Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ეთიოპიური დამწერლობა

ეთიოპიური დამწერლობა
**ეთიოპიური დამწერლობა** (ግዕዝ *Gəʿəz*) — მარცვლოვანი დამწერლობა (აბუგიდა), რომელიც სამხრეთარაბული დამწერლობისაგან განვითარდა. ის, სხვა სემიტური დამწერლობებისაგან განსხვავებით მარცხნიდან მარჯვნივ იწერება. ამჰარულ და ტიგრინიულ ენებზე, რომლებიც ეთიოპიური ანბანით ჩაიწერება, დამწერლობის სახელწოდებაა *ფიდელ* (ፊደል).

თავდაპირველი კონსონანტური დამწერლობა დროთა განმავლობაში მარცვოვანამდე შეივსო, რომელშიც თანხმოვნის მომდევნო ხმოვანს მთავარ ნიშანზე გადაბმული დიაკრიტიკული ნიშანი გამოხატავს. დიაკრიტიკული ნიშანი თანხმოვნის გამომხატველ ნიშანს შეიძლება ებმოდეს ზემოდან, ქვემოდან, მარცხნიდან ან მარჯვნიდან, იმის მიხედვით, თუ რომელ ხმოვანს გამოხატავს იგი. მეცნიერები ეთიოპიურ დამწერლობას, ისევე როგორც ინდურს, აბუგიდას კატეგორიაში აერთიანებენ. თუმცა, ინდური შრიფტები გაცილებით ძველია, ვიდე ეთიოპიური სილაბური დამწერლობა.

ეთიოპიური დამწერლობის სისტემატიზირება მხოლოდ თანამედროვე ეპოქაში განხორციელდა. ძველი ეთიოპიური ენისათვის, გეეზისათვის შექმნილ დამწერლობას, თანამედროვე ენების, ამჰარულის, ტიგრინიისა და სხვათა შესაწყობად გარკვეული მოდიფიკაცია ჩაუტარდა. ზოგიერთი ძველი ნიშანი ხმარებიდან ამოიღეს და მათ დღეს მხოლოდ ეტიმოლოგიური მნიშვნელობა გააჩნიათ.

ამჰარული ენისა და ტიგრინიას გარდა ეთიოპიურ დამწერლობას იყენებს ასევე ჰარარი ენა და რამდენიმე გურაგე ენა ეთიოპიაში, ხოლო ორომო ენა 1991 წლიდან ეთიოპიურის ნაცვლად ლათინური ანბანით ჩაიწერება.

## რესურსები ინტერნეტში

* (გერმანული) ძველი დამწერლობები: ამჰარული (ეთიოპიური)
# გრეკო-იბერიული ანბანი

გრეკო-იბერიული დამწერლობის ნიმუში
**გრეკო-იბერიული ანბანი** ერთ-ერთია იმ ძველი ესპანური დამწერლობებიდან, რომლებიც რომაელთა ბატონობის დასაწყისში იბერიის ნახევარკუნძულზე გამოიყენებოდა. გრეკო-იბერიული ანბანი ბერძნული დამწერლობის მარტივად გადამუშავებულ ვარიანტს წარმოადგენს. იწერებოდა ყოველთვის მარცხნიდან მარჯვნივ. გამოიყენებოდა ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში დღევანდელი მურსიისა და ალიკანტეს პროვინციების მიდამოებში იბერთა ენების ჩასაწერად.

## ლიტერატურა

* Gómez-Moreno, Manuel (1922): «De Epigrafia ibérica: el plomo de Alcoy», *Revista de filología española* 9, pp. 341-366.
* Hoz, Javier de (1987): «La escritura greco-ibérica», *Veleia* 2-3, pp. 285-298.
* Hoz, Javier de (1998): «Epigrafía griega de occidente y escritura greco-ibérica», *Los griegos en España*, pp. 180-196.
* Rodríguez Ramos, Jesús (2004): *Análisis de epigrafía íbera*, Vitoria-Gasteiz.
* Untermann, Jürgen (1990): *Monumenta Linguarum Hispanicarum. III Die iberischen Inschriften aus Spanien*, Wiesbaden.
* Velaza, Javier (1996): *Epigrafía y lengua ibéricas*, Barcelona.

## რესურსები ინტერნეტში

* The Greek-Iberian writing - Jesús Rodríguez Ramos დაარქივებული 2007-11-04 საიტზე Wayback Machine.
# მაიას დამწერლობა

მაიას იეროგლიფები პალენკეს მუზეუმში, მექსიკა
**მაიას დამწერლობა** — თანამედროვე მექსიკის, გვატემალისა და ბელიზის ტერიტორიაზე მოსახლე ინდიელთა დამწერლობა. ცნობილია I-XVI სს. ძეგლებიდან. შემორჩენილია 3 ხელნაწერი — ე.წ. დრეზდენის, მადრიდისა და პარიზის — თარიღდება X-XV სს-ით, აგრეთვე მრავალი წარწერა ქვაზე, ტაძრების კედლებზე, საკურთხევლებზე, კერამიკაზე. წარწერათა სტრიქონები განლაგებულია ჰორიზონტალურად, ზოგჯერ ვერტიკალურადაც. იეროგლიფებს თან ახლავს ფიქტოგრაფიული გამოსახულებანი. იკითხება მარცხნიდან მარჯვნივ და ქვემოდან ზემოთ. იდეოგრამები გადმოსცემს როგორც დამოუკიდებელ სიტყვას, ისე დეტერმინატივებს. მაიას ძველი სალიტერატურო ენა ჯერჯერობით არ არის რეკონსტრუირებული.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 358.
# პერფორაცია

**პერფორაცია** (ლათ. perforo) — გახვრეტას, ნახვრეტის გაკეთებას ან გამჭოლ დაზიანებას ეწოდება. პერფორაციის შედეგად საგანი ხდება „პერფორირებული“. პერფორაციის განმაპირობებელს ფაქტორს ან საგანს ეწოდება „პერფორატორი“.

პერფორაციის ხელსაწყოს გამოგონებისთანავე (1840-1850 წლებში) პერფორაციამ ფართო გამოყენება ჰპოვა სხვადასხვა სფეროში.

## ფილატელია

პერფორაცია საფოსტო მარკებზე
პერფორაცია გამოიყენება ფილატელიაში: ფურცელზე განთავსებული საფოსტო მარკები შემოსაზღვრულია ნახვრეტებით ისე, რომ ჰორიზონტალური და ვერტიკალური პერფორირებული ხაზები თითოეული მარის გარშემო ქმნიან ჩარჩოს. პერფორაციის ხაზი გამიჯნავს მარკებს ერთმანეთისაგან და ამავდროულად აიოლებს მარკების გაცალცალკევებას. საფოსტო მარკების განცალცალკევების ერთ-ერთი მეთოდია დაკბილვასა და გაჭრასთან ერთად. მარკებზე პერფორაციის ზომები (ნახვრეტების სიხშირე, დაშორება, დაიმეტრი) ცვალებადია. პერფორაცია ამ დანიშნულებით გამოიყენება 1840-იანი წლებიდან დღემდე.
# ძიგორო კანო

ჯიგორო კანო - ძიუდოს ფუძემდებელი
**ჯიგორო კანო** (იაპონ. 嘉納 治五郎; დ. 28 ოქტომბერი, 1860 — გ. 4 მაისი, 1938) — ძიუდოს დამფუძნებელი. ძიუდო პირველი იაპონური ორთაბრძოლის სახეობა იყო, რომელმაც საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა, და პირველი, რომელიც ოფიციალური ოლიმპიური სპორტი გახდა. პედაგოგიურ ინოვაციებს შორის, რომელსაც კანოს მიაკუთვნებენ, იყო შავ-თეთრი ქამრების გამოყენება, დანების რანგების შემოღება ამ სტილის ორთაბრძოლის წევრთა შორის შედარებითი რანგის საჩვენებლად.

კანო პროფესიული კარიერის განმავლობაში პედაგოგი იყო. მის მნიშვნელოვან პოსტებს შორის იყო განათლების სამინისტროს დაწყებითი განათლების დირექტორი 1898-1901 წლებში, ტოკიოს მაღალი ნორმალური სკოლის პრეზიდენტი 1901-1920 წლებში. მას გადამწყვეტი როლი მიუძღვის ძიუდოსა და კენდოს იაპონური საზოგადოებრივი სკოლების პროგრამაში შეყვანაში 1910-იანებში.

კენო ასევე საერთაშორისო სპორტის პიონერი იყო. ის იყო პირველი აზიელი წევრი საერთაშორისო ოლიმპიურ კომიტეტში (1909-1938 წწ.); ოფიციალურად წარმოადგენდა რა იაპონიას თითქმის ყველა ოლიმპიურ თამაშებზე 1912-36 წლებში; და წამყვანი ლობისტი იყო იაპონიის 1940 წლის ილიმპიურ თამაშების გამართვის ადგილის შერჩევის კონკურსში.
# ზღვის წავი

| ზღვის წავი |
| --- |
|   |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
ცხოველები |
| ტიპი:  |
ქორდიანები |
| კლასი:  |
ძუძუმწოვრები |
| რიგი:  |
მტაცებლები |
| ოჯახი:  |
კვერნისებრნი |
| გვარი:  |
ზღვის წავი |
| სახეობა:  |
ზღვის წავი |

 |
| ლათინური სახელი |
| Enhydra lutris (Linnaeus, 1758) |
| დაცვის სტატუსი |
| საფრთხეში მყოფი IUCN 3.1 *Endangered* : 7750 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180547 |
| NCBI   | 34882 |
| EOL   | 46559130 |
| FW   | 46078 |

 |

 |

**ზღვის წავი**, *კალანი* (ლათ. Enhydra lutris) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1,5 მ აღწევს, წონა 40 კგ. აქვს ფარფლისმაგვარი უკანა ფეხები. ხმელეთზე გაჭირვებით დადის, წყალში მეტად სხარტია. სხეული დაფარული აქვს ხშირი, აბრეშუმისებრი, მუქი მურა, ზოგჯერ შავი მბზინვარე ბეწვით. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. ძვირფასი ბეწვის გამო მტაცებლური რეწვის შედეგად თითქმის მთლიანად განადგურდა.

ძირითადად ბინადრობს ჩრდილოეთ წყნარ ოკეანეში და იკვებება უხერხემლოებით, როგორიცაა ზღვის ზღარბები და ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ზღვის ძუძუმწოვარია. ოკეანეში ჩაღვრილი ნავთობი ზღვის წავებისთვის განსაკუთრებულ საშიშროებას წარმოადგენს, ვინაიდან ბეწვის ხშირი საფარი მათი თბოიზოლაციის ძირითადი საშუალებაა.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 552.
# ფიუჩერსი

ფიუჩერსები არის წარმოებული ფინანსური კონტრაქტები, რომლებიც ავალდებულებენ მხარეებს იყიდონ ან გაყიდონ აქტივი წინასწარ განსაზღვრულ მომავალ თარიღსა და ფიქსირებულ ფასში. მყიდველმა უნდა შეიძინოს ან გამყიდველმა უნდა გაყიდოს ძირითადი აქტივი დადგენილ ფასად, განურჩევლად მიმდინარე საბაზრო ფასისა, ვადის გასვლის შემდეგ.

ძირითადი აქტივები მოიცავს ფიზიკურ საქონელს და ფინანსურ ინსტრუმენტებს. ფიუჩერსული კონტრაქტები დეტალურად აღწერს ძირითადი აქტივის რაოდენობას და სტანდარტიზებულია ფიუჩერსულ ბირჟაზე ვაჭრობისთვის. ფიუჩერსები შეიძლება გამოყენებულ იქნას სავაჭრო სპეკულაციისთვის.

ფიუჩერსები ამოცნობა ხდება მათი ვადის გასვლის თვის მიხედვით. მაგალითად, დეკემბრის ოქროს ფიუჩერსული კონტრაქტი იწურება დეკემბერში.

მოვაჭრეები და ინვესტორები იყენებენ ტერმინს „ფიუჩერს“-ს აქტივების მთლიან კლასთან მიმართებაში. თუმცა, არსებობს მრავალი სახის ფიუჩერსული კონტრაქტი, რომელიც ხელმისაწვდომია ვაჭრობისთვის, მათ შორის: სასაქონლო ფიუჩერსები, როგორიცაა ნედლი ნავთობი, ბუნებრივი აირი, სიმინდი და ხორბალი, საფონდო ინდექსის ფიუჩერსები ძირითადი აქტივებით, როგორიცაა S&P 500 Index ,ვალუტის ფიუჩერსები ევროსა და ბრიტანული ფუნტის ჩათვლით, ძვირფასი ლითონის ფიუჩერსები ოქროსა და ვერცხლისთვის.

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს განსხვავება ფიუჩერსებს და სხვა სახის ფინანსურ ინსტრუმენტებს შორის (როგორიცაა -options) შორის. ამ სტილის ამერიკული საფონდო ქაღალდების (options) კონტრაქტები მფლობელს აძლევს უფლებას (მაგრამ არა ვალდებულებას) იყიდოს ან გაყიდოს ძირითადი აქტივი კონტრაქტის ვადის გასვლამდე ნებისმიერ დროს.

ფიუჩერსული ხელშეკრულების მყიდველი, მეორეს მხრივ, ვალდებულია დაეუფლოს ძირითად საქონელს (ან ფინანსურ ეკვივალენტს) ვადის გასვლის დროს და არა მანამდე.

ფიუჩერსული ბაზრები, როგორც წესი, იყენებენ მაღალ ლევერიჯს (ინვესტიციების შესაძენად სასესხო სახსრების გამოყენება) . ლევერიჯი ნიშნავს, რომ ტრეიდერს არ სჭირდება ხელშეკრულების ღირებულების 100%-ის გაღება კონტრაქტის დასადებად. მაგრამ ამის ნაცვლად, ბროკერს დასჭირდება საწყისი მარჟის თანხა, რომელიც შედგება მთლიანი კონტრაქტის ღირებულების ნაწილისგან.

**ფიუჩერსის მაგალითი**

ვთქვათ, ტრეიდერს სურს ნედლი ნავთობის ფასზე სპეკულირება მაისში ფიუჩერსული კონტრაქტის გაფორმებით, იმ მოლოდინით, რომ ფასი წლის ბოლომდე უფრო მაღალი იქნება. დეკემბრის ნედლი ნავთობის ფიუჩერსული კონტრაქტი 50 დოლარად იყიდება და ტრეიდერი ყიდულობს კონტრაქტს. ვინაიდან ნავთობით ვაჭრობა ხდება 1000 ბარელით, ინვესტორს ახლა აქვს ნედლი ნავთობის 50,000 დოლარის ღირებულების პოზიცია (1,000 x $50 = $50,000). თუმცა, ტრეიდერს მხოლოდ ამ თანხის ნაწილის წინასწარ გადახდა მოუწევს - საწყისი მარჟის, რომელსაც ისინი დადებენ ბროკერთან. მაისიდან დეკემბრამდე ნავთობის ფასი მერყეობს, ისევე როგორც ფიუჩერსული კონტრაქტის ღირებულება. თუ ნავთობის ფასი ძალიან ცვალებადია, ბროკერს შეიძლება დასჭირდეს დამატებითი თანხების დეოზიტზე. მარჟის ანგარიშზე დადება. ამას ეწოდება *შენარჩუნების ზღვარი.* დეკემბერში, ხელშეკრულების დასრულების თარიღი დგება (თვის მესამე პარასკევი). ნედლი ნავთობის ფასი 65 დოლარამდე გაიზარდა. ტრეიდერი ყიდის თავდაპირველ კონტრაქტს პოზიციიდან გასასვლელად. წმინდა სხვაობა ანაზღაურდება ნაღდი ანგარიშსწორებით. ისინი გამოიმუშავებენ $15,000($65 - $50 = $15 x 1000 = $15,000), ამას მოაკდება გადასახადები და საკომისიო. თუმცა, თუ ნავთობის ფასი 40 დოლარამდე დაეცა, ინვესტორი დაკარგავდა $10,000 ($50 - $40 = ზარალი $10 x 1000 = ზარალი $10,000).
# პერსონალური კომპიუტერული თამაში

Spacewar! 1961 წელს შექმნილი ერთ-ერთი პირველი კომპიუტერული თამაში
**პერსონალური კომპიუტერული თამაში** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **კომპიუტერული თამაში** ან **PC თამაში**, შეიძლება იგულისხმებოდეს **ვიდეო თამაშად**) თამაში, რომელსაც თამაშობენ პერსონალურ კომპიუტერზე, ვიდეო კონსოლზე ან საარკადო მოწყობილობაზე. ასევე თამაშს რომელსაც თამაშობენ არა პერსონალურ კომპიუტერზე (PC), არამედ კონსოლზე მაგალითად: Xbox 360, PlayStation, Wii და სხვა) ჰქვია ვიდეო თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში

* **ვიდეო თამაშების** ინტერნეტ მაღაზია
# ბუნებრივი აირი

ბუნებრივი აირის მოპოვება ქვენების მიხედვით, კუბური მეტრი წელიწადში
**ბუნებრივი აირი** (ბუნებრივი გაზი) — აირთა ნაზავი, წარმოქმნილი დედამიწის წიაღში ორგანულ ნივთიერებათა ანაერობული დაშლის შედეგად. განეკუთვნება სასარგებლო წიაღისეულთა რიგს. ხშირად თანმხლები გაზია ნავთობის რეწვისას.

## ქიმიური მახასიათებლები

ბუნებრივი აირი შედგება :

* მეთანი (CH4) 70-90%
* ეთანი (C2H6) 5-15%
* პროპანი (C3H8) და ბუტანი (C4H10) < 5%
* CO2, N2, H2S

## გაზის გარდაქმნის ტექნოლოგიები

ბუნებრივი გაზის საბურღი მოწყობილობა ტეხასში
### თხევადი გაზის (LNG) წარმოების ტექნოლოგიები

თხევადი გაზის გამოყენება 50 წლიან ისტორიას ითვლის. იგი განსაკუთრებით ფართოდ გამოიყენება აშშ-ში, იაპონიასა და საფრანგეთში, უკანასკნელ პერიოდში კი ევროპაშიც.

ამჟამად თხევადი გაზით ვაჭრობას უკავია მთლიანი საერთაშორისო გაზის ბაზრის დაახლოებით 22%. 2010 წლისათვის მოსალოდნელია მისი მოხმარების გაორმაგება 220-270 მლრდ მ3/წ-მდე, რასაც ხელს უწყობს თხევადი გაზისა და ბუნებრივი აირის მილსადენებით მიწოდების ფასების გათანაბრების ტენდენციაც.

თხევადი გაზი უფერული, არატოქსიკური და არაკანცერიგენური ნივთიერებაა, ოდორიზების გარეშე. მისი გათხევადების დროს ხდება მოცულობის 600-ჯერ შემცირება.

გაზის გათხევადების ტექნოლოგიების განვითარება ხელს შეუწყობს მილსადენებით დაუფარავი რეგიონებისათვის ენერგიის მიწოდებას.

თხევადი გაზი მიიღება ბუნებრივი გაზის დაბალ ტემპერატურამდე, გათხევადების სტადიამდე გაცივების შედეგად (-162 გრადუსი).

თხევადი გაზი შეიძლება შენახულ იქნეს კრიოგენურ რეზერვუარში და განაწილდეს სპეციალური საავტომობილო, სარკინიგზო ან საზღვაო კონტეინერების საშუალებით. მისი ტრანსპორტირება ხორციელდება: თხევადი გაზის საავტომობილო ცისტერნებით; თხევადი გაზის სარკინიგზო ცისტერნებით; სტანტარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ISO) კონტეინერებით; ავტომობილების თხევადი გაზის ავზებით; თხევადი გაზის საზღვაო სატრანსპორტო საშუალებებით.

### დაჭირხნილი (კომპრესირებული) ბუნებრივი გაზის (CNG) წარმოება

დაჭირხნილი (კომპრესირებული) ბუნებრივი გაზი (CNG) ძირითადად გამოიყენება ავტომობილებში, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს დანახარჯებს საწვავზე.

## სქოლიო
# იჰარა საიკაკუ

| იჰარა საიკაკუ |
| --- |
| იაპონ. 井原西鶴 |
|  |
| დაბადების თარიღი | 1642  |
| დაბადების ადგილი | Nakatsu |
| გარდაცვალების თარიღი | 9 სექტემბერი, 1693(1693-09-09)  |
| გარდაცვალების ადგილი | Yariyamachi |
| ფსევდონიმი | 鶴永, 二万翁 და 西鵬 |
| საქმიანობა | პოეტი , რომანისტი, დრამატურგი და მწერალი  |
| ენა | იაპონური ენა |
| მოქალაქეობა | იაპონია |
| ჟანრი | ukiyozōshi, Bunraku და ჰაიკაი |
| Magnum opus | The Life of an Amorous Man, Five Women Who Loved Love, The Life of an Amorous Woman, The Great Mirror of Male Love, Transmission of the Martial Arts, The Eternal Storehouse of Japan, Reckonings that Carry Men Through the World და ukiyozōshi |
|  **იჰარა საიკაკუ** ვიკისაწყობში |

**იჰარა საიკაკუ** (ნამდვილი სახელი *ჰირაიამა ტოგო*) (დ. 1642 ― გ. 9 სექტემბერი, 1693) ― იაპონელი მწერალი.

წერდა ჰაიკუს ჟანრის სახუმარო ლექსებს. სათავე დაუდო ქალაქური ნოველის ჟანრს - „მოთხრობები წუთისოფელზე“. მისი შემოქმედების საუკეთესო ნიმუშებია რომანები „მარტოხელა კაცის სასიყვარულო თავგადასავლები“ (1682), „მარტოხელა ქალის სასიყვარულო თავგადასავლები“, მოთხრობათა კრებული „სიყვარულში გადავარდნილი ხუთი ქალი“ (ორივე 1686). იჰარა ამხელდა იაპონურ ადათ-წესების სისასტიკეს, კანონის სიმკაცრეს. ბოლო წლების თხზულებებში, ნაწილობრივ, სახელგანთქმულ კრებულში „იაპონიის საუკუნო საუნჯე“ (1688) იჰარა დაინტერესებულია მოქალაქეთა ეკონომიური და სოციალური ცხოვრებითაც. წერდა ცოცხალ სალაპარაკო ენაზე. საფუძველი ჩაუყარა ახალ სტილს იაპონურ ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 290.

## სქოლიო
# იშირო ჰონდა

იშირო ჰონდა 1965 წელს
**იშირო ჰონდა** (იაპონ. 本多 猪四郎, დ. 7 მაისი, 1911 ― გ. 28 თებერვალი, 1993) ― იაპონელი კინორეჟისორი, რომელმაც თითქმის ხუთი ათწლეულის მანძილზე 46 სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი იაპონელი კინორეჟისორი და კატასტროფების ჟანრის ფილმების ერთ-ერთი ფუძემდებელი, რომლის ფილმებმაც დიდი გავლენა იქონია კინოინდუსტრიაზე. ჰონდას დრამატული, საომარი, დოკუმენტური და კომედიური ფილმები აქვს გადაღებული, თუმცა ყველაზე მეტად ცნობილია სპეციალური ეფექტების რეჟისორ ეიძი ცუბურაიასთან ერთად კაიძუს ჟანრის შექმნითაა ცნობილი.

ჰონდამ იაპონურ კინოინდუსტრიაში მოღვაწეობა 1934 წელს დაიწყო და სოტოჯი კიმურას მესამე ასისტენტად მუშაბდა. რეჟისორის ასისტენტად მუშაობის 15 წლიანი გამოცდილების შემდეგ, 1949 წელს ჰონდას სარეჟისორო დებიუტი შედგა დოკუმენტური ფილმით *ისე-შიმა*. მისმა პირველმა სრულმეტრაჟიანმა ფილმმა, „ლურჯი მარგალიტი“ (1952), იაპონიაში კრიტიკოსთან მოწონება დაიმსახურა, რამაც მას კიდევ სამი დრამატული ფილმის გადაღების შესაძლებლობა მისცა.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
იშირო ჰონდა ოფიციალური საიტი (in Japanese)
* Official English-language website (archived)
* Official website created to commemorate Honda's 100th birthday (in Japanese)
* Ishirô Honda კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* Ishirō Honda at Toho (in Japanese)
* Ishirō Honda at the National Film Archive of Japan (in Japanese)
* Ishirô Honda — Rotten Tomatoes

## სქოლიო
# ორი სიცილიის სამეფო

|  |
| --- |
| **ორი სიცილიის სამეფოიტალ. Regno delle Due Sicilie**  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←    ← | 1816 — 1861 |  → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | ორი სიცილიის სამეფოს დროშა | ორი სიცილიის სამეფოს გერბი |  |

 |
|  |
| **დედაქალაქი** | ნეაპოლი |
| **ენა** | იტალიური |
| **რელიგია** | კათოლიციზმი |
| **ფართობი** | 111 900 |
| **მოსახლეობა** | 8 703 000 |
| **მმართველობის ფორმა** | მონარქია |
| **დინასტია** | ბურბონები |
|  |

**ორი სიცილიის სამეფო** (იტალ. Regno delle Due Sicilie) — სახელმწიფო სამხრეთ იტალიაში 1816—1861 წლებში, რომელიც შეიქმნა ნეაპოლისა და სიცილიის სამეფოების გაერთიანების შედეგად. დედაქალაქი — ნეაპოლი, მმართველი დინასტია — ბურბონები. რისორჯიმენტოს შედეგად შევიდა იტალიის შემადგენლობაში. იტალიის გაერთიანების შემდეგ XIX საუკუნის ბოლოს ყოფილი ორი სიცილიის სამეფოს ტერიტორია აგრძელებდა გარკვეული თვითმყოფადი ეკონომიკური, სოციალური, კულტურული და ენობრივი ასპექტების შენარჩუნებას.

## ორი სიცილიის მეფეები, 1816—1861

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |

|  |
| --- |
|  ფერდინანდ I 1816–1825  |

 |   |

|  |
| --- |
|  ფრანჩესკო I 1825–1830  |

 |   |

|  |
| --- |
|  ფერდინანდ II 1830–1859  |

 |   |

|  |
| --- |
|  ფრანჩესკო II 1859–1861  |

 |

## ორი სიცილიის სამეფოს დროშები

* 1816-1848; 1849-1860
* 1848-49
* 1860-61

## რესურსები ინტერნეტში

* (იტალიური) Brigantino - Il portale del Sud
* (იტალიური) Casa Editoriale Il Giglio
* (იტალიური) La Voce di Megaride
* (იტალიური) Associazione culturale "Amici di Angelo Manna"
* (იტალიური) Fora! The e-journal of Nicola Zitara
* (ინგლისური) Regalis
# The Hollywood Reporter

| The Hollywood Reporter |
| --- |
|  |
| მოკლე სათაური | *THR* |
| ენა | ინგლისური |
| პუბლიკაციის დეტალები |
| პირველი გამოცემის თარიღი | 3 სექტემბერი, 1930 (1930-09-03) |
| კომპანია | Billboard-Hollywood Reporter Media Group |
| ქვეყანა | აშშ |
| დაფუძნდა | ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ |
| გამოცემის სიხშირე | ყოველკვირეული |
| დამაარსებელი | უილიამ რ. ვილკერსონი |
| ISSN | 0018-3660 |
| * ოფიციალური საიტი
 |

**„The Hollywood Reporter“** აბრევიატურა (**„THR“**) — ამერიკული ბეჭდვითი და ინტერნეტ ჟურნალი, რომელიც აშუქებს აშშ-ის კინოინდუსტრიაში მიმდინარე მოვლენებს.

დაფუძნდა 1930 წელს, უილიამ ვილკერსონის მიერ როგორც ყოველდღიური გასართობი გაზეთი. პირველი ნომერი გამოვიდა იმავე წლის 30 სექტემბერს. 2010 წელს ჟურნალს შეეცვალა ფორმატი და მას შემდეგ გამოდის ყოველკვირეულად. აგრეთვე განახლდა ჟურნალის საიტი.

მდებარეობს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში. იგი არის Billboard-Hollywood Reporter Media Group-ის ნაწილი, რომლის შემადგენლობაში ასევე შედის „Billboard“ და SpinMedia.

## რესურსები ინტერნეტში

* **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: The Hollywood Reporter ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# შვილობილი კომპანია

**შვილობილი კომპანია** — კომპანია, რომელსაც ფლობს ან აკონტროლებს სხვა კომპანია. მფლობელ კომპანიას უწოდებენ მშობელ კომპანიას ან ჰოლდინგურ კომპანიას. შვილობილი შეიძლება იყოს კორპორაციული ან შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე კომპანია ან კიდევ, ზოგ შემთხვევაში — სახელმწიფო საწარმო.

იგი წარმოადგენს ბიზნესს ცხოვრების ძირითად დამახასიათებელ თვისებას და ყველა ტრანსნაციონალური კომპანია ამგვარი გზით ახორციელებს თავის საქმიანობას.

## რესურსები ინტერნეტში

* შვილობილი კომპანია ენციკლოპედიურ ლექსიკონში

## სქოლიო
# სამოთხე და ჯოჯოხეთი

| „სამოთხე და ჯოჯოხეთი 天国と地獄“ |
| --- |
|  |
| რეჟისორი |
აკირა კუროსავა |
| პროდიუსერი |
რუიზო კიკუშიმა |
| სცენარისტი |
კუროსავა აკირა |
| როლებში |
მიფუნე ტოსირო |
| კომპოზიტორი |
მასარუ სატო |
| დისტრიბუტორი |
ტოჰო |
| ხანგრძლივობა |
96 წთ |
| ქვეყანა |
იაპონია |
| ენა |
იაპონური ენა |
| წინა |
სანძურო |
| შემდეგი |
წითელწვერა |

**სამოთხე და ჯოჯოხეთი** — აკირა კუროსავას ფილმი. ასახავს რეჟისორის თანამედროვე იაპონიაში სოციალურ ფენებში არსებულ განსხვავებებს. გამოვიდა 1963 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში

* *სამოთხე და ჯოჯოხეთი დაარქივებული 2019-09-04 საიტზე Wayback Machine.*  (იაპონური) იაპონური კინოს მონაცემთა ბაზაში
* „High and Low“ — Allmovie-ზე
* ჩაკ სტეპენსის ესე Criterion Collection-ზე
# ელიზესთვის

ელიზასთვის, ნოტები ფორტე-პიანოსათვის
Duration: 2 minutes and 57 seconds.2:57აუდიომაგალითი
**ელიზესთვის** (გერმ. Für Elise) — ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მიერ 1810 წელს დაწერილი მუსიკალური კომპოზიცია ფორტეპიანოსათვის ლა-მინორში. გერმანელი მუსიკათმცოდნის ლუდვიგ ნოლის ცნობით ორიგინალ ავტოგრაფზე სათაურად გაკეთებული იყო წარწერა: „ელიზესთვის 27 აპრილს, სახსოვრად ლ. ვ. ბთჰვნ-ისგან“ (გერმ. Für Elise am 27 April zur Erinnerung von L. v. Bthvn), შემდეგ კი ეს გრძელი სათაური შეამოკლეს. ნაწარმოების შექმნის თარიღი დადგენილია ბეთჰოვენის ერთ-ერთი ესკიზის საშუალებით.

იმის შესახებ, თუ ვის მიუძღვნა კომპოზიტორმა ნაწარმოები, რამდენიმე თეორია არსებობს. 1923 წელს ბეთჰოვენის მკვლევარი მაქს უნგერი დაეჭვდა კომპოზიციის სახელწოდების ორიგინალურობაში, რადგან, მისი აზრით, ბეთჰოვენის ცხოვრებაში არ არსებობდა ქალი სახელით „ელიზე“. მკვლევარმა მიიჩნია, რომ ეს სახელი სათაურის მოგვიანებით შეცდომით ტრანსკრიბირების შედეგი უნდა იყოს, თავდაპირველად კი სათაური იქნებოდა „ტერეზასთვის“. ამ ტერეზაში კი იგულისხმებოდა ტერეზა მალფატი, რომელსაც ბეთჰოვენმა სწორედ 1810 წელს თხოვა ხელი, თუმცა ქორწილი არ შედგა.

მეორე ვერსია, რომელიც მკვლევარ კლაუს მარტინ კოპიცს ეკუთვნის, ბეთჰოვენმა ნაწარმოები მიუძღვნა იმ დროისათვის 17 წლის გერმანელ ოპერის მომღერალ ელიზაბეთ რეკელს, რომელიც კომპოზიტორთან საკმაოდ დაახლოებული პირი იყო.

## ლიტერატურა

* Albrecht Riethmüller, Für Elise WoO 59. In: Beethoven. Interpretationen seiner Werke, hrsg. von Albrecht Riethmüller, Carl Dahlhaus und Alexander L. Ringer, Band 2, 2. Aufl., Laaber 1996, გვ. 437–440
* Sieghard Brandenburg, Beethovens Klavierstück in a-Moll, „Für Elise“, WoO 59. Kritische Ausgabe mit Faksimile der Handschrift BH 116, Skizzentranskription und Kommentar, Bonn 2002, ISBN 3-88188-074-7
* Klaus Martin Kopitz, Beethoven, Elisabeth Röckel und das Albumblatt „Für Elise“. Köln, Dohr, 2010, ISBN 978-3-936655-87-2
* Michael Lorenz, Die „Enttarnte Elise“. Elisabeth Röckels kurze Karriere als Beethovens „Elise“. In: Bonner Beethoven-Studien, Band 9, Beethoven-Haus, Bonn 2011, გვ. 169–190
* Klaus Martin Kopitz, *Beethovens „Elise“ Elisabeth Röckel. Neue Aspekte zur Entstehung und Überlieferung des Klavierstücks WoO 59*. In: Die Tonkunst, vol. 9, no. 1 (January 2015), გვ. 48–57

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ელიზესთვის“** ვიკისაწყობში.
* ლუდვიგ ნოლი: ბეთჰოვენის ახალი წერილები, შტუტგარტი 1867, გვ. 28–33
* ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი: ესკიზები BH 116 დაარქივებული 2014-01-16 საიტზე Wayback Machine.
* ნაწარმოების ნოტები

## სქოლიო
# გამაწბილებელი სასჯელი

**გამაწბილებელი სასჯელი**, დამნაშავის სახალხოდ შემარცხვენელი დასჯითი ღონისძიება ექსპლუატატორულ საზოგადოებაში. ასეთი სასჯელის ძირითადი მიზანია დამნაშავის ზნეობრივი დამცირება, მისი პატივისა და ღირსების შებრალვა (ფიზიკური ტანჯვას მეორეხარისხოვანი მნიშვნელობა ენიჭება). ფართოდ იყო გავრცელებული ძველ დროსა და შუა საუკუნეებში.

გამაწბილებელი სასჯელის ყველაზე ცნობილი სახეებია: სამარცხვინო ბოძთან დაყენება, ყველაზე გამობმული საბლით ქუჩა-ქუჩა ტარება, გაპარსვა, საჯაროდ სილის გარტყმა, ვირზე შესმა, მამაკაცის ქალის სამოსში გამოწყობა („სადედოთა შთაცუმა“). ფეოდალურ საქართველოში მძიმე საუპატიო სასჯელად ითვლებოდა სამხედრო და რაინდობის უფლების ჩამორთმევა — ლაშქართა შიგან არშეშვება. ქართველ მეფეებს მოღალატის მიმართ ასეთი გამაწბილებელი სასჯელი ჰქონდათ დაწესებული: დამნაშავეს თავზე ნაცარი უნდა დაეყარა და საჯაროდ ეთქვა:„ესემცა არს მისაგებელი ორგულთა მეფეთასა“. გამაწბილებელი სასჯელს მიმართავდნენ როგორც ძირითად, ისე დამატებით სასჯელადაც. გაბატონებული კლასის წარმომადგენლებს შეეძლოთ ფულადი ჯარიმის გადახდით თავიდან აეცილებინათ გამაწბილებელი სასჯელი.

## ლიტერატურა

* *ნადარეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 649.