Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# სიასამური

| სიასამური |
| --- |
|   |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
ცხოველები |
| ტიპი:  |
ქორდიანები |
| კლასი:  |
ძუძუმწოვრები |
| რიგი:  |
მტაცებლები |
| ოჯახი:  |
კვერნისებრნი |
| გვარი:  |
კვერნა |
| სახეობა:  | **სიასამური** |

 |
| ლათინური სახელი |
| Martes zibellina (Linnaeus, 1758) |
| დაცვის სტატუსი |
| ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ IUCN 3.1 *Least Concern* : 41652 |
| გავრცელება |
|  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 621945 |
| NCBI   | 36722 |
| EOL   | 328022 |
| FW   | 157449 |

 |

 |

**სიასამური** (ლათ. Martes zibellina) — ძვირფასბეწვიანი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 43-53 სმ, მასა 0,9 - 1,9 კგ. წარსულში გავრცელებული იყო კარელიიდან წყნარი ოკეანის სანაპირომდე. მტაცებლური ნადირობის შედეგად მრავალგან მოისპო. ამჟამად შემორჩენილია ჩრდილოეთ ურალის, ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ზოგიერთ ადგილას. მოიპოვება აგრეთვე კორეის, ჩინეთისა და მონღოლეთის ჩრდილოეთ რაიონებში. ბინადრობს ტაიგაში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ხეზე იშვიათად ადის. იკვებება პატარ-პატარა ფრინველებით, მათი კვერცხებით და მართვეებით, წვრილ-წვრილი მღრღნელებით, მეტწილად ციყვებით. ჭამს აგრეთვე კედრის თესლს, კენკრას. მძუნაობს ივლისში, მაკეობა საშუალოდ 273 დღე გრძელდება, შობს 3-4 უსუსურ, თვალებაუხილავ ნაშიერს (თვალებს ახელენ 36 დღის შემდეგ). 2 წლისა სქესობრივად მწიფდება. ცნობილია სიასამურის 16 ქვესახეობა, რომელთაგან ყველაზე ძვირფასბეწვიანია *ბარგუზინული* სიასამური. უკანასკნელ ათწლეულებში გულმოდგინე დაცვის შედეგად სიასამურის რაოდენობამ საგრძნობლად იმატა. ზოგიერთ ქვეყანაში სიასამურს სარეწაო მიზნით ზოოფერმებში ამრავლებენ.

## ლიტერატურა

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 320.

## სქოლიო
# პუერტო-რიკო

| პუერტო-რიკო ესპ. Estado Libre Asociado de Puerto Rico ინგლ. Commonwealth of Puerto Rico პუერტო-რიკო |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **დევიზი:**ლათ. "Joannes est nomen ejus" ინგლ. 'John is his name' „მისი სახელია იოანე“  |
| **ჰიმნი:**„ესპ. "La Borinqueña" ინგლ. "The Song of Borinquen" ბორინკენია (ოფიციალური) "The Star-Spangled Banner" (ოფიციალური) ვარსკვლავებით მოჭედილი დროშა  |
| **მეტსახელი** ესპ. "La Isla del Encanto" ინგლ. 'The Island of Enchantment' მოჯადოების კუნძული |
|  |
|  |
| **სტატუსი** | აშშ-ის ტერიტორიები |
| **დედაქალაქი** და  | სან-ხუანი ﻿ / ﻿ |
| ოფიციალური ენა | ესპანური ენა, ინგლისური ენა |
| მთავრობა | საპრეზიდენტო რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | დონალდ ტრამპი |
|  -  | გუბერნატორი | ჯენიფერ გონსალეს-კოლონი |
| ფართობი |
|  -  | სულ | 9 104 კმ2 (169-ე) |
|  -  | წყალი (%) | 1,6 |
| მოსახლეობა |
|  -  | 2024 შეფასება | 3 203 295 (136-ე) |
|  -  | 2020 აღწერა | 3 285 874 |
|  -  | სიმჭიდროვე | 361,4 კაცი/კმ2 (36-ე) |
|  **მშპ** (მუპ) | 2024 შეფასება |
|  -  | სულ | $158.019 მილიარდი (92-ე) |
|  -  | ერთ სულ მოსახლეზე | $49 590 (39-ე) |
| **აგი** (2022) | 0.868 ძალიან მაღალი ·  47-ე |
|  ვალუტა | აშშ დოლარი (`USD`) |
| სასაათო სარტყელი | UTC-04:00  |
| თარიღის ფორმატი | დდ/თთ/წწწწ |
| სატელეფონო კოდი | +1 |
| ISO 3166 კოდი | PR, US-PR |
| ინტერნეტ-დომენი | .pr |
| პუერტო-რიკოს მდებარეობა |

**პუერტო-რიკო** (ესპ. Estado Libre Asociado de Puerto Rico, ინგლ. Commonwealth of Puerto Rico) — არაინკორპორირებული ორგანიზებული სტატუსის მქონე ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფლად ასოცირებული ტერიტორია, რაც ნიშნავს, რომ მოცემული ტერიტორია იმყოფება აშშ-ს მმართველობის ქვეშ (ანუ არ წარმოადგენს აშშ-ს განუყოფელ ტერიტორიას), ტერიტორიაზე შეზღუდულად მოქმედებს აშშ-ის კონსტიტუცია, ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოდ გვევლინება აშშ-ის კონგრესი. თუმცა ტერიტორიას გააჩნია საკუთარი მმართველობის სისტემაც. მდებარეობს კარიბის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში, პუერტო-რიკოს კუნძულზე, რომელიც ეკუთვნის დიდი ანტილის არქიპელაგს, მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვირჯინიის კუნძულები, ხოლო დასავლეთიდან დომინიკელთა რესპუბლიკა.

პუერტო-რიკოს აქვს საკუთარი კონსტიტუცია, საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების შტოები. კავშირი აშშ-სთან გამოიხატება საერთო მოქალაქეობაში, ვალუტაში და ასევე თავდაცვით საკითხებში. აქტიურად განიხილება თვით ამ ტერიტორიის სამართლებრივი სტატუსი როგორც პუერტო-რიკოში, ასევე აშშ-სა და გაეროში. 2000 წელს, აშშ-ის პრეზიდენტის, ბილ კლინტონის ბრძანებულების საფუძველზე შეიქმნა სპეციალური კომისია პუერტო-რიკოს სტატუსის შესახებ (ინგლ. English President's Task Force on Puerto Rico's Status). კომისიამ შეიმუშავა დღეს არსებული მოდელი კუნძულის სტატუსის შესახებ და ამით კუნძულის მოქალაქეებს მიენიჭა თვითგამორკვევის უფლება. მათ შეუძლიათ აირჩიონ სამი გზა: გაიმყარონ ის სტატუსი რაც დღეს აქვთ, გახდნენ აშშ-ის ნაწილი და შტატის უფლებებით შეუერთდნენ მას ან მიიღონ დამოუკიდებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
პუერტო-რიკო BBC Territory profile (ინგლისური)
* Encyclopaedia Britannica profile (ინგლისური)
* Datos y Estadisticas de Puerto Rico y sus Municipios დაარქივებული 2014-02-09 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

## სქოლიო