Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კორეი

| იმპერატორი კორეი |
| --- |
|
孝霊天皇 |
|  |
|  |
| იაპონიის მე-7 იმპერატორი |
| მმართ. დასაწყისი: |
ძვ. წ. 290 |
| მმართ. დასასრული: |
ძვ. წ. 215 |
| წინამორბედი: |
კოანი |
| მემკვიდრე: |
კოგენი |
| პირადი ცხოვრება |
| დაბ. თარიღი: |
ძვ. წ. 341 |
| გარდ. თარიღი: |
ძვ. წ. 214 |
| მამა: |
იმპერატორი კოანი |
| **კორეი** ვიკისაწყობში |

**იმპერატორი კორეი** (იაპონ. 孝霊天皇; დ. ძვ. წ. 426 — გ. ძვ. წ. 290) — იაპონიის მე-7 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ კორეის მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ კორეი მართავდა კუროდას იჰოტო ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით კორეი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი კორეის იხსენიებს, როგორც მეექვსე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ (იაპონ. 欠史八代). გუკანშო წერს, რომ კორეი იმპერატორ კოანის მეორე შვილი იყო. იმპერატორის დედა იოსოტარაში-ნო-ჰიმე იყო, რომელიც ოკიცუიოსოს ქალიშვილი იყო.

## მეუღლეები და შვილები

იმპერატორ კორეის 4 მეუღლე ჰყავდა:

* აგატანუში ოომეს ქალიშვილი კუვაშიჰიმე, რომელიც იმპერატორ კოგენის დედა იყო.
* კასუგა ნო ჩიჩიჰაიამავაკაჰიმე, რომელიც პრინცესა ჩიჩიჰაიაიმეს დედა იყო.
* ვაჩიცუმის ქალიშვილი იამატო ნო კუნიკაჰიმე, რომელიც იმპერატორის 3 შვილის დედა იყო: პრინცესა იამატოტოტოჰიმომოსოჰიმეს, პრინც კიბიცუჰიკო ნო მიკოტოს და პრინცესა იამატოტოტოვაკაიაჰიმე.
* იამატო ნო კუნიკაჰიმეს უმცროსი და ჰაეირიდო, რომელიც პრინც ჰიკოსაშიმა და პრინც ვაკატაკეჰიკო.

## იხილეთ აგრეთვე

* იაპონიის იმპერატორების სია

## ლიტერატურა

* William George Aston (1896). *Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.* London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
* Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). *Gukanshō: The Future and the Past.* Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
* Basil Hall Chamberlain (1920). *The Kojiki.* Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339
* Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). *Japan encyclopedia.* Cambridge: Harvard University Press. 10-ISBN 0-674-01753-6; 13-ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128
* Richard Ponsonby-Fane (1959). *The Imperial House of Japan.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Isaac Titsingh (1834). *Nihon Odai Ichiran*; ou, *Annales des empereurs du Japon.* Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* H. Paul Varley (1980). *Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.* New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

## სქოლიო
# ხაკანი

მონღოლეთის იმპერიის 15 კაგანიდან 8.
**ხაკანი**, **კაგანი** (მონღ. хаан, *ხაან*; სპარს. خاقان, *კაგან*) — მონღოლურ ენაში აღნიშნავს იმპერატორის სტატუსს. ამ წოდებით მოიხსენიებდნენ მას, ვინც კაგანატს (იმპერიას) მართავდა. ტერმინი მოგვიანებით შევიდა თურქულ ენებშიც — *კაიანი*.

ის შეიძლება ითარგმნოს როგორც ხანების ხანი (მეფეთ მეფე). თანამედროვე მონღოლურში გამოითქმის როგორვ *კაან* სადაც ბგერა *გ* ჩამკვდარია, ან თითქმის არ ისმის. მონღოლეთის იმპერიის სამოქალაქო ომის შემდგომ ხაკანის (კაგანის) ტიტულს ატარებდნენ იუანის დინასტიის მმართველები. დღეისთვის „კაგანი“ პოპულარული თურქული სახელია.

## ლიტერატურა

* Fairbank, John King. *The Cambridge History of China* . კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1978. *web page*
* Grousset, René. (1970). *The Empire of the Steppes: a History of Central Asia*. Translated by Naomi Walford. Rutgers University Press. New Brunswick, New Jersey, U.S.A.Third Paperback printing, 1991. ISBN 0-8135-0627-1 (casebound); ISBN 0-8135-1304-9 (pbk).
* Whittow, Mark. *The Making of Byzantium, 600–1025*, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, 1996.
* Zhou, Weizhou [1985] (2006). *A History of Tuyuhun*. Guilin: Guangxi Normal University Press. ISBN 7-5633-6044-1.

## სქოლიო
# პეკინის ზაფხულის სასახლე

| პეკინის ზაფხულის სასახლე |
| --- |
|
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |
|  |
| სტატუსი | Major Historical and Cultural Site Protected at the National Level  და მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ქვეყანა |
{{ქვეყნის მონაცემები  ჩინეთი
| ქვეყნის დროშა2
| name =  ჩინეთი
| variant =
| size =
}} |
| მსოფლიო მემკვიდრეობა |
| ტიპი |
კულტურული |
| კრიტერიუმები |
i, ii, iii |
| რეგიონი |
აზია-ოკეანეთი |
| გაწევრიანების ისტორია |
| გაწევრიანება |
1998  (22-ე სესია) |
| ნომერი |
880 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  და  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 880 ინგლ. • რუს. • ფრ. |

**პეკინის ზაფხულის სასახლე** (ჩინ. 頤和園) — სასახლე ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. მდებარეობს ე.წ. დღეგრძელობის ბორცვზე, კუნმინხუს ტბის პირას და სამი მხრიდან სწორედ ამ ტბითაა შემოფარგლული. სასახლის კომპლექსი მოიცავს რამდენიმე განსხვავებულ სასახლეს, ბაღსა და სხვა კლასიკურ არქიტექტურულ სტილში ნაგებ სტრუქტურას.

სასახლის მშენებლობა 1750 წელს ბაღის შექმნით დაიწყო, რომლის გაშენებაც იმპერატორმა ციენლუნმა ბრძანა. ეს ასევე გულისხმობდა კუნმინხუს ტბის ხელოვნურად შექმნასაც. სასახლის კომპლექსმა გადაიტანა ორი მნიშვნელოვანი თავდასხმა, ერთი ინგლისურ-ფრანგული შენაერთების მხრიდან 1860 წელს და მეორე ე.წ. მოკრივეთა აჯანყების დროს 1900 წელს. იგი ორივეჯერ გადარჩა და შეკეთებულ იქნა 1886 და 1902 წლებში. გარკვეულ დროს, სასახლე წარმოადგენდა ქალი იმპერატორის, ცისის საზაფხულო რეზიდენციას, რომელმაც მის რეკონსტრუქციასა და გაფართოებაში 30 მლნ თეილი ვერცხლი დახარჯა.

1998 წელს, იუნესკომ ზაფხულის სასახლე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
პეკინის ზაფხულის სასახლე Summer Palace (from the Beijing Official Web Portal) დაარქივებული 2011-08-06 საიტზე Wayback Machine.
# მერიტოკრატია

**მერიტოკრატია** — მმართველობის ფორმა ან სხვა სტრუქტურა, სადაც თანამდებობები გადაიცემა და პასუხისმგებლობა მიენიჭებათ ადამიანებს, მათ დემონსტრირებულ ნიჭსა და შესაძლებლობებზე (დამსახურებაზე) დაყრდნობით. მერიტოკრატიის დროს, საზოგადოება აჯილდოებს (სიმდიდრით, პოზიციით ან სოციალური სტატუსით) მათ, ვინც საკუთარ ნიჭსა და კომპეტენციას წარმოაჩენს თავისი წარსული ცხოვრებისეული გამოცდილებით ან რაიმე შეჯიბრში გამარჯვებით. შეფასების სისტემები, როგორიცაა, მაგალითად, ფორმალური განათლება პირდაპირ კავშირშია მერიტოკრატიულ შეხედულებებთან.

ეს ყველაფერი, ეწინააღმდეგება სხვა ღირებულებით სისტემებს, სადაც ლეგიტიმურობა ემყარება სიმდიდრის ფლობას (პლუტოკრატია), ოჯახობრივ კავშირებს (ნეპოტიზმი), საკუთრებას (ოლიგარქია), მეგობრობას (ქრონიზმი), უფროს-უმცროსობას (გერონტოკრატია), პოპულარობას (დემოკრატია) ან სხვა სოციალური სტატუსისა და პოლიტიკური ძალაუფლების დეტერმინანტებს.

ტექნოკრატია არის მერიტოკრატიის ფორმა, სადაც თანამდებობებზე დანიშნვა ხდება დემონსტრირებული ტექნიკური ექსპერტიზის საფუძველზე.

## ტერმინის წარმოშობა

ტერმინი „მერიტოკრატია“ პირველად ნახმარი იქნა მაიკლ იანგის 1958 წელს გამოშვებულ წიგნში „მერიტოკრატიის აღორძინება“. წიგნში აღწერილია სოციალური სისტემა, რომელიც მაშინ მიისწრაფვის სოციალური რევოლუციისკენ, როდესაც ელიტები ამპარტავნები ან საჯარო აზრთან დაპირისპირებულნი ხდებიან. ამ შემთხვევაში მათ მასებისაგან დამხობა ემუქრებათ.

ტერმინის უარყოფითი მნიშვნელობის მიუხედავად, არსებობენ ადამიანები, რომელთაც მიაჩნიათ, რომ მერიტოკრატიული სისტემა დადებითი მოვლენაა. ეს უკანასკნელნი ამბობენ, რომ მერიტოკრატია უფრო სამართლიანი და პროდუქტიული სიტემაა, ვიდრე სხვა სისტემები. მერიტოკრატია ყოველთვის კრიტიკის საგანი იყო, როგორც მითი, რადგან ძალიან მარტივად ახდენს სტატუს კვოს განმტკიცებას; ღირსება (დამსახურება) ყოველთვის შეიძლება განისაზღვროს ნებისმიერი შედეგის მომტანად წარმატებისათვის. უფრო მეტიც, წარმატებული ადამიანი, ვინც არ უნდა იყოს ის, შეიძლება დამსახურებულ წარმატებულად ფორმულირდეს, მით უმეტეს, როდესაც წარმატების წინასწარგანსაზრვრა ხდება, როგორც ღირსების (დამსახურების) კრიტერიუმის.

## სქოლიო
# გერმანული იდეალიზმი

**გერმანული იდეალიზმი** ან **გერმანული კლასიკური ფილოსოფია** — განვითარების ეტაპი XVIII-XIX საუკუნეების გერმანულ ფილოსოფიაში, რომლის ცნობილი წარმომადგენლებიც იმანუელ კანტი, იოჰან გოტლიბ ფიხტე, ფრიდრი ვილჰელმ იოზეფ შელინგი და გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი იყვნენ. პერიოდის მთავარ მიღწევად მიიჩნევა განვითარების ლოგიკის — დიალექტიკის შექმნა.

## ლიტერატურა

* Гулыга А. В. Немецкая классическая философия. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Рольф, 2001. — 416 с илл. с. — ((Библиотека истории и культуры)). — 7000 экз. — ISBN 5-7836-0447-X.
* Кузнецов В. Н. Немецкая классическая философия второй половины XVIII- начала XIX века. Учеб. пособие для ун-тов.- М.: Высш. шк., 1989. ISBN 5-06-000002-8
# თერავადა

**თერავადა**, **თჰერავადა**, **სთჰავირავადა** (პალ: थेरवाद theravāda; სანს: स्थाविरवाद sthāviravāda - „უფროსთა სწავლება“) — ადრეული ბუდიზმის 18 სკოლათაგან ერთადერთი გადარჩენილი. თერავადა თანამედროვე ბუდიზმის სამ ძირითად მიმდინარეობათაგან ერთ-ერთია. ამ სკოლას ადრე „ჰინაჲანადაც“ (*„მცირე ბორბალი“*) მოიხსენიებდნენ, მაგრამ ახლა აღარ იხმარება, რადგან ითვლება, რომ მაჰაჲანასთან (*„დიდი ბორბალი“*) უსამართლო შედარებაა; გარდა ამისა, შეურაცხმყოფელ აზრსაც ატარებს.

## საფუძვლები

თერავადა ბუდისტურ სკოლათაგან ყველაზე კონსერვატულია. მის მიმდევართა მიზანია ყველანაირი დაბინძურებისა და ცდომილებისგან აბსოლუტური თავისუფლების მდგომარეობის მიღწევა. მაჰაიანასთან შედარებით, თერავადას ახასიათებს რაციონალისტური მიდგომა და რიტუალების შედარებით სიმარტივე.

თერავადას წმინდა წიგნია *პალური კანონი*, რომელიც დაწერილია პალურ ენაზე.

## ისტორია

ითვლება, რომ თერავადა ჩამოყალიბდა *მე-3 ბუდისტური კრებისას* (დაახლ: ძვ.წ. 250) ინდოეთში იმპერატორ აშოკას მმართველობისას. მის პროზელიტურ საქმიანობათა გამო, თერავადა ელინისტურ დასავლეთშიც გახდა ცნობილი: ალექსანდრიაში, ანტიოქიაში, ათენსა და სხვ. აშოკას ზოგიერთი ედიქტი დაიწერა ძველბერძნულ და არამეულ ენებზე.

დღეს თერავადა ბუდიზმის მთავარი მიმდინარეობაა შრი-ლანკაზე (მოსახლეობის დაახლ. 70%) და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის უმეტეს ქვეყნებში (კამბოჯა, ლაოსი, მიანმარი, ტაილანდი). თერავადას ასევე მიდევენ ეროვნული უმცირესობები ჩინეთში, ვიეტნამში, ბანგლადეშსა და მალაიზიაში. თერავადა შედარებით გავრცელდა სინგაპურსა და ავსტრალიაში.

დღეს, მსოფლიოში თერავადას 100 მილიონამდე მიმდევარია. ნელ-ნელა ვრცელდება აშშ-სა და ევროპაშიც.

## იხილეთ აგრეთვე

* ვაჯრაიანა
* მაჰაიანა

## რესურსები ინტერნეტში

* Orange Tip Editions დაარქივებული 2016-10-08 საიტზე Wayback Machine.  - Buddhism in everyday life
* BuddhaNet - World Buddhist directory & information resource
* Nibbana.com - A Collection of Theravada Resources
* Nibbanam.com - On Nibbana (Nirvana), Pali and Theravada in general
* What-Buddha-Taught.net დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.  - A Collection of Theravada Resources
* The Buddhist Society of Western Australia - A Collection of Dhamma Talks
* Tipitaka Network - Dhamma Studies
* TripleGem.net დაარქივებული 2013-07-20 საიტზე Wayback Machine.  - Buddhist Directory
* Sadhu! - Theravada Web Directory
* Meditation in the Theravada tradition - Vipassana Meditation as taught by SN Goenka in the tradition of Sayagyi U Ba Khin
* Vipassana and Theravada site
* Buddhist Meditation in the Theravada tradition - Vipassana Meditation
* Meditation Retreat in Asia (German and English)
* Sobhana.net - Theravada Dhamma Talks
* The Broken Buddha/Critical Reflecctions on Theravada and a Plea for a New Buddhism by S. Dhammika
* Saranaloka Foundation დაარქივებული 2009-03-26 საიტზე Wayback Machine.  - Supporting nuns in America (Thai Forest tradition; Ajahn Sumedho lineage)
# ალავიტები

ზულფიქარი, ალის ხმლის სტილიზებული გამოსახულება წარმოადგენს ალავიტების სიმბოლოს.
**ალავიტები** ასევე **ალავები** (არაბ. علوية) — ისლამის ერთ-ერთი მიმდინარეობის, *ალავიზმის* მიმდევრები. რელიგია ძირითადად გავრცელებულია სირიაში, სადაც მოსახლეობის დაახლოებით 11%-ს შეადგენენ. ისინი აღიარებენ შიიტური მიმდევრობის თორმეტეულების სკოლას, თუმცა რელიგიური სინკრეტიზმის ელემენტებით. ალავიტები თანყვანს სცემენ ალის (ალი იბნ აბუ ტალიბი) და სახელი *ალავი* აღნიშნავს ალის-მიმდევარს.

მიიჩნევა, რომ მიმდევრობა IX საუკუნეში იბნ ნუსაირმა დააარსა, ამის გამო ალავიტებს ხანდახან *ნუსაირებსაც* ეძახიან (არაბ. نصيرية). აღნიშნული ტერმინი შეურაცმყოფელი კონოტაციის მატარებელია. სხვა სახელი *ნასარი* ნუსაირის არასწორი თარგმანის შედეგია.

ალავიტებს ხანდახან თურქეთში გავრცელებულ ალევიზმთან ურევენ.

ფართოდ იყო გავრცელებული ოსმალეთის იმპერიაში. იმპერიის გაუქმებისა და თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ მუსტაფა ქემალმა დაიწყო ალავიტების დევნა. ალავიტები გადავიდნენ ფრანგული მანდატით დაცულ სირიაში, სადაც უმცირესობებისთვის შეიქმნა განსაკუთრებული ტერიტორიები, მათ შორის ალავიტების სახელმწიფო. შემდგომში ალავიტების სახელმწიფო გაუქმდა, თუმცა ალავიტები დარჩნენ სირიის არმიის მნიშვნელოვან ძალად. მას შემდეგ რაც 1970 წელს სირიის ხელისუფლებაშისამხედრო გადატრიალების შედეგად საბჭოთა კავშირის მხარდაჭერით ალავიტი ჰაფეზ ასადი მოვიდა, მთავრობის ელიტას ძირითადად ალავიტები წარმოადგენდნენ. ალ ასადის მიერ ინიცირებული იყო შიიტებთან ალავიტების დაახლოების პროცესი. 1970 და 1980 წლების ისლამურმა აჯანყებამ არსებული წყობა წნეხის ქვეშ მოაყოლა, ხოლო სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ წნეხი კიდევ უფრო გაიზარდა და ძლიერდება ირანის შიიტურ რეჟიმთან სირიელი ალავიტების დაახლოების პროცესი.

## ლიტერატურა

* Kazimi, Nibras. *Syria Through Jihadist Eyes: A Perfect Enemy*, Hoover Institution Press, 2010. ISBN 978-0-8179-1075-4.
# ეთნიკური რელიგია

ინდუიზმი, ინდოეთის ეთნიკური რელიგია. ფოტოზე ღმერთი შივა
**ეთნიკური რელიგია** — ტერმინი რელიგიათმცოდნეობაში, რომელიც გამოიყენება იმ რელიგიათა მიმართ, რომლებიც დაკავშირებულია ერთ რომელიმე ეთნიკურ ჯგუფთან. ეთნიკური რელიგიებს განასხვავებენ რელიგიებისგან, რომლებიც არ შემოიფარგლება ეთნიკური თუ ნაციონალური თვალსაწიერით, როგორც მაგალითად, ქრისტიანობა და ისლამი. გლობალური რელიგიების ზოგიერთ ლოკალიზებულ დენომინაციას მხოლოდ კონკრეტული ეთნიკური ჯგუფი მისდევს, მაგალითად, ასურელები, რომლებიც ქრისტიანობის დენომინაციურ სტრუქტურას — აღმოსავლეთის ასურულ ეკლესიას მისდევენ.

ეთნიკური რელიგიები განსხვავებულია თავიანთი ურთიერთობებით კონკრეტულ ეთნიკურ ჯგუფთან და ხშირად ეთნიკური იდენტობისადმი სოლიდარულ ფორმას იღებს. ზოგიერთი ეთნიკური რელიგია რიცხობრივად ძალიან ძლიერია, მაგალითად, ინდუიზმი ინდოელებში, იუდაიზმი ებრაელებში, შენიზმი ჩინელებში, შინტოიზმი იაპონელებში. ხშირად, დიასპორული ჯგუფები ეთნიკურ რელიგიას ინარჩუნებენ, რითაც ცდილობენ შეინარჩუნონ განსხვავებული ეთნიკური იდენტობა, როგორც ეს კარიბის ზღვის აუზში მცხოვრები ინდოელების შემთხვევაშია, რომლებიც ინდუიზმს აღიარებენ ან აფრო-ამერიკელებში, რომლებიც ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს მისდევენ.

ზოგმა უძველესმა ეთნიკურმა რელიგიამ, მაგალითად, რომლებიც ევროპის მოდერნისტულ ხანამდე ჩამოყალიბენდნ, ახალი სიცოცხლე ნეოპაგანიზმში ჰპოვეს. გარდა ამისა, ისეთი არაეთნიკური რელიგია, როგორიცაა ქრისტიანობა, ცნობილია, რომ იძენს ეთნიკურ თვისებებს იმის აღსანიშნავად, რომ მან დიდი როლი შეასრულა ამ ერის ეთნიკური იდენტობის ჩამოყალიბებაში.

## სქოლიო
# ტაიები

ტაიები
**ტაიები** — ტაი ენებზე მოლაპარაკე ხალხთა ჯგუფი. ცხოვრობენ სამხრეთ ჩინეთში, ინდოჩინეთის ქვეყნებსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 60 მილიონი კაცი (1978 წლის შეფასებით). ტაიების ჯგუფში შედიან ქონ-ტაიები (სიამელები), ლაო, ჯუანები, შანი, ბუი, ლი; უფრო მცირერიცხოვანი ხალხები სახლობენ ვიეტნამის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ტაილანდსა და ბირმაში, აგრეთვე ლაოსში, გაერთიანებული არიან სახელწოდებით „მთიელი ტაიები“.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 638.
# ჰერმეტიზმი

ჰერმეტიზმის სიმბოლო
**ჰერმეტიზმი** — ლათინურიდან პირდაპირი თარგმანი ნიშნავს საიდუმლოს, ფარულს ამოუცნობს. მას უწოდებენ მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ბუნების ამოუცნობი ძალებისა და ადამიანის ურთიერთკავშირს. ამ სიტყვის ფართო მნიშვნელობაა: მაგიური ძალების გამოვლენა ადამიანში და მისი მართვა, ტელეპათია, ასტროლოგია, და საერთოდ ადამიანის ფსიქიკური და ფიზიკური შესაძლებლობები, რომლებიც მეცნიერების მიერ ჯერჯერობით აუხსნელია. ჰერმეტიზმს ასევე უწოდებენ ოკულტიზმს.

ჰერმეტისტულ მეცნიერებებში მოიაზრება: ალქიმია, კაბალისტიკა, სხვადასხვა ტიპის მაგია, ასევე წინასწარმეტყველება, ნეკრომანტია, ასევე თეოლოგიური ფოლოსოფია ანუ თეოსოფია, რომელსაც შეისწავლის ელენე პეტრეს ასულ ბლავაცკაიასა და პოლკოვნიკ ოლკოტის მიერ დაარსებული თეოსოფიური საზოგადოება. ჰერმეტიზმი შეიცავს თეორიულ და პრაქტიკულ მხარეებს.

ჰერმეტიზმი განსხვავდება მისტიკისგან. თავისი ბუნებით მისტიკა არის სულიერი, ხოლო ჰერმეტიზმი კი უფრო პრაქტიკული და ნატურალისტური. ჰერმეტიზმი იკვლევს ადამიანის დამოკუდებულებას ბუნების საიდუმლო ძალებთან კონტაქტს. თუმცა მისტიკასა და ჰერმეტიზმს ბევრი საერთო ასპექტიც აქვთ.

არსებობს ჰერმეტიზმის შემდეგი სახეობები:

* უმაღლესი ჰერმეტიზმი: თეურგია, თაურმატურგია, ფსიქურგია;
* კლასიკური ჰერმეტიზმი: კაბალა, მაგია, ასტროლოგია, ალქიმია;
* ჰერმეტისული მედიცინა: ჰიპნოტიზმი და მაგნეტიზმი;
* პრაქტიკული ჰერმეტიზმი: ტელეპატია, ტელეფსიქია, ტელეკინეზი, ფსიქომეტრია;
* სახალხო ჰერმეტიზმი: ორაკული, მკითხაობა, მწვანე (მცენარეული) მაგია.

## ლიტერატურა

* Kevin van Bladel. The Arabic Hermes From Pagan Sage to Prophet of Science, Oxford University Press, 2009.