუდმივი. ეკვატორზე ის 1843 მ-ის ტოლია, ხოლო პოლუსებზე 1861,6 მეტრის.

საერთაშორისო საზღვაო მილი 1852 მეტრს შეადგენს.

### ასტრონომიული ერთეულები

ასტრონომიაში სიგრძის გასაზომად ხშირად გამოიყენება შემდეგი ერთეულები

* ასტრონომიული ერთეული
* სინათლის წელიწადი
* პარსეკი

### სიგრძის საზომი ერთეულები საქართველოში

საქართველოში გამოიყენებოდა შემდეგი სიგრძის საზომი ერთეულები: წყრთა; მხარი; ბიჯი და ტერფი; „უტევანი“ და „მილიონი“; ეჯი, აღაჯი და ფარსანგი; მტკაველი, ციდა, გოჯი და თითი; ქრთილის მარცვალი, ქერის მარცვალი და ცხენის ფაფარი; „ადლი“.

## სქოლიო
# ლუქსემბურგის ისტორია

ლუქსემბურგის სამი გაყოფა.
**ლუქსემბურგის ისტორია** — წარმოადგენს ქვეყანა ლუქსემბურგის და მისი გეოგრაფიული არეალის ისტორიას. მისი წერილობითი ისტორია იწყება ძველი რომის იმპერიის ხანიდან. ლუქსემბურგის, როგორც ცალკე პოლიტიკური ერთეულის ისტორიის დასაწყისად მიიჩნევა 963 წელი. შემდგომი ხუთი საუკუნის განმავლობაში ლუქსემბურგების ძლიერი დინასტია ჩამოყალიბდა, თუმცა მათმა გაქრობამ გამოიწვია ქვეყნის დამოუკიდებლობის დასასრულიც. შემდგომ მცირე ხნით შედიოდა ბურგუნდიის საჰერცოგოს შემადგენლობაში და 1477 წელს ჰაბსბურგების დინასტიის ხელში გადავიდა.

ნიდერლანდების რევოლუციის შემდეგ სამხრეთი ნიდერლანდის ნაწილი გახდა, რომელიც 1713 წელს ჰაბსბურგების ავსტრიულ შტოს გადაეცა. რევოლუციური საფრანგეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, 1815 წლის პარიზის ხელშეკრულებით, ლუქსემბურგი გადაკეთდა დიდ საფერცოგოდ და ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოსთან პირად უნიაში შევიდა. ამ ხელშეკრულებამ ასევე გამოიწვია ლუქსემბურგის მეორე დაყოფა (პირველი მოხდა 1658, ხოლო მესამე 1839 წლებში.) ამ შეთანხმებებმა ლუქსემბურგის ტერიტორია მნიშვნელოვნად შეამცირა, დღევანდელი ფარგლებში დამოუკიდებლობა ქვეყანამ 1867 წელს ლუქსემბურგის კრიზისის შემდეგ მოიპოვა.

შემდგომ წლებში ლუქსემბურგი გერმანიის გავლენის სფეროში მოექცა. ის გერმანიის მიერ ორჯერ იყო ოკუპირებული 1914 - 1918 და 1940 - 1944 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ: ფინანსური მომსახურების განვითარების, პოლიტიკური სტაბილურობის და ევროპული ინტეგრაციის წყალობით ლუქსემბურგი მსოფლიოს ერთ-ერთი უმდიდრესი ქვეყანა გახდა.

## იხილეთ აგრეთვე

* ლუქსემბურგის მონარქთა სია

## ლიტერატურა

* Arblaster, Paul. *A History of the Low Countries* (Palgrave Essential Histories) (2005)
* Blom, J.C.H. *History of the Low Countries* (2006)
* de Vries, Johan. "Benelux, 1920-1970," in C. M. Cipolla, ed. *The Fontana Economic History of Europe: Contemporary Economics Part One* (1976) pp 1–71
* Kossmann, E. H. *The Low Countries 1780–1940* (1978)

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ლუქსემბურგის ისტორია History of Luxembourg: Primary Documents
* Historical Map of Luxembourg 1789
* National Museum of Military History
# მავაში

ქართველი სუმოისტი ტოჩინოშინი (ლევან გორგაძე) 2009 წლის მაისის ბაშოზე ლურჯი ფერის მავაშით ასპარეზობდა.
**მავაში** —  (იაპონ. 廻し) — ნაჭრის სახვევი, რომელსაც სუმოს მებრძოლები ატარებენ ვარჯიშისა და შეჯიბრების დროს.

პროფესიული სუმოს ორივე ელიტური დივიზიონის — ჯურიოსა და მაკუუჩის — მებრძოლები (სეკიტორები) შეჯიბრებების დროს ასპარეზობენ სხვადასხვა ფერის აბრეშუმის მავაშებით. გაშლილ მდგომარეობაში მავაშის სიგრძე 9 მეტრს აღწევს, სიგანე — 60 სანტიმეტრს, ხოლო წონა — 4-5 კილოგრამს. მას რამდენჯერმე ახვევენ სუმოისტს ტანზე და წელთან მსხვილად უნასკვავენ. მავაშის წინა მხარეს ამაგრებენ ხოლმე საგარის. ეს არის აბრეშუმისგანვე დამზადებული წვრილი, ხისტი სხივები, რომელთა რაოდენობა 13-დან 25-მდეა. სუმოისტი ყოველთვის კენტი რაოდენობის საგარის ატარებს ხოლმე. ისინი აღნიშნავენ (ფარავენ) მავაშის იმ ერთადერთ ნაწილს, სადაც მოწინააღმდეგეს ხელის ჩავლება ეკრძალება. მავაშის ეს ნაწილი სუმოისტის სასქესო ორგანოს ფარავს. ორთაბრძოლის დროს საგარი ხშირად მოსძვრებათ ხოლმე სუმოისტებს. გიოჯი პირველივე ხელსაყრელ შემთხვევაში ძირს დავარდნილ საგარის ხელით იღებს და დოჰიოს მიღმა მოისვრის.

სუმოისტები მავაშის ხშირად იყენებენ ტაქტიკური მიზნებისთვის. მას იმგვარად შემოიხვევენ ხოლმე, რომ მოწინააღმდეგის მიმართ უპირატესობა მოიპოვონ. ეს დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი სტილის მიმდევარია რიკიში. მაგალითად, იოცუ-ძუმოს მიმდევრები მავაშის ოდნავ მოშვებულ მდგომარეობაში იკეთებენ, ხოლო ოში-ძუმოს წარმომადგენლები ძალიან მჭიდროდ იხვევენ მას.

## სქოლიო