Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ხარბინი

| ქალაქი |
| --- |
| ხარბინი 哈尔滨 |
|  |
| ქვეყანა |  ჩინეთი |
| რეგიონი |
ხეილუნძიანიხეილუნძიანი |
| შიდა დაყოფა | Daoli District, Nangang District, Daowai District, Pingfang District, Songbei District, Xiangfang District, Hulan District, Acheng District, Yilan County, Fangzheng County, Bin County, Heilongjiang, Bayan County, Mulan County, Tonghe County, Yanshou County, Shuangcheng District, Shangzhi და Wuchang City |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| მმართველი | Wang Hesheng |
| დაარსდა | 1898 |
| პირველი ხსენება |
1898 |
| ფართობი |
2,089 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
150მ მ |
| მოსახლეობა | 4,517,549 კაცი  |
| სიმჭიდროვე |
2,162.5 კაცი/კმ² |
| სასაათო სარტყელი | UTC+8 |
| სატელეფონო კოდი | 0451 |
| საფოსტო ინდექსი | 150000 |
| საავტომობილო კოდი | 黑A |
| ოფიციალური საიტი | [www. harbin.gov.cn www. harbin.gov.cn] |
|  |
| **ხარბინი** ვიკისაწყობში |

**ხარბინი** — ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე პროვინცია ხეილუნძიანის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. იგი წარმოადგენს ქვეყნის ამ რეგიონის როგორც პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ასევე კულტურულ და სამეცნიერო ცენტრს. ჰარბინი ყინულის ქალაქად იწოდება და ცნობილია ზამთრის ტურიზმითა და ყოველწლიური ყინულის სკულპტურების ფესტივალით. მოსახლეობის რაოდენობით ხარბინი ჩინეთის მერვე ქალაქია. მას სუბ-პროვინციული ადმინისტრაციული სტატუსი აქვს და იქვემდებარებს 9 მეტროპოლიურ რაიონს, 2 ქალაქს და 7 საგრაფოს.

## რესურსები ინტერნეტში

* Harbin Government website დაარქივებული 2011-02-26 საიტზე Wayback Machine.
# სამხრეთ ჩინეთის ზღვა

**სამხრეთ ჩინეთის ზღვა** — წყნარი ოკეანის განაპირა ზღვა, რომელიც გადაჭიმულია სინგაპურისა და მალაკის სრუტეებიდან ტაივანის სრუტემდე, ფართობი შეადგენს 3,500,000 კმ²-ს.

*ზღვა მდებარეობს:*

* კონტინენტური ჩინეთისა და კუნძულ ტაივანის სამხრეთით.
* ფილიპინების დასავლეთით.
* მალაიზიისა და ბრუნეის სამხრეთ-დასავლეთით.
* ინდონეზიის ჩრდილოეთით.
* მალაკის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
* ვიეტნამის აღმოსავლეთით.

ზღვაში მდებარეობს ათასობით უწვრილესი კუნძული, რომლებიც არქიპელაგებად ჯგუფდებიან. ხშირად, ამ კუნძულების გამო, ნამდვილი შეჯიბრია გამართული სხვადასხვა ქვეყნებს შორის მათზე თავიანთი სუვერენიტეტის გასავრცელებლად.

## რესურსები ინტერნეტში

* სამხრეთ ჩინეთის ზღვის სიახლეები
* სამხრეთ ჩინეთის ზღვა — Google Earth
* რესურსები ინტერნეტში სამხრეთ ჩინეთის ზღვით დაინტერესებულ პირთათვის
# სლოვაკეთის საბჭოთა რესპუბლიკა

|  |
| --- |
| **სლოვაკეთის საბჭოთა რესპუბლიკაSlovenská republika rádსაბჭოთა რესპუბლიკა* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←    ←   ← | 16 ივნისი — 7 ივლისი, 1919 |  →    → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | დროშა | გერბი |  |

 |
|  |
| **დედაქალაქი** | კოშიცე |
| **ენა** | სლოვაკური |
| **რელიგია** | ქრისტიანობა, იუდაიზმი |
| **მოსახლეობა** | სლოვაკები, უნგრელები |
| **მმართველობის ფორმა** | საბჭოთა რესპუბლიკა |
|  |

**სლოვაკეთის საბჭოთა რესპუბლიკა** (სლოვაკ. Slovenská republika rád, უნგრ. Szlovák Tanácsköztársaság) — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1919 წელს მცირე დროით (16 ივნისიდან 7 ივლისამდე) სამხრეთ და აღმოსავლეთ სლოვაკეთის ტერიტორიაზე. დედაქალაქი - კოშიცე. საბჭოთა რესპუბლიკის მეთაური იყო ჩეხი ჟურნალისტი ანტონინ იანოუშეკი.

1918 წელს ჩეხოსლოვაკიის პირველი რესპუბლიკის დარსების შემდეგ მისმა არმიამ გადაწყვიტა კონტროლის დაწესება მთელს სლოვაკეთზე. ამის საწინააღმდეგოდ უნგრეთის წითელი არმიის დახმარებით სლოვაკეთის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოყალიბდა საბჭოთა რესპუბლიკა. თუმცა მას შემდეგ, რაც წითელი არმია იძულებული გახდა უნგრეთში დაბრუნებულიყო, ჩეხოსლოვაკიამ აღადგინა კონტროლი სლოვაკეთზე და საბჭოთა რესპუბლიკა გაუქმდა.

## რესურსები ინტერნეტში

* Vyhlásenie Slovenskej republiky rád
# ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმება

**ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმება** (ინგლ. *General Agreement on Tariffs and Trade*, შემოკლებით *„GATT“*) — 1947 წელს დადებული საერთაშორისო შეთანხმება, რომელიც მიზნად ისახავდა ეკონომიკის აღდგენასა და აღორძინებას მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. 50 წლის განმავლობაში იგი ფაქტობრივად ასრულებდა საერთაშორისო ორგანიზაციის ფუნქციებს და უკვე 1995 წელს ჩამოყალიბდა, როგორც მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია.

გენერალური შეთანხმების ძირითადი მიზანი მდგომარეობდა შემდეგში — საერთაშორისო ვაჭრობაში არსებული ბარიერების აღმოფხვრა, რაც მიიღწეოდა ტარიფების შემცირების, რაოდენობრივი შეზღუდვებისა (საიმპორტო კვოტა) და სუბსიდიების მეშვეობით. „GATT“ — წარმოადგენს ხელშეკრულებას და არა ორგანიზაციას. თავდაპირველად შეთანხმება მოიაზრებოდა, როგორც მომავალი სრულფასოვანი საერთაშორისო ორგანიზაცია, როგორიცაა მაგალითად, მსოფლიო ბანკი, თუმცა იგი არ იქნა რატიფიცირებული და დარჩა როგორც შეთანხმება. „GATT“-ის ფუნქციები გადაეცა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას.

ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმების ისტორიას პირობითად ყოფენ 3 ნაწილად:

* 1947 წლიდან — 1951 წლამდე *(ტარიფების დარეგულირების შესახებ საკითხების მოწესრიგება)*;
* 1959 წლიდან — 1979 წლამდე *(ტარიფების დაწევა)*;
* 1986 წლიდან — 1994 წლამდე *(GATT-ის მოქმედების არეალში ინტელექტუალური საკუთრების მოქცევა, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის დაარსება)*.

## იხილეთ აგრეთვე

* მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

## სქოლიო
# სენეგალის ეკონომიკა

სენეგალი მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად განვითარებული ქვეყნების რიცხვშია. მოუხედავად ამისა, ის ტროპიკული აფრიკის ერთ-ერთ დინამიურად განვითარებად ქვეყნებს შორისაა. არაქისი და ფოსფატები ქვეყნის მთავარ საექსპორტო საქონელს წარმოადგენს. სენეგალის ეკონომიკაც ამ საქონლის ფასზე და ქვეყნის კლიმატზეა დამოკიდებული.

## ვალი

2025 წლის ივნისში, ბრიტანული ბანკის, Barclays-ის, მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ქვეყნის სახელმწიფო ვალი 2024 წლისთვის მშპ-ს 119%-მდეა შეფასებული. ეს მაჩვენებელი, რომელიც გამოითვლება ეკონომიკის სამინისტროს 2025 წლის ივნისის მრავალწლიანი ბიუჯეტისა და ეკონომიკური დაგეგმვის დოკუმენტიდან, სენეგალს აფრიკაში ყველაზე დავალიანებულ ქვეყნად აქცევს.

## სოფლის მეურნეობა

მომუშავე მოსახლეობის 77% სოფლის მეურნეობაშია დასაქმებული. შემოსავლის მთავარ წყაროს წარმოადგენს არაქისი, რომელიც დამუშავებული ტერიტორიების 40% და საექსპორტო საქონლის 11% წარმოადგენს. სენეგალში ასევე აწარმოებენ ბანანს, ბამბას, შაქრის ლერწამს და სხვა. შიდა მოხმარებისთვის მოჰყავთ ფეტვი და სიმინდი. სოფლის მეურნეობაში დიდი ადგილი უჭირავს თევზჭერას, რომელიც საექსპორტო მოგების მეოთხედს წარმოადგენს.

## ენერგეტიკა

2004 წელს გამომუშავებულ იქნა 1,453 მილიარდი კვტ ენერგია. სენეგალის ტერიტორიის მესამედი ელექტროფიცირებულია, თუმცა სოფელში მცხოვრები მოსახლეობის მხოლოდ 5% იყენებს ელექტრო ენერგიას.

## ტრანსპორტი

**აეროპორტი სულ — 20 (2013)

**რკინიგზა სულ — 906 კმ (2014)

**ავტომაგისტრალი სულ — 15 000 კმ (2015)

## ვაჭრობა

ვაჭრობის სალდო უარყოფითია — იმპორტი 2-ჯერ აღემატება ექსპორტს.

* **ექსპორტი:** 1,478 მილიარდი დოლარი
* **საექსპორტო პარტნიორები:** მალი 16,9 %, ინდოეთი 13,1 %, საფრანგეთი 9,5 %, ესპანეთი 6,1 %, იტალია 5,5 %, გამბია 4,6 %
* **იმპორტი:** 2,98 მილიარდი დოლარი
* **პარტნიორები:** საფრანგეთი 22,8 %, ნიგერია 11,4 %, ბრაზილია 4,5 %, ტაილანდი 4,3 %, აშშ 4,2 %, დიდი ბრიტანეთი 4 %

## რესურსები ინტერნეტში

*
*  დაარქივებული 2020-08-31 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# ნიდერლანდების ეკონომიკა

ეკონომიკური თავისუფლების რეიტინგებით ნიდერლანდები 157 ქვეყანას შორის მე-13 ადგილზე დგას. ქვეყნის ეკონომიკა 16 ადგილზეა მსოფლიოში. 1998 წლიდან 2000 წლამდე ქვეყნის წლიური მთლიანი შიდა პროდუქტი პროდუქტის ზრდა შეადგენდა 4%-ს, თუმცა მოგვიანებით ტემპი შენელდა. უმუშევრობის დონე ნიდერლანდებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია — 6,1% (2012). ძირითადი დარგებია: მანქანათმშენებლობა, ნავთობქიმია, ავიამშენებლობა, შავი მეტალურგია, ტეკსტილის წარმოება, ავეჯის წარმოება, ლუდის წარმოება, ტანსაცმლის წარმოება და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ნიდერლანდების სტატისტიკის სააგენტო დაარქივებული 2009-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* ნიდერლანდების ეკონომიკის ანალიზის ბიურო დაარქივებული 2006-08-15 საიტზე Wayback Machine.
* ნიდერლანდების ცენტრალური ბანკი დაარქივებული 2012-09-16 საიტზე Wayback Machine.
# გუჯარათული ენა

**გუჯარათული ენა** (ગુજરાતી Gujarātī, აგრეთვე ცნობილი როგორც *გუჯარათი*) – გუჯარათელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ინდურ ჯგუფს . დამწერლობა დევანაგარის მონათესავე ანბანზე.

## ზოგადი ცნობები

* **მოლაპარაკეთა რაოდენობა**: >35 მლნ
* **ენის კოდი**: gu
* **სახელწოდება**: gu, en - Gujarati; eo - Gugharata
* **დამწერლობა**: გუჯარათული

გუჯარათული ენა გავრცელებულია ინდოეთის გუჯარათისა და მაჰარაშტრის შტატებში. თავისი სტრუქტურული ტიპით უკავია შუალედური მდებარეობა ჰინდისა და მარატჰის შორის. იგი ახლოსაა რაჯასტანულ ენასთან, აქვს ბევრი დიალექტები, მათ შორის სოციალური. ძირითადი დიალექტებია: ჩრდილოეთის ანუ აჰმადაბადის, დასავლეთის ანუ კათხიავარის, სამხრეთის ანუ სურატის. გუჯარათულ ჯგუფს მიეკუთვნება ინდოეთისა და პაკისტანის რამდენიმე მცირერიცხოვანი ენა, მათ შორის: აერი, ჯანდავრა, პარკარი, ვადიარა და სხვები.

## სტატუსი

**ოფიციალური ენა: ინდოეთი - სხვა 15 ენასთან ერთად.
	+ დადრა და ნაგარ-ჰაველი
	+ დამანი და დიუ
	+ გუჯარათი

**გავრცელების არეალი**:

ინდოეთი (გუჯარათი), პაკისტანი

## გრამატიკა

...

## ლექსიკა

ლექსიკაში ბევრია ნასესხებობები სანსკრიტიდან, სპარსულიდან და არაბულიდან. ევროპული სიტყვები მასში აღწევს ინგლისურის მეშვეობით.

**ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Kem cho
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Swaagat; Ao padharo
* გმადლობთ - Aabhar; Dhanyawaad
* კი / არა - HaaN; Au / NahiiN; Naa
* გეთაყვა - Kripaa karine
* ნახვამდის - Awjo; Fari malshun

**რიცხვები 1 - e:k, 2 - be, 3 - tran., 4 - cha:r, 5 - pã:ch, 6 - ch'a, 7 - sa:t, 8 - a:t', 9 - naw, 10 - das

## ლიტერატურა

* Gajendragadkar, S.N. (1972), *Parsi Gujarati*, Bombay: University of Bombay.
* Masica, Colin (1991), *The Indo-Aryan Languages*, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-29944-2,
* Mistry, P.J. (1996), „Gujarati Writing“, Daniels; Bright, *The World's Writing Systems*, Oxford University Press.

## რესურსები ინტერნეტში

* Gujarati Online Dictionary & Language Resources
* UCLA Language Materials Project: Gujarati დაარქივებული 2010-06-09 საიტზე Wayback Machine.
* Gujarati Wiktionary
* Bharatiya Bhasha Jyoti: Gujarati
# კოლაჟი

კოლაჟი
**კოლაჟი** (ფრანგ. coller, შეწებება) — განსხვავებული ფორმების ნაწილებისგან ახალი მთლიანის შექმნა-შეკოწიწება. მაგალითად, კოლაჟი ხელოვნებაში შეიძლება შეიცავდეს ერთ მთლიან თაბახზე ან ტილოზე დაწებებულ საგაზეთო ამონაჭრებს, ბაფთებს, ზონრებს, ხელთნაკეთი ფერადი ქაღალდების ნაჭრებს, ფოტოებსა და სხვა.

## კოლაჟი ხელოვნებაში

კოლაჟი სახვითი ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე სახალისო და მრავალფეროვანი სახეობაა, თუმცა კოლაჟის ნამუშევარი არ იქმნება ტრადიციული მეთოდით და მასალებით (საღებავები, ფანქრები, პასტელები), იგი მზადდება სხვადასხვა მასალისგან, როგორებიცაა: ნაჭრები, ნაკუწები, ზოგჯერ — ნივთების კომბინაციით. ამ ელემენტების შეერთება ძირითადად დაწებებით ხდება.

კოლაჟის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნიმუშია პაბლო პიკასოს მიერ შექმნილი „ნატურმორტი გატეხილი სკამით“, რომელიც შექმნილია 1912 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში

* დიდი რუსული ენციკლოპედია
# ტომას ალვა ედისონი

| ტომას ალვა ედისონი |
| --- |
| *ინგლ. Thomas Edison* |
|  |
| დაბ. თარიღი | 11 თებერვალი, 1847(1847-02-11)  |
| დაბ. ადგილი | Milan |
| გარდ. თარიღი | 18 ოქტომბერი, 1931(1931-10-18) (84 წლის) |
| გარდ. ადგილი | West Orange  |
| დასაფლავებულია | Thomas Edison National Historical Park  |
| მოქალაქეობა | აშშ |
| ეროვნება | ამერიკელები |
| საქმიანობა | ინჟინერი , გამომგონებელი , მეწარმე , ფიზიკოსი , მათემატიკოსი, სცენარისტი , კინორეჟისორი და კინოპროდიუსერი  |
| მუშაობის ადგილი | General Electric და Continental Edison |
| ალმა-მატერი | კუპერ იუნიონი |
| მეუღლე | Mary Stilwell Edison და Mina Miller |
| მამა | Samuel Ogden Edison  |
| დედა | Nancy Elliott  |
| შვილ(ებ)ი | Charles Edison, Theodore Miller Edison, Thomas Alva Edison Jr., Marion Estelle Edison Oeser, Madeleine Edison და William Leslie Edison |
| ნათესავ(ებ)ი | Lewis Miller |
| ჯილდოები | კონგრესის ოქროს მედალი, საპატიო ლეგიონის ორდენის კომანდორი, Grammy Trustees Award, ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი, მატეუჩის მედალი, რუმფორდის პრემია , ჯონ სკოტის მედალი , ფრანკლინის მედალი, ეროვნულ გამომგონებელთა დიდების დარბაზი , Navy Distinguished Service Medal , ალბერტის მედალი , Edward Longstreth Medal, Technical Grammy Award, ჯონ ფრიცის მედალი , honorary doctor of Rutgers University, ვარსკვლავი ჰოლივუდის დიდების ხეივანში, საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი , საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერი , grand officer of the Order of the Crown of Italy , ჯონ სკოტის მედალი  და ნიუ-ჯერსის დიდების დარბაზი  |
| ხელმოწერა |  |
| **ტომას ალვა ედისონი** ვიკისაწყობში |

(ინგლისური) *A Day with Thomas Edison* (1922)
**ტომას ალვა ედისონი** (ინგლ. Thomas Alva Edison; დ. 11 თებერვალი, 1847, მაილენი, ოჰაიო — გ. 18 ოქტომბერი, 1931, ვესტ-ორინჯი, ნიუ-ჯერსი) — ამერიკელი მეწარმე და გამომგონებელი ელექტრიფიკაციის სფეროში. სახელი გაითქვა ფონოგრაფის გამოგონებით.

## რესურსები ინტერნეტში

* მენლოს პარკის მუზეუმი და ედისონის სახელობის კოშკი დაარქივებული 2007-06-01 საიტზე Wayback Machine.
* ტომას ედისონის ნაციონალური პარკი
* ედისონის გამოფენა ფორდის მუზეუმში დაარქივებული 2006-04-24 საიტზე Wayback Machine.
* ედისონის მუზეუმი დაარქივებული 2010-11-24 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# З

| კირილური ასო „З“ |
| --- |
| Зз |
| სახელწოდება |
| З: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER ZE |
|  |
| з: |
CYRILLIC SMALL LETTER ZE |
| უნიკოდი |
| З: |
U+0417 |
|  |
| з: |
U+0437 |
| HTML-კოდი |
| З: | `&#1047;` ან`&#x417;` |
|  |
| з: | `&#1079;` ან `&#x437;` |
| ასო „З-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „З“** |

**З**, **з** (IPA გამოთქმა [z]  — „ჲო“; [z~ʒ]; [ð]; [ts]) — კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ზ“-ს.

## დამატებითი ინფორმაცია

კირილიცაში მისი სახელწოდებაა „ზემლია“, ხოლო რიცხვითი მნიშვნელობა — შვიდი (7).

ძველ სლავურად და რუსულ საეკლეისო ენაზე „ზემლია“ ნიშნავს „მიწა“-ს. კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც , ხოლო გლაგოლიცაში როგორც — .

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

| #
  | ენები
  | რიგითი ნომერი
  | IPA გამოთქმა
  | ენათა ჯგუფი
  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | რუსული ენა | 9 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 2 | ბელარუსული ენა | 9 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 3 | უკრაინული ენა | 10 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 4 | რუსინული ენა | 11 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 5 | სერბული ენა | 9 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 6 | ბულგარული ენა | 8 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 7 | მაკედონური ენა | 9 | /z/ | სლავური ენა
  |
| 8 | მოლდავური ენა | 9 | /z/ | რომანული ენა
  |
| 9 | ოსური ენა | 13 | /z~ʒ/ | ირანული ენები
  |
| 10 | ტაჯიკური ენა | 10 | /z/ | ირანული ენები
  |
| 11 | კილდინ-საამური ენა | 10 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
 |
| 12 | აღმოსავლურ-დაბლობის მარიული ენა | 9 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |
| 13 | მთის მარიული ენა | 10 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |
| 14 | ჩრდილო-დასავლური მარიული ენა | 10 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |
| 15 | უდმურტული ენა | 10 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |
| 16 | ხანტი ენა | 13 | /z/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |
| 17 | ნენური ენა | 9 | /z/ | სამოდიური ენა
 |
| 18 | აფხაზური ენა | 16 | /z/ | კავკასიური ენა
 |

## კოდების ცხრილი

| კოდირება
 | რეგისტრი
  | ათობითი კოდი
  | 16-ითი კოდი
  | რვაობითი კოდი
  | ორობითი კოდი
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| უნიკოდი
 | დიდი ასო
  | 1047
  | 0417
  | 002027
  | 00000100 00010111
  |
| პატარა ასო
  | 1079
  | 0437
  | 002067
  | 00000100 00110111
  |
| ISO 8859-5
 | დიდი ასო
  | 183
  | B7
  | 267
  | 10110111
  |
| პატარა ასო
  | 215
  | D7
  | 327
  | 11010111
  |
| KOI 8
 | დიდი ასო
  | 250
  | FA
  | 372
  | 11111010
  |
| პატარა ასო
  | 218
  | DA
  | 332
  | 11011010
  |
| Windows 1251
 | დიდი ასო
  | 199
  | C7
  | 307
  | 11000111
  |
| პატარა ასო
  | 231
  | E7
  | 347
  | 11100111 |

## ლიტერატურა

* З // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი : 86 ტომად. (82 ტ. და 4 დამ.). — სპბ., 1890—1907.
* З // Железо-Зазор. — М. : საბჭოთა ენციკლოპედია, 1969. — (დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია : [30 ტომად.] / მთ. რედ. ა. მ. პროხოროვი ; 1969—1978, ტ. 25).

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (З)
* Graphemica (з)
# Ӷ

| კირილური ასო „Ӷ“ |
| --- |
| Ӷӷ |
| სახელწოდება |
| Ӷ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER GHE WITH STROKE |
|  |
| ӷ: |
CYRILLIC SMALL LETTER GHE WITH STROKE |
| უნიკოდი |
| Ӷ: |
U+04F6 |
|  |
| ӷ: |
U+04F7 |
| HTML-კოდი |
| Ӷ: | `&#1270;` ან`&#x04F6;` |
|  |
| ӷ: | `&#1271;` ან `&#x04F7;` |
| ასო „Ӷ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ӷ“** |

**Ӷ**, **ӷ** (IPA გამოთქმა [ɣ ~ ʁ] ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ღ“-ს.

## დამატებითი ინფორმაცია

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

| #
  | ენები
  | რიგითი ნომერი
  | IPA გამოთქმა
  | ენათა ჯგუფი
  | კომენტარი
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | აფხაზური ენა | 7 | /ɣ/ | კავკასიური ენა |  |

## იხილეთ აგრეთვე

* Ҕ, ҕ

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ӷ)
* Graphemica (ӷ)
# Ԯ

| კირილური ასო „Ԯ“ |
| --- |
| Ԯԯ |
| სახელწოდება |
| Ԯ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER EL WITH DESCENDER |
|  |
| ԯ: |
CYRILLIC SMALL LETTER EL WITH DESCENDER |
| უნიკოდი |
| Ԯ: |
U+052E |
|  |
| ԯ: |
U+052F |
| HTML-კოდი |
| Ԯ: | `&#1326;` ან`&#x052E;` |
|  |
| ԯ: | `&#1327;` ან `&#x052F;` |
| ასო „Ԯ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ԯ“** |

**Ԯ**, **ԯ** — კირილური არქაული ასო.

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ԯ)
* Graphemica (ԯ)
# Ӫ

| კირილური ასო „Ӫ“ |
| --- |
| Ӫӫ |
| სახელწოდება |
| Ӫ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER BARRED O WITH DIAERESIS |
|  |
| ӫ: |
CYRILLIC SMALL LETTER BARRED O WITH DIAERESIS |
| უნიკოდი |
| Ӫ: |
U+04EA |
|  |
| ӫ: |
U+04EB |
| HTML-კოდი |
| Ӫ: | `&#1258;` ან`&#x04EA;` |
|  |
| ӫ: | `&#1259;` ან `&#x04EB;` |
| ასო „Ӫ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ӫ“** |

**Ӫ**, **ӫ** — კირილური დამწერლობის ასო.

## დამატებითი ინფორმაცია

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

| #
  | ენები
  | რიგითი ნომერი
  | IPA გამოთქმა
  | ენათა ჯგუფი
  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ჩრდილო-დასავლური მარიული ენა | 21 | /ɵ~ɞ/ | ფინურ-უნგრული ენა
 |
| 2 | ხანტი ენა | 27 | /ɵ~ɞ/ | ფინურ-უნგრული ენა
  |

## კოდების ცხრილი

აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „Ө“-სა და „დიაერეზი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

| ტიპი | ვიზუალი | სიმბოლოების ჩანაწერი | კოდები | სახელწოდება |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| დიდი ასო | **Ӫ** | ӨU+04E8◌̈U+0308 | `U+04E8 U+0308` | CYRILLIC CAPITAL LETTER BARRED O WITH DIAERESIS |
| პატარა ასო | **ӫ** | өU+04E9◌̈U+0308 | `U+04E9 U+0308` | CYRILLIC SMALL LETTER BARRED O WITH DIAERESIS |

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ӫ)
* Graphemica (ӫ)
# Ҽ

| კირილური ასო „Ҽ“ |
| --- |
| Ҽҽ |
| სახელწოდება |
| Ҽ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER ABKHASIAN CHE |
|  |
| ҽ: |
CYRILLIC SMALL LETTER ABKHASIAN CHE |
| უნიკოდი |
| Ҽ: |
U+04BC |
|  |
| ҽ: |
U+04BD |
| HTML-კოდი |
| Ҽ: | `&#1212;` ან`&#x04BC;` |
|  |
| ҽ: | `&#1213;` ან `&#x04BD;` |
| ასო „Ҽ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ҽ“** |

**Ҽ**, **ҽ** (IPA გამოთქმა /ჩჾ/  — წარმოითქმება, როგორც მაგარი „ჩ“) — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია. გამოიყენება აფხაზურ ენაში.

## დამატებითი ინფორმაცია

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

| #
  | ენები
  | რიგითი ნომერი
  | IPA გამოთქმა
  | ენათა ჯგუფი
  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | აფხაზური ენა | 54 | /ʦ̢/ | კავკასიური ენა
 |

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ҽ)
* Graphemica (ҽ)
# Ѥ

| კირილური ასო „Ѥ“ |
| --- |
| Ѥѥ |
| სახელწოდება |
| Ѥ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER IOTIFIED E |
|  |
| ѥ: |
CYRILLIC SMALL LETTER IOTIFIED E |
| უნიკოდი |
| Ѥ: |
U+0464 |
|  |
| ѥ: |
U+0465 |
| HTML-კოდი |
| Ѥ: | `&#1124;` ან`&#x0464;` |
|  |
| ѥ: | `&#1125;` ან `&#x0465;` |
| ასო „Ѥ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ѥ“** |

**Ѥ**, **ѥ** — კირილური არქული ასო–ნიშანი, რომელიც არსებობდა ძველი საეკლესიო (სლავური) ენაში. **ѥ** არის І-სა და Е-ეს შერწყმის შედეგად მიღებული ლიგატურა. სავარაუდოდ ასოთა ამგვარი შერწყმა უნდა ყოფილიყო ბგერათა შერწყმის ერთგვარი ისტორიული პროცესის შედეგი, რაც ე-ს წინამდებარე ი-ს განახევარხმოვნებას უნდა გამოეწვია: დროთა განმავლობაში იე უნდა გადასულიყო ჲე-ში. სიტყვის დასაწყისში, ან ხმოვნის შემდეგ იკითხება როგორც ჲე, ხოლო გარკვეული თანხმოვნების შემდეგ კი როგორც ე.

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ѥ)
* Graphemica (ѥ)
# Ԉ

| კირილური ასო „Ԉ“ |
| --- |
| Ԉԉ |
| სახელწოდება |
| Ԉ: |
CYRILLIC CAPITAL LETTER KOMI LJE |
|  |
| ԉ: |
CYRILLIC SMALL LETTER KOMI LJE |
| უნიკოდი |
| Ԉ: |
U+0508 |
|  |
| ԉ: |
U+0509 |
| HTML-კოდი |
| Ԉ: | `&#1288;` ან`&#x0508;` |
|  |
| ԉ: | `&#1289;` ან `&##0509;` |
| ასო „Ԉ-ს“ სურათი |
|  |
| **ვიკისაწყობი  ასო „Ԉ“** |

**Ԉ**, **ԉ** — კირილური ანბანის ასო.

## რესურსები ინტერნეტში

* Graphemica (Ԉ)
* Graphemica (ԉ)
# კირილური რიცხვები

კირილური რიცხვები
**კირილური რიცხვები** — კირილიცას ასოებზე დაფუძნებული რიცხვთა ჩაწერის სისტემა. გამოიყენებოდა სამხრეთისა და აღმოსავლეთ სლავურ ქვეყნებში საეკლესიო სლავურ ენაზე შესრულებულ ტექსტებში, რომლებიც კირილიცათია დაწერილი. მე–16 საუკუნიდან კირილურის გვერდით ინდური და რომაული ციფრებიც გამოიყენება. 1708 წლიდან, პეტრე დიდის მიერ სლავური ბურჟუაზიული შრიფტის შემოღების შემდეგ კირილური რიცხვთა სისტემა აღარ გამოიყენება.

## ასოთა რიცხვითი მნიშვნელობები

კირილური რიცხვების სისტემა ე. წ. "მეტობითი სისტემაა", რომელშიც პირველი ცხრა ნიშანი ერთეულებს აღნიშნავს (1, 2, 3, ... 9), შემდეგი ცხრა ათეულებს (10, 20, 30, 40, ... 90) და უკანასკნელი ცხრა — ასეულებს (100, 200, ... 900).

ეს სისტემა უშუალოდ დაფუძნებულია ბერძნულ რიცხვთა სისტემის მილესურ ტიპზე. ამიტომ აქვს თითოეულ კირილურ ასოს მისი შესაბამისი ბერძნული ნიშნის რიცხვითი მნიშვნელობა, ხოლო ყველა მხოლოდ სლავურისთვის დამახასიათებელი ნიშანი (б, ж, ш, щ და სხვა) რიცხვითი მნიშვნელობის გარეშეა.

იმას, რომ ასოს ბგერითი მნიშვნელობის ნაცვლად იკითხებოდა მისი რიცხვითი მნიშვნელობა, აღნიშნავდა სპეციალური დიაკრიტიკული ნიშანი "ტიტლო" (ბერძნულში ამ ფუნქციას ასრულებს აპოსტროფი ასოს თავზე). ზოგჯერ ციფრის აღმნიშვნელ ნიშნებს დამატებით წერტილებს შორის სვამდნენ.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| მნიშვ. | ბერძნული | კირილური |
| --- | --- | --- |
| 1 | αʹ | а҃ |
| 2 | βʹ | в҃ |
| 3 | γʹ | г҃ |
| 4 | δʹ | д҃ |
| 5 | εʹ | е҃ |
| 6 | ϛʹ ან ϝʹ | ѕ҃ |
| 7 | ζʹ | з҃ |
| 8 | ηʹ | и҃ |
| 9 | θʹ | ѳ҃ |

 |

| მნიშვ. | ბერძნული | კირილური |
| --- | --- | --- |
| 10 | ιʹ | і҃ |
| 20 | κʹ | к҃ |
| 30 | λʹ | л҃ |
| 40 | μʹ | м҃ |
| 50 | νʹ | н҃ |
| 60 | ξʹ | ѯ҃ |
| 70 | οʹ | о҃ |
| 80 | πʹ | п҃ |
| 90 | ϟʹ | ч҃ |

 |

| მნიშვ. | ბერძნული | კირილური |
| --- | --- | --- |
| 100 | ρʹ | р҃ |
| 200 | σʹ | с҃ |
| 300 | τʹ | т҃ |
| 400 | υʹ | ѵ҃ |
| 500 | φʹ | ф҃ |
| 600 | χʹ | х҃ |
| 700 | ψʹ | ѱ҃ |
| 800 | ωʹ | ѡ҃ |
| 900 | Ϡʹ | ц҃ ან ѧ҃ |

 |

გლაგოლური და კირილური ციფრთა სისტემების მსგავსებებისა და განსხვავებების შესახებ დამატებითი ინფორმაციისათვის იხილეთ სტატია "გლაგოლური რიცხვები".

## სქოლიო